Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / маж̇жхиманигааяа (дийгаа) • Majjhimanikāya (ṭīkā)

2. махаасийханаад̣̇асуд̇д̇аван̣н̣анаа

2. Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā

взсаалийнаг̇араван̣н̣анаа

Vesālīnagaravaṇṇanā

146. абараабаранд̇и бунаббунам̣. висаалийбхууд̇ад̇ааяаад̇и г̇аавуд̇анд̇арам̣ г̇аавуд̇анд̇арам̣ бут̇убхууд̇ад̇ааяа. д̇ад̇раад̇и д̇ассам̣ висаалийбхууд̇ад̇ааяам̣. чад̣д̣ид̇амад̇д̇зд̇и виссадтамад̇д̇з. уумибхаяаад̣̇ийхийд̇и уумигумбхийлаааваддасам̣сугаабхаязхи. уд̣̇агаббаваахзнааг̇ад̇ассаби жа усмаа на виг̇ажчад̇и, усмаа жа наама ийд̣̇исасса савин̃н̃аан̣агад̇ааяа бхавзяяаад̇и ‘‘сияаа г̇аб̣бхо’’д̇и жинд̇зси. д̇ат̇аа хийд̇иаад̣̇и д̇ад̇т̇а гааран̣ажинд̇аа. бун̃н̃аванд̇ад̇ааяа д̣̇уг̇г̇анд̇хам̣ наахоси, саусумад̇ааяа бууд̇игабхааво. д̣̇аарагаанам̣ бун̃н̃уубаниссаяад̇о ан̇г̇удтагад̇о жасса кийрам̣ ниб̣б̣ад̇д̇и, кийрабхад̇д̇ан̃жа лабхи. жаримагабхавз б̣од̇хисад̇д̇з гужчиг̇ад̇з б̣од̇хисад̇д̇амаад̇у вияа уд̣̇аражчавияаа ажчавиббасаннад̇ааяа нижчави вияаад̇и гад̇ваа ааха ‘‘нижчавий ахзсу’’нд̇и. д̇зсанд̇и д̣̇виннам̣ д̣̇аарагаанам̣. маад̇аабид̇арод̇и босагамаад̇аабид̇аро. абхисин̃жид̇ваа рааж̇аанам̣ агам̣су раж̇ж̇асамбад̇д̇ияаа д̣̇ааяагасса гаммасса гад̇ад̇д̇аа, асамбхиннз зва рааж̇агулз уббаннад̇д̇аа жа. гумаарасса бун̃н̃аанубхаавасан̃жод̣̇ид̇аа д̣̇звад̇аад̇хиг̇г̇ахид̇аад̇и гзжи.

146.Aparāparanti punappunaṃ. Visālībhūtatāyāti gāvutantaraṃ gāvutantaraṃ puthubhūtatāya. Tatrāti tassaṃ visālībhūtatāyaṃ. Chaḍḍitamatteti vissaṭṭhamatte. Ūmibhayādīhīti ūmikumbhīlaāvaṭṭasaṃsukābhayehi. Udakappavāhenāgatassapi ca usmā na vigacchati, usmā ca nāma īdisassa saviññāṇakatāya bhaveyyāti ‘‘siyā gabbho’’ti cintesi. Tathā hītiādi tattha kāraṇacintā. Puññavantatāya duggandhaṃ nāhosi, sausumatāya pūtikabhāvo. Dārakānaṃ puññūpanissayato aṅguṭṭhakato cassa khīraṃ nibbatti, khīrabhattañca labhi. Carimakabhave bodhisatte kucchigate bodhisattamātu viya udaracchaviyā acchavippasannatāya nicchavi viyāti katvā āha ‘‘nicchavī ahesu’’nti. Tesanti dvinnaṃ dārakānaṃ. Mātāpitaroti posakamātāpitaro. Abhisiñcitvā rājānaṃ akaṃsu rajjasampattiyā dāyakassa kammassa katattā, asambhinne eva rājakule uppannattā ca. Kumārassa puññānubhāvasañcoditā devatādhiggahitāti keci.

бурасса абарзд̇и бурасса абарад̣̇исааяа г̇аавуд̇амад̇д̇з таанз ж̇ийвагамб̣аванам̣ вияа сабаагаараманд̣̇ирагз. ажирабагганд̇од̇и зд̇т̇а на д̣̇зсанд̇арабаггаманам̣ ад̇хиббзд̇ам̣, ат̇а ко саасанад̇о абаггамананд̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘виб̣бхамид̇ваа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇знзвааха ‘‘имасмаа д̇хаммавинаяаа’’д̇и. барисад̇ийд̇и барисааяам̣, ж̇анасамуухзд̇и ад̇т̇о. ж̇анасамуухаг̇ад̇о бана ‘‘барисамаж̇жхз’’д̇и вуд̇д̇о. бхааванааманасигаарзна винаа багад̇ияаава мануссзхи ниб̣б̣ад̇д̇зд̇аб̣б̣о д̇хаммод̇и мануссад̇хаммо, мануссад̇д̇абхааваавахо ваа д̇хаммо мануссад̇хаммо, анул̣аарам̣ барид̇д̇агусалам̣. яам̣ асад̇иби б̣уд̣̇д̇хуббаад̣̇з вад̇д̇ад̇и, яан̃жа санд̇хааяааха ‘‘хийнзна б̣рахмажариязна, кад̇д̇ияз убабаж̇ж̇ад̇ий’’д̇и. ‘‘амхаагам̣ б̣уд̣̇д̇хо’’д̇и б̣уд̣̇д̇хз мамад̇д̇агаарино б̣уд̣̇д̇хамаамагаа. сзсабад̣̇ад̣̇ваязби зсзва наяо.

Purassa apareti purassa aparadisāya gāvutamatte ṭhāne jīvakambavanaṃ viya sapākāramandirake. Acirapakkantoti ettha na desantarapakkamanaṃ adhippetaṃ, atha kho sāsanato apakkamananti dassento ‘‘vibbhamitvā’’tiādimāha. Tenevāha ‘‘imasmā dhammavinayā’’ti. Parisatīti parisāyaṃ, janasamūheti attho. Janasamūhagato pana ‘‘parisamajjhe’’ti vutto. Bhāvanāmanasikārena vinā pakatiyāva manussehi nibbattetabbo dhammoti manussadhammo, manussattabhāvāvaho vā dhammo manussadhammo, anuḷāraṃ parittakusalaṃ. Yaṃ asatipi buddhuppāde vattati, yañca sandhāyāha ‘‘hīnena brahmacariyena, khattiye upapajjatī’’ti. ‘‘Amhākaṃ buddho’’ti buddhe mamattakārino buddhamāmakā. Sesapadadvayepi eseva nayo.

уд̇д̇аримануссад̇хаммаад̣̇иван̣н̣анаа

Uttarimanussadhammādivaṇṇanā

алам̣ арияааяа арияабхаавааяаад̇и аламарияо, руубааяад̇анам̣ ж̇аанаад̇и жагкувин̃н̃аан̣ам̣ вияа бассад̇и жаад̇и н̃аан̣ад̣̇ассанам̣, д̣̇иб̣б̣ажагку. саммасанубаг̇з жа бана д̇хаммз лагкан̣ад̇д̇аяан̃жа д̇ат̇аа ж̇аанаад̇и бассад̇и жаад̇и н̃аан̣ад̣̇ассанам̣, вибассанаа. ниб̣б̣аанам̣, жад̇д̇аари ваа сажжаани асаммохабадивзд̇хад̇о ж̇аанаад̇и бассад̇и жаад̇и н̃аан̣ад̣̇ассанам̣, маг̇г̇о. палам̣ бана ниб̣б̣аанавасзнзва яож̇зд̇аб̣б̣ам̣. бажжавзгкан̣аа маг̇г̇аад̇хиг̇ад̇асса ад̇т̇асса бажжагкад̇о ж̇аананадтзна н̃аан̣ад̣̇ассанам̣, саб̣б̣ан̃н̃уд̇аа анааваран̣ад̇ааяа саманд̇ажагкуд̇ааяа жа н̃аан̣ад̣̇ассанам̣. логуд̇д̇арамаг̇г̇о ад̇хиббзд̇о, д̇асмин̃хи бадисид̣̇д̇хз саб̣б̣зсамби б̣уд̣̇д̇хаг̇ун̣аанам̣ асамбхавод̇и ад̇хиббааяо. д̇знааха ‘‘д̇ан̃хи со бхаг̇авад̇о бадисзд̇хзд̇ий’’д̇и.

Alaṃ ariyāya ariyabhāvāyāti alamariyo, rūpāyatanaṃ jānāti cakkhuviññāṇaṃ viya passati cāti ñāṇadassanaṃ, dibbacakkhu. Sammasanupage ca pana dhamme lakkhaṇattayañca tathā jānāti passati cāti ñāṇadassanaṃ, vipassanā. Nibbānaṃ, cattāri vā saccāni asammohapaṭivedhato jānāti passati cāti ñāṇadassanaṃ, maggo. Phalaṃ pana nibbānavaseneva yojetabbaṃ. Paccavekkhaṇā maggādhigatassa atthassa paccakkhato jānanaṭṭhena ñāṇadassanaṃ, sabbaññutā anāvaraṇatāya samantacakkhutāya ca ñāṇadassanaṃ. Lokuttaramaggo adhippeto, tasmiñhi paṭisiddhe sabbesampi buddhaguṇānaṃ asambhavoti adhippāyo. Tenāha ‘‘tañhi so bhagavato paṭisedhetī’’ti.

сукумам̣ д̇хамманд̇арам̣ наама жхаанавибассанаад̣̇игам̣ аажарияаануг̇г̇ахзна г̇ахид̇ам̣ наама над̇т̇и. д̇аггабарияаахад̇анд̇и ‘‘ид̇и бхависсад̇и, звам̣ бхависсад̇ий’’д̇и д̇ам̣д̇ам̣д̣̇ассзд̇аб̣б̣амад̇т̇ад̇агганзна вид̇агганамад̇д̇зна барид̇о аахад̇ам̣ баривад̇д̇ид̇ам̣ гад̇ваа. д̇знааха ‘‘д̇аггзд̇ваа’’д̇иаад̣̇и. логияабан̃н̃ам̣ ануж̇аанаад̇и убанисиннабарисааяа анугуулад̇хаммагат̇анад̇од̇и ад̇хиббааяо. д̇знааха ‘‘саман̣о г̇од̇амо’’д̇иаад̣̇и. бадибхаад̇ийд̇и бадибхаанам̣, ‘‘ид̇и вагкаамий’’д̇и звам̣бавад̇д̇ам̣ гат̇анажид̇д̇ам̣, д̇ад̇о бадибхаанад̇о ж̇аананам̣ бадибхаанам̣, ааг̇амаабхаавад̇о саяамзва убадтид̇ад̇д̇аа саяам̣бадибхаанам̣. д̇знааха ‘‘иминаасса д̇хаммзсу бажжагкабхаавам̣ бадиб̣аахад̇ий’’д̇и. супусид̇анд̇и ниб̣б̣иварам̣. апусид̇ад̇д̇з хи сукзна важийгхосо на нижчарад̇и. д̣̇анд̇ааваран̣анд̇и одтад̣̇ваяам̣. ж̇ивхааби т̇ад̣̇д̇хад̇ааяа сукзна важийгхосо на нижчарад̇ийд̇и ааха ‘‘муд̣̇угаа ж̇ивхаа’’д̇и. гаравийгаруд̇аман̃ж̇уд̇ааяа мад̇хуро саро. злам̣ вужжад̇и д̣̇осо, злам̣ г̇ал̣ад̇ийд̇и злаг̇ал̣аа, на злаг̇ал̣аа анзлаг̇ал̣аа, нид̣̇д̣̇осаа, на руж̇жхад̇ийд̇и ад̇т̇о. саб̣б̣амзд̇ам̣ ран̃ж̇анассзва гааран̣ам̣ д̣̇ассзнд̇о вад̣̇ад̇и.

Sukhumaṃ dhammantaraṃ nāma jhānavipassanādikaṃ ācariyānuggahena gahitaṃ nāma natthi. Takkapariyāhatanti ‘‘iti bhavissati, evaṃ bhavissatī’’ti taṃtaṃdassetabbamatthatakkanena vitakkanamattena parito āhataṃ parivattitaṃ katvā. Tenāha ‘‘takketvā’’tiādi. Lokiyapaññaṃ anujānāti upanisinnaparisāya anukūladhammakathanatoti adhippāyo. Tenāha ‘‘samaṇo gotamo’’tiādi. Paṭibhātīti paṭibhānaṃ, ‘‘iti vakkhāmī’’ti evaṃpavattaṃ kathanacittaṃ, tato paṭibhānato jānanaṃ paṭibhānaṃ, āgamābhāvato sayameva upaṭṭhitattā sayaṃpaṭibhānaṃ. Tenāha ‘‘imināssa dhammesu paccakkhabhāvaṃ paṭibāhatī’’ti. Suphusitanti nibbivaraṃ. Aphusitatte hi sukhena vacīghoso na niccharati. Dantāvaraṇanti oṭṭhadvayaṃ. Jivhāpi thaddhatāya sukhena vacīghoso na niccharatīti āha ‘‘mudukā jivhā’’ti. Karavīkarutamañjutāya madhuro saro. Elaṃ vuccati doso, elaṃ gaḷatīti elagaḷā, na elagaḷā anelagaḷā, niddosā, na rujjhatīti attho. Sabbametaṃ rañjanasseva kāraṇaṃ dassento vadati.

бан̃жа д̇хаммаад̇и г̇амбхийран̃аан̣ажарияабхууд̇аанам̣ канд̇хаад̣̇ийнам̣ уг̇г̇ахан̣а-савана-д̇хааран̣а-барижаяа-яонисоманасигаарз санд̇хааяааха. д̇аггарасса саммаа д̣̇угкагкаяааяаад̇и зд̇т̇а саммаа-сад̣̇д̣̇о убхаяад̇т̇ааби яож̇зд̇аб̣б̣о ‘‘саммаа д̇аггарасса саммаа д̣̇угкагкаяааяаа’’д̇и. яо хи саммаа д̇хаммам̣ бадибаж̇ж̇ад̇и, д̇ассзва саммаа д̣̇угкагкаяо ход̇и. яо бана вуд̇д̇анаязна д̇аггаро, д̇асса нияяаанам̣ ад̇т̇ад̇о д̇хаммассзва нияяаананд̇и ааха ‘‘со д̇хаммо…бз… нияяаад̇и г̇ажчад̇ий’’д̇и.

Pañca dhammāti gambhīrañāṇacariyabhūtānaṃ khandhādīnaṃ uggahaṇa-savana-dhāraṇa-paricaya-yonisomanasikāre sandhāyāha. Takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti ettha sammā-saddo ubhayatthāpi yojetabbo ‘‘sammā takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti. Yo hi sammā dhammaṃ paṭipajjati, tasseva sammā dukkhakkhayo hoti. Yo pana vuttanayena takkaro, tassa niyyānaṃ atthato dhammasseva niyyānanti āha ‘‘so dhammo…pe… niyyāti gacchatī’’ti.

147. год̇ханод̇и гуж̇жханасийло. яасмаа бана сунагкад̇д̇о год̇хавасзна гурууро парусаважано жа, д̇асмаа ааха ‘‘год̇ханод̇и жан̣д̣о парусо жаа’’д̇и. д̇асмим̣ ад̇д̇абхаавз маг̇г̇апалаанам̣ убаниссаяо над̇т̇ийд̇и д̇асмим̣ ад̇д̇абхаавз уббаж̇ж̇анаарахаанам̣ маг̇г̇апалаанам̣ убаниссаяо над̇т̇и. д̇ам̣ б̣уд̣̇д̇хаа ‘‘могхабурисо’’д̇и вад̣̇анд̇и яат̇аа д̇ам̣ суд̣̇инналаал̣уд̣̇ааяиаад̣̇игз. убаниссаяз сад̇иби д̇асмим̣ кан̣з маг̇г̇з ваа палз ваа асад̇и ‘‘могхабурисо’’д̇и вад̣̇анд̇и яат̇аа д̇ам̣ д̇ханияуубасзнад̇т̇зраад̣̇игз. самужчиннобаниссаяз бана вад̇д̇аб̣б̣амзва над̇т̇и. яат̇аа ‘‘магкали могхабурисо мануссакиббам̣ ман̃н̃з’’д̇и (а. ни. 1.311) д̇ат̇аа сунагкад̇д̇обийд̇и ааха ‘‘имасса банаа’’д̇иаад̣̇и. ассаад̇и зд̇зна. гад̇д̇ари хид̣̇ам̣ саамиважанам̣. год̇хзнаад̇и год̇хахзд̇унаа.

147.Kodhanoti kujjhanasīlo. Yasmā pana sunakkhatto kodhavasena kurūro pharusavacano ca, tasmā āha ‘‘kodhanoti caṇḍo pharuso cā’’ti. Tasmiṃ attabhāve maggaphalānaṃ upanissayo natthīti tasmiṃ attabhāve uppajjanārahānaṃ maggaphalānaṃ upanissayo natthi. Taṃ buddhā ‘‘moghapuriso’’ti vadanti yathā taṃ sudinnalāḷudāyiādike. Upanissaye satipi tasmiṃ khaṇe magge vā phale vā asati ‘‘moghapuriso’’ti vadanti yathā taṃ dhaniyūpasenattherādike. Samucchinnopanissaye pana vattabbameva natthi. Yathā ‘‘makkhali moghapuriso manussakhippaṃ maññe’’ti (a. ni. 1.311) tathā sunakkhattopīti āha ‘‘imassa panā’’tiādi. Assāti etena. Kattari hidaṃ sāmivacanaṃ. Kodhenāti kodhahetunā.

бхаг̇авад̇од̇и самбад̣̇аанаважанам̣ гуд̣̇д̇хабад̣̇аабзгкааяа. буб̣б̣зд̇и бхигкугаалз. сад̣̇д̣̇ам̣ сод̇угаамод̇и со гира д̣̇иб̣б̣ажагкунаа д̇аавад̇им̣сабхаванз д̣̇звад̇аанам̣ руубам̣ бассанд̇о одтажаланам̣ бассад̇и, на бана сад̣̇д̣̇ам̣ сун̣аад̇и, д̇асмаа д̇аасам̣ сад̣̇д̣̇ам̣ сод̇угаамо ахоси. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘сад̣̇д̣̇ам̣ сод̇угаамо…бз… бужчий’’д̇и. со жа ад̇ийд̇з згам̣ сийлаванд̇ам̣ бхигкум̣ ган̣н̣асагкалияам̣ бахарид̇ваа б̣ад̇хирамагааси, д̇асмаа баригаммам̣ гаронд̇оби абхаб̣б̣ова д̣̇иб̣б̣асод̇аад̇хиг̇амааяа. д̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣ ‘‘убаниссаяо над̇т̇ийд̇и н̃ад̇ваа баригаммам̣ на гат̇зсий’’д̇и. жинд̇зсийд̇и ад̇д̇ано мижчаабаривид̇аггид̇зна аяонисо уммуж̇ж̇анд̇о жинд̇зси.

Bhagavatoti sampadānavacanaṃ kuddhapadāpekkhāya. Pubbeti bhikkhukāle. Saddaṃ sotukāmoti so kira dibbacakkhunā tāvatiṃsabhavane devatānaṃ rūpaṃ passanto oṭṭhacalanaṃ passati, na pana saddaṃ suṇāti, tasmā tāsaṃ saddaṃ sotukāmo ahosi. Tena vuttaṃ ‘‘saddaṃ sotukāmo…pe… pucchī’’ti. So ca atīte ekaṃ sīlavantaṃ bhikkhuṃ kaṇṇasakkhaliyaṃ paharitvā badhiramakāsi, tasmā parikammaṃ karontopi abhabbova dibbasotādhigamāya. Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘upanissayo natthīti ñatvā parikammaṃ na kathesī’’ti. Cintesīti attano micchāparivitakkitena ayoniso ummujjanto cintesi.

нияяаанигад̇д̇ааваб̣од̇ханад̇о абхзд̣̇обажаарзна ‘‘д̣̇зсанаад̇хаммо нияяааниго’’д̇и вуд̇д̇о. нияяаано ваа арияамаг̇г̇о б̣од̇хзд̇аб̣б̣о зд̇асса ад̇т̇ийд̇и нияяааниго д̣̇зсанаад̇хаммо. ад̇д̇ани ад̇т̇ид̇ам̣ д̣̇ассзд̇и гижжасид̣̇д̇хид̣̇ассанзна д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а баагадийгад̇ад̇д̇аа, на бадин̃н̃аамад̇д̇зна. д̇ат̇аа хи яат̇аабараад̇хам̣ д̇ам̣д̇ам̣сигкаабад̣̇абан̃н̃ад̇д̇ияаа яат̇аад̇хаммам̣ взнзяяаж̇жхаасаяаануруубан̃жа авибарийд̇ад̇хаммад̣̇зсанааяа д̣̇звамануссзхи яат̇аабхисан̇кад̇абан̃хаанам̣ д̇ад̣̇аж̇жхаасаяаанугуулам̣ таанасо виссаж̇ж̇анзна жа бхаг̇авад̇о саб̣б̣ад̇т̇а аббадихад̇ан̃аан̣ажаарабхаавзна саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ вин̃н̃уунам̣ баагадам̣, д̇ат̇аа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а яамагабаадихаарияагаран̣аад̣̇ийсу ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣аад̣̇ийнийд̇и. д̇знааха ‘‘маяхан̃жаа’’д̇иаад̣̇и. анвзд̇и яат̇ааг̇ахид̇асан̇гзд̇асса ануг̇аманавасзна зд̇и ж̇аанаад̇ийд̇и анваяо. д̇знааха ‘‘ануб̣уж̇жхад̇ийд̇и ад̇т̇о’’д̇и. сан̇гзд̇аануг̇аманан̃жзд̇т̇а ‘‘яат̇аабараад̇хам̣ д̇ам̣д̇ам̣сигкаабад̣̇абан̃н̃ад̇д̇ияаа’’д̇иаад̣̇инаа вуд̇д̇анаяамзва. звам̣ яож̇анаа взд̣̇ид̇аб̣б̣аад̇и яат̇аа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣зна яож̇анаа гад̇аа, звам̣ ‘‘зваруубамби наама маяхам̣ ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣асан̇каад̇ам̣ уд̇д̇аримануссад̇хамма’’нд̇иаад̣̇инаа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а яож̇анаа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа.

Niyyānikattāvabodhanato abhedopacārena ‘‘desanādhammo niyyāniko’’ti vutto. Niyyāno vā ariyamaggo bodhetabbo etassa atthīti niyyāniko desanādhammo. Attani atthitaṃ dasseti kiccasiddhidassanena tattha tattha pākaṭīkatattā, na paṭiññāmattena. Tathā hi yathāparādhaṃ taṃtaṃsikkhāpadapaññattiyā yathādhammaṃ veneyyajjhāsayānurūpañca aviparītadhammadesanāya devamanussehi yathābhisaṅkhatapañhānaṃ tadajjhāsayānukūlaṃ ṭhānaso vissajjanena ca bhagavato sabbattha appaṭihatañāṇacārabhāvena sabbaññutaññāṇaṃ viññūnaṃ pākaṭaṃ, tathā tattha tattha yamakapāṭihāriyakaraṇādīsu iddhividhañāṇādīnīti. Tenāha ‘‘mayhañcā’’tiādi. Anveti yathāgahitasaṅketassa anugamanavasena eti jānātīti anvayo. Tenāha ‘‘anubujjhatīti attho’’ti. Saṅketānugamanañcettha ‘‘yathāparādhaṃ taṃtaṃsikkhāpadapaññattiyā’’tiādinā vuttanayameva. Evaṃ yojanā veditabbāti yathā sabbaññutaññāṇena yojanā katā, evaṃ ‘‘evarūpampi nāma mayhaṃ iddhividhañāṇasaṅkhātaṃ uttarimanussadhamma’’ntiādinā tattha tattha yojanā veditabbā.

уд̇д̇аримануссад̇хаммаад̣̇иван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Uttarimanussadhammādivaṇṇanā niṭṭhitā.

д̣̇асаб̣алан̃аан̣аван̣н̣анаа

Dasabalañāṇavaṇṇanā

148. яад̣̇иби аад̣̇ид̇о абхин̃н̃аад̇д̇аяавасзна д̣̇зсанааяа ааг̇ад̇ад̇д̇аа жзд̇обарияан̃аан̣аананд̇арам̣ убари д̇иссо абхин̃н̃аа вад̇д̇аб̣б̣аа сияунд̇и вад̇д̇аб̣б̣ам̣ сияаа, ад̇т̇ад̇о бана виж̇ж̇аад̇д̇аяам̣ яат̇аавуд̇д̇аабхин̃н̃аад̇д̇аяамзваад̇и гад̇ваа ‘‘д̇иссо виж̇ж̇аа вад̇д̇аб̣б̣аа сияу’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. гасмаа банзд̇т̇а ‘‘д̇аасу вуд̇д̇аасу убари д̣̇асаб̣алан̃аан̣ам̣ на барибуурад̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣, нану имаани н̃аан̣аани сзсаабхин̃н̃аа вияа ад̇д̇ано висаяасса абхиж̇аананадтам̣ убаад̣̇ааяа абхин̃н̃аасу вад̇д̇аб̣б̣аани, агамбияадтам̣ бана убад̇т̇амбханадтан̃жа убаад̣̇ааяа б̣алан̃аан̣зсу яат̇аа саммаасад̇иаад̣̇аяо инд̣̇рияаб̣алаб̣ож̇жхан̇г̇амаг̇г̇ан̇г̇зсууд̇и? наяид̣̇амзвам̣. д̇ад̇т̇а хи д̇хаммаанам̣ д̇хаммагижжависзсавибхааванабарааяа д̣̇зсанааяа вуд̇д̇ам̣, ид̇ха бана сад̇т̇у г̇ун̣ависзсавибхааванабарааяа д̣̇зсанааяа д̇ат̇аа вад̇д̇ум̣ на саггаа ад̇т̇ад̇о анан̃н̃ад̇д̇аа, згажжаанам̣ бут̇уж̇ж̇анаанам̣ звам̣ жид̇д̇ам̣ уббаж̇ж̇зяяа ‘‘гимид̣̇ам̣ бхаг̇аваа хздтаа вуд̇д̇аг̇ун̣з бунаби г̇ан̣ханд̇о г̇ун̣аад̇хигад̣̇ассанам̣ гарод̇ий’’д̇и. д̇асмаа сувуд̇д̇амзд̇ам̣ ‘‘убари д̣̇асаб̣алан̃аан̣ам̣ на барибуурад̇ий’’д̇и.

148. Yadipi ādito abhiññāttayavasena desanāya āgatattā cetopariyañāṇānantaraṃ upari tisso abhiññā vattabbā siyunti vattabbaṃ siyā, atthato pana vijjāttayaṃ yathāvuttaabhiññāttayamevāti katvā ‘‘tisso vijjā vattabbā siyu’’nti vuttaṃ. Kasmā panettha ‘‘tāsu vuttāsu upari dasabalañāṇaṃ na paripūratī’’ti vuttaṃ, nanu imāni ñāṇāni sesābhiññā viya attano visayassa abhijānanaṭṭhaṃ upādāya abhiññāsu vattabbāni, akampiyaṭṭhaṃ pana upatthambhanaṭṭhañca upādāya balañāṇesu yathā sammāsatiādayo indriyabalabojjhaṅgamaggaṅgesūti? Nayidamevaṃ. Tattha hi dhammānaṃ dhammakiccavisesavibhāvanaparāya desanāya vuttaṃ, idha pana satthu guṇavisesavibhāvanaparāya desanāya tathā vattuṃ na sakkā atthato anaññattā, ekaccānaṃ puthujjanānaṃ evaṃ cittaṃ uppajjeyya ‘‘kimidaṃ bhagavā heṭṭhā vuttaguṇe punapi gaṇhanto guṇādhikadassanaṃ karotī’’ti. Tasmā suvuttametaṃ ‘‘upari dasabalañāṇaṃ na paripūratī’’ti.

ан̃н̃зхи асаад̇хааран̣аанийд̇и гасмаа вуд̇д̇ам̣ (а. ни. дий. 3.10.21), нану жзд̇аани саавагаанамби згажжаанам̣ уббаж̇ж̇анд̇ийд̇и? гаамам̣ уббаж̇ж̇анд̇и, яаад̣̇исаани бана б̣уд̣̇д̇хаанам̣ таанаадтаанан̃аан̣аад̣̇ийни, на д̇аад̣̇исаани д̇ад̣̇ан̃н̃зсам̣ гад̣̇аажиби уббаж̇ж̇анд̇ийд̇и ан̃н̃зхи асаад̇хааран̣аанийд̇и. д̇знааха ‘‘д̇ат̇ааг̇ад̇ассзва б̣алааний’’д̇и. имамзва хи яат̇аавуд̇д̇алзсам̣ абзгкид̇ваа д̇ад̣̇абхаавад̇о аасаяаанусаяан̃аан̣аад̣̇ийсу зва асаад̇хааран̣аг̇ун̣асаман̃н̃аа нирул̣хаа. гаамам̣ н̃аан̣аб̣алаанам̣ н̃аан̣асамбхааро висзсабажжаяо, бун̃н̃асамбхаароби бана нзсам̣ бажжаяо зва , н̃аан̣асамбхаарассаби ваа бун̃н̃асамбхаарабхаавад̇о ‘‘бун̃н̃уссаяасамбад̇д̇ияаа ааг̇ад̇ааний’’д̇и вуд̇д̇ам̣.

Aññehi asādhāraṇānīti kasmā vuttaṃ (a. ni. ṭī. 3.10.21), nanu cetāni sāvakānampi ekaccānaṃ uppajjantīti? Kāmaṃ uppajjanti, yādisāni pana buddhānaṃ ṭhānāṭṭhānañāṇādīni, na tādisāni tadaññesaṃ kadācipi uppajjantīti aññehi asādhāraṇānīti. Tenāha ‘‘tathāgatasseva balānī’’ti. Imameva hi yathāvuttalesaṃ apekkhitvā tadabhāvato āsayānusayañāṇādīsu eva asādhāraṇaguṇasamaññā niruḷhā. Kāmaṃ ñāṇabalānaṃ ñāṇasambhāro visesapaccayo, puññasambhāropi pana nesaṃ paccayo eva , ñāṇasambhārassapi vā puññasambhārabhāvato ‘‘puññussayasampattiyā āgatānī’’ti vuttaṃ.

багад̇ихад̇т̇игуланд̇и (сам̣. ни. 2.22) г̇ирижаранад̣̇ийжараванажараад̣̇иббабхзд̣̇аа г̇ожарияагаалааваганаамаа саб̣б̣ааби б̣алзна баагад̇игаа хад̇т̇иж̇аад̇и. д̣̇асаннам̣ бурисаананд̇и т̇аамамаж̇жхимаанам̣ д̣̇асаннам̣ бурисаанам̣. згасса д̇ат̇ааг̇ад̇асса гааяаб̣аланд̇и аанзд̇ваа самб̣анд̇хо. згассаад̇и жа д̇ат̇аа хздтаагат̇ааяам̣ ааг̇ад̇ад̇д̇аа д̣̇зсанаасод̇зна вуд̇д̇ам̣. наарааяанасан̇гхаад̇аб̣аланд̇и зд̇т̇а наараа вужжанд̇и расмияо, д̇аа б̣ахуу наанаавид̇хаа ид̇о уббаж̇ж̇анд̇ийд̇и наарааяанам̣, важ̇ирам̣, д̇асмаа наарааяанасан̇гхаад̇аб̣аланд̇и важ̇ирасан̇гхаад̇аб̣аланд̇и ад̇т̇о. н̃аан̣аб̣алам̣ бана баал̣ияам̣ ааг̇ад̇амзва, на гааяаб̣алам̣ вияа адтагат̇аарул̣хамзваад̇и ад̇хиббааяо. ‘‘сам̣яуд̇д̇агз ааг̇ад̇аани д̇зсад̇д̇ад̇и н̃аан̣аани сад̇д̇асад̇д̇ад̇и н̃аан̣ааний’’д̇и вуд̇д̇ам̣ (вибха. мууладий. 760), д̇ад̇т̇а бана нид̣̇аанаваг̇г̇з сад̇д̇асад̇д̇ад̇и ааг̇ад̇аани жад̇ужад̇д̇аарийсан̃жа, д̇зсад̇д̇ад̇и бана бадисамбхид̣̇аамаг̇г̇з (бади. ма. 1.73 маад̇игаа) суд̇амаяаад̣̇ийни ааг̇ад̇аани д̣̇иссанд̇и, на сам̣яуд̇д̇агз. ан̃н̃аанибийд̇и зд̇зна н̃аан̣авад̇т̇увибхан̇г̇з згагаад̣̇ивасзна вуд̇д̇аани, ан̃н̃ад̇т̇а жа ‘‘буб̣б̣анд̇з н̃аан̣а’’нд̇иаад̣̇инаа (д̇ха. са. 1076) б̣рахмаж̇аалаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 1.36) жа ‘‘д̇аяид̣̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о баж̇аанаад̇и, имаани д̣̇идтидтаанаани звам̣ г̇ахид̇ааний’’д̇иаад̣̇инаа вуд̇д̇аани анзгаани н̃аан̣аббабхзд̣̇аани сан̇г̇ан̣хаад̇и. яаат̇аавабадивзд̇хад̇о саяан̃жа агамбияам̣ буг̇г̇алан̃жа д̇ам̣саман̇г̇им̣ нзяязсу ад̇хиб̣алам̣ гарод̇ийд̇и ааха ‘‘агамбияадтзна убад̇т̇амбханадтзна жаа’’д̇и.

Pakatihatthikulanti (saṃ. ni. 2.22) giricaranadīcaravanacarādippabhedā gocariyakālāvakanāmā sabbāpi balena pākatikā hatthijāti. Dasannaṃ purisānanti thāmamajjhimānaṃ dasannaṃ purisānaṃ. Ekassa tathāgatassa kāyabalanti ānetvā sambandho. Ekassāti ca tathā heṭṭhākathāyaṃ āgatattā desanāsotena vuttaṃ. Nārāyanasaṅghātabalanti ettha nārā vuccanti rasmiyo, tā bahū nānāvidhā ito uppajjantīti nārāyanaṃ, vajiraṃ, tasmā nārāyanasaṅghātabalanti vajirasaṅghātabalanti attho. Ñāṇabalaṃ pana pāḷiyaṃ āgatameva, na kāyabalaṃ viya aṭṭhakathāruḷhamevāti adhippāyo. ‘‘Saṃyuttake āgatāni tesattati ñāṇāni sattasattati ñāṇānī’’ti vuttaṃ (vibha. mūlaṭī. 760), tattha pana nidānavagge sattasattati āgatāni catucattārīsañca, tesattati pana paṭisambhidāmagge (paṭi. ma. 1.73 mātikā) sutamayādīni āgatāni dissanti, na saṃyuttake. Aññānipīti etena ñāṇavatthuvibhaṅge ekakādivasena vuttāni, aññattha ca ‘‘pubbante ñāṇa’’ntiādinā (dha. sa. 1076) brahmajālādīsu (dī. ni. 1.36) ca ‘‘tayidaṃ tathāgato pajānāti, imāni diṭṭhiṭṭhānāni evaṃ gahitānī’’tiādinā vuttāni anekāni ñāṇappabhedāni saṅgaṇhāti. Yāthāvapaṭivedhato sayañca akampiyaṃ puggalañca taṃsamaṅgiṃ neyyesu adhibalaṃ karotīti āha ‘‘akampiyaṭṭhena upatthambhanaṭṭhena cā’’ti.

усабхасса ид̣̇анд̇и аасабхам̣, (а. ни. дий. 2.4.8) сздтам̣ таанам̣. саб̣б̣ан̃н̃уд̇абадиж̇аананавасзна абхимукам̣ г̇ажчанд̇и, адта ваа барисаа убасан̇гаманд̇ийд̇и аасабхаа, буб̣б̣аб̣уд̣̇д̇хаа. ид̣̇ам̣ банаад̇и б̣уд̣̇д̇хаанам̣ таанам̣ саб̣б̣ан̃н̃уд̇амзва вад̣̇ад̇и. д̇идтамаановаад̇и авад̣̇анд̇оби (сам̣. ни. дий. 2.2.22) д̇идтамаанова бадиж̇аанаад̇и наамаад̇и ад̇т̇о. убаг̇ажчад̇ийд̇и ануж̇аанаад̇и.

Usabhassa idanti āsabhaṃ, (a. ni. ṭī. 2.4.8) seṭṭhaṃ ṭhānaṃ. Sabbaññutapaṭijānanavasena abhimukhaṃ gacchanti, aṭṭha vā parisā upasaṅkamantīti āsabhā, pubbabuddhā. Idaṃ panāti buddhānaṃ ṭhānaṃ sabbaññutameva vadati. Tiṭṭhamānovāti avadantopi (saṃ. ni. ṭī. 2.2.22) tiṭṭhamānova paṭijānāti nāmāti attho. Upagacchatīti anujānāti.

адтасу барисаасууд̇и ‘‘абхиж̇аанаами ко банаахам̣, саарибуд̇д̇а, анзгасад̇ам̣ кад̇д̇ияабарисам̣…бз… д̇ад̇ра вад̇а мам̣ бхаяам̣ ваа саараж̇ж̇ам̣ ваа оггамиссад̇ийд̇и нимид̇д̇амзд̇ам̣, саарибуд̇д̇а, на саманубассаамий’’д̇и (ма. ни. 1.151) вуд̇д̇аасу адтасу барисаасу. абхийд̇анаад̣̇ам̣ над̣̇ад̇ийд̇и барад̇о д̣̇ассид̇ан̃аан̣аяог̇зна д̣̇асаб̣алоханд̇и абхийд̇анаад̣̇ам̣ над̣̇ад̇и. сийханаад̣̇асуд̇д̇зна канд̇хаваг̇г̇з (сам̣. ни. 3.78) ааг̇ад̇зна.

Aṭṭhasu parisāsūti ‘‘abhijānāmi kho panāhaṃ, sāriputta, anekasataṃ khattiyaparisaṃ…pe… tatra vata maṃ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatīti nimittametaṃ, sāriputta, na samanupassāmī’’ti (ma. ni. 1.151) vuttāsu aṭṭhasu parisāsu. Abhītanādaṃnadatīti parato dassitañāṇayogena dasabalohanti abhītanādaṃ nadati. Sīhanādasuttena khandhavagge (saṃ. ni. 3.78) āgatena.

‘‘д̣̇звамануссаанам̣ жад̇ужаггам̣ вад̇д̇ад̇ий’’д̇и (а. ни. 4.31) суд̇д̇асзсзна саббурисуубассаяаад̣̇ийнам̣ паласамбад̇д̇ибавад̇д̇и, буримасаббурисуубассаяаад̣̇им̣ убаниссааяа бажчимасаббурисуубассаяаад̣̇ийнам̣ самбад̇д̇ибавад̇д̇и ваа вуд̇д̇аад̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна д̇ад̇т̇а жа жагга-сад̣̇д̣̇асса г̇ахан̣ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. вижаггасан̣таанаа асани зва асанивижаггам̣. уражаггаад̣̇ийсууд̇и аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна аан̣аасамуухаад̣̇ийсуби жагга-сад̣̇д̣̇асса бавад̇д̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. ‘‘сан̇гхабхзд̣̇ам̣ гариссаама жаггабхзд̣̇а’’нд̇иаад̣̇ийсу (баараа. 409; жуул̣ава. 343) хи аан̣аа ‘‘жагга’’нд̇и вуд̇д̇аа, ‘‘д̣̇зважаггам̣ асуражагга’’нд̇иаад̣̇ийсу (а. ни. дий. 2.4.8) самууход̇и. бадивзд̇ханидтад̇д̇аа арахад̇д̇амаг̇г̇ан̃аан̣ам̣ бадивзд̇ход̇и ‘‘палагкан̣з уббаннам̣ наамаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇зна бадилад̣̇д̇хассаби д̣̇зсанаан̃аан̣асса гижжанибпад̇д̇и барасса б̣уж̇жханамад̇д̇зна ход̇ийд̇и ‘‘ан̃н̃аад̇агон̣д̣ан̃н̃асса сод̇аабад̇д̇и…бз… палагкан̣з бавад̇д̇ам̣ наамаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇о барам̣ бана яаава бариниб̣б̣аанаа д̣̇зсанаан̃аан̣аббавад̇д̇и д̇ассзва бавад̇д̇ид̇асса д̇хаммажаггасса таананд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣ бавад̇д̇ид̇ажаггасса жаггавад̇д̇ино жаггарад̇анасса таанам̣ вияа.

‘‘Devamanussānaṃ catucakkaṃ vattatī’’ti (a. ni. 4.31) suttasesena sappurisūpassayādīnaṃ phalasampattipavatti, purimasappurisūpassayādiṃ upanissāya pacchimasappurisūpassayādīnaṃ sampattipavatti vā vuttāti ādi-saddena tattha ca cakka-saddassa gahaṇaṃ veditabbaṃ. Vicakkasaṇṭhānā asani eva asanivicakkaṃ. Uracakkādīsūti ādi-saddena āṇāsamūhādīsupi cakka-saddassa pavatti veditabbā. ‘‘Saṅghabhedaṃ karissāma cakkabheda’’ntiādīsu (pārā. 409; cūḷava. 343) hi āṇā ‘‘cakka’’nti vuttā, ‘‘devacakkaṃ asuracakka’’ntiādīsu (a. ni. ṭī. 2.4.8) samūhoti. Paṭivedhaniṭṭhattā arahattamaggañāṇaṃ paṭivedhoti ‘‘phalakkhaṇe uppannaṃ nāmā’’ti vuttaṃ. Tena paṭiladdhassapi desanāñāṇassa kiccanipphatti parassa bujjhanamattena hotīti ‘‘aññātakoṇḍaññassa sotāpatti…pe… phalakkhaṇe pavattaṃ nāmā’’ti vuttaṃ. Tato paraṃ pana yāva parinibbānā desanāñāṇappavatti tasseva pavattitassa dhammacakkassa ṭhānanti veditabbaṃ pavattitacakkassa cakkavattino cakkaratanassa ṭhānaṃ viya.

‘‘д̇идтад̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣, гим̣ бхуумияам̣ бурисо вияа? нод̇и ааха ‘‘д̇ад̣̇ааяад̇д̇авуд̇д̇ид̇ааяаа’’д̇и. таананд̇и жзд̇т̇а ад̇д̇алаабхо д̇харамаанад̇аа жа, на г̇ад̇инивад̇д̇ийд̇и ааха ‘‘уббаж̇ж̇ад̇и жзва бавад̇д̇ад̇и жаа’’д̇и . яад̇т̇а банзд̇ам̣ д̣̇асаб̣алан̃аан̣ам̣ вид̇т̇аарид̇ам̣, д̇ам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘абхид̇хаммз банаа’’д̇иаад̣̇имааха. сзсзсуби зсзва наяо.

‘‘Tiṭṭhatī’’ti vuttaṃ, kiṃ bhūmiyaṃ puriso viya? Noti āha ‘‘tadāyattavuttitāyā’’ti. Ṭhānanti cettha attalābho dharamānatā ca, na gatinivattīti āha ‘‘uppajjati ceva pavattati cā’’ti . Yattha panetaṃ dasabalañāṇaṃ vitthāritaṃ, taṃ dassento ‘‘abhidhamme panā’’tiādimāha. Sesesupi eseva nayo.

самаад̣̇ияанд̇ийд̇и самаад̣̇аанаани, д̇аани бана самаад̣̇ияид̇ваа гад̇аани хонд̇ийд̇и ааха ‘‘самаад̣̇ияид̇ваа гад̇аана’’нд̇и. гаммамзва ваа гаммасамаад̣̇аананд̇и зд̇зна самаад̣̇аанасад̣̇д̣̇асса абуб̣б̣ад̇т̇аабхаавам̣ д̣̇ассзд̇и муд̇д̇аг̇ад̇асад̣̇д̣̇з г̇ад̇асад̣̇д̣̇асса вияа. г̇ад̇ийд̇и нираяаад̣̇иг̇ад̇ияо. убад̇хийд̇и ад̇д̇абхааво. гаалод̇и гаммасса вибажжанаарахагаало. баяог̇од̇и вибаагуббад̇д̇ияаа бажжаяабхууд̇аа гирияаа.

Samādiyantīti samādānāni, tāni pana samādiyitvā katāni hontīti āha ‘‘samādiyitvā katāna’’nti. Kammameva vā kammasamādānanti etena samādānasaddassa apubbatthābhāvaṃ dasseti muttagatasadde gatasaddassa viya. Gatīti nirayādigatiyo. Upadhīti attabhāvo. Kāloti kammassa vipaccanārahakālo. Payogoti vipākuppattiyā paccayabhūtā kiriyā.

аг̇ад̇иг̇аамининд̇и ниб̣б̣аанаг̇ааминим̣. вагкад̇и хи ‘‘ниб̣б̣аанан̃жаахам̣, саарибуд̇д̇а, баж̇аанаами ниб̣б̣аанаг̇аамин̃жа маг̇г̇ам̣ ниб̣б̣аанаг̇ааминин̃жа бадибад̣̇а’’нд̇и (ма. ни. 1.153). б̣ахуусуби мануссзсу згамзва баан̣ам̣ гхаад̇знд̇зсу гаамам̣ саб̣б̣зсам̣ жзд̇анаа д̇ассзвзгасса ж̇ийвид̇инд̣̇рияаарамман̣аа, д̇ам̣ бана гаммам̣ д̇зсам̣ наанаагаарам̣. д̇зсу (вибха. адта. 811) хи зго аад̣̇арзна чанд̣̇аж̇аад̇о гарод̇и, зго ‘‘зхи д̇вамби гарохий’’д̇и барзхи ниббийл̣ид̇о гарод̇и, зго самаанажчанд̣̇о вияа худ̇ваа аббадиб̣аахамаано вижарад̇и. д̇зсу зго д̇знзва гаммзна нираяз ниб̣б̣ад̇д̇ад̇и, зго д̇иражчаанаяонияам̣, зго бзд̇д̇ивисаяз. д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о ааяууханагкан̣з зва – ‘‘иминаа нийхаарзна ааяуухид̇ад̇д̇аа зса нираяз ниб̣б̣ад̇д̇иссад̇и, зса д̇иражчаанаяонияам̣, зса бзд̇д̇ивисаяз’’д̇и ж̇аанаад̇и. нираяз ниб̣б̣ад̇д̇амаанамби – ‘‘зса махаанираяз ниб̣б̣ад̇д̇иссад̇и, зса уссад̣̇анираяз’’д̇и ж̇аанаад̇и. д̇иражчаанаяонияам̣ ниб̣б̣ад̇д̇амаанамби – ‘‘зса абаад̣̇аго бхависсад̇и, зса д̣̇вибаад̣̇аго, зса жад̇уббад̣̇о, зса б̣ахуббад̣̇о’’д̇и ж̇аанаад̇и. бзд̇д̇ивисаяз ниб̣б̣ад̇д̇амаанамби – ‘‘зса ниж̇жхаамад̇ан̣хиго бхависсад̇и, зса куббибаасиго, зса барад̣̇ад̇д̇уубаж̇ийвий’’д̇и ж̇аанаад̇и. д̇зсу жа гаммзсу – ‘‘ид̣̇ам̣ гаммам̣ бадисанд̇химаагад̣дхиссад̇и, ид̣̇ам̣ ан̃н̃зна д̣̇иннааяа бадисанд̇хияаа убад̇хивзбаггам̣ бхависсад̇ий’’д̇и ж̇аанаад̇и.

Agatigāmininti nibbānagāminiṃ. Vakkhati hi ‘‘nibbānañcāhaṃ, sāriputta, pajānāmi nibbānagāmiñca maggaṃ nibbānagāminiñca paṭipada’’nti (ma. ni. 1.153). Bahūsupi manussesu ekameva pāṇaṃ ghātentesu kāmaṃ sabbesaṃ cetanā tassevekassa jīvitindriyārammaṇā, taṃ pana kammaṃ tesaṃ nānākāraṃ. Tesu (vibha. aṭṭha. 811) hi eko ādarena chandajāto karoti, eko ‘‘ehi tvampi karohī’’ti parehi nippīḷito karoti, eko samānacchando viya hutvā appaṭibāhamāno vicarati. Tesu eko teneva kammena niraye nibbattati, eko tiracchānayoniyaṃ, eko pettivisaye. Taṃ tathāgato āyūhanakkhaṇe eva – ‘‘iminā nīhārena āyūhitattā esa niraye nibbattissati, esa tiracchānayoniyaṃ, esa pettivisaye’’ti jānāti. Niraye nibbattamānampi – ‘‘esa mahāniraye nibbattissati, esa ussadaniraye’’ti jānāti. Tiracchānayoniyaṃ nibbattamānampi – ‘‘esa apādako bhavissati, esa dvipādako, esa catuppado, esa bahuppado’’ti jānāti. Pettivisaye nibbattamānampi – ‘‘esa nijjhāmataṇhiko bhavissati, esa khuppipāsiko, esa paradattūpajīvī’’ti jānāti. Tesu ca kammesu – ‘‘idaṃ kammaṃ paṭisandhimākaḍḍhissati, idaṃ aññena dinnāya paṭisandhiyā upadhivepakkaṃ bhavissatī’’ti jānāti.

д̇ат̇аа сагалаг̇аамаваасигзсу згад̇о бин̣д̣абаад̇ам̣ д̣̇ад̣̇амаанзсу гаамам̣ саб̣б̣зсамби жзд̇анаа бин̣д̣абаад̇аарамман̣аава, д̇ам̣ бана гаммам̣ д̇зсам̣ наанаагаарам̣. д̇зсу хи зго аад̣̇арзна гарод̇ийд̇и сзсам̣ буримасад̣̇исам̣, д̇асмаа д̇зсу гзжи д̣̇звалогз ниб̣б̣ад̇д̇анд̇и, гзжи мануссалогз, д̇ам̣ д̇ат̇ааг̇ад̇о ааяууханагкан̣зязва ж̇аанаад̇и – ‘‘иминаа нийхаарзна ааяуухид̇ад̇д̇аа зса мануссалогз ниб̣б̣ад̇д̇иссад̇и, зса д̣̇звалогз, д̇ад̇т̇ааби зса кад̇д̇ияагулз, зса б̣раахман̣агулз, зса взссагулз, зса суд̣̇д̣̇агулз, зса бараниммид̇авасавад̇д̇ийсу, зса ниммаанарад̇ийсу, зса д̇усид̇зсу, зса яаамзсу, зса д̇аавад̇им̣сзсу, зса жаад̇умахаарааж̇игзсу, зса бхуммад̣̇звзсуу’’д̇иаад̣̇инаа д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а хийнабан̣ийд̇асуван̣н̣ад̣̇уб̣б̣ан̣н̣ааббабариваарамахаабариваарад̇аад̣̇ибхзд̣̇ам̣ д̇ам̣ д̇ам̣ висзсам̣ ааяууханагкан̣зязва ж̇аанаад̇и.

Tathā sakalagāmavāsikesu ekato piṇḍapātaṃ dadamānesu kāmaṃ sabbesampi cetanā piṇḍapātārammaṇāva, taṃ pana kammaṃ tesaṃ nānākāraṃ. Tesu hi eko ādarena karotīti sesaṃ purimasadisaṃ, tasmā tesu keci devaloke nibbattanti, keci manussaloke, taṃ tathāgato āyūhanakkhaṇeyeva jānāti – ‘‘iminā nīhārena āyūhitattā esa manussaloke nibbattissati, esa devaloke, tatthāpi esa khattiyakule, esa brāhmaṇakule, esa vessakule, esa suddakule, esa paranimmitavasavattīsu, esa nimmānaratīsu, esa tusitesu, esa yāmesu, esa tāvatiṃsesu, esa cātumahārājikesu, esa bhummadevesū’’tiādinā tattha tattha hīnapaṇītasuvaṇṇadubbaṇṇaappaparivāramahāparivāratādibhedaṃ taṃ taṃ visesaṃ āyūhanakkhaṇeyeva jānāti.

д̇ат̇аа вибассанам̣ бадтабзнд̇зсуязва – ‘‘иминаа нийхаарзна зса гин̃жи саллагкзд̇ум̣ на сагкиссад̇и, зса махаабхууд̇амад̇д̇амзва вавад̇т̇абзссад̇и, зса руубабариг̇г̇ахзязва тассад̇и, зса аруубабариг̇г̇ахзязва, зса наамаруубабариг̇г̇ахзязва , зса бажжаяабариг̇г̇ахз зва, зса лагкан̣аарамман̣игавибассанааяа зва, зса батамапалзязва, зса д̣̇уд̇ияапалз зва, зса д̇ад̇ияапалз зва, зса арахад̇д̇ам̣ баабун̣иссад̇ий’’д̇и ж̇аанаад̇и. гасин̣абаригаммам̣ гаронд̇зсуби – ‘‘имасса баригаммамад̇д̇амзва бхависсад̇и, зса нимид̇д̇ам̣ уббаад̣̇зссад̇и, зса аббанам̣ зва баабун̣иссад̇и, зса жхаанам̣ баад̣̇агам̣ гад̇ваа вибассанам̣ бадтабзд̇ваа арахад̇д̇ам̣ г̇ан̣хиссад̇ий’’д̇и ж̇аанаад̇и. д̇знааха ‘‘имасса жзд̇анаа’’д̇иаад̣̇и.

Tathā vipassanaṃ paṭṭhapentesuyeva – ‘‘iminā nīhārena esa kiñci sallakkhetuṃ na sakkhissati, esa mahābhūtamattameva vavatthapessati, esa rūpapariggaheyeva ṭhassati, esa arūpapariggaheyeva, esa nāmarūpapariggaheyeva , esa paccayapariggahe eva, esa lakkhaṇārammaṇikavipassanāya eva, esa paṭhamaphaleyeva, esa dutiyaphale eva, esa tatiyaphale eva, esa arahattaṃ pāpuṇissatī’’ti jānāti. Kasiṇaparikammaṃ karontesupi – ‘‘imassa parikammamattameva bhavissati, esa nimittaṃ uppādessati, esa appanaṃ eva pāpuṇissati, esa jhānaṃ pādakaṃ katvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā arahattaṃ gaṇhissatī’’ti jānāti. Tenāha ‘‘imassa cetanā’’tiādi.

гааманад̇о, гаамзд̇аб̣б̣ад̇о, гаамабадисам̣яуд̇д̇ад̇о жа гаамо д̇хаад̇у гаамад̇хаад̇у. аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна б̣яаабаад̣̇ад̇хаад̇у-руубад̇хаад̇у-аад̣̇ийнам̣ сан̇г̇ахо. вилагкан̣ад̇ааяаад̇и висад̣̇исасабхаавад̇ааяа. канд̇хааяад̇анад̇хаад̇улоганд̇и анзгад̇хаад̇ум̣ наанаад̇хаад̇ум̣ канд̇халогам̣ ааяад̇аналогам̣ д̇хаад̇улогам̣ яат̇аабхууд̇ам̣ баж̇аанаад̇ийд̇и яож̇анаа. ‘‘аяам̣ руубагканд̇хо наама…бз… аяам̣ вин̃н̃аан̣агканд̇хо наама. д̇зсуби згавид̇хзна руубагканд̇хо, згаад̣̇асавид̇хзна руубагканд̇хо (вибха. 33). згавид̇хзна взд̣̇анаагканд̇хо, б̣ахувид̇хзна взд̣̇анаагканд̇хо (вибха. 34-61). згавид̇хзна сан̃н̃аагканд̇хо, б̣ахувид̇хзна сан̃н̃аагканд̇хо (вибха. 62-91). згавид̇хзна сан̇каарагканд̇хо, б̣ахувид̇хзна сан̇каарагканд̇хо (вибха. 92-120). згавид̇хзна вин̃н̃аан̣агканд̇хо, б̣ахувид̇хзна вин̃н̃аан̣агканд̇хо’’д̇и (вибха. 121-149) звам̣ д̇аава канд̇халогасса, ‘‘ид̣̇ам̣ жагкааяад̇анам̣ наама…бз… ид̣̇ам̣ д̇хаммааяад̇анам̣ наама. д̇ад̇т̇а д̣̇асааяад̇анаа гаамааважараа, д̣̇вз жаад̇убхуумагаа’’д̇иаад̣̇инаа (вибха. 156-171) ааяад̇аналогасса, ‘‘аяам̣ жагкуд̇хаад̇у наама…бз… аяам̣ мановин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у наама, д̇ад̇т̇а сол̣аса д̇хаад̇уяо гаамааважараа, д̣̇вз жаад̇убхуумагаа’’д̇иаад̣̇инаа (вибха. 172-188) д̇хаад̇улогасса анзгасабхаавам̣ наанаасабхааван̃жа баж̇аанаад̇и. на гзвалам̣ убаад̣̇иннагасан̇кааралогассзва, ат̇а ко анубаад̣̇иннагасан̇кааралогассаби – ‘‘имааяа наама д̇хаад̇уяаа уссаннад̇д̇аа имасса ругкасса канд̇хо сзд̇о, имасса гаал̣о, имасса мадто, имасса саган̣даго, имасса б̣ахалад̇д̇ажо, имасса д̇ануд̇д̇ажо, имасса бад̇д̇ам̣ ван̣н̣асан̣таанаад̣̇ивасзна зваруубам̣, имасса бубпам̣ нийлам̣ бийд̇ам̣ лохид̇ам̣ од̣̇аад̇ам̣ суг̇анд̇хам̣ д̣̇уг̇г̇анд̇хам̣, имасса палам̣ куд̣̇д̣̇агам̣ маханд̇ам̣ д̣̇ийгхам̣ рассам̣ ваддам̣ сусан̣таанам̣ д̣̇уссан̣таанам̣ муд̣̇угам̣ парусам̣ суг̇анд̇хам̣ д̣̇уг̇г̇анд̇хам̣ мад̇хурам̣ д̇ид̇д̇агам̣ гадугам̣ амб̣илам̣ гасаавам̣, имасса ган̣даго д̇икин̣о гун̣то уж̇уго гудило д̇амб̣о гаал̣о од̣̇аад̇о ход̇ий’’д̇иаад̣̇инаа баж̇аанаад̇и. саб̣б̣ан̃н̃уб̣уд̣̇д̇хаад̣̇ийнам̣ зва хи зд̇ам̣ б̣алам̣, на ан̃н̃зсам̣.

Kāmanato, kāmetabbato, kāmapaṭisaṃyuttato ca kāmo dhātu kāmadhātu. Ādi-saddena byāpādadhātu-rūpadhātu-ādīnaṃ saṅgaho. Vilakkhaṇatāyāti visadisasabhāvatāya. Khandhāyatanadhātulokanti anekadhātuṃ nānādhātuṃ khandhalokaṃ āyatanalokaṃ dhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānātīti yojanā. ‘‘Ayaṃ rūpakkhandho nāma…pe… ayaṃ viññāṇakkhandho nāma. Tesupi ekavidhena rūpakkhandho, ekādasavidhena rūpakkhandho (vibha. 33). Ekavidhena vedanākkhandho, bahuvidhena vedanākkhandho (vibha. 34-61). Ekavidhena saññākkhandho, bahuvidhena saññākkhandho (vibha. 62-91). Ekavidhena saṅkhārakkhandho, bahuvidhena saṅkhārakkhandho (vibha. 92-120). Ekavidhena viññāṇakkhandho, bahuvidhena viññāṇakkhandho’’ti (vibha. 121-149) evaṃ tāva khandhalokassa, ‘‘idaṃ cakkhāyatanaṃ nāma…pe… idaṃ dhammāyatanaṃ nāma. Tattha dasāyatanā kāmāvacarā, dve cātubhūmakā’’tiādinā (vibha. 156-171) āyatanalokassa, ‘‘ayaṃ cakkhudhātu nāma…pe… ayaṃ manoviññāṇadhātu nāma, tattha soḷasa dhātuyo kāmāvacarā, dve cātubhūmakā’’tiādinā (vibha. 172-188) dhātulokassa anekasabhāvaṃ nānāsabhāvañca pajānāti. Na kevalaṃ upādinnakasaṅkhāralokasseva, atha kho anupādinnakasaṅkhāralokassapi – ‘‘imāya nāma dhātuyā ussannattā imassa rukkhassa khandho seto, imassa kāḷo, imassa maṭṭho, imassa sakaṇṭako, imassa bahalattaco, imassa tanuttaco, imassa pattaṃ vaṇṇasaṇṭhānādivasena evarūpaṃ, imassa pupphaṃ nīlaṃ pītaṃ lohitaṃ odātaṃ sugandhaṃ duggandhaṃ, imassa phalaṃ khuddakaṃ mahantaṃ dīghaṃ rassaṃ vaṭṭaṃ susaṇṭhānaṃ dussaṇṭhānaṃ mudukaṃ pharusaṃ sugandhaṃ duggandhaṃ madhuraṃ tittakaṃ kaṭukaṃ ambilaṃ kasāvaṃ, imassa kaṇṭako tikhiṇo kuṇṭho ujuko kuṭilo tambo kāḷo odāto hotī’’tiādinā pajānāti. Sabbaññubuddhādīnaṃ eva hi etaṃ balaṃ, na aññesaṃ.

наанаад̇химуд̇д̇игад̇анд̇и наанаааж̇жхаасаяад̇ам̣. ад̇химуд̇д̇и наама аж̇жхаасаяад̇хаад̇у аж̇жхаасаяасабхааво. со бана хийнабан̣ийд̇ад̇аасааман̃н̃зна баал̣ияам̣ д̣̇вид̇хаава вуд̇д̇оби хийнабан̣ийд̇аад̣̇ибхзд̣̇зна анзгавид̇ход̇и ааха ‘‘хийнаад̣̇ийхи ад̇химуд̇д̇ийхи наанаад̇химуд̇д̇игабхаава’’нд̇и. д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а яз яз сад̇д̇аа яам̣яам̣ад̇химуд̇д̇игаа, д̇з д̇з д̇ам̣д̇ад̣̇ад̇химуд̇д̇игз зва сзванд̇и бхаж̇анд̇и баяирубаасанд̇и д̇хаад̇усабхааг̇ад̇о. яат̇аа г̇уут̇аад̣̇ийнам̣ д̇хаад̇усабхааво зсо, яам̣ г̇уут̇аад̣̇ийхи зва сам̣санд̣̇анд̇и самзнд̇и, звам̣ (буг̇г̇алаанам̣ аж̇жхаасаяассзвзса сабхааво, яам̣) (вибха. мууладий. 813) хийнаж̇жхаасаяаа д̣̇уссийлаад̣̇ийхи зва сам̣санд̣̇анд̇и самзнд̇и, самбаннасийлаад̣̇аяо жа самбаннасийлаад̣̇ийхзва. д̇ам̣ нзсам̣ наанаад̇химуд̇д̇игад̇ам̣ бхаг̇аваа яат̇аабхууд̇ам̣ баж̇аанаад̇ийд̇и.

Nānādhimuttikatanti nānāajjhāsayataṃ. Adhimutti nāma ajjhāsayadhātu ajjhāsayasabhāvo. So pana hīnapaṇītatāsāmaññena pāḷiyaṃ dvidhāva vuttopi hīnapaṇītādibhedena anekavidhoti āha ‘‘hīnādīhi adhimuttīhi nānādhimuttikabhāva’’nti. Tattha tattha ye ye sattā yaṃyaṃadhimuttikā, te te taṃtadadhimuttike eva sevanti bhajanti payirupāsanti dhātusabhāgato. Yathā gūthādīnaṃ dhātusabhāvo eso, yaṃ gūthādīhi eva saṃsandanti samenti, evaṃ (puggalānaṃ ajjhāsayassevesa sabhāvo, yaṃ) (vibha. mūlaṭī. 813) hīnajjhāsayā dussīlādīhi eva saṃsandanti samenti, sampannasīlādayo ca sampannasīlādīheva. Taṃ nesaṃ nānādhimuttikataṃ bhagavā yathābhūtaṃ pajānātīti.

вуд̣̇д̇хин̃жа хаанин̃жаад̇и бажжаяависзсзна саамад̇т̇ияад̇о ад̇хигад̇ам̣ анад̇хигад̇ан̃жа. инд̣̇рияабаробарияад̇д̇ан̃аан̣анид̣̇д̣̇зсз (вибха. 814; бади. ма. 1.113) ‘‘аасаяам̣ ж̇аанаад̇и анусаяам̣ ж̇аанаад̇ий’’д̇и аасаяаад̣̇иж̇аананам̣ гасмаа нид̣̇д̣̇идтанд̇и? аасаяаж̇аананаад̣̇инаа язхи инд̣̇риязхи баробарзхи сад̇д̇аа галяаан̣абаабаасаяаад̣̇игаа хонд̇и, д̇зсам̣ ж̇аананасса вибхааванад̇о. зван̃жа гад̇ваа инд̣̇рияабаробарияад̇д̇ааасаяаанусаяан̃аан̣аанам̣ висум̣ асаад̇хааран̣ад̇аа, инд̣̇рияабаробарияад̇д̇анаанаад̇химуд̇д̇игад̇аан̃аан̣аанам̣ висум̣ б̣алад̇аа жа сид̣̇д̇хаа ход̇и. д̇ад̇т̇а аасаяанд̇и яад̇т̇а сад̇д̇аа нивасанд̇и, д̇ам̣ д̇зсам̣ ниваасадтаанам̣ д̣̇идтиг̇ад̇ам̣ ваа яат̇аабхууд̇ан̃аан̣ам̣ ваа аасаяо. анусаяо аббахийнабхаавзна т̇аамаг̇ад̇о гилзсо. д̇ам̣ бана бхаг̇аваа сад̇д̇аанам̣ аасаяам̣ ж̇аананд̇о д̇зсам̣ д̇зсам̣ д̣̇идтиг̇ад̇аанам̣, вибассанаамаг̇г̇ан̃аан̣аанан̃жа аббавад̇д̇игкан̣зби ж̇аанаад̇и. вуд̇д̇ам̣ хзд̇ам̣ –

Vuddhiñca hāniñcāti paccayavisesena sāmatthiyato adhikataṃ anadhikatañca. Indriyaparopariyattañāṇaniddese (vibha. 814; paṭi. ma. 1.113) ‘‘āsayaṃ jānāti anusayaṃ jānātī’’ti āsayādijānanaṃ kasmā niddiṭṭhanti? Āsayajānanādinā yehi indriyehi paroparehi sattā kalyāṇapāpāsayādikā honti, tesaṃ jānanassa vibhāvanato. Evañca katvā indriyaparopariyattaāsayānusayañāṇānaṃ visuṃ asādhāraṇatā, indriyaparopariyattanānādhimuttikatāñāṇānaṃ visuṃ balatā ca siddhā hoti. Tattha āsayanti yattha sattā nivasanti, taṃ tesaṃ nivāsaṭṭhānaṃ diṭṭhigataṃ vā yathābhūtañāṇaṃ vā āsayo.Anusayo appahīnabhāvena thāmagato kileso. Taṃ pana bhagavā sattānaṃ āsayaṃ jānanto tesaṃ tesaṃ diṭṭhigatānaṃ, vipassanāmaggañāṇānañca appavattikkhaṇepi jānāti. Vuttaṃ hetaṃ –

‘‘гаамам̣ сзванд̇ам̣язва бхаг̇аваа ж̇аанаад̇и ‘аяам̣ буг̇г̇ало гаамаг̇аруго гаамаасаяо гаамаад̇химуд̇д̇о’д̇и. гаамам̣ сзванд̇ан̃н̃зва ж̇аанаад̇и ‘аяам̣ буг̇г̇ало нзгкаммаг̇аруго нзгкаммаасаяо нзгкаммаад̇химуд̇д̇о’д̇и. нзгкаммам̣ сзванд̇ан̃н̃зва ж̇аанаад̇и. б̣яаабаад̣̇ам̣, аб̣яаабаад̣̇ам̣, т̇инамид̣̇д̇хам̣, аалогасан̃н̃ам̣ сзванд̇ам̣язва ж̇аанаад̇и ‘аяам̣ буг̇г̇ало т̇инамид̣̇д̇хаг̇аруго т̇инамид̣̇д̇хаасаяо т̇инамид̣̇д̇хаад̇химуд̇д̇о’д̇и’’ (бади. ма. 1.113).

‘‘Kāmaṃ sevantaṃyeva bhagavā jānāti ‘ayaṃ puggalo kāmagaruko kāmāsayo kāmādhimutto’ti. Kāmaṃ sevantaññeva jānāti ‘ayaṃ puggalo nekkhammagaruko nekkhammāsayo nekkhammādhimutto’ti. Nekkhammaṃ sevantaññeva jānāti. Byāpādaṃ, abyāpādaṃ, thinamiddhaṃ, ālokasaññaṃ sevantaṃyeva jānāti ‘ayaṃ puggalo thinamiddhagaruko thinamiddhāsayo thinamiddhādhimutto’ti’’ (paṭi. ma. 1.113).

батамаад̣̇ийнам̣ жад̇уннам̣ жхаанаананд̇и руубааважараанам̣ батамаад̣̇ийнам̣ бажжанийгажхаабанадтзна аарамман̣уубаниж̇жхаанадтзна жа жхаанаанам̣. жад̇угганаязна хзд̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. адтаннам̣ вимогкаананд̇и зд̇т̇а бадибаадияаа сад̇д̇а аббид̇аббид̇агкан̣з бажжанийгад̇хаммзхи вимужжанад̇о аарамман̣з жа ад̇химужжанад̇о вимогкаа наама, адтамо бана саб̣б̣асо сан̃н̃аавзд̣̇аяид̇зхи вимуд̇д̇ад̇д̇аа абаг̇амавимогко наама. жад̇угганаяабан̃жаганаязсу батамажхаанасамаад̇хи савид̇аггасавижааро наама, бан̃жаганаяз д̣̇уд̇ияаж̇жхаанасамаад̇хи авид̇аггавижаарамад̇д̇о, наяад̣̇ваязби убари д̇ийсу жхаанзсу самаад̇хи авид̇аггаавижааро, самаабад̇д̇ийсу бадибаадияаа адтаннам̣ самаад̇хийд̇иби наамам̣, самаабад̇д̇ийд̇иби жид̇д̇згаг̇г̇ад̇аасаб̣бхаавад̇о, нирод̇хасамаабад̇д̇ияаа д̇ад̣̇абхаавад̇о на самаад̇хийд̇и наамам̣. хаанабхааг̇ияад̇хамманд̇и аббаг̇ун̣зхи батамаж̇жхаанаад̣̇ийхи вудтид̇асса сан̃н̃ааманасигаараанам̣ гаамаад̣̇ианубагканд̣̇анам̣. висзсабхааг̇ияад̇хамманд̇и баг̇ун̣зхи батамаж̇жхаанаад̣̇ийхи вудтид̇асса сан̃н̃ааманасигаараанам̣ д̣̇уд̇ияаж̇жхаанаад̣̇ибагканд̣̇анам̣. ид̇и сан̃н̃ааманасигаараанам̣ гаамаад̣̇ид̣̇уд̇ияаж̇жхаанаад̣̇ибагканд̣̇анаани хаанабхааг̇ияависзсабхааг̇ияад̇хаммаад̇и д̣̇ассид̇аани, д̇зхи бана жхаанаанам̣ д̇ам̣сабхаавад̇аа д̇хамма-сад̣̇д̣̇зна вуд̇д̇аа. д̇асмаад̇и вуд̇д̇амзвад̇т̇ам̣ хзд̇убхаавзна бажжаамасад̇и. вод̣̇аананд̇и баг̇ун̣ад̇аасан̇каад̇ам̣ вод̣̇аанам̣. д̇ан̃хи батамаж̇жхаанаад̣̇ийхи вудтахид̇ваа д̣̇уд̇ияаж̇жхаанаад̣̇иад̇хиг̇амасса бажжаяад̇д̇аа ‘‘вудтаана’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. яз (а. ни. дий. 3.10.21) бана ‘‘нирод̇хад̇о паласамаабад̇д̇ияаа вудтаананд̇и баал̣и над̇т̇ий’’д̇и вад̣̇анд̇и, д̇з ‘‘нирод̇хаа вудтаханд̇асса нзвасан̃н̃аанаасан̃н̃ааяад̇анам̣ паласамаабад̇д̇ияаа ананд̇арабажжаязна бажжаяо’’д̇и имааяа баал̣ияаа (бадтаа. 1.1.417) бадисзд̇хзд̇аб̣б̣аа. яо самаабад̇д̇илаабхий самаано зва ‘‘на лабхаамаха’’нд̇и, гаммадтаанам̣ самаанам̣ зва ‘‘на гаммадтаана’’нд̇и сан̃н̃ий ход̇и, со самбад̇д̇им̣язва самаанам̣ ‘‘вибад̇д̇ий’’д̇и бажжзд̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣о.

Paṭhamādīnaṃ catunnaṃ jhānānanti rūpāvacarānaṃ paṭhamādīnaṃ paccanīkajhāpanaṭṭhena ārammaṇūpanijjhānaṭṭhena ca jhānānaṃ. Catukkanayena hetaṃ vuttaṃ. Aṭṭhannaṃ vimokkhānanti ettha paṭipāṭiyā satta appitappitakkhaṇe paccanīkadhammehi vimuccanato ārammaṇe ca adhimuccanato vimokkhā nāma, aṭṭhamo pana sabbaso saññāvedayitehi vimuttattā apagamavimokkho nāma. Catukkanayapañcakanayesu paṭhamajhānasamādhi savitakkasavicāro nāma, pañcakanaye dutiyajjhānasamādhi avitakkavicāramatto, nayadvayepi upari tīsu jhānesu samādhi avitakkaavicāro, samāpattīsu paṭipāṭiyā aṭṭhannaṃ samādhītipi nāmaṃ, samāpattītipi cittekaggatāsabbhāvato, nirodhasamāpattiyā tadabhāvato na samādhīti nāmaṃ. Hānabhāgiyadhammanti appaguṇehi paṭhamajjhānādīhi vuṭṭhitassa saññāmanasikārānaṃ kāmādianupakkhandanaṃ. Visesabhāgiyadhammanti paguṇehi paṭhamajjhānādīhi vuṭṭhitassa saññāmanasikārānaṃ dutiyajjhānādipakkhandanaṃ. Iti saññāmanasikārānaṃ kāmādidutiyajjhānādipakkhandanāni hānabhāgiyavisesabhāgiyadhammāti dassitāni, tehi pana jhānānaṃ taṃsabhāvatā dhamma-saddena vuttā. Tasmāti vuttamevatthaṃ hetubhāvena paccāmasati. Vodānanti paguṇatāsaṅkhātaṃ vodānaṃ. Tañhi paṭhamajjhānādīhi vuṭṭhahitvā dutiyajjhānādiadhigamassa paccayattā ‘‘vuṭṭhāna’’nti vuttaṃ. Ye (a. ni. ṭī. 3.10.21) pana ‘‘nirodhato phalasamāpattiyā vuṭṭhānanti pāḷi natthī’’ti vadanti, te ‘‘nirodhā vuṭṭhahantassa nevasaññānāsaññāyatanaṃ phalasamāpattiyā anantarapaccayena paccayo’’ti imāya pāḷiyā (paṭṭhā. 1.1.417) paṭisedhetabbā. Yo samāpattilābhī samāno eva ‘‘na labhāmaha’’nti, kammaṭṭhānaṃ samānaṃ eva ‘‘na kammaṭṭhāna’’nti saññī hoti, so sampattiṃyeva samānaṃ ‘‘vipattī’’ti paccetīti veditabbo.

149. аббананд̇и ниг̇аманам̣. на д̇ат̇аа д̣̇адтаб̣б̣анд̇и яат̇аа бараваад̣̇инаа вуд̇д̇ам̣, д̇ат̇аа на д̣̇адтаб̣б̣ам̣. сагасагагижжамзва ж̇аанаад̇ийд̇и таанаадтаанаж̇аананаад̣̇им̣ сагам̣ сагам̣язва гижжам̣ гаад̇ум̣ ж̇аанаад̇и, яат̇аасагамзва висаяам̣ бадивиж̇жхад̇ийд̇и ад̇т̇о. д̇амбийд̇и д̇зхи д̣̇асаб̣алан̃аан̣зхи ж̇аанид̇аб̣б̣амби. гамманд̇аравибааганд̇арамзваад̇и гамманд̇арассавибааганд̇арамзва ж̇аанаад̇и, жзд̇анаажзд̇анаасамбаяуд̇д̇ад̇хаммз нираяаад̣̇иниб̣б̣аанаг̇ааминибадибад̣̇аабхууд̇з гамманд̇и г̇ахзд̇ваа ааха ‘‘гаммабарижчзд̣̇амзваа’’д̇и. д̇хаад̇унаанад̇д̇ан̃жа д̇хаад̇унаанад̇д̇агааран̣ан̃жа д̇хаад̇унаанад̇д̇агааран̣анд̇и згад̣̇зсасаруубзгасзсо д̣̇адтаб̣б̣о. д̇ан̃хи н̃аан̣ам̣ д̇ад̣̇убхаяамби ж̇аанаад̇и, ‘‘имааяа наама д̇хаад̇уяаа уссаннад̇д̇аа’’д̇иаад̣̇инаа (вибха. адта. 812) д̇ат̇аа жзва сам̣ван̣н̣ид̇ам̣. сажжабарижчзд̣̇амзваад̇и барин̃н̃аабхисамаяаад̣̇ивасзна сажжаанам̣ барижчинд̣̇анамзва. аббзд̇ум̣ на саггод̇и адтаманавамаб̣алаани вияа д̇ам̣сад̣̇исам̣ ид̣̇д̇хивид̇хан̃аан̣ам̣ вияа вигуб̣б̣ид̇ум̣. зд̇знасса б̣аласад̣̇исад̇ан̃жа ниваарзд̇и. жхаанаад̣̇ин̃аан̣ам̣ вияа ваа аббзд̇ум̣ вигуб̣б̣ид̇ун̃жа. яад̣̇иби хи ‘‘жхаанаад̣̇ибажжавзгкан̣аан̃аан̣ам̣ сад̇д̇амаб̣ала’’нд̇и д̇асса савид̇аггасавижаарад̇аа вуд̇д̇аа, д̇ат̇ааби ‘‘жхаанаад̣̇ийхи винаа бажжавзгкан̣аа над̇т̇ий’’д̇и жхаанаад̣̇исахаг̇ад̇ам̣ н̃аан̣ам̣ д̇ад̣̇анд̇ог̇ад̇хам̣ гад̇ваа звам̣ вуд̇д̇анд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ат̇а ваа саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣ам̣ жхаанаад̣̇игижжам̣ вияа на саб̣б̣ам̣ б̣алагижжам̣ гаад̇ум̣ саггод̇ийд̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘жхаанам̣ худ̇ваа аббзд̇ум̣ на саггод̇и ид̣̇д̇хи худ̇ваа вигуб̣б̣ид̇ум̣ на саггод̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣, на бана гассажи б̣аласса жхаанаид̣̇д̇хибхаавад̇од̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. звам̣ гижжависзсавасзнаби д̣̇асаб̣алан̃аан̣асаб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣аанам̣ висзсам̣ д̣̇ассзд̇ваа ид̣̇аани вид̇аггад̇д̇игабхууманд̇аравасзнаби д̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘абижаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. бадибаадияаад̇иаад̣̇ид̇о бадтааяа бадибаадияаа.

149.Appananti nigamanaṃ. Na tathā daṭṭhabbanti yathā paravādinā vuttaṃ, tathā na daṭṭhabbaṃ. Sakasakakiccameva jānātīti ṭhānāṭṭhānajānanādiṃ sakaṃ sakaṃyeva kiccaṃ kātuṃ jānāti, yathāsakameva visayaṃ paṭivijjhatīti attho. Tampīti tehi dasabalañāṇehi jānitabbampi. Kammantaravipākantaramevāti kammantarassavipākantarameva jānāti, cetanācetanāsampayuttadhamme nirayādinibbānagāminipaṭipadābhūte kammanti gahetvā āha ‘‘kammaparicchedamevā’’ti. Dhātunānattañca dhātunānattakāraṇañca dhātunānattakāraṇanti ekadesasarūpekaseso daṭṭhabbo. Tañhi ñāṇaṃ tadubhayampi jānāti, ‘‘imāya nāma dhātuyā ussannattā’’tiādinā (vibha. aṭṭha. 812) tathā ceva saṃvaṇṇitaṃ. Saccaparicchedamevāti pariññābhisamayādivasena saccānaṃ paricchindanameva. Appetuṃ na sakkoti aṭṭhamanavamabalāni viya taṃsadisaṃ iddhividhañāṇaṃ viya vikubbituṃ. Etenassa balasadisatañca nivāreti. Jhānādiñāṇaṃ viya vā appetuṃ vikubbituñca. Yadipi hi ‘‘jhānādipaccavekkhaṇāñāṇaṃ sattamabala’’nti tassa savitakkasavicāratā vuttā, tathāpi ‘‘jhānādīhi vinā paccavekkhaṇā natthī’’ti jhānādisahagataṃ ñāṇaṃ tadantogadhaṃ katvā evaṃ vuttanti veditabbaṃ. Atha vā sabbaññutaññāṇaṃ jhānādikiccaṃ viya na sabbaṃ balakiccaṃ kātuṃ sakkotīti dassetuṃ ‘‘jhānaṃ hutvā appetuṃ na sakkoti iddhi hutvā vikubbituṃ na sakkotī’’ti vuttaṃ, na pana kassaci balassa jhānaiddhibhāvatoti daṭṭhabbaṃ. Evaṃ kiccavisesavasenapi dasabalañāṇasabbaññutaññāṇānaṃ visesaṃ dassetvā idāni vitakkattikabhūmantaravasenapi taṃ dassetuṃ ‘‘apicā’’tiādi vuttaṃ. Paṭipāṭiyātiādito paṭṭhāya paṭipāṭiyā.

анубад̣̇аван̣н̣анам̣ гад̇ваа взд̣̇ид̇аб̣б̣аанийд̇и самб̣анд̇хо. гилзсааваран̣ам̣ нияад̇амижчаад̣̇идти, гилзсааваран̣асса абхааво аасавагкаяаад̇хиг̇амасса таанам̣, д̇аб̣бхааво адтаанам̣, анад̇хиг̇амасса бана д̇ад̣̇убхаяам̣ яат̇ааггамам̣ адтаанан̃жа таанан̃жаад̇и д̇ад̇т̇а гааран̣ам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘логияа…бз… д̣̇ассанад̇о жаа’’д̇и ааха. д̇ад̇т̇а логияасаммаад̣̇идтияаа тид̇и аасавагкаяаад̇хиг̇амасса таанам̣ гилзсааваран̣аабхаавасса гааран̣ад̇д̇аа. саа хи д̇асмим̣ сад̇и на ход̇и, асад̇и жа ход̇и. зд̇зна д̇ассаа адтид̇ияаа д̇асса адтаанад̇аа вуд̇д̇аа зва. нзсам̣ взнзяяасад̇д̇аанам̣. д̇хаад̇увзмад̇д̇ад̣̇ассанад̇од̇и гаамад̇хаад̇уаад̣̇ийнам̣ бавад̇д̇ибхзд̣̇ад̣̇ассанад̇о. яад̣̇аг̇г̇зна д̇хаад̇увзмад̇д̇ам̣ ж̇аанаад̇и, д̇ад̣̇аг̇г̇зна жарияаависзсамби ж̇аанаад̇и. д̇хаад̇увзмад̇д̇ад̣̇ассанад̇од̇и ваа д̇хаммад̇хаад̇увзмад̇д̇ад̣̇ассанад̇о. саб̣б̣ааби хи жарияаа д̇хаммад̇хаад̇убарияаабаннаа зваад̇и. баяог̇ам̣ анаад̣̇ияид̇вааби санд̇ад̇имахаамад̇д̇аад̣̇ийнам̣ (д̇ха. ба. 142) вияа. д̣̇иб̣б̣ажагкун̃аан̣аанубхаавад̇о бад̇д̇аб̣б̣знаад̇и зд̇т̇а д̣̇иб̣б̣ажагкунаа барасса хад̣̇аяавад̇т̇усанниссаяалохид̇аван̣н̣ад̣̇ассанамукзна д̇ад̣̇аа бавад̇д̇амаанажид̇д̇аж̇аананад̇т̇ам̣ баригаммагаран̣ам̣ наама саавагаанам̣, д̇ан̃жа ко аад̣̇игаммигаанам̣, яад̇о д̣̇иб̣б̣ажагкуаанубхаавад̇о жзд̇обарияан̃аан̣асса бад̇д̇аб̣б̣ад̇аа сияаа, б̣уд̣̇д̇хаанам̣ бана яад̣̇иби аасавагкаяан̃аан̣аад̇хиг̇амад̇о баг̇зва д̣̇иб̣б̣ажагкун̃аан̣аад̇хиг̇амо, д̇ат̇ааби д̇ат̇аа баригаммагаран̣ам̣ над̇т̇и виж̇ж̇аад̇д̇аяасид̣̇д̇хияаа сиж̇жханад̇о. сзсаабхин̃н̃аад̇д̇аяз жзд̇обарияан̃аан̣ам̣ д̣̇иб̣б̣ажагкун̃аан̣аад̇хиг̇амзна бад̇д̇анд̇и жа вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ лабхад̇ийд̇и д̇ат̇аа вуд̇д̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.

Anupadavaṇṇanaṃ katvā veditabbānīti sambandho. Kilesāvaraṇaṃ niyatamicchādiṭṭhi, kilesāvaraṇassa abhāvo āsavakkhayādhigamassa ṭhānaṃ, tabbhāvo aṭṭhānaṃ, anadhigamassa pana tadubhayaṃ yathākkamaṃ aṭṭhānañca ṭhānañcāti tattha kāraṇaṃ dassento ‘‘lokiya…pe… dassanato cā’’ti āha. Tattha lokiyasammādiṭṭhiyā ṭhiti āsavakkhayādhigamassa ṭhānaṃ kilesāvaraṇābhāvassa kāraṇattā. Sā hi tasmiṃ sati na hoti, asati ca hoti. Etena tassā aṭṭhitiyā tassa aṭṭhānatā vuttā eva. Nesaṃ veneyyasattānaṃ. Dhātuvemattadassanatoti kāmadhātuādīnaṃ pavattibhedadassanato. Yadaggena dhātuvemattaṃ jānāti, tadaggena cariyāvisesampi jānāti. Dhātuvemattadassanatoti vā dhammadhātuvemattadassanato. Sabbāpi hi cariyā dhammadhātupariyāpannā evāti. Payogaṃ anādiyitvāpi santatimahāmattādīnaṃ (dha. pa. 142) viya. Dibbacakkhuñāṇānubhāvato pattabbenāti ettha dibbacakkhunā parassa hadayavatthusannissayalohitavaṇṇadassanamukhena tadā pavattamānacittajānanatthaṃ parikammakaraṇaṃ nāma sāvakānaṃ, tañca kho ādikammikānaṃ, yato dibbacakkhuānubhāvato cetopariyañāṇassa pattabbatā siyā, buddhānaṃ pana yadipi āsavakkhayañāṇādhigamato pageva dibbacakkhuñāṇādhigamo, tathāpi tathā parikammakaraṇaṃ natthi vijjāttayasiddhiyā sijjhanato. Sesābhiññāttaye cetopariyañāṇaṃ dibbacakkhuñāṇādhigamena pattanti ca vattabbataṃ labhatīti tathā vuttanti daṭṭhabbaṃ.

буна зваруубим̣ ваажам̣ на вагкаамийд̇и жид̇д̇ам̣ уббаад̣̇знд̇о д̇ам̣ ваажам̣ баж̇ахад̇и наама. ваажааяа бана со ад̇т̇о баагадо ход̇ийд̇и ‘‘вад̣̇анд̇о’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̣̇идтим̣ на г̇ан̣хиссаамийд̇и д̣̇идтиг̇г̇аахабадигкзбо. д̣̇идтияаа ануббаад̣̇анам̣ баж̇аханамзваад̇и ааха ‘‘баж̇аханд̇о’’д̇и. со арияуубаваад̣̇ий нираяз табид̇оязва, наасса нираяуубабад̇д̇ияаа гожи виб̣анд̇хо згам̣сиго аяамад̇т̇од̇и ад̇хиббааяо.

Puna evarūpiṃ vācaṃ na vakkhāmīti cittaṃ uppādento taṃ vācaṃ pajahati nāma. Vācāya pana so attho pākaṭo hotīti ‘‘vadanto’’ti vuttaṃ. Diṭṭhiṃ na gaṇhissāmīti diṭṭhiggāhapaṭikkhepo. Diṭṭhiyā anuppādanaṃ pajahanamevāti āha ‘‘pajahanto’’ti. So ariyūpavādī niraye ṭhapitoyeva, nāssa nirayūpapattiyā koci vibandho ekaṃsiko ayamatthoti adhippāyo.

ассаад̇и згам̣сигабхаавасса. сигкаахи сийласамаад̇хибан̃н̃аахи, д̇ад̣̇ад̇т̇ааяа вибассанааяа жа винаа ан̃н̃аараад̇ханасса асамбхавад̇о ‘‘логияалогуд̇д̇араа сийласамаад̇хибан̃н̃аа взд̣̇ид̇аб̣б̣аа’’д̇и вад̇ваа буна аасаннад̇арз сийлаад̣̇игз д̣̇ассзнд̇о ‘‘логуд̇д̇аравасзнзва винивад̇д̇зд̇умби ваддад̇ий’’д̇и ааха, д̇асмаа аг̇г̇амаг̇г̇абарияаабаннаа сийлаад̣̇аяо взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. аг̇г̇амаг̇г̇адтасса хи д̣̇идтзва д̇хаммз згам̣сигаа ан̃н̃аараад̇ханаа, ид̇арзсам̣ анзгам̣сигаад̇и. самбаж̇ж̇анам̣ самбад̣̇аа, нибпад̇д̇ийд̇и ад̇т̇о, д̇асмаа звам̣самбад̣̇анд̇и звам̣авираж̇жханаганибпад̇д̇иганд̇и вуд̇д̇ам̣ ход̇и. д̇знааха ‘‘имамби гааран̣а’’нд̇иаад̣̇и. д̇ад̇т̇а гааран̣анд̇и яуд̇д̇и. д̇ад̇рааяам̣ яуд̇д̇инид̣̇д̇хааран̣аа ‘‘нираяуубаг̇о арияуубаваад̣̇ий д̇ад̣̇аад̣̇ааяасса авиж̇ж̇амаанад̇о сзяяат̇ааби мижчаад̣̇идтий’’д̇и. зд̇т̇а жа ‘‘д̇ам̣ ваажам̣ аббахааяаа’’д̇иаад̣̇иважанзна д̇ад̣̇аад̣̇ааяасса аббахаанзна жа арияуубаваад̣̇о анд̇арааяиго анад̇т̇аавахо жа, бахаанзна бана ажжаяам̣ д̣̇зсзд̇ваа камаабанзна ананд̇арааяиго ад̇т̇аавахо жа яат̇аа д̇ам̣ вудтид̇аа д̣̇зсид̇аа жа аабад̇д̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и.

Assāti ekaṃsikabhāvassa. Sikkhāhi sīlasamādhipaññāhi, tadatthāya vipassanāya ca vinā aññārādhanassa asambhavato ‘‘lokiyalokuttarā sīlasamādhipaññā veditabbā’’ti vatvā puna āsannatare sīlādike dassento ‘‘lokuttaravaseneva vinivattetumpi vaṭṭatī’’ti āha, tasmā aggamaggapariyāpannā sīlādayo veditabbā. Aggamaggaṭṭhassa hi diṭṭheva dhamme ekaṃsikā aññārādhanā, itaresaṃ anekaṃsikāti. Sampajjanaṃ sampadā, nipphattīti attho, tasmā evaṃsampadanti evaṃavirajjhanakanipphattikanti vuttaṃ hoti. Tenāha ‘‘imampi kāraṇa’’ntiādi. Tattha kāraṇanti yutti. Tatrāyaṃ yuttiniddhāraṇā ‘‘nirayūpago ariyūpavādī tadādāyassa avijjamānato seyyathāpi micchādiṭṭhī’’ti. Ettha ca ‘‘taṃ vācaṃ appahāyā’’tiādivacanena tadādāyassa appahānena ca ariyūpavādo antarāyiko anatthāvaho ca, pahānena pana accayaṃ desetvā khamāpanena anantarāyiko atthāvaho ca yathā taṃ vuṭṭhitā desitā ca āpattīti dasseti.

д̣̇асаб̣алан̃аан̣аван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Dasabalañāṇavaṇṇanā niṭṭhitā.

жад̇увзсаараж̇ж̇ан̃аан̣аван̣н̣анаа

Catuvesārajjañāṇavaṇṇanā

150. б̣яаамохабхаяавасзна (а. ни. дий. 2.4.8) саран̣абариязсанам̣ саараж̇ж̇анам̣ саарад̣̇о, б̣яаамохабхаяам̣, виг̇ад̇о саарад̣̇о зд̇ассаад̇и висаарад̣̇о, д̇асса бхааво взсаараж̇ж̇ам̣. д̇ам̣ бана н̃аан̣асамбад̣̇ам̣ бахаанасамбад̣̇ам̣ д̣̇зсанаависзсасамбад̣̇ам̣ кзмам̣ ниссааяа бавад̇д̇ам̣ жад̇уб̣б̣ид̇хам̣ бажжавзгкан̣ан̃аан̣ам̣. д̇знааха ‘‘жад̇уусу таанзсуу’’д̇иаад̣̇и. д̣̇ассид̇ад̇хаммзсууд̇и вуд̇д̇ад̇хаммзсу. важанамад̇д̇амзва хи д̇зсам̣, на бана д̣̇ассанам̣ д̇аад̣̇исассзва д̇хаммасса абхаавад̇о. бхаг̇авад̇аа зва ваа ‘‘имз д̇хаммаа анабхисамб̣уд̣̇д̇хаа’’д̇и барасса важанавасзна д̣̇ассид̇ад̇хаммзсу. ‘‘д̇хаммабадисамбхид̣̇аа’’д̇иаад̣̇ийсу (вибха. 718) вияа д̇хамма-сад̣̇д̣̇о хзд̇убарияааяод̇и ааха ‘‘сахад̇хаммзнаад̇и сахзд̇унаа’’д̇и. хзд̇ууд̇и жа убабад̇д̇исаад̇ханахзд̇у взд̣̇ид̇аб̣б̣о, на гаараго самбаабаго жа. аббамаан̣анд̇и анид̣̇ассанам̣. нид̣̇ассанан̃хи анваяад̇о б̣яад̇ирзгад̇о бамаан̣ан̇г̇ад̇ааяа ‘‘бамаан̣а’’нд̇и вужжад̇и. нимид̇д̇анд̇и жод̣̇анааяа гааран̣ам̣. д̇ад̇т̇а жод̣̇аго жод̣̇анам̣ гарод̇ийд̇и гааран̣ам̣, д̇хаммо жод̣̇анам̣ гарод̇и зд̇знаад̇и гааран̣ам̣. д̇знааха ‘‘буг̇г̇алобий’’д̇иаад̣̇и. кзманд̇и гзнажи аббадиб̣анд̇хияабхаавзна анубад̣̇д̣̇уд̇ад̇ам̣.

150. Byāmohabhayavasena (a. ni. ṭī. 2.4.8) saraṇapariyesanaṃ sārajjanaṃ sārado, byāmohabhayaṃ, vigato sārado etassāti visārado, tassa bhāvo vesārajjaṃ. Taṃ pana ñāṇasampadaṃ pahānasampadaṃ desanāvisesasampadaṃ khemaṃ nissāya pavattaṃ catubbidhaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ. Tenāha ‘‘catūsu ṭhānesū’’tiādi. Dassitadhammesūti vuttadhammesu. Vacanamattameva hi tesaṃ, na pana dassanaṃ tādisasseva dhammassa abhāvato. Bhagavatā eva vā ‘‘ime dhammā anabhisambuddhā’’ti parassa vacanavasena dassitadhammesu. ‘‘Dhammapaṭisambhidā’’tiādīsu (vibha. 718) viya dhamma-saddo hetupariyāyoti āha ‘‘sahadhammenāti sahetunā’’ti. Hetūti ca upapattisādhanahetu veditabbo, na kārako sampāpako ca. Appamāṇanti anidassanaṃ. Nidassanañhi anvayato byatirekato pamāṇaṅgatāya ‘‘pamāṇa’’nti vuccati. Nimittanti codanāya kāraṇaṃ. Tattha codako codanaṃ karotīti kāraṇaṃ, dhammo codanaṃ karoti etenāti kāraṇaṃ. Tenāha ‘‘puggalopī’’tiādi. Khemanti kenaci appaṭibandhiyabhāvena anupaddutataṃ.

анд̇арааяо зд̇зсам̣ ад̇т̇и, анд̇арааязваа яуд̇д̇аад̇и анд̇арааяигаа. звам̣бхууд̇аа бана д̇з яасмаа анд̇арааяагараа наама хонд̇и, д̇асмаа ааха ‘‘анд̇арааяам̣ гаронд̇ийд̇и анд̇арааяигаа’’д̇и. асан̃жижжа вийд̇иггамо на д̇ат̇аа сааваж̇ж̇од̇и гад̇ваа вуд̇д̇ам̣ ‘‘сан̃жижжа вийд̇игганд̇аа’’д̇и. сад̇д̇а аабад̇д̇игканд̇хаад̇иаад̣̇и нид̣̇ассанамад̇д̇ам̣ ид̇арзсамби жад̇уннам̣ ‘‘анд̇арааяигаа’’д̇и вуд̇д̇ад̇хаммаанам̣ д̇аб̣бхаавз б̣яабхижаараабхаавад̇о. ид̇ха бана мзт̇унад̇хаммо ад̇хиббзд̇од̇и ид̣̇ам̣ адтуббад̇д̇ивасзна вуд̇д̇ам̣ аридтасигкаабад̣̇ам̣ (баажи. 417-422) вияа. яасмаа д̇ан̇кан̣амби гаамзсу (а. ни. дий. 2.4.8) аад̣̇ийнавам̣ д̣̇исваа вирад̇д̇о (а. ни. дий. 2.4.8) ход̇и жз, висзсам̣ ад̇хиг̇ажчад̇и, на гаамзсу аасад̇д̇о, д̇асмаа вуд̇д̇ам̣ ‘‘мзт̇унам̣…бз… анд̇арааяо ход̇ий’’д̇и. д̇ад̇т̇а яасса гассажийд̇и на гзвалам̣ баб̣б̣аж̇ид̇ассзва, ат̇а ко яасса гассажи. д̇ат̇аа хи вуд̇д̇ам̣ ‘‘мзт̇унамануяуд̇д̇асса, муссад̇звааби саасана’’нд̇и. д̇асмим̣ анияяаанигад̇хаммзд̇и д̇асмим̣ барзна баригаббид̇аанияяаанигад̇хамманимид̇д̇ам̣. нимид̇д̇ад̇т̇з хи ид̣̇ам̣ гаммасам̣яог̇з бхуммам̣.

Antarāyo etesaṃ atthi, antarāyevā yuttāti antarāyikā. Evaṃbhūtā pana te yasmā antarāyakarā nāma honti, tasmā āha ‘‘antarāyaṃ karontīti antarāyikā’’ti. Asañcicca vītikkamo na tathā sāvajjoti katvā vuttaṃ ‘‘sañcicca vītikkantā’’ti. Satta āpattikkhandhātiādi nidassanamattaṃ itaresampi catunnaṃ ‘‘antarāyikā’’ti vuttadhammānaṃ tabbhāve byabhicārābhāvato. Idha pana methunadhammo adhippetoti idaṃ aṭṭhuppattivasena vuttaṃ ariṭṭhasikkhāpadaṃ (pāci. 417-422) viya. Yasmā taṅkhaṇampi kāmesu (a. ni. ṭī. 2.4.8) ādīnavaṃ disvā viratto (a. ni. ṭī. 2.4.8) hoti ce, visesaṃ adhigacchati, na kāmesu āsatto, tasmā vuttaṃ ‘‘methunaṃ…pe… antarāyo hotī’’ti. Tattha yassa kassacīti na kevalaṃ pabbajitasseva, atha kho yassa kassaci. Tathā hi vuttaṃ ‘‘methunamanuyuttassa, mussatevāpi sāsana’’nti. Tasmiṃ aniyyānikadhammeti tasmiṃ parena parikappitaaniyyānikadhammanimittaṃ. Nimittatthe hi idaṃ kammasaṃyoge bhummaṃ.

жад̇увзсаараж̇ж̇ан̃аан̣аван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Catuvesārajjañāṇavaṇṇanā niṭṭhitā.

адтабарисаван̣н̣анаа

Aṭṭhaparisavaṇṇanā

151. бурисасса суурад̇арабхааво наама сан̇г̇аамз баагадо ход̇и, на г̇зхз нисиннагаалз, звам̣ взсаараж̇ж̇ан̃аан̣асса аанубхааво бан̣д̣ид̇абарисаасу яад̇т̇а гад̇т̇ажийд̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘взсаараж̇ж̇ан̃аан̣асса б̣алад̣̇ассанад̇т̇а’’нд̇и ааха. саннибад̇ид̇ваа нисиннадтаананд̇и таанасийсзна саннибад̇ид̇акад̇д̇ияабарисамзва д̣̇ассзд̇и. зсзва наяо саб̣б̣ад̇т̇аад̇и ад̇ид̣̇зсзна аавибхаавид̇амад̇т̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘маарагааяигаана’’нд̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣ сад̣̇исад̇т̇ависаяад̇д̇аа ад̇ид̣̇зсасса. яат̇аа хи кад̇д̇ияаанам̣ самуухо кад̇д̇ияабарисаад̇и аяамад̇т̇о лаб̣бхад̇и, на звам̣ ‘‘маарабарисаа’’д̇и зд̇т̇а, маарасса барисаад̇и бана маарабарисаад̇и аяамад̇т̇о ад̇хиббзд̇о. д̇знааха ‘‘маарагааяигаанам̣…бз… на маараана’’нд̇и. маарагааяигаананд̇и маарабагкияаанам̣. уг̇г̇адтаанад̣̇ассанавасзнаад̇и саараж̇ж̇ид̇аб̣б̣адтаанад̣̇ассанавасзна, звам̣ уг̇г̇аа кад̇д̇ияаа ад̇д̇ано бун̃н̃ад̇зж̇знаад̇и ад̇хиббааяо. б̣раахман̣аа д̇ийсу взд̣̇зсууд̇и ид̣̇ам̣ ид̇арзсам̣ ависаяад̣̇ассанавасзна вуд̇д̇ам̣. взд̣̇з саж̇жхааяанд̇ааби хи кад̇д̇ияаа взссаа жа д̇ад̣̇ад̇т̇авижааран̣ааяа язбхуяязна асамад̇т̇аа зваад̇и. гасмаа банзд̇т̇а яаамаад̣̇ибарисаа на г̇ахид̇аад̇и? бхусам̣ гаамаабхиг̇ид̣̇д̇хад̇ааяа яонисоманасигааравирахад̇о. яаамаад̣̇аяо хи ул̣аарул̣аарз гаамз бадисзванд̇аа д̇ад̇т̇аабхиг̇ид̣̇д̇хад̇ааяа д̇хаммассаванааяа сабхаавзна жид̇д̇амби на уббаад̣̇знд̇и, махааб̣од̇хисад̇д̇аанам̣ бана б̣уд̣̇д̇хаанан̃жа аанубхаавзна аагад̣дхияамаанаа гад̣̇аажи д̇зсам̣ баяирубаасанаад̣̇ийни гаронд̇и д̇аад̣̇исз махаасамаяз. д̇знзва хи вимаанавад̇т̇уд̣̇зсанааби д̇аннимид̇д̇аа б̣ахулаа наахоси. мануссаанам̣ васзнааяам̣ гад̇аа.

151. Purisassa sūratarabhāvo nāma saṅgāme pākaṭo hoti, na gehe nisinnakāle, evaṃ vesārajjañāṇassa ānubhāvo paṇḍitaparisāsu yattha katthacīti dassento ‘‘vesārajjañāṇassa baladassanattha’’nti āha. Sannipatitvā nisinnaṭṭhānanti ṭhānasīsena sannipatitakhattiyaparisameva dasseti. Eseva nayo sabbatthāti atidesena āvibhāvitamatthaṃ dassetuṃ ‘‘mārakāyikāna’’ntiādi vuttaṃ sadisatthavisayattā atidesassa. Yathā hi khattiyānaṃ samūho khattiyaparisāti ayamattho labbhati, na evaṃ ‘‘māraparisā’’ti ettha, mārassa parisāti pana māraparisāti ayamattho adhippeto. Tenāha ‘‘mārakāyikānaṃ…pe… na mārāna’’nti. Mārakāyikānanti mārapakkhiyānaṃ. Uggaṭṭhānadassanavasenāti sārajjitabbaṭṭhānadassanavasena, evaṃ uggā khattiyā attano puññatejenāti adhippāyo. Brāhmaṇā tīsu vedesūti idaṃ itaresaṃ avisayadassanavasena vuttaṃ. Vede sajjhāyantāpi hi khattiyā vessā ca tadatthavicāraṇāya yebhuyyena asamatthā evāti. Kasmā panettha yāmādiparisā na gahitāti? Bhusaṃ kāmābhigiddhatāya yonisomanasikāravirahato. Yāmādayo hi uḷāruḷāre kāme paṭisevantā tatthābhigiddhatāya dhammassavanāya sabhāvena cittampi na uppādenti, mahābodhisattānaṃ pana buddhānañca ānubhāvena ākaḍḍhiyamānā kadāci tesaṃ payirupāsanādīni karonti tādise mahāsamaye. Teneva hi vimānavatthudesanāpi tannimittā bahulā nāhosi. Manussānaṃ vasenāyaṃ katā.

баражаггаваал̣зсу жа мануссаанам̣ висзсаад̇хиг̇амо над̇т̇ийд̇и бужчад̇и ‘‘гим̣ бана бхаг̇аваа ан̃н̃аани жаггаваал̣ааниби г̇ажчад̇ий’’д̇и. ид̇аро яад̣̇иби д̇зсам̣ арияад̇хаммаад̇хиг̇амо над̇т̇и, ваасанааяа бана д̇ад̇т̇а г̇анд̇ваа д̇хаммам̣ д̣̇зсзд̇ийд̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘аамаг̇ажчад̇ий’’д̇и ааха. гзяуурам̣ наанаавид̇харад̇анабарисиб̣б̣ид̇асуван̣н̣аж̇аалавинад̣̇д̇хам̣ бхуж̇аабхаран̣ам̣. ан̇г̇ад̣̇ам̣ наанааг̇анд̇хаг̇анд̇хид̇ам̣, гзвалам̣ ваа суван̣н̣амаяам̣ б̣аахувалаяам̣. чиннассараад̇и д̣̇вид̇хаабхууд̇ассараа (д̣̇ий. ни. дий. 2.172) г̇аг̇г̇арассараад̇и г̇аг̇г̇аригааяа вияа г̇аг̇г̇арааяамаанакарассараа (д̣̇ий. ни. дий. 2.172; а. ни. дий. 3.8.69). бхаасанд̇аранд̇и д̇зсам̣ бхаасам̣ (д̣̇ий. ни. дий. 2.172; а. ни. дий. 3.8.69) санд̇хааяааха. ‘‘виймам̣саа уббаж̇ж̇ад̇ий’’д̇и сан̇кзбад̇о вуд̇д̇ам̣ виварид̇ум̣ ‘‘ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇ий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.

Paracakkavāḷesu ca manussānaṃ visesādhigamo natthīti pucchati ‘‘kiṃ pana bhagavā aññāni cakkavāḷānipi gacchatī’’ti. Itaro yadipi tesaṃ ariyadhammādhigamo natthi, vāsanāya pana tattha gantvā dhammaṃ desetīti dassento ‘‘āmagacchatī’’ti āha. Keyūraṃ nānāvidharatanaparisibbitasuvaṇṇajālavinaddhaṃ bhujābharaṇaṃ. Aṅgadaṃ nānāgandhagandhitaṃ, kevalaṃ vā suvaṇṇamayaṃ bāhuvalayaṃ. Chinnassarāti dvidhābhūtassarā (dī. ni. ṭī. 2.172) gaggarassarāti gaggarikāya viya gaggarāyamānakharassarā (dī. ni. ṭī. 2.172; a. ni. ṭī. 3.8.69). Bhāsantaranti tesaṃ bhāsaṃ (dī. ni. ṭī. 2.172; a. ni. ṭī. 3.8.69) sandhāyāha. ‘‘Vīmaṃsāuppajjatī’’ti saṅkhepato vuttaṃ vivarituṃ ‘‘idaṃ vuttaṃ hotī’’tiādi vuttaṃ.

сан̇г̇аммаад̇и самааг̇анд̇ваа. аад̣̇ид̇о лаабо аалаабо, важанабадиважанавасзна самам̣ лаабо саллаабо. саммаа, саман̃н̃аа ваа гат̇аа сам̣гат̇аа, сам̣гат̇аава саагажчаа.

Saṅgammāti samāgantvā. Ādito lāpo ālāpo, vacanapaṭivacanavasena samaṃ lāpo sallāpo. Sammā, samaññā vā kathā saṃkathā, saṃkathāva sākacchā.

адтабарисаван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Aṭṭhaparisavaṇṇanā niṭṭhitā.

жад̇уяониван̣н̣анаа

Catuyonivaṇṇanā

152. яаванд̇и д̇ааяа сад̇д̇аа амиссид̇ааби самаанаж̇аад̇ид̇ааяа миссид̇аа вияа хонд̇ийд̇и яони. саа бана ад̇т̇ад̇о ан̣д̣аад̣̇иуббад̇д̇идтаанависидто канд̇хаанам̣ бхааг̇асо бавад̇д̇ивисзсод̇и ааха ‘‘канд̇хагодтаасо яони наамаа’’д̇и. ан̣д̣з ж̇аад̇аад̇и батамааяа ж̇аад̇ияаа васзна вуд̇д̇ам̣, д̣̇уд̇ияааяа бана ан̣д̣ад̇о, ан̣д̣з ваа бхиж̇ж̇амаанз ж̇аад̇аад̇и звамад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. д̇знааха ‘‘абхиниб̣бхиж̇ж̇а ж̇ааяанд̇ий’’д̇и. винаад̇и зд̇зхи ан̣д̣аад̣̇ийхи б̣аахирабажжаязхи винаа. уббад̇ид̇ваа вияаад̇и уббаж̇ж̇анавасзна бад̇ид̇ваа вияа. б̣аахирабажжаяанирабзгкад̇д̇ааязва ваа убабад̇анз саад̇хугаарино убабаад̇игаа, д̇з зва ид̇ха обабаад̇игаад̇и вуд̇д̇аа. аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна г̇аб̣бхамалз ниб̣б̣ад̇д̇амахаабад̣̇умагумаараад̣̇ийнам̣ сан̇г̇ахо. ниж̇жхаамад̇ан̣хигабзд̇аанам̣ нижжам̣ д̣̇угкаад̇урад̇ааяа гаамасзванаа над̇т̇и , д̇асмаа д̇з г̇аб̣бхасзяяагаа на хонд̇и, ж̇аалаванд̇ад̇ааяа на д̇аасам̣ гужчияам̣ г̇аб̣бхо сан̣таад̇и, д̇асмаа д̇з обабаад̇игааязва сам̣сзд̣̇аж̇ад̇д̇ааяаби асамбхавад̇о. нзраяигаа вияаад̇и нид̣̇ассанаабад̣̇зсзна д̇зсамби обабаад̇игад̇д̇ам̣ д̣̇ийбзд̇и. авасзсаад̇и ниж̇жхаамад̇ан̣хиганзраяигз табзд̇ваа авасзсаа винибаад̇игаа. яагкаанам̣ жаад̇умахаарааж̇игад̇ааяа обабаад̇игабхаавз зва аабаннз д̇ам̣ нивад̇д̇зд̇ум̣ ‘‘звам̣ яагкаабий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ат̇аа хи д̇з на бхуммад̣̇зваа на жа винибаад̇игаад̇и.

152. Yavanti tāya sattā amissitāpi samānajātitāya missitā viya hontīti yoni. Sā pana atthato aṇḍādiuppattiṭṭhānavisiṭṭho khandhānaṃ bhāgaso pavattivisesoti āha ‘‘khandhakoṭṭhāso yoni nāmā’’ti. Aṇḍe jātāti paṭhamāya jātiyā vasena vuttaṃ, dutiyāya pana aṇḍato, aṇḍe vā bhijjamāne jātāti evamattho veditabbo. Tenāha ‘‘abhinibbhijja jāyantī’’ti. Vināti etehi aṇḍādīhi bāhirapaccayehi vinā. Uppatitvā viyāti uppajjanavasena patitvā viya. Bāhirapaccayanirapekkhattāyeva vā upapatane sādhukārino upapātikā, te eva idha opapātikāti vuttā. Ādi-saddena gabbhamale nibbattamahāpadumakumārādīnaṃ saṅgaho. Nijjhāmataṇhikapetānaṃ niccaṃ dukkhāturatāya kāmasevanā natthi , tasmā te gabbhaseyyakā na honti, jālavantatāya na tāsaṃ kucchiyaṃ gabbho saṇṭhāti, tasmā te opapātikāyeva saṃsedajattāyapi asambhavato. Nerayikā viyāti nidassanāpadesena tesampi opapātikattaṃ dīpeti. Avasesāti nijjhāmataṇhikanerayike ṭhapetvā avasesā vinipātikā. Yakkhānaṃ cātumahārājikatāya opapātikabhāve eva āpanne taṃ nivattetuṃ ‘‘evaṃ yakkhāpī’’ti vuttaṃ. Tathā hi te na bhummadevā na ca vinipātikāti.

жад̇уяониван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Catuyonivaṇṇanā niṭṭhitā.

бан̃жаг̇ад̇иван̣н̣анаа

Pañcagativaṇṇanā

153. г̇анд̇аб̣б̣аад̇и убабаж̇ж̇ид̇аб̣б̣аа. яат̇аа хи гаммабхаво барамад̇т̇ад̇о асад̇иби гаарагз бажжаяасаамаг̇г̇ияаа сид̣̇д̇хо д̇ам̣саман̇г̇инаа санд̇ааналагкан̣зна сад̇д̇зна гад̇од̇и вохарийяад̇и, д̇ат̇аа убабад̇д̇ибхавалагкан̣аа г̇ад̇ияо барамад̇т̇ад̇о асад̇иби г̇амагз д̇ам̣д̇ам̣гаммавасзна язсам̣ д̇аани гаммаани, д̇зхи г̇анд̇аб̣б̣аад̇и вохарийяанд̇ийд̇и. звам̣ сад̣̇д̣̇ад̇т̇ад̇о г̇ад̇им̣ д̣̇ассзд̇ваа ад̇т̇уд̣̇д̇хааранаязнаби д̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘абижаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. язсу нираяаад̣̇ибхзд̣̇зсу убабад̇д̇ибхавзсу г̇ад̇и-сад̣̇д̣̇о нируул̣хо, д̇ад̇о ан̃н̃ад̇т̇ааби г̇ад̇исад̣̇д̣̇аббавад̇д̇и ад̇т̇и, д̇ам̣ згзна г̇ад̇и-сад̣̇д̣̇зна висзсзд̇ваа ааха ‘‘г̇ад̇иг̇ад̇ий’’д̇и яат̇аа ‘‘д̣̇угкад̣̇угкам̣, (сам̣. ни. 4.327) руубарууба’’нд̇и (висуд̣̇д̇хи. 2.449) жа. уббаад̣̇аавад̇т̇ааяа г̇аманам̣ убаг̇амананд̇и ‘‘ниб̣б̣ад̇д̇иг̇ад̇ий’’д̇и вуд̇д̇аа. г̇ад̇инд̇и жид̇д̇аг̇ад̇им̣. д̇знааха ‘‘аж̇жхаасаяаг̇ад̇и наамаа’’д̇и, аж̇жхаасаяаббавад̇д̇ийд̇и ад̇т̇о. д̇ад̣̇адтагат̇ааяам̣ (ма. ни. адта. 2.503) бана ‘‘г̇ад̇инд̇и нибпад̇д̇и’’нд̇и ад̇т̇о вуд̇д̇о. б̣рахманиманд̇анасуд̇д̇з (ма. ни. 1.503) хи аяам̣ баал̣ийд̇и. ж̇уд̇инд̇и аанубхаавам̣. вибхавод̇и винаасо. со хи виг̇амод̇и ад̇т̇зна г̇ад̇и. д̇знзва ниб̣б̣аанам̣ арахад̇о г̇ад̇ийд̇и (бари. 339) анубаад̣̇исзсаниб̣б̣аанам̣ арахад̇о г̇ад̇и виг̇амо вибхавод̇и анзгад̇т̇ад̇д̇аа д̇хаад̇уунам̣. д̣̇взязва г̇ад̇ияод̇и д̣̇взва нибпад̇д̇ияод̇и ад̇т̇од̇и ааха ‘‘аяам̣ нибпад̇д̇иг̇ад̇и наамаа’’д̇и.

153.Gantabbāti upapajjitabbā. Yathā hi kammabhavo paramatthato asatipi kārake paccayasāmaggiyā siddho taṃsamaṅginā santānalakkhaṇena sattena katoti voharīyati, tathā upapattibhavalakkhaṇā gatiyo paramatthato asatipi gamake taṃtaṃkammavasena yesaṃ tāni kammāni, tehi gantabbāti voharīyantīti. Evaṃ saddatthato gatiṃ dassetvā atthuddhāranayenapi taṃ dassetuṃ ‘‘apicā’’tiādi vuttaṃ. Yesu nirayādibhedesu upapattibhavesu gati-saddo nirūḷho, tato aññatthāpi gatisaddappavatti atthi, taṃ ekena gati-saddena visesetvā āha ‘‘gatigatī’’ti yathā ‘‘dukkhadukkhaṃ, (saṃ. ni. 4.327) rūparūpa’’nti (visuddhi. 2.449) ca. Uppādāvatthāya gamanaṃ upagamananti ‘‘nibbattigatī’’ti vuttā. Gatinti cittagatiṃ. Tenāha ‘‘ajjhāsayagati nāmā’’ti, ajjhāsayappavattīti attho. Tadaṭṭhakathāyaṃ (ma. ni. aṭṭha. 2.503) pana ‘‘gatinti nipphatti’’nti attho vutto. Brahmanimantanasutte (ma. ni. 1.503) hi ayaṃ pāḷīti. Jutinti ānubhāvaṃ. Vibhavoti vināso. So hi vigamoti atthena gati. Teneva nibbānaṃ arahato gatīti (pari. 339) anupādisesanibbānaṃ arahato gati vigamo vibhavoti anekatthattā dhātūnaṃ. Dveyeva gatiyoti dveva nipphattiyoti atthoti āha ‘‘ayaṃ nipphattigati nāmā’’ti.

яасса уббаж̇ж̇ад̇и, д̇ам̣ б̣руухзнд̇о зва уббаж̇ж̇ад̇ийд̇и аяо, сукам̣. над̇т̇и зд̇т̇а аяод̇и нираяо. д̇ад̇о зва рамид̇аб̣б̣ам̣ ассаад̣̇зд̇аб̣б̣ам̣ д̇ад̇т̇а над̇т̇ийд̇и д̣̇ассзнд̇о ааха ‘‘нирад̇иад̇т̇зна нирассаад̣̇адтзна нираяо’’д̇и. д̇ирияам̣ ан̃жид̇аад̇и д̣̇звамануссаад̣̇аяо вияа уд̣̇д̇хам̣ д̣̇ийгхаа ахуд̇ваа д̇ирияам̣ д̣̇ийгхаабхи ад̇т̇о. багадтад̇о сукад̇о аяанам̣ абаг̇амо бзжжабхааво, д̇ам̣ бзжжабхаавам̣ бад̇д̇аанам̣ висаяод̇и бзд̇аяонимзва вад̣̇ад̇и. манасо уссаннад̇д̇аад̇и сад̇исуурабхааваб̣рахмажарияаяог̇яад̇аад̣̇иг̇ун̣авасзна убажид̇амаанасад̇ааяа уггадтаг̇ун̣ажид̇д̇ад̇ааяаад̇и ад̇д̇о. аяам̣ банад̇т̇о ниббарияааяад̇о ж̇амб̣уд̣̇ийбаваасийвасзна взд̣̇ид̇аб̣б̣о. яат̇ааха – ‘‘д̇ийхи, бхигкавз, таанзхи ж̇амб̣уд̣̇ийбигаа мануссаа уд̇д̇арагуругз мануссз ад̇хиг̇г̇ан̣ханд̇и д̣̇звз жа д̇аавад̇им̣сз. гад̇амзхи д̇ийхи? суураа сад̇иманд̇о ид̇ха б̣рахмажарияаваасо’’д̇и (а. ни. 9.21). д̇зхи бана самаанаруубаад̣̇ид̇ааяа сад̣̇д̇хим̣ барид̇д̇ад̣̇ийбаваасийхи ид̇арамахаад̣̇ийбаваасиноби мануссаад̇зва бан̃н̃ааяим̣су. логияаа бана ‘‘мануно абажжабхаавзна мануссаа’’д̇и вад̣̇анд̇и. аяамзд̇т̇а сан̇кзбо, вид̇т̇ааро бана барамад̇т̇ад̣̇ийбанияам̣ вимаанавад̇т̇усам̣ван̣н̣анааяам̣ (ви. ва. адта. 3) вуд̇д̇анаязна г̇ахзд̇аб̣б̣о. аанубхаавзхийд̇и д̣̇зваанубхаавасан̇каад̇зхи ид̣̇д̇хивисзсзхи. д̇ад̇т̇а гаамаа д̣̇зваа гаамаг̇ун̣зхи жзва ид̣̇д̇хивисзсзхи жа ид̇арз ид̣̇д̇хивисзсзхзва д̣̇иб̣б̣анд̇и гийл̣анд̇и ж̇од̇анд̇и, саран̣анд̇и ваа г̇амманд̇и, абхид̇т̇авияанд̇ийд̇и ваа д̣̇зваад̇и.

Yassa uppajjati, taṃ brūhento eva uppajjatīti ayo, sukhaṃ. Natthi ettha ayoti nirayo. Tato eva ramitabbaṃ assādetabbaṃ tattha natthīti dassento āha ‘‘niratiatthena nirassādaṭṭhena nirayo’’ti. Tiriyaṃ añcitāti devamanussādayo viya uddhaṃ dīghā ahutvā tiriyaṃ dīghābhi attho. Pakaṭṭhato sukhato ayanaṃ apagamo peccabhāvo, taṃ peccabhāvaṃ pattānaṃ visayoti petayonimeva vadati. Manaso ussannattāti satisūrabhāvabrahmacariyayogyatādiguṇavasena upacitamānasatāya ukkaṭṭhaguṇacittatāyāti atto. Ayaṃ panattho nippariyāyato jambudīpavāsīvasena veditabbo. Yathāha – ‘‘tīhi, bhikkhave, ṭhānehi jambudīpikā manussā uttarakuruke manusse adhiggaṇhanti deve ca tāvatiṃse. Katamehi tīhi? Sūrā satimanto idha brahmacariyavāso’’ti (a. ni. 9.21). Tehi pana samānarūpāditāya saddhiṃ parittadīpavāsīhi itaramahādīpavāsinopi manussāteva paññāyiṃsu. Lokiyā pana ‘‘manuno apaccabhāvena manussā’’ti vadanti. Ayamettha saṅkhepo, vitthāro pana paramatthadīpaniyaṃ vimānavatthusaṃvaṇṇanāyaṃ (vi. va. aṭṭha. 3) vuttanayena gahetabbo. Ānubhāvehīti devānubhāvasaṅkhātehi iddhivisesehi. Tattha kāmā devā kāmaguṇehi ceva iddhivisesehi ca itare iddhiviseseheva dibbanti kīḷanti jotanti, saraṇanti vā gammanti, abhitthaviyantīti vā devāti.

д̇иражчаанаяонин̃жаад̇иаад̣̇ийсууд̇и зд̇т̇а д̇иражчаанаяонибзд̇д̇ивисаяаг̇г̇ахан̣зна канд̇хаанам̣ зва г̇ахан̣ам̣ д̇зсам̣ д̇аад̣̇исасса барижчиннасса огаасасса абхаавад̇о. яад̇т̇а ваа д̇з аран̃н̃асамуд̣̇д̣̇абаб̣б̣ад̇аад̣̇игз ниб̣ад̣̇д̇хаваасам̣ васанд̇и, д̇аад̣̇исасса таанасса васзна огаасоби г̇ахзд̇аб̣б̣о. нираяуубаг̇аад̣̇ийхи сад̇д̇зхи маг̇г̇ид̇аб̣б̣ад̇о маг̇г̇о бадибаж̇ж̇ид̇аб̣б̣аа бадибад̣̇аа жаад̇и д̇ам̣ д̇ам̣ гаммамзва вуд̇д̇анд̇и ааха ‘‘убхаязнабий’’д̇иаад̣̇и. яат̇аа жа бадибаннод̇и иминаа д̇асса гаммасса гад̇уубажид̇аагаарамааха. зд̇т̇а жа нираяаг̇аамин̃жа маг̇г̇ам̣ нираяаг̇ааминин̃жа бадибад̣̇анд̇и иминаа саад̇хааран̣ад̇о нираяасам̣вад̇д̇анияам̣ гаммам̣ вад̇ваа буна д̇ам̣ д̇ам̣ санд̇аанабад̇ид̇ад̇ааяа асаад̇хааран̣ад̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘яат̇аабадибанно’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. винибад̇анд̇ийд̇и вивасаа, вируубам̣ ваа нибад̇анд̇и. гасмаа банзд̇т̇а бан̃жаг̇ад̇ибарижчзд̣̇аган̃аан̣ам̣ д̣̇ассзнд̇о бхаг̇аваа ‘‘ниб̣б̣аанан̃жааха’’нд̇иаад̣̇имаахаад̇и ануяог̇ам̣ санд̇хааяааха ‘‘ид̣̇ам̣ банаа’’д̇иаад̣̇и. на хи бхаг̇аваа ад̇д̇ано б̣уд̣̇д̇хасуб̣уд̣̇д̇хад̇ам̣ вибхаавзнд̇о саавасзсам̣ гад̇ваа д̣̇зсанам̣ д̣̇зсзд̇и.

Tiracchānayoniñcātiādīsūti ettha tiracchānayonipettivisayaggahaṇena khandhānaṃ eva gahaṇaṃ tesaṃ tādisassa paricchinnassa okāsassa abhāvato. Yattha vā te araññasamuddapabbatādike nibaddhavāsaṃ vasanti, tādisassa ṭhānassa vasena okāsopi gahetabbo. Nirayūpagādīhi sattehi maggitabbato maggo paṭipajjitabbā paṭipadā cāti taṃ taṃ kammameva vuttanti āha ‘‘ubhayenapī’’tiādi. Yathā ca paṭipannoti iminā tassa kammassa katūpacitākāramāha. Ettha ca nirayagāmiñca maggaṃ nirayagāminiñca paṭipadanti iminā sādhāraṇato nirayasaṃvattaniyaṃ kammaṃ vatvā puna taṃ taṃ santānapatitatāya asādhāraṇataṃ dassetuṃ ‘‘yathāpaṭipanno’’tiādi vuttanti daṭṭhabbaṃ. Vinipatantīti vivasā, virūpaṃ vā nipatanti. Kasmā panettha pañcagatiparicchedakañāṇaṃ dassento bhagavā ‘‘nibbānañcāha’’ntiādimāhāti anuyogaṃ sandhāyāha ‘‘idaṃ panā’’tiādi. Na hi bhagavā attano buddhasubuddhataṃ vibhāvento sāvasesaṃ katvā desanaṃ deseti.

бан̃жаг̇ад̇иван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Pañcagativaṇṇanā niṭṭhitā.

н̃аан̣абавад̇д̇аагаараван̣н̣анаа

Ñāṇapavattākāravaṇṇanā

154. н̃аан̣аббавад̇д̇аагааранд̇и н̃аан̣асса бавад̇д̇иаагаарам̣, н̃аан̣асса ваа бавад̇д̇ибагаарам̣. зганд̇ад̣̇угкаад̇и зганд̇зна д̣̇угкаа ажжанд̇ад̣̇угкаа. д̇аа бана саб̣б̣агаалам̣ д̣̇угкаа сукаалаязнаби асаммиссаад̇и д̣̇ассзнд̇о ааха ‘‘нижжад̣̇угкаа ниранд̇арад̣̇угкаа’’д̇и. б̣ахалаад̇и ад̇анугаа, маханд̇аад̇и ад̇т̇о . д̇иб̣б̣аад̇и ваа д̇икин̣аа. караад̇и гагкал̣аа. гадугаад̇и ваа анидтаа. гассад̇и кан̣ийяад̇ийд̇и гаасу, ааваадо. гасийяад̇и жийяад̇ийд̇и гаасу, рааси. пунанд̇ийд̇и д̣̇вийхи хад̇т̇зхи ан̇г̇аараани угкибид̇ваа бадиваад̇ам̣ опунанд̇и, д̇зна д̇зсам̣ сагаласарийрам̣ д̣аяхад̇и. д̇знааха ‘‘барид̣̇ад̣дхаг̇ад̇д̇аа’’д̇и. бурисаббамаан̣ам̣ борисам̣. згабат̇знзваад̇и згамаг̇г̇абхууд̇знзва. ануггаманийязнаад̇и уггамид̇ум̣ абаггамид̇ум̣ асаггун̣зяязна.

154.Ñāṇappavattākāranti ñāṇassa pavattiākāraṃ, ñāṇassa vā pavattipakāraṃ. Ekantadukkhāti ekantena dukkhā accantadukkhā. Tā pana sabbakālaṃ dukkhā sukhālayenapi asammissāti dassento āha ‘‘niccadukkhā nirantaradukkhā’’ti. Bahalāti atanukā, mahantāti attho . Tibbāti vā tikhiṇā. Kharāti kakkhaḷā. Kaṭukāti vā aniṭṭhā. Kassati khaṇīyatīti kāsu, āvāṭo. Kasīyati cīyatīti kāsu, rāsi. Phunantīti dvīhi hatthehi aṅgārāni ukkhipitvā paṭivātaṃ ophunanti, tena tesaṃ sakalasarīraṃ ḍayhati. Tenāha ‘‘paridaḍḍhagattā’’ti. Purisappamāṇaṃ porisaṃ. Ekapathenevāti ekamaggabhūteneva. Anukkamanīyenāti ukkamituṃ apakkamituṃ asakkuṇeyyena.

нану жа д̣̇иб̣б̣ажагкун̃аан̣ам̣ бажжуббаннаван̣н̣аарамман̣ам̣, д̇зна гат̇ам̣ руубанд̇арасаман̇г̇им̣ нираяз ниб̣б̣ад̇д̇асад̇д̇ам̣ ‘‘аяам̣ со’’д̇и ж̇аанаад̇ийд̇и жод̣̇анам̣ санд̇хааяааха ‘‘д̇ад̇т̇а гин̃жаабий’’д̇иаад̣̇и. яат̇аагаммуубаг̇ан̃аан̣зна ‘‘аяам̣ со’’д̇и саллагкзд̇и, д̇асса бана д̣̇иб̣б̣ажагкуаанубхаавзна бад̇д̇аб̣б̣ад̇д̇аа ‘‘д̣̇иб̣б̣ажагкуб̣алам̣ наама зд̇анд̇и вуд̇д̇ам̣.

Nanu ca dibbacakkhuñāṇaṃ paccuppannavaṇṇārammaṇaṃ, tena kathaṃ rūpantarasamaṅgiṃ niraye nibbattasattaṃ ‘‘ayaṃ so’’ti jānātīti codanaṃ sandhāyāha ‘‘tattha kiñcāpī’’tiādi. Yathākammūpagañāṇena ‘‘ayaṃ so’’ti sallakkheti, tassa pana dibbacakkhuānubhāvena pattabbattā ‘‘dibbacakkhubalaṃ nāma etanti vuttaṃ.

буриманаязнзваад̇и ‘‘г̇уут̇агуубо вияа д̇иражчаанаяони д̣̇адтаб̣б̣аа’’д̇иаад̣̇инаа ан̇г̇аарагаасубамааяам̣ вуд̇д̇анаязнзва. д̣̇угкаа взд̣̇анаа б̣ахулаа зд̇аасууд̇и д̣̇угкаб̣ахулаа. б̣ахалабад̇д̇абалаасод̇и авирал̣ад̇анувибулабан̣н̣о. сукабарибхог̇ам̣ махаабаасаад̣̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̣̇ийгхабаасаад̣̇о’’д̇и вуд̇д̇ам̣ жад̇урассабаасаад̣̇аад̣̇ийнам̣ куд̣̇д̣̇агад̇д̇аа. ун̣н̣аамаяаад̇т̇аран̣знаад̇и ун̣н̣аамаяалохид̇аад̇т̇аран̣зна. уд̇д̇арам̣ убарибхааг̇ам̣ чаад̣̇зд̇ийд̇и уд̇д̇аражчад̣̇о, вид̇аанам̣. д̇ам̣ бана лохид̇авид̇аанам̣ ид̇хаад̇хиббзд̇анд̇и ‘‘рад̇д̇авид̇аанзнаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣.

Purimanayenevāti ‘‘gūthakūpo viya tiracchānayoni daṭṭhabbā’’tiādinā aṅgārakāsupamāyaṃ vuttanayeneva. Dukkhā vedanā bahulā etāsūti dukkhabahulā. Bahalapattapalāsoti aviraḷatanuvipulapaṇṇo. Sukhaparibhogaṃ mahāpāsādaṃ dassetuṃ ‘‘dīghapāsādo’’ti vuttaṃ caturassapāsādādīnaṃ khuddakattā. Uṇṇāmayaattharaṇenāti uṇṇāmayalohitaattharaṇena. Uttaraṃ uparibhāgaṃ chādetīti uttaracchado, vitānaṃ. Taṃ pana lohitavitānaṃ idhādhippetanti ‘‘rattavitānenā’’ti vuttaṃ.

абарабхааг̇аяож̇анаад̇и баал̣ияам̣ ‘‘абарзна самаязнаа’’д̇и вуд̇д̇асса абарабхааг̇асса яож̇анаа. саа бана згад̣̇зсзна буримабхааг̇з вуд̇д̇з зва сувин̃н̃зяяаа ход̇ийд̇и ‘‘яат̇аа со’’д̇иаад̣̇имааха. маг̇г̇аарул̣хамзваад̇и маг̇г̇ам̣ убаг̇ад̇амад̇д̇амзва.

Aparabhāgayojanāti pāḷiyaṃ ‘‘aparena samayenā’’ti vuttassa aparabhāgassa yojanā. Sā pana ekadesena purimabhāge vutte eva suviññeyyā hotīti ‘‘yathā so’’tiādimāha. Maggāruḷhamevāti maggaṃ upagatamattameva.

нияамаабхааваад̇и ‘‘д̣̇иб̣б̣ажагкунаава бассад̇ий’’д̇и нияамасса абхааваа. ‘‘д̣̇иб̣б̣ажагкунааби бассиссад̇ий’’д̇и ид̣̇ам̣ на ануд̇д̇арасукаанубхаванасса д̣̇иб̣б̣ажагкуг̇ожарад̇д̇аа вуд̇д̇ам̣, анааг̇ад̇асса бана д̇асса д̣̇иб̣б̣ажагкубарибхан̣д̣абхууд̇зна анааг̇ад̇ам̣сан̃аан̣зна д̣̇ассанамзваад̇и гааран̣уубажаарзна вуд̇д̇ам̣. баал̣ияам̣ бана ‘‘жзд̇асаа жзд̇о барижжа баж̇аанаами’’жжзва вуд̇д̇ам̣. ‘‘ад̇т̇ад̇о бана наанаа ход̇ий’’д̇и сан̇кзбад̇о вуд̇д̇амад̇т̇ам̣ виварид̇ум̣ ‘‘д̣̇звалогасукам̣ хий’’д̇иаад̣̇им̣ вад̇ваа яат̇аад̣̇ассид̇аубамаахиби аяамад̇т̇о баагадо зваад̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘убамааяамбий’’д̇иаад̣̇имааха. г̇од̇рабхун̃аан̣уббаад̣̇ад̇о бадтааяа нирод̇хам̣ бассид̇ваа уббаннамаг̇г̇апалабажжавзгкан̣авасзна жзва барад̇о паласамаабад̇д̇исамаабаж̇ж̇анавасзна жа арияасааваго нирод̇хз саяид̇о вияа ход̇и д̇ад̣̇абассаязнзва бавад̇д̇анад̇од̇и ааха ‘‘нирод̇хасаяанавараг̇ад̇а’’нд̇и. д̇знааха ‘‘ниб̣б̣аанаа…бз… бассад̇ий’’д̇и.

Niyamābhāvāti ‘‘dibbacakkhunāva passatī’’ti niyamassa abhāvā. ‘‘Dibbacakkhunāpi passissatī’’ti idaṃ na anuttarasukhānubhavanassa dibbacakkhugocarattā vuttaṃ, anāgatassa pana tassa dibbacakkhuparibhaṇḍabhūtena anāgataṃsañāṇena dassanamevāti kāraṇūpacārena vuttaṃ. Pāḷiyaṃ pana ‘‘cetasā ceto paricca pajānāmi’’cceva vuttaṃ. ‘‘Atthato pana nānā hotī’’ti saṅkhepato vuttamatthaṃ vivarituṃ ‘‘devalokasukhaṃ hī’’tiādiṃ vatvā yathādassitaupamāhipi ayamattho pākaṭo evāti dassento ‘‘upamāyampī’’tiādimāha. Gotrabhuñāṇuppādato paṭṭhāya nirodhaṃ passitvā uppannamaggaphalapaccavekkhaṇavasena ceva parato phalasamāpattisamāpajjanavasena ca ariyasāvako nirodhe sayito viya hoti tadapassayeneva pavattanatoti āha ‘‘nirodhasayanavaragata’’nti. Tenāha ‘‘nibbānā…pe… passatī’’ti.

н̃аан̣абавад̇д̇аагаараван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Ñāṇapavattākāravaṇṇanā niṭṭhitā.

д̣̇уггарагааригаад̣̇исуд̣̇д̇хиван̣н̣анаа

Dukkarakārikādisuddhivaṇṇanā

155. бужчаанусанд̇хиаад̣̇ианусанд̇хид̇д̇аяад̇о ан̃н̃ад̇д̇аа ‘‘баадиязггам̣ анусанд̇хивасзнаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. на гзвалам̣ ‘‘д̣̇уггарагааригааяа суд̣̇д̇хи ход̇ий’’д̇и звам̣лад̣̇д̇хиго зва, ат̇а ко д̣̇уггаражаарийсу абхиббасаннод̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘абижаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. жад̇угун̣д̣игод̇и д̣̇вийхи баад̣̇зхи хад̇т̇зхийд̇и жад̇уухи ан̇г̇зхи гун̣д̣анаго аахин̣д̣анаго. чамаанигин̣н̣анд̇и бхуумияам̣ кид̇д̇ам̣. бхагкасанд̇и аахаарам̣.

155. Pucchānusandhiādianusandhittayato aññattā ‘‘pāṭiyekkaṃ anusandhivasenā’’ti vuttaṃ. Na kevalaṃ ‘‘dukkarakārikāya suddhi hotī’’ti evaṃladdhiko eva, atha kho dukkaracārīsu abhippasannoti dassetuṃ ‘‘apicā’’tiādi vuttaṃ. Catukuṇḍikoti dvīhi pādehi hatthehīti catūhi aṅgehi kuṇḍanako āhiṇḍanako. Chamānikiṇṇanti bhūmiyaṃ khittaṃ. Bhakkhasanti āhāraṃ.

мажчарияамалаад̣̇ибаабад̇хаммавиг̇аманад̇о мзд̇д̇аад̣̇иг̇ун̣аануб̣рууханад̇о жа б̣рахмам̣ сздтам̣ жарияанд̇и б̣рахмажарияам̣, д̣̇аанам̣. д̇ат̇аа хи д̇ам̣ бхаг̇авад̇аа бан̣д̣ид̇абан̃н̃ад̇д̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. звам̣ сзсзсуби яат̇аарахам̣ б̣рахмажарияабарияааяо нид̣̇д̇хаарзд̇ваа вад̇д̇аб̣б̣о. гинд̇и гийд̣̇исам̣. вад̇анд̇и самаад̣̇иннавад̇ам̣. сужин̣н̣ассаад̇и судту жин̣н̣асса бун̃н̃асса. ид̣̇д̇хийд̇и аанубхааво. ж̇уд̇ийд̇и вад̇т̇аабхаран̣обхаасасамуж̇ж̇алаа сарийраббабхаа. б̣алавийрияуубабад̇д̇ийд̇и гааяаб̣алзна жзва уссаахзна жа саманнааг̇амо.

Macchariyamalādipāpadhammavigamanato mettādiguṇānubrūhanato ca brahmaṃ seṭṭhaṃ cariyanti brahmacariyaṃ, dānaṃ. Tathā hi taṃ bhagavatā paṇḍitapaññattaṃ vuttaṃ. Evaṃ sesesupi yathārahaṃ brahmacariyapariyāyo niddhāretvā vattabbo. Kinti kīdisaṃ. Vatanti samādinnavataṃ. Suciṇṇassāti suṭṭhu ciṇṇassa puññassa. Iddhīti ānubhāvo. Jutīti vatthābharaṇobhāsasamujjalā sarīrappabhā. Balavīriyūpapattīti kāyabalena ceva ussāhena ca samannāgamo.

д̇зна баан̣и гаамад̣̇ад̣̇од̇и д̇зна ад̣̇д̇хигаанам̣ убаг̇ажчанд̇аанам̣ хад̇т̇ам̣ басаарзд̇ваа асаяхасздтино д̣̇аанадтаанад̣̇ассанамаязна бун̃н̃зна ид̣̇аани маяхам̣ хад̇т̇о габбаругко вияа гаамад̣̇ад̣̇о ижчид̇ижчид̇ад̣̇ааяий, гаамад̣̇ад̣̇о хонд̇о жа мад̇хуссаво идтавад̇т̇увиссаж̇ж̇анаго ж̇аад̇о. д̇зна мз б̣рахмажариязнаад̇и д̇зна мама яат̇аавуд̇д̇агааяавзяяаавадияагаммасан̇каад̇зна сздтажариязна. бун̃н̃анд̇и бун̃н̃апалам̣. д̇амби хи буж̇ж̇асабхаавад̇о, уд̇д̇арабад̣̇алобзна ваа ‘‘звамид̣̇ам̣ бун̃н̃ам̣ бавад̣дхад̇ий’’д̇иаад̣̇ийсу (д̣̇ий. ни. 3.80) ‘‘бун̃н̃а’’нд̇и вужжад̇и.

Tena pāṇi kāmadadoti tena addhikānaṃ upagacchantānaṃ hatthaṃ pasāretvā asayhaseṭṭhino dānaṭṭhānadassanamayena puññena idāni mayhaṃ hattho kapparukkho viya kāmadado icchiticchitadāyī, kāmadado honto ca madhussavo iṭṭhavatthuvissajjanako jāto. Tena me brahmacariyenāti tena mama yathāvuttakāyaveyyāvaṭiyakammasaṅkhātena seṭṭhacariyena. Puññanti puññaphalaṃ. Tampi hi pujjasabhāvato, uttarapadalopena vā ‘‘evamidaṃ puññaṃ pavaḍḍhatī’’tiādīsu (dī. ni. 3.80) ‘‘puñña’’nti vuccati.

бан̃жа сигкаабад̣̇аани самаахадаани бан̃жасигкаабад̣̇ам̣ яат̇аа ‘‘д̇ибхавам̣, д̇исагада’’нд̇и жа. б̣рахмажарияасминд̇и д̇хаммад̣̇зсанааяа. саа хи винзяяаанам̣ б̣рахмабхаавааваханад̇о б̣рахмам̣ сздтам̣ жарияам̣, б̣рахмуно ваа бхаг̇авад̇о ваажасигам̣ жарияанд̇и ‘‘б̣рахмажарияа’’нд̇и вужжад̇и.

Pañca sikkhāpadāni samāhaṭāni pañcasikkhāpadaṃ yathā ‘‘tibhavaṃ, tisakaṭa’’nti ca. Brahmacariyasminti dhammadesanāya. Sā hi vineyyānaṃ brahmabhāvāvahanato brahmaṃ seṭṭhaṃ cariyaṃ, brahmuno vā bhagavato vācasikaṃ cariyanti ‘‘brahmacariya’’nti vuccati.

сахассам̣ мажжухааяинанд̇и сахассамад̇д̇аа арахад̇д̇асамад̇хиг̇амзна мажжувисаяаад̇иггамзна мажжубахааяино ж̇аад̇аа. б̣рахмажаарий бхависсаамаад̇и зд̇т̇а язна б̣рахмажариязна д̇з б̣рахмажааринод̇и вужжанд̇и, д̇ам̣ б̣рахмажарияам̣ нид̣̇д̇хаарзд̇ваа ааха ‘‘мзт̇унавирад̇и б̣рахмажарияанд̇и вуд̇д̇аа’’д̇и.

Sahassaṃ maccuhāyinanti sahassamattā arahattasamadhigamena maccuvisayātikkamena maccupahāyino jātā. Brahmacārī bhavissāmāti ettha yena brahmacariyena te brahmacārinoti vuccanti, taṃ brahmacariyaṃ niddhāretvā āha ‘‘methunavirati brahmacariyanti vuttā’’ti.

наад̇иггамаамаад̇и на ад̇ижараама аг̇аманийяадтаанзби ид̇арад̇т̇ааби на вийд̇иггамаама. д̇знааха ‘‘ан̃н̃ад̇ра д̇аахи б̣рахмажарияам̣ жараамаа’’д̇и. амханд̇и амхаагам̣.

Nātikkamāmāti na aticarāma agamanīyaṭṭhānepi itaratthāpi na vītikkamāma. Tenāha ‘‘aññatra tāhi brahmacariyaṃ carāmā’’ti. Amhanti amhākaṃ.

ад̇д̇ад̣̇аманавасзнаад̇и яат̇аабадин̃н̃ам̣ араханд̇аанам̣ анугаран̣аагаарзна бавад̇д̇ажид̇д̇ад̣̇аманавасзна, манажчадтаанам̣ инд̣̇рияаанам̣ д̣̇аманзнаад̇и ад̇т̇о. сикааббад̇д̇асздтажарияад̇ааяа арияамаг̇г̇о б̣рахмажарияам̣. б̣рахмам̣ сздтам̣ жарад̇и зд̇знаад̇и б̣рахмажарияам̣, сад̇т̇усаасанам̣.

Attadamanavasenāti yathāpaṭiññaṃ arahantānaṃ anukaraṇākārena pavattacittadamanavasena, manacchaṭṭhānaṃ indriyānaṃ damanenāti attho. Sikhāppattaseṭṭhacariyatāya ariyamaggo brahmacariyaṃ. Brahmaṃ seṭṭhaṃ carati etenāti brahmacariyaṃ, satthusāsanaṃ.

ад̇арамаанаананд̇и на д̇арамаанаанам̣ д̣̇зсагаалам̣ уд̣̇игканд̇аанам̣. палаасаава самиж̇жхад̇ийд̇и суд̣̇уллабхапалзби аасаа саммаабаяог̇аманвааяа самиж̇жхад̇и зва. вибаггаб̣рахмажарияосмийд̇и висзсзна нибпаннабан̣ийд̇аж̇жхаасаяо барибун̣н̣аул̣аараманорат̇о. со хи сздтаманосамаажаарад̇ааяа б̣рахмажарияабарияааязна вуд̇д̇о.

Ataramānānanti na taramānānaṃ desakālaṃ udikkhantānaṃ. Phalāsāva samijjhatīti sudullabhaphalepi āsā sammāpayogamanvāya samijjhati eva. Vipakkabrahmacariyosmīti visesena nipphannapaṇītajjhāsayo paripuṇṇauḷāramanoratho. So hi seṭṭhamanosamācāratāya brahmacariyapariyāyena vutto.

ид̣̇амзва суд̇д̇ам̣ ааг̇ад̇адтаананд̇и ад̇хиббааяо д̇збидагз б̣уд̣̇д̇хаважанз ид̣̇амзва суд̇д̇абад̣̇ам̣ ‘‘вийрияам̣ б̣рахмажарияа’’нд̇и ааг̇ад̇адтаананд̇и ад̇т̇о. вийрияан̃хи д̇асмим̣ висаяз уд̇д̇амам̣ барамуггам̣саг̇ад̇ам̣ д̇аад̣̇исажарияаахзд̇у жаад̇и б̣рахмажарияанд̇и ид̇ха вуд̇д̇ам̣. жад̇уран̇г̇асаманнааг̇ад̇анд̇и жад̇уб̣б̣ид̇хад̣̇уггарагирияааяа саад̇хагасса жад̇уб̣б̣ид̇хасса ад̇д̇ано бавад̇д̇иаагаарасса васзна жад̇уран̇г̇асаманнааг̇ад̇ам̣.

Idameva suttaṃ āgataṭṭhānanti adhippāyo tepiṭake buddhavacane idameva suttapadaṃ ‘‘vīriyaṃ brahmacariya’’nti āgataṭṭhānanti attho. Vīriyañhi tasmiṃ visaye uttamaṃ paramukkaṃsagataṃ tādisacariyāhetu cāti brahmacariyanti idha vuttaṃ. Caturaṅgasamannāgatanti catubbidhadukkarakiriyāya sādhakassa catubbidhassa attano pavattiākārassa vasena caturaṅgasamannāgataṃ.

гожи чиннабхиннабадабилод̇игад̇харо д̣̇асанд̇аяуд̇д̇асса вад̇т̇асса абхаавад̇о нижжзлод̇и вад̇д̇аб̣б̣ад̇ам̣ лабхзяяаад̇и д̇ам̣ нивад̇д̇знд̇о ааха ‘‘наг̇г̇о’’д̇и. звам̣ агаасим̣, звамби сад̇д̇абийл̣аа маа ахосийд̇и ад̇хиббааяо. яат̇аа ‘‘абхихадам̣ на саад̣̇ияаамий’’д̇иаад̣̇и (ма. ни. 1.155) бхигкаабариязсанз уггадтажаарид̇аад̣̇ассанам̣, звам̣ ‘‘назхи бхад̣̇д̣̇анд̇игаад̣̇ибхаавобий’’д̇и г̇ахзд̇аб̣б̣ам̣. бурисанд̇араг̇ад̇ааяаад̇и бурисасамийбаг̇ад̇ааяа. сам̣гид̇д̇ийяанд̇и зд̇ааяаад̇и сам̣гид̇д̇и, г̇аамаваасиаад̣̇ийхи самуд̣̇ааяавасзна гарияамаанагирияаа. ид̇ха бана бхад̇д̇асам̣гид̇д̇и ад̇хиббзд̇аад̇и ааха ‘‘сам̣гид̇д̇зд̇ваа гад̇абхад̇д̇зсуу’’д̇и. д̣̇ад̣̇анд̇и д̇ааяаад̇и д̣̇ад̇д̇и. згаахам̣ анд̇арабхууд̇ам̣ зд̇асса ад̇т̇ийд̇и згаахигам̣. зса наяо сзсабад̣̇зсуби. згаахаваарзнаад̇и згаахигаваарзна. ‘‘згаахига’’нд̇иаад̣̇инаа вуд̇д̇авид̇химзва бадибаадияаа бавад̇д̇абхаавам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ буна вуд̇д̇ам̣. д̇знааха ‘‘ид̇и зварууба’’нд̇иаад̣̇и.

Koci chinnabhinnapaṭapilotikadharo dasantayuttassa vatthassa abhāvato nicceloti vattabbataṃ labheyyāti taṃ nivattento āha ‘‘naggo’’ti. Evaṃ akāsiṃ, evampi sattapīḷā mā ahosīti adhippāyo. Yathā ‘‘abhihaṭaṃ na sādiyāmī’’tiādi (ma. ni. 1.155) bhikkhāpariyesane ukkaṭṭhacāritādassanaṃ, evaṃ ‘‘naehi bhaddantikādibhāvopī’’ti gahetabbaṃ. Purisantaragatāyāti purisasamīpagatāya. Saṃkittīyanti etāyāti saṃkitti, gāmavāsiādīhi samudāyavasena kariyamānakiriyā. Idha pana bhattasaṃkitti adhippetāti āha ‘‘saṃkittetvā katabhattesū’’ti. Dadanti tāyāti datti. Ekāhaṃ antarabhūtaṃ etassa atthīti ekāhikaṃ. Esa nayo sesapadesupi. Ekāhavārenāti ekāhikavārena. ‘‘Ekāhika’’ntiādinā vuttavidhimeva paṭipāṭiyā pavattabhāvaṃ dassetuṃ puna vuttaṃ. Tenāha ‘‘iti evarūpa’’ntiādi.

зрагад̇ин̣аад̣̇ийни ваад̇и зрагад̇ин̣аад̣̇ийни г̇ант̇ид̇ваа гад̇аниваасанаани чавад̣̇уссаани, нихийнад̣̇уссаанийд̇и ад̇т̇о. д̇анд̇аавуд̇аананд̇и д̇анд̇ам̣ басаарзд̇ваа вийд̇аанам̣. багад̇иган̣дагзд̇и салаагаган̣дагз.

Erakatiṇādīni vāti erakatiṇādīni ganthitvā katanivāsanāni chavadussāni, nihīnadussānīti attho. Tantāvutānanti tantaṃ pasāretvā vītānaṃ. Pakatikaṇṭaketi salākakaṇṭake.

156. нзгавассаг̇ан̣асан̃ж̇аад̇анд̇и анзгавассасамуухасан̃ж̇аад̇ам̣. нану жа ид̣̇аанзва ‘‘сааяад̇ад̇ияагамби уд̣̇агороханаануяог̇амануяуд̇д̇о’’д̇и вуд̇д̇ам̣, ‘‘нзгавассаг̇ан̣игам̣ раж̇ож̇аллам̣ гааяз саннижид̇а’’нд̇и жа, д̇ад̣̇убхаяам̣ згасмим̣ гат̇ам̣ самбхавад̇ийд̇и ааха ‘‘ид̣̇ам̣ ад̇д̇ано раж̇ож̇аллагавад̇асамаад̣̇аанагаалам̣ санд̇хааяа вад̣̇ад̇ий’’д̇и. зд̇знзва ‘‘ажзлаго хомий’’д̇и вуд̇д̇аажзлагабадин̃н̃аа, ‘‘саан̣ааниби д̇хаарзмий’’д̇иаад̣̇инаа вуд̇д̇ачаннагабадин̃н̃аа, д̇ад̇т̇ааби саан̣а-масаан̣а-чавад̣̇уссаад̣̇и-нивад̇т̇а-бадин̃н̃аа жа авируд̣̇д̇хаад̇и д̣̇адтаб̣б̣аа д̇асмим̣ д̇асмим̣ гаалз д̇ат̇аа д̇ат̇аа бадибаннад̇д̇аа. д̇зд̇и ажзлагаа. сан̇гхаад̇анд̇и саб̣б̣асо гхаад̇ам̣. д̇знааха ‘‘вад̇ха’’нд̇и. сийлаваа наама над̇т̇и ‘‘анабхисанд̇хигамби баабам̣ ход̇ий’’д̇и звам̣ лад̣̇д̇хигад̇д̇аа. сийлам̣ ад̇хидтааяаад̇и ид̣̇ам̣ бадиггаманагирияам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣.

156.Nekavassagaṇasañjātanti anekavassasamūhasañjātaṃ. Nanu ca idāneva ‘‘sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto’’ti vuttaṃ, ‘‘nekavassagaṇikaṃ rajojallaṃ kāye sannicita’’nti ca, tadubhayaṃ ekasmiṃ kathaṃ sambhavatīti āha ‘‘idaṃ attano rajojallakavatasamādānakālaṃ sandhāya vadatī’’ti. Eteneva ‘‘acelako homī’’ti vuttaacelakapaṭiññā, ‘‘sāṇānipi dhāremī’’tiādinā vuttachannakapaṭiññā, tatthāpi sāṇa-masāṇa-chavadussādi-nivattha-paṭiññā ca aviruddhāti daṭṭhabbā tasmiṃ tasmiṃ kāle tathā tathā paṭipannattā. Teti acelakā. Saṅghātanti sabbaso ghātaṃ. Tenāha ‘‘vadha’’nti. Sīlavā nāma natthi ‘‘anabhisandhikampi pāpaṃ hotī’’ti evaṃ laddhikattā. Sīlaṃ adhiṭṭhāyāti idaṃ paṭikkamanakiriyaṃ sandhāya vuttaṃ.

баасан̣д̣абариг̇г̇ахан̣ад̇т̇ааяаад̇и баасан̣д̣зсу асаарасаарабхаававиймам̣санад̇т̇ааяа. д̇ам̣ баб̣б̣аж̇ж̇анд̇и ааж̇ийвагабаб̣б̣аж̇ж̇ам̣. вигадабхож̇анзд̇и вигад̇абхож̇анз вируубабхож̇анз. д̇знааха ‘‘абагад̇ибхож̇анз’’д̇и.

Pāsaṇḍapariggahaṇatthāyāti pāsaṇḍesu asārasārabhāvavīmaṃsanatthāya. Taṃ pabbajjanti ājīvakapabbajjaṃ. Vikaṭabhojaneti vikatabhojane virūpabhojane. Tenāha ‘‘apakatibhojane’’ti.

157. бхим̣санагад̇асминд̇и бхаавасаад̇ханабхаавий ид̣̇ам̣ бад̣̇анд̇и ааха ‘‘бхим̣санагад̇асмим̣ бхим̣санагагирияааяаа’’д̇и. ‘‘бхим̣санагад̇д̇асми’’нд̇и вад̇д̇аб̣б̣з згасса д̇а-гаарасса лобо д̣̇адтаб̣б̣о. язбхуяяаг̇г̇ахан̣ам̣ ломаванд̇авасзнаби яож̇зд̇аб̣б̣ам̣, на ломавасзнаад̇и ааха ‘‘б̣ахуд̇араанам̣ ваа’’д̇иаад̣̇и.

157.Bhiṃsanakatasminti bhāvasādhanabhāvī idaṃ padanti āha ‘‘bhiṃsanakatasmiṃ bhiṃsanakakiriyāyā’’ti. ‘‘Bhiṃsanakattasmi’’nti vattabbe ekassa ta-kārassa lopo daṭṭhabbo. Yebhuyyaggahaṇaṃ lomavantavasenapi yojetabbaṃ, na lomavasenāti āha ‘‘bahutarānaṃ vā’’tiādi.

су-сад̣̇д̣̇з у-гаарасса о-гаарам̣ гад̇ваа баал̣ияам̣ ‘‘сод̇ад̇д̇о’’д̇и вуд̇д̇анд̇и д̇ад̣̇ад̇т̇ам̣ виваранд̇о ‘‘суд̇ад̇д̇о’’д̇и ааха. судту авад̇ад̇д̇од̇и ваа сод̇ад̇д̇о. сосиннод̇и зд̇т̇ааби зсзва наяо. суд̣̇д̇хивасанад̇т̇ааяаад̇и сам̣саарасуд̣̇д̇хиг̇авзсанад̇т̇ааяа.

Su-sadde u-kārassa o-kāraṃ katvā pāḷiyaṃ ‘‘sotatto’’ti vuttanti tadatthaṃ vivaranto ‘‘sutatto’’ti āha. Suṭṭhu avatattoti vā sotatto. Sosinnoti etthāpi eseva nayo. Suddhivasanatthāyāti saṃsārasuddhigavesanatthāya.

вихаарасминд̇и бажжад̇д̇з бхуммаважананд̇и ааха ‘‘вихааро зва хи ‘вихаарасми’нд̇и вуд̇д̇о’’д̇и. д̇знзва жаад̇и д̇знзва вибхад̇д̇ивибаллаасавасзна. звам̣ ад̇т̇од̇и аяам̣ звам̣ лин̇г̇авибаллаасавасзна ад̇т̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о. д̣̇угкаббад̇д̇од̇и аанзд̇ваа самб̣анд̇хо. саб̣б̣ад̇т̇аад̇и сукад̣̇угкз лаабхаалаабхаад̣̇игз жа. д̇улид̇од̇и д̇улаасад̣̇исо.

Vihārasminti paccatte bhummavacananti āha ‘‘vihāro eva hi ‘vihārasmi’nti vutto’’ti. Teneva cāti teneva vibhattivipallāsavasena. Evaṃ atthoti ayaṃ evaṃ liṅgavipallāsavasena attho veditabbo. Dukkhappattoti ānetvā sambandho. Sabbatthāti sukhadukkhe lābhālābhādike ca. Tulitoti tulāsadiso.

д̣̇уггарагааригаад̣̇исуд̣̇д̇хиван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Dukkarakārikādisuddhivaṇṇanā niṭṭhitā.

аахаарасуд̣̇д̇хиван̣н̣анаа

Āhārasuddhivaṇṇanā

158. суж̇жхид̇унд̇и сам̣саарад̇о суж̇жхид̇ум̣.

158.Sujjhitunti saṃsārato sujjhituṃ.

159. аасийд̇игабаб̣б̣аанийд̇и аасийд̇игабидтибаб̣б̣аани, ‘‘гаал̣абаб̣б̣ааний’’д̇и вад̣̇анд̇и. баб̣б̣аанам̣ маж̇жхз. уннад̇уннад̇аанийд̇и мам̣сз милаад̇з д̣̇виннам̣ санд̇хийнам̣ анд̇арз ваад̇знуд̣̇д̇хумаад̇ад̇хаманийж̇аалад̇ааяа уннад̇аани уннад̇аанийд̇и. аанисад̣̇анд̇и аанисад̣̇адтаанам̣. нисиннадтаананд̇и бам̣суухи, ваалигаахи ваа нижид̇ам̣ нисиннадтаанам̣. сарабон̇кзнаад̇и сарасса бон̇каббад̣̇зсзна, сарабон̇касан̃н̃ид̇зна ваа маг̇г̇зна. агганд̇анд̇и агганд̇адтаанам̣. д̇аггаг̇ол̣игасад̣̇исаанам̣, сарийрагхам̣санад̇т̇ам̣ гад̇а гурувинд̣̇аг̇ол̣агаанам̣ ваа аавал̣и вадданаахааро. вам̣сад̇од̇и бидтивам̣сад̇о. ман̣д̣алзд̇и бхид̇д̇ибаад̣̇аанам̣ мад̇т̇агз табид̇аман̣д̣алагз сийсаг̇г̇зна бад̇идтаханд̇и. на звам̣ паасул̣ияод̇и яат̇аа яат̇аа вуд̇д̇аг̇обаанасияо бабад̇аа д̇идтанд̇и, на звам̣ б̣од̇хисад̇д̇асса паасугааби бабад̇аа тид̇аа.

159.Āsītikapabbānīti āsītikapiṭṭhipabbāni, ‘‘kāḷapabbānī’’ti vadanti. Pabbānaṃ majjhe. Unnatunnatānīti maṃse milāte dvinnaṃ sandhīnaṃ antare vātenuddhumātadhamanījālatāya unnatāni unnatānīti. Ānisadanti ānisadaṭṭhānaṃ. Nisinnaṭṭhānanti paṃsūhi, vālikāhi vā nicitaṃ nisinnaṭṭhānaṃ. Sarapoṅkhenāti sarassa poṅkhappadesena, sarapoṅkhasaññitena vā maggena. Akkantanti akkantaṭṭhānaṃ. Takkagoḷikasadisānaṃ, sarīraghaṃsanatthaṃ kata kuruvindagoḷakānaṃ vā āvaḷi vaṭṭanāhāro. Vaṃsatoti piṭṭhivaṃsato. Maṇḍaleti bhittipādānaṃ matthake ṭhapitamaṇḍalake sīsaggena patiṭṭhahanti. Na evaṃ phāsuḷiyoti yathā yathā vuttagopānasiyo papatā tiṭṭhanti, na evaṃ bodhisattassa phāsukāpi papatā ṭhitā.

огкааяигаад̇и авагкааяигаа, хздтаа худ̇ваа ниннабхаавзна бан̃н̃ааяамаанаа. зваруубаад̇и яат̇аавуд̇д̇аруубаа, ниннад̇араад̇и ад̇т̇о. яаава бидтиган̣дагам̣ аллийнаа ход̇ийд̇и маяхам̣ уд̣̇аражчави яаава бидтиган̣дагам̣, д̇аава д̇ам̣ аахажжа тид̇ад̇д̇аа аллийнаа ход̇и уд̣̇арияасса баригкаязна анд̇аанан̃жа судтумилаад̇ад̇ааяа. бхаарияабхаарияаад̇и г̇аруд̇араа. сахауд̣̇аражчавим̣ бидтиган̣дагам̣, сахабидтиган̣дагам̣ уд̣̇аражчавинд̇и яож̇анаа. нзва нигкамад̇и аахаарасанниссаяааабод̇хаад̇уяаа саб̣б̣асо висугкад̇д̇аа. бууд̇имуулаанийд̇и ломамуулаанам̣ бариб̣рууханагз мам̣сз лохид̇з жа баригкийн̣з д̇аани сугкаани таанад̇о бхадтаани абхаавзнзва ‘‘бууд̇имуулааний’’д̇и вуд̇д̇аани. д̇знааха ‘‘д̇асса банаа’’д̇иаад̣̇и.

Okkhāyikāti avakkhāyikā, heṭṭhā hutvā ninnabhāvena paññāyamānā. Evarūpāti yathāvuttarūpā, ninnatarāti attho. Yāva piṭṭhikaṇṭakaṃallīnāhotīti mayhaṃ udaracchavi yāva piṭṭhikaṇṭakaṃ, tāva taṃ āhacca ṭhitattā allīnā hoti udariyassa parikkhayena antānañca suṭṭhumilātatāya. Bhāriyabhāriyāti garutarā. Sahaudaracchaviṃ piṭṭhikaṇṭakaṃ, sahapiṭṭhikaṇṭakaṃ udaracchavinti yojanā. Neva nikkhamati āhārasannissayaāpodhātuyā sabbaso visukkhattā. Pūtimūlānīti lomamūlānaṃ paribrūhanake maṃse lohite ca parikkhīṇe tāni sukkhāni ṭhānato bhaṭṭhāni abhāveneva ‘‘pūtimūlānī’’ti vuttāni. Tenāha ‘‘tassa panā’’tiādi.

ад̇хиг̇ад̇аад̇и ид̣̇аани ад̇хиг̇ад̇аа. яат̇аа зд̇арахи вибассанаабан̃н̃ааяа ад̇хиг̇ад̇ад̇д̇аад̇и иминаа гин̃жааби махааб̣од̇хисад̇д̇аа барибаагаг̇ад̇ан̃аан̣аа васийбхууд̇аж̇жхаанаабхин̃н̃аа вибассанааяа баригаммам̣ гаронд̇и, яат̇аа жа нзсам̣ жаримабхавз вибассанаажааро, на д̇ат̇аа д̇ад̣̇аад̇и д̣̇ассзд̇и. зд̇ад̣̇зваад̇и яам̣ язна вуд̇д̇ам̣ ад̇т̇аж̇аад̇ам̣, зд̇ад̣̇зва зд̇т̇а зд̇асмим̣ баатабад̣̇зсз яуд̇д̇ам̣ буб̣б̣знаабарам̣ авируж̇жханад̇о. ид̇арат̇аад̇и бхигкуухи вуд̇д̇аббагаарзна анануруубо сияаа ‘‘имиссаа’’д̇и вуд̇д̇ааяа ан̃н̃ад̇д̇з.

Adhigatāti idāni adhigatā. Yathā etarahi vipassanāpaññāya adhigatattāti iminā kiñcāpi mahābodhisattā paripākagatañāṇā vasībhūtajjhānābhiññā vipassanāya parikammaṃ karonti, yathā ca nesaṃ carimabhave vipassanācāro, na tathā tadāti dasseti. Etadevāti yaṃ yena vuttaṃ atthajātaṃ, etadeva ettha etasmiṃ pāṭhapadese yuttaṃ pubbenāparaṃ avirujjhanato. Itarathāti bhikkhūhi vuttappakārena ananurūpo siyā ‘‘imissā’’ti vuttāya aññatte.

аахаарасуд̣̇д̇хиван̣н̣анаа нидтид̇аа.

Āhārasuddhivaṇṇanā niṭṭhitā.

сам̣саарасуд̣̇д̇хиаад̣̇иван̣н̣анаа

Saṃsārasuddhiādivaṇṇanā

160. сам̣саарзнаад̇и абараабарам̣ жаванубабаж̇ж̇анавасзна бхавзсу сам̣саран̣зна. яам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇ам̣ –

160.Saṃsārenāti aparāparaṃ cavanupapajjanavasena bhavesu saṃsaraṇena. Yaṃ sandhāya vuttaṃ –

‘‘канд̇хаанан̃жа бадибаади, д̇хаад̇уааяад̇анаана жа;

‘‘Khandhānañca paṭipāṭi, dhātuāyatanāna ca;

аб̣б̣ожчиннам̣ вад̇д̇амаанаа, сам̣саарод̇и бавужжад̇ий’’д̇и. (висуд̣̇д̇хи. 2.619; д̣̇ий. ни. адта. 2.95; сам̣. ни. адта. 2.2.60; а. ни. адта. 2.4.199; д̇ха. са. адта. нид̣̇аанагат̇аа; вибха. адта. 226; су. ни. адта. 2.523; уд̣̇аа. адта. 39; ид̇иву. адта. 14, 58; т̇зраг̇аа. адта. 1.67, 99; б̣у. вам̣. адта. 58; жуул̣ани. адта. 6; бади. ма. адта. 2.1.117; висуд̣̇д̇хи. махаадий. 1.127; а. ни. дий. 2.4.9; саарад̇т̇а. дий. 1.1);

Abbocchinnaṃ vattamānā, saṃsāroti pavuccatī’’ti. (visuddhi. 2.619; dī. ni. aṭṭha. 2.95; saṃ. ni. aṭṭha. 2.2.60; a. ni. aṭṭha. 2.4.199; dha. sa. aṭṭha. nidānakathā; vibha. aṭṭha. 226; su. ni. aṭṭha. 2.523; udā. aṭṭha. 39; itivu. aṭṭha. 14, 58; theragā. aṭṭha. 1.67, 99; bu. vaṃ. aṭṭha. 58; cūḷani. aṭṭha. 6; paṭi. ma. aṭṭha. 2.1.117; visuddhi. mahāṭī. 1.127; a. ni. ṭī. 2.4.9; sārattha. ṭī. 1.1);

б̣ахуганд̇и б̣ахугаалам̣ б̣ахугкад̇д̇ум̣. убабаж̇ж̇ид̇ваад̇и д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а бхавз ниб̣б̣ад̇д̇ид̇ваа. ааваасзнаад̇и д̇асмим̣ д̇асмим̣ сад̇д̇ааваасз аавасанзна ниб̣б̣ад̇д̇ид̇ваа ж̇ийванзна. канд̇хааязва вуд̇д̇аа д̇зсам̣язва бавад̇д̇ивисзсасса д̇зна д̇зна барияааязна вуд̇д̇ад̇д̇аа. б̣ахуяааг̇зд̇и аж̇асуугараг̇омааяваад̣̇игз б̣ахувид̇хз махааяан̃н̃з. б̣ахуаг̇г̇ийд̇и ваажаабзяяаад̣̇ивасзна анд̇амасо баагаяан̃н̃аад̣̇ивасзна жа б̣ахугзби аг̇г̇ий барижаран̣зна.

Bahukanti bahukālaṃ bahukkhattuṃ. Upapajjitvāti tattha tattha bhave nibbattitvā. Āvāsenāti tasmiṃ tasmiṃ sattāvāse āvasanena nibbattitvā jīvanena. Khandhāyeva vuttā tesaṃyeva pavattivisesassa tena tena pariyāyena vuttattā. Bahuyāgeti ajasūkaragomāyvādike bahuvidhe mahāyaññe. Bahuaggīti vācāpeyyādivasena antamaso pākayaññādivasena ca bahukepi aggī paricaraṇena.

161. б̣аалад̣̇аарагоби ‘‘д̣̇ахаро’’д̇и вужжад̇ийд̇и д̇ад̇о висзсанад̇т̇ам̣ ‘‘яуваа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. ад̇игганд̇абатамаваяаа сад̇д̇аа сабхаавзна балид̇асираа хонд̇ийд̇и батамаваяз тид̇абхаавам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘сусугаал̣агзсо’’д̇и вуд̇д̇ам̣. ж̇арааж̇ин̣н̣од̇и ж̇арааяа ж̇ин̣н̣о, на агаалигзна ж̇арааяа абхибхууд̇о. уггам̣саг̇ад̇аб̣уд̣̇д̇хад̇ааяа вуд̣̇д̇хо. д̇знааха ‘‘вад̣дхид̇ваа тид̇аан̇г̇абажжан̇г̇о’’д̇и, аарохабарин̣аахавасзна вуд̣̇д̇хирахид̇од̇и ад̇т̇о. ж̇аад̇имахаллагод̇и ж̇аад̇ияаа махаллаго, на бхог̇абариваараад̣̇ийхийд̇и ад̇т̇о. ад̣̇д̇хаг̇ад̇од̇и зд̇т̇а ад̣̇д̇ха-сад̣̇д̣̇о д̣̇ийгхагаалаваажийд̇и ааха ‘‘б̣ахуад̣̇д̇хаанам̣ г̇ад̇о’’д̇и. ваяод̇иаад̣̇ибад̣̇алобзнааяам̣ нид̣̇д̣̇зсод̇и ааха ‘‘бажчимаваяа’’нд̇и. бад̣̇асад̇амби…бз… самад̇т̇ад̇аад̇и бад̣̇асад̇амби бад̣̇асахассамби сод̇абат̇амааг̇ажчанд̇амзва уг̇г̇ахан̣асамад̇т̇ад̇аа бариг̇г̇ахзд̇ум̣ самад̇т̇ад̇аа. аяан̃жа г̇ад̇ияаа б̣яаабаарод̇и саггаа вин̃н̃аад̇ум̣ г̇ахан̣амад̇д̇абхаавад̇о. д̇ад̣̇зваад̇и бад̣̇асад̇амби бад̣̇асахассамби. аад̇хааран̣ам̣ абилаабанавасзна хад̣̇аяз д̇хааран̣ам̣. убаниб̣анд̇ханам̣ яат̇аа на бамудтам̣ ход̇и, д̇ат̇аа убзжжа абараабарам̣ ниб̣анд̇ханам̣. аяам̣ бана сад̇ияаа б̣яаабаарод̇и саггаа вин̃н̃аад̇ум̣. баал̣ияан̃жа ‘‘барамааяа г̇ад̇ияаа жа сад̇ияаа жа д̇хид̇ияаа жаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣, барад̇о жа ‘‘звам̣ ад̇химад̇д̇аг̇ад̇иманд̇о’’д̇и вуд̇д̇ам̣. самад̇т̇авийрияам̣ д̇хид̇и наамаад̇и висидтависаяам̣ д̣̇ассзнд̇о яат̇аавуд̇д̇асад̇исамааяог̇ам̣ д̇асса д̣̇ийбзд̇и. д̇ассаад̇и яат̇аавуд̇д̇аг̇ад̇исад̇ид̇хид̇ийхи субхад̇хаад̇аважийбарижид̇асса барияад̇д̇ид̇хаммасса ааг̇амавасзна ад̇т̇ад̣̇ассанасамад̇т̇ад̇аа яуд̇д̇ивасзна гааран̣ад̣̇ассанасамад̇т̇ад̇аа.

161. Bāladārakopi ‘‘daharo’’ti vuccatīti tato visesanatthaṃ ‘‘yuvā’’ti vuttaṃ. Atikkantapaṭhamavayā sattā sabhāvena palitasirā hontīti paṭhamavaye ṭhitabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘susukāḷakeso’’ti vuttaṃ. Jarājiṇṇoti jarāya jiṇṇo, na akālikena jarāya abhibhūto. Ukkaṃsagatabuddhatāya vuddho. Tenāha ‘‘vaḍḍhitvā ṭhitaaṅgapaccaṅgo’’ti, ārohapariṇāhavasena vuddhirahitoti attho. Jātimahallakoti jātiyā mahallako, na bhogaparivārādīhīti attho. Addhagatoti ettha addha-saddo dīghakālavācīti āha ‘‘bahuaddhānaṃ gato’’ti. Vayotiādipadalopenāyaṃ niddesoti āha ‘‘pacchimavaya’’nti. Padasatampi…pe… samatthatāti padasatampi padasahassampi sotapathamāgacchantameva uggahaṇasamatthatā pariggahetuṃ samatthatā. Ayañca gatiyā byāpāroti sakkā viññātuṃ gahaṇamattabhāvato. Tadevāti padasatampi padasahassampi. Ādhāraṇaṃ apilāpanavasena hadaye dhāraṇaṃ. Upanibandhanaṃ yathā na pamuṭṭhaṃ hoti, tathā upecca aparāparaṃ nibandhanaṃ. Ayaṃ pana satiyā byāpāroti sakkā viññātuṃ. Pāḷiyañca ‘‘paramāya gatiyā ca satiyā ca dhitiyā cā’’ti vuttaṃ, parato ca ‘‘evaṃ adhimattagatimanto’’ti vuttaṃ. Samatthavīriyaṃ dhiti nāmāti visiṭṭhavisayaṃ dassento yathāvuttasatisamāyogaṃ tassa dīpeti. Tassāti yathāvuttagatisatidhitīhi subhadhātavacīparicitassa pariyattidhammassa āgamavasena atthadassanasamatthatā yuttivasena kāraṇadassanasamatthatā.

д̣̇ал̣хам̣ (а. ни. дий. 3.9.38) т̇ирам̣ д̇хану зд̇ассаад̇и д̣̇ал̣хад̇ханваа, со зва ид̇ха ‘‘д̣̇ал̣хад̇хаммаа’’д̇и вуд̇д̇о. бадисад̇д̇увид̇хаманад̇т̇ам̣ д̇ханум̣ г̇ан̣хаад̇ийд̇и д̇хануг̇г̇ахо, со зва усум̣ сарам̣ асад̇и кибад̇ийд̇и иссаасод̇и ааха ‘‘д̇ханум̣ г̇ахзд̇ваа тид̇о иссаасо’’д̇и. д̣̇висахассабалам̣ лохаад̣̇ибхаарам̣ вахид̇ум̣ самад̇т̇ам̣ д̣̇висахассат̇аамам̣. д̇знааха ‘‘д̣̇висахассат̇аамам̣ наамаа’’д̇иаад̣̇и. д̣̇ан̣д̣зд̇и д̇хануд̣̇ан̣д̣з. яаава ган̣д̣аббамаан̣аад̇и д̣̇ийгхад̇о яад̇д̇агам̣ ган̣д̣асса бамаан̣ам̣, д̇ад̇д̇агз д̇хануд̣̇ан̣д̣з угкид̇д̇амад̇д̇з ааробид̇о жзва ход̇и ж̇ияаад̣̇ан̣д̣о, со жа бхааро бат̇авид̇о мужжад̇и, звам̣ ид̣̇ам̣ ‘‘д̣̇висахассат̇аамам̣ наама д̇ханууд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. уг̇г̇ахид̇асиббод̇и уг̇г̇ахид̇ад̇ханусиббо. гад̇ахад̇т̇од̇и т̇ирад̇арам̣ лагкзсу авираж̇жханасарагкзбо. ийд̣̇исо бана д̇ад̇т̇а васийбхууд̇о гад̇ахад̇т̇о наама ход̇ийд̇и ааха ‘‘жин̣н̣авасийбхааво’’д̇и. гад̇ам̣ рааж̇агулаад̣̇ийсу убзжжа асанам̣ зд̇зна со гад̇уубаасанод̇и ааха ‘‘рааж̇агулаад̣̇ийсу д̣̇ассид̇асиббо’’д̇и. звам̣ гад̇анд̇и звам̣ анд̇осусирагаран̣аад̣̇инаа саллахугам̣ гад̇ам̣.

Daḷhaṃ (a. ni. ṭī. 3.9.38) thiraṃ dhanu etassāti daḷhadhanvā, so eva idha ‘‘daḷhadhammā’’ti vutto. Paṭisattuvidhamanatthaṃ dhanuṃ gaṇhātīti dhanuggaho, so eva usuṃ saraṃ asati khipatīti issāsoti āha ‘‘dhanuṃ gahetvā ṭhito issāso’’ti. Dvisahassapalaṃ lohādibhāraṃ vahituṃ samatthaṃ dvisahassathāmaṃ. Tenāha ‘‘dvisahassathāmaṃ nāmā’’tiādi. Daṇḍeti dhanudaṇḍe. Yāva kaṇḍappamāṇāti dīghato yattakaṃ kaṇḍassa pamāṇaṃ, tattake dhanudaṇḍe ukkhittamatte āropito ceva hoti jiyādaṇḍo, so ca bhāro pathavito muccati, evaṃ idaṃ ‘‘dvisahassathāmaṃ nāma dhanūti daṭṭhabbaṃ. Uggahitasippoti uggahitadhanusippo. Katahatthoti thirataraṃ lakkhesu avirajjhanasarakkhepo. Īdiso pana tattha vasībhūto katahattho nāma hotīti āha ‘‘ciṇṇavasībhāvo’’ti. Kataṃ rājakulādīsu upecca asanaṃ etena so katūpāsanoti āha ‘‘rājakulādīsu dassitasippo’’ti. Evaṃ katanti evaṃ antosusirakaraṇādinā sallahukaṃ kataṃ.

ологзд̇ийд̇и уд̣̇игкад̇и. звам̣ санд̇зби д̇зсам̣ вааро бан̃н̃ааяад̇ийд̇и д̇зсам̣ бхигкуунам̣ ‘‘аяам̣ батамам̣ бужчад̇и, аяам̣ д̣̇уд̇ияа’’нд̇иаад̣̇инаа бужчанавааро д̇аад̣̇исасса бан̃н̃авад̇о бан̃н̃ааяад̇и сукумасса анд̇арасса лаб̣бханад̇о. б̣уд̣̇д̇хаанам̣ бана ваарод̇и ийд̣̇исз таанз б̣уд̣̇д̇хаанам̣ д̣̇зсанаавааро ан̃н̃зсам̣ набан̃н̃ааяанад̇о б̣уд̣̇д̇хаанам̣язва бан̃н̃ааяад̇и. ид̣̇аани д̇амзва бан̃н̃ааяанад̇ам̣ яуд̇д̇ид̇о д̣̇ассзнд̇о ‘‘вид̣̇ад̇т̇ижад̇уран̇г̇улачааяа’’нд̇иаад̣̇имааха. ажчараасан̇гхаадамад̇д̇з кан̣з анзга-годисахасса-жид̇д̇абавад̇д̇исамбхавад̇о ‘‘вид̣̇ад̇т̇ижад̇уран̇г̇улачааяам̣ ад̇иггаманад̇о бурзд̇арам̣язва бхаг̇аваа…бз… гат̇зд̇ий’’д̇и вад̇ваа д̇ад̇о лахуд̇арааби сад̇т̇у д̣̇зсанаабавад̇д̇и ад̇т̇зваад̇и д̣̇ассзнд̇о ‘‘д̇идтанд̇у ваа д̇аава зд̇з’’д̇иаад̣̇имааха. ид̣̇аани д̇ад̇т̇а гааран̣ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘гасмаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. сол̣аса бад̣̇аани гат̇зд̇ийд̇и зд̇зна логияаж̇анасса згабад̣̇ужжааран̣агкан̣з бхаг̇аваа адтавийсасад̇абад̣̇аани гат̇зд̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и. ид̣̇аани д̇ассаби гааран̣ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘гасмаа’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣.

Oloketīti udikkhati. Evaṃ santepi tesaṃ vāro paññāyatīti tesaṃ bhikkhūnaṃ ‘‘ayaṃ paṭhamaṃ pucchati, ayaṃ dutiya’’ntiādinā pucchanavāro tādisassa paññavato paññāyati sukhumassa antarassa labbhanato. Buddhānaṃ pana vāroti īdise ṭhāne buddhānaṃ desanāvāro aññesaṃ napaññāyanato buddhānaṃyeva paññāyati. Idāni tameva paññāyanataṃ yuttito dassento ‘‘vidatthicaturaṅgulachāya’’ntiādimāha. Accharāsaṅghāṭamatte khaṇe aneka-koṭisahassa-cittapavattisambhavato ‘‘vidatthicaturaṅgulachāyaṃ atikkamanato puretaraṃyeva bhagavā…pe… kathetī’’ti vatvā tato lahutarāpi satthu desanāpavatti atthevāti dassento ‘‘tiṭṭhantu vā tāva ete’’tiādimāha. Idāni tattha kāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘kasmā’’tiādi vuttaṃ. Soḷasa padāni kathetīti etena lokiyajanassa ekapaduccāraṇakkhaṇe bhagavā aṭṭhavīsasatapadāni kathetīti dasseti. Idāni tassapi kāraṇaṃ dassetuṃ ‘‘kasmā’’tiādi vuttaṃ.

д̇хаммод̇и баал̣и. баж̇ж̇ад̇и ад̇т̇о зд̇знаад̇и бад̣̇ам̣, д̇ад̣̇ад̇т̇о. ад̇т̇ам̣ б̣яан̃ж̇зд̇ийд̇и б̣яан̃ж̇анам̣, агкарам̣. д̇ан̃хи бад̣̇аваагяагкарабхаавзхи барижчиж̇ж̇амаанам̣ д̇ам̣ д̇ам̣ ад̇т̇ам̣ б̣яан̃ж̇зд̇и багаасзд̇и. д̇знааха ‘‘д̇хаммабад̣̇аб̣яан̃ж̇ананд̇и баал̣ияаа бад̣̇аб̣яан̃ж̇анам̣, д̇асса д̇асса ад̇т̇асса б̣яан̃ж̇анагам̣ агкара’’нд̇и. зд̇зна абараабарзхи бад̣̇аб̣яан̃ж̇анзхи сужирамби гаалам̣ гат̇знд̇асса д̇ат̇ааг̇ад̇асса на гад̣̇аажи д̇зсам̣ барияаад̣̇аанам̣ ад̇т̇ийд̇и д̣̇ассзд̇и. бан̃хам̣ б̣яаагаронд̇и зд̇знаад̇и бан̃хаб̣яаагаран̣ам̣, д̇ат̇аабавад̇д̇абадибхаанам̣. абаригкаяабадибхаанаа хи б̣уд̣̇д̇хаа бхаг̇аванд̇о, яад̇о вуд̇д̇ам̣ ‘‘над̇т̇и д̇хаммад̣̇зсанааяа хааний’’д̇и (д̣̇ий. ни. дий. 3.141, 305; вибха. мууладий. 1.суд̇д̇анд̇абхааж̇анийяаван̣н̣анаа). д̇знааха ‘‘иминаа гим̣ д̣̇ассзд̇ий’’д̇иаад̣̇и. д̇ат̇аа аасаннабариниб̣б̣аанассаби бхаг̇авад̇о д̣̇зсанааяа ид̇арааяа жа висзсаад̇аавод̇и батамаб̣уд̣̇д̇хаважанамби маж̇жхимаб̣уд̣̇д̇хаважанамби бажчимаб̣уд̣̇д̇хаважанамби сад̣̇исамзва. аасийд̇игавассад̇о барам̣ бан̃жамо ааяугодтаасо.

Dhammoti pāḷi. Pajjati attho etenāti padaṃ, tadattho. Atthaṃ byañjetīti byañjanaṃ, akkharaṃ. Tañhi padavākyakkharabhāvehi paricchijjamānaṃ taṃ taṃ atthaṃ byañjeti pakāseti. Tenāha ‘‘dhammapadabyañjananti pāḷiyā padabyañjanaṃ, tassa tassa atthassa byañjanakaṃ akkhara’’nti. Etena aparāparehi padabyañjanehi sucirampi kālaṃ kathentassa tathāgatassa na kadāci tesaṃ pariyādānaṃ atthīti dasseti. Pañhaṃ byākaronti etenāti pañhabyākaraṇaṃ, tathāpavattapaṭibhānaṃ. Aparikkhayapaṭibhānā hi buddhā bhagavanto, yato vuttaṃ ‘‘natthi dhammadesanāya hānī’’ti (dī. ni. ṭī. 3.141, 305; vibha. mūlaṭī. 1.suttantabhājanīyavaṇṇanā). Tenāha ‘‘iminā kiṃ dassetī’’tiādi. Tathā āsannaparinibbānassapi bhagavato desanāya itarāya ca visesātāvoti paṭhamabuddhavacanampi majjhimabuddhavacanampi pacchimabuddhavacanampi sadisameva. Āsītikavassato paraṃ pañcamo āyukoṭṭhāso.

162. гааман̃жзд̇т̇а бхаг̇авад̇аа нааг̇асамаалад̇т̇зрасса ажчарияааб̣бхуд̇абавзд̣̇анамукзна ад̇д̇ано ломаанам̣ хадтабхаавасса бавзд̣̇ид̇ад̇д̇аа ‘‘ломахам̣санабарияааяо’’д̇и наамам̣ г̇ахид̇ам̣, д̇ат̇ааби саб̣б̣ан̃н̃уд̇ан̃н̃аан̣аад̣̇и-анан̃н̃асаад̇хааран̣ан̃аан̣аанубхаава-вибхааванаад̣̇ивасзна сол̣асасамуухад̇о сийханаад̣̇асса над̣̇анзна д̣̇зсанааяа бавад̇д̇ид̇ад̇д̇аа ‘‘махаасийханаад̣̇о’’д̇взва сан̇г̇ийд̇игаарамахаат̇зрзхи наамам̣ табид̇анд̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣.

162. Kāmañcettha bhagavatā nāgasamālattherassa acchariyaabbhutapavedanamukhena attano lomānaṃ haṭṭhabhāvassa paveditattā ‘‘lomahaṃsanapariyāyo’’ti nāmaṃ gahitaṃ, tathāpi sabbaññutaññāṇādi-anaññasādhāraṇañāṇānubhāva-vibhāvanādivasena soḷasasamūhato sīhanādassa nadanena desanāya pavattitattā ‘‘mahāsīhanādo’’tveva saṅgītikāramahātherehi nāmaṃ ṭhapitanti daṭṭhabbaṃ.

махаасийханаад̣̇асуд̇д̇аван̣н̣анааяа лийнад̇т̇аббагаасанаа самад̇д̇аа.

Mahāsīhanādasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.







Related texts:



д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / маж̇жхиманигааяа • Majjhimanikāya / 2. махаасийханаад̣̇асуд̇д̇ам̣ • 2. Mahāsīhanādasuttaṃ

адтагат̇аа • Aṭṭhakathā / суд̇д̇абидага (адтагат̇аа) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / маж̇жхиманигааяа (адтагат̇аа) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / 2. махаасийханаад̣̇асуд̇д̇аван̣н̣анаа • 2. Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact