| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / દીઘનિકાય • Dīghanikāya |
૮. મહાસીહનાદસુત્તં
8. Mahāsīhanādasuttaṃ
અચેલકસ્સપવત્થુ
Acelakassapavatthu
૩૮૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા ઉરુઞ્ઞાયં 1 વિહરતિ કણ્ણકત્થલે મિગદાયે. અથ ખો અચેલો કસ્સપો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો અચેલો કસ્સપો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘સુતં મેતં, ભો ગોતમ – ‘સમણો ગોતમો સબ્બં તપં ગરહતિ, સબ્બં તપસ્સિં લૂખાજીવિં એકંસેન ઉપક્કોસતિ ઉપવદતી’તિ. યે તે, ભો ગોતમ, એવમાહંસુ – ‘સમણો ગોતમો સબ્બં તપં ગરહતિ, સબ્બં તપસ્સિં લૂખાજીવિં એકંસેન ઉપક્કોસતિ ઉપવદતી’તિ, કચ્ચિ તે ભોતો ગોતમસ્સ વુત્તવાદિનો, ન ચ ભવન્તં ગોતમં અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખન્તિ, ધમ્મસ્સ ચાનુધમ્મં બ્યાકરોન્તિ, ન ચ કોચિ સહધમ્મિકો વાદાનુવાદો ગારય્હં ઠાનં આગચ્છતિ? અનબ્ભક્ખાતુકામા હિ મયં ભવન્તં ગોતમ’’ન્તિ.
381. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruññāyaṃ 2 viharati kaṇṇakatthale migadāye. Atha kho acelo kassapo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bho gotama – ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadatī’ti. Ye te, bho gotama, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadatī’ti, kacci te bhoto gotamassa vuttavādino, na ca bhavantaṃ gotamaṃ abhūtena abbhācikkhanti, dhammassa cānudhammaṃ byākaronti, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchati? Anabbhakkhātukāmā hi mayaṃ bhavantaṃ gotama’’nti.
૩૮૨. ‘‘યે તે, કસ્સપ, એવમાહંસુ – ‘સમણો ગોતમો સબ્બં તપં ગરહતિ, સબ્બં તપસ્સિં લૂખાજીવિં એકંસેન ઉપક્કોસતિ ઉપવદતી’તિ, ન મે તે વુત્તવાદિનો, અબ્ભાચિક્ખન્તિ ચ પન મં તે અસતા અભૂતેન. ઇધાહં, કસ્સપ, એકચ્ચં તપસ્સિં લૂખાજીવિં પસ્સામિ દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપન્નં. ઇધ પનાહં, કસ્સપ, એકચ્ચં તપસ્સિં લૂખાજીવિં પસ્સામિ દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપન્નં.
382. ‘‘Ye te, kassapa, evamāhaṃsu – ‘samaṇo gotamo sabbaṃ tapaṃ garahati, sabbaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosati upavadatī’ti, na me te vuttavādino, abbhācikkhanti ca pana maṃ te asatā abhūtena. Idhāhaṃ, kassapa, ekaccaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ. Idha panāhaṃ, kassapa, ekaccaṃ tapassiṃ lūkhājīviṃ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ.
૩૮૩. ‘‘ઇધાહં, કસ્સપ, એકચ્ચં તપસ્સિં અપ્પદુક્ખવિહારિં પસ્સામિ દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા અપાયં દુગ્ગતિં વિનિપાતં નિરયં ઉપપન્નં. ઇધ પનાહં, કસ્સપ, એકચ્ચં તપસ્સિં અપ્પદુક્ખવિહારિં પસ્સામિ દિબ્બેન ચક્ખુના વિસુદ્ધેન અતિક્કન્તમાનુસકેન કાયસ્સ ભેદા પરં મરણા સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપન્નં. યોહં, કસ્સપ, ઇમેસં તપસ્સીનં એવં આગતિઞ્ચ ગતિઞ્ચ ચુતિઞ્ચ ઉપપત્તિઞ્ચ યથાભૂતં પજાનામિ , સોહં કિં સબ્બં તપં ગરહિસ્સામિ, સબ્બં વા તપસ્સિં લૂખાજીવિં એકંસેન ઉપક્કોસિસ્સામિ ઉપવદિસ્સામિ?
383. ‘‘Idhāhaṃ, kassapa, ekaccaṃ tapassiṃ appadukkhavihāriṃ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannaṃ. Idha panāhaṃ, kassapa, ekaccaṃ tapassiṃ appadukkhavihāriṃ passāmi dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannaṃ. Yohaṃ, kassapa, imesaṃ tapassīnaṃ evaṃ āgatiñca gatiñca cutiñca upapattiñca yathābhūtaṃ pajānāmi , sohaṃ kiṃ sabbaṃ tapaṃ garahissāmi, sabbaṃ vā tapassiṃ lūkhājīviṃ ekaṃsena upakkosissāmi upavadissāmi?
૩૮૪. ‘‘સન્તિ, કસ્સપ, એકે સમણબ્રાહ્મણા પણ્ડિતા નિપુણા કતપરપ્પવાદા વાલવેધિરૂપા. તે ભિન્દન્તા મઞ્ઞે ચરન્તિ પઞ્ઞાગતેન દિટ્ઠિગતાનિ. તેહિપિ મે સદ્ધિં એકચ્ચેસુ ઠાનેસુ સમેતિ, એકચ્ચેસુ ઠાનેસુ ન સમેતિ. યં તે એકચ્ચં વદન્તિ ‘સાધૂ’તિ, મયમ્પિ તં એકચ્ચં વદેમ ‘સાધૂ’તિ. યં તે એકચ્ચં વદન્તિ ‘ન સાધૂ’તિ, મયમ્પિ તં એકચ્ચં વદેમ ‘ન સાધૂ’તિ. યં તે એકચ્ચં વદન્તિ ‘સાધૂ’તિ, મયં તં એકચ્ચં વદેમ ‘ન સાધૂ’તિ. યં તે એકચ્ચં વદન્તિ ‘ન સાધૂ’તિ, મયં તં એકચ્ચં વદેમ ‘સાધૂ’તિ.
384. ‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā. Te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni. Tehipi me saddhiṃ ekaccesu ṭhānesu sameti, ekaccesu ṭhānesu na sameti. Yaṃ te ekaccaṃ vadanti ‘sādhū’ti, mayampi taṃ ekaccaṃ vadema ‘sādhū’ti. Yaṃ te ekaccaṃ vadanti ‘na sādhū’ti, mayampi taṃ ekaccaṃ vadema ‘na sādhū’ti. Yaṃ te ekaccaṃ vadanti ‘sādhū’ti, mayaṃ taṃ ekaccaṃ vadema ‘na sādhū’ti. Yaṃ te ekaccaṃ vadanti ‘na sādhū’ti, mayaṃ taṃ ekaccaṃ vadema ‘sādhū’ti.
‘‘યં મયં એકચ્ચં વદેમ ‘સાધૂ’તિ, પરેપિ તં એકચ્ચં વદન્તિ ‘સાધૂ’તિ. યં મયં એકચ્ચં વદેમ ‘ન સાધૂ’તિ, પરેપિ તં એકચ્ચં વદન્તિ ‘ન સાધૂ’તિ. યં મયં એકચ્ચં વદેમ ‘ન સાધૂ’તિ, પરે તં એકચ્ચં વદન્તિ ‘સાધૂ’તિ. યં મયં એકચ્ચં વદેમ ‘સાધૂ’તિ, પરે તં એકચ્ચં વદન્તિ ‘ન સાધૂ’તિ.
‘‘Yaṃ mayaṃ ekaccaṃ vadema ‘sādhū’ti, parepi taṃ ekaccaṃ vadanti ‘sādhū’ti. Yaṃ mayaṃ ekaccaṃ vadema ‘na sādhū’ti, parepi taṃ ekaccaṃ vadanti ‘na sādhū’ti. Yaṃ mayaṃ ekaccaṃ vadema ‘na sādhū’ti, pare taṃ ekaccaṃ vadanti ‘sādhū’ti. Yaṃ mayaṃ ekaccaṃ vadema ‘sādhū’ti, pare taṃ ekaccaṃ vadanti ‘na sādhū’ti.
સમનુયુઞ્જાપનકથા
Samanuyuñjāpanakathā
૩૮૫. ‘‘ત્યાહં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદામિ – યેસુ નો, આવુસો, ઠાનેસુ ન સમેતિ, તિટ્ઠન્તુ તાનિ ઠાનાનિ. યેસુ ઠાનેસુ સમેતિ, તત્થ વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તં સમનુગાહન્તં સમનુભાસન્તં સત્થારા વા સત્થારં સઙ્ઘેન વા સઙ્ઘં – ‘યે ઇમેસં ભવતં ધમ્મા અકુસલા અકુસલસઙ્ખાતા, સાવજ્જા સાવજ્જસઙ્ખાતા, અસેવિતબ્બા અસેવિતબ્બસઙ્ખાતા, ન અલમરિયા ન અલમરિયસઙ્ખાતા, કણ્હા કણ્હસઙ્ખાતા. કો ઇમે ધમ્મે અનવસેસં પહાય વત્તતિ, સમણો વા ગોતમો, પરે વા પન ભોન્તો ગણાચરિયા’તિ?
385. ‘‘Tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – yesu no, āvuso, ṭhānesu na sameti, tiṭṭhantu tāni ṭhānāni. Yesu ṭhānesu sameti, tattha viññū samanuyuñjantaṃ samanugāhantaṃ samanubhāsantaṃ satthārā vā satthāraṃ saṅghena vā saṅghaṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā. Ko ime dhamme anavasesaṃ pahāya vattati, samaṇo vā gotamo, pare vā pana bhonto gaṇācariyā’ti?
૩૮૬. ‘‘ઠાનં ખો પનેતં, કસ્સપ, વિજ્જતિ, યં વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તા સમનુગાહન્તા સમનુભાસન્તા એવં વદેય્યું – ‘યે ઇમેસં ભવતં ધમ્મા અકુસલા અકુસલસઙ્ખાતા, સાવજ્જા સાવજ્જસઙ્ખાતા, અસેવિતબ્બા અસેવિતબ્બસઙ્ખાતા, ન અલમરિયા ન અલમરિયસઙ્ખાતા, કણ્હા કણ્હસઙ્ખાતા . સમણો ગોતમો ઇમે ધમ્મે અનવસેસં પહાય વત્તતિ, યં વા પન ભોન્તો પરે ગણાચરિયા’તિ. ઇતિહ, કસ્સપ, વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તા સમનુગાહન્તા સમનુભાસન્તા અમ્હેવ તત્થ યેભુય્યેન પસંસેય્યું.
386. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā . Samaṇo gotamo ime dhamme anavasesaṃ pahāya vattati, yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyā’ti. Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyuṃ.
૩૮૭. ‘‘અપરમ્પિ નો, કસ્સપ, વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તં સમનુગાહન્તં સમનુભાસન્તં સત્થારા વા સત્થારં સઙ્ઘેન વા સઙ્ઘં – ‘યે ઇમેસં ભવતં ધમ્મા કુસલા કુસલસઙ્ખાતા, અનવજ્જા અનવજ્જસઙ્ખાતા, સેવિતબ્બા સેવિતબ્બસઙ્ખાતા, અલમરિયા અલમરિયસઙ્ખાતા, સુક્કા સુક્કસઙ્ખાતા. કો ઇમે ધમ્મે અનવસેસં સમાદાય વત્તતિ, સમણો વા ગોતમો, પરે વા પન ભોન્તો ગણાચરિયા’ તિ?
387. ‘‘Aparampi no, kassapa, viññū samanuyuñjantaṃ samanugāhantaṃ samanubhāsantaṃ satthārā vā satthāraṃ saṅghena vā saṅghaṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā. Ko ime dhamme anavasesaṃ samādāya vattati, samaṇo vā gotamo, pare vā pana bhonto gaṇācariyā’ ti?
૩૮૮. ‘‘ઠાનં ખો પનેતં, કસ્સપ, વિજ્જતિ, યં વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તા સમનુગાહન્તા સમનુભાસન્તા એવં વદેય્યું – ‘યે ઇમેસં ભવતં ધમ્મા કુસલા કુસલસઙ્ખાતા, અનવજ્જા અનવજ્જસઙ્ખાતા, સેવિતબ્બા સેવિતબ્બસઙ્ખાતા, અલમરિયા અલમરિયસઙ્ખાતા, સુક્કા સુક્કસઙ્ખાતા. સમણો ગોતમો ઇમે ધમ્મે અનવસેસં સમાદાય વત્તતિ, યં વા પન ભોન્તો પરે ગણાચરિયા’તિ. ઇતિહ, કસ્સપ, વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તા સમનુગાહન્તા સમનુભાસન્તા અમ્હેવ તત્થ યેભુય્યેન પસંસેય્યું.
388. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā. Samaṇo gotamo ime dhamme anavasesaṃ samādāya vattati, yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyā’ti. Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyuṃ.
૩૮૯. ‘‘અપરમ્પિ નો, કસ્સપ, વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તં સમનુગાહન્તં સમનુભાસન્તં સત્થારા વા સત્થારં સઙ્ઘેન વા સઙ્ઘં – ‘યે ઇમેસં ભવતં ધમ્મા અકુસલા અકુસલસઙ્ખાતા, સાવજ્જા સાવજ્જસઙ્ખાતા, અસેવિતબ્બા અસેવિતબ્બસઙ્ખાતા , ન અલમરિયા ન અલમરિયસઙ્ખાતા, કણ્હા કણ્હસઙ્ખાતા. કો ઇમે ધમ્મે અનવસેસં પહાય વત્તતિ, ગોતમસાવકસઙ્ઘો વા, પરે વા પન ભોન્તો ગણાચરિયસાવકસઙ્ઘા’તિ?
389. ‘‘Aparampi no, kassapa, viññū samanuyuñjantaṃ samanugāhantaṃ samanubhāsantaṃ satthārā vā satthāraṃ saṅghena vā saṅghaṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā , na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā. Ko ime dhamme anavasesaṃ pahāya vattati, gotamasāvakasaṅgho vā, pare vā pana bhonto gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti?
૩૯૦. ‘‘ઠાનં ખો પનેતં, કસ્સપ, વિજ્જતિ, યં વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તા સમનુગાહન્તા સમનુભાસન્તા એવં વદેય્યું – ‘યે ઇમેસં ભવતં ધમ્મા અકુસલા અકુસલસઙ્ખાતા, સાવજ્જા સાવજ્જસઙ્ખાતા, અસેવિતબ્બા અસેવિતબ્બસઙ્ખાતા, ન અલમરિયા ન અલમરિયસઙ્ખાતા, કણ્હા કણ્હસઙ્ખાતા. ગોતમસાવકસઙ્ઘો ઇમે ધમ્મે અનવસેસં પહાય વત્તતિ, યં વા પન ભોન્તો પરે ગણાચરિયસાવકસઙ્ઘા’તિ. ઇતિહ, કસ્સપ, વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તા સમનુગાહન્તા સમનુભાસન્તા અમ્હેવ તત્થ યેભુય્યેન પસંસેય્યું.
390. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā akusalā akusalasaṅkhātā, sāvajjā sāvajjasaṅkhātā, asevitabbā asevitabbasaṅkhātā, na alamariyā na alamariyasaṅkhātā, kaṇhā kaṇhasaṅkhātā. Gotamasāvakasaṅgho ime dhamme anavasesaṃ pahāya vattati, yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti. Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyuṃ.
૩૯૧. ‘‘અપરમ્પિ નો, કસ્સપ, વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તં સમનુગાહન્તં સમનુભાસન્તં સત્થારા વા સત્થારં સઙ્ઘેન વા સઙ્ઘં. ‘યે ઇમેસં ભવતં ધમ્મા કુસલા કુસલસઙ્ખાતા, અનવજ્જા અનવજ્જસઙ્ખાતા, સેવિતબ્બા સેવિતબ્બસઙ્ખાતા, અલમરિયા અલમરિયસઙ્ખાતા, સુક્કા સુક્કસઙ્ખાતા. કો ઇમે ધમ્મે અનવસેસં સમાદાય વત્તતિ, ગોતમસાવકસઙ્ઘો વા, પરે વા પન ભોન્તો ગણાચરિયસાવકસઙ્ઘા’તિ?
391. ‘‘Aparampi no, kassapa, viññū samanuyuñjantaṃ samanugāhantaṃ samanubhāsantaṃ satthārā vā satthāraṃ saṅghena vā saṅghaṃ. ‘Ye imesaṃ bhavataṃ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā. Ko ime dhamme anavasesaṃ samādāya vattati, gotamasāvakasaṅgho vā, pare vā pana bhonto gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti?
૩૯૨. ‘‘ઠાનં ખો પનેતં, કસ્સપ, વિજ્જતિ, યં વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તા સમનુગાહન્તા સમનુભાસન્તા એવં વદેય્યું – ‘યે ઇમેસં ભવતં ધમ્મા કુસલા કુસલસઙ્ખાતા, અનવજ્જા અનવજ્જસઙ્ખાતા, સેવિતબ્બા સેવિતબ્બસઙ્ખાતા, અલમરિયા અલમરિયસઙ્ખાતા, સુક્કા સુક્કસઙ્ખાતા. ગોતમસાવકસઙ્ઘો ઇમે ધમ્મે અનવસેસં સમાદાય વત્તતિ, યં વા પન ભોન્તો પરે ગણાચરિયસાવકસઙ્ઘા’તિ. ઇતિહ, કસ્સપ, વિઞ્ઞૂ સમનુયુઞ્જન્તા સમનુગાહન્તા સમનુભાસન્તા અમ્હેવ તત્થ યેભુય્યેન પસંસેય્યું.
392. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā evaṃ vadeyyuṃ – ‘ye imesaṃ bhavataṃ dhammā kusalā kusalasaṅkhātā, anavajjā anavajjasaṅkhātā, sevitabbā sevitabbasaṅkhātā, alamariyā alamariyasaṅkhātā, sukkā sukkasaṅkhātā. Gotamasāvakasaṅgho ime dhamme anavasesaṃ samādāya vattati, yaṃ vā pana bhonto pare gaṇācariyasāvakasaṅghā’ti. Itiha, kassapa, viññū samanuyuñjantā samanugāhantā samanubhāsantā amheva tattha yebhuyyena pasaṃseyyuṃ.
અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો
Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo
૩૯૩. ‘‘અત્થિ, કસ્સપ, મગ્ગો અત્થિ પટિપદા, યથાપટિપન્નો સામંયેવ ઞસ્સતિ સામં દક્ખતિ 3 – ‘સમણોવ ગોતમો કાલવાદી ભૂતવાદી અત્થવાદી ધમ્મવાદી વિનયવાદી’તિ. કતમો ચ, કસ્સપ, મગ્ગો, કતમા ચ પટિપદા, યથાપટિપન્નો સામંયેવ ઞસ્સતિ સામં દક્ખતિ – ‘સમણોવ ગોતમો કાલવાદી ભૂતવાદી અત્થવાદી ધમ્મવાદી વિનયવાદી’તિ? અયમેવ અરિયો અટ્ઠઙ્ગિકો મગ્ગો. સેય્યથિદં – સમ્માદિટ્ઠિ સમ્માસઙ્કપ્પો સમ્માવાચા સમ્માકમ્મન્તો સમ્માઆજીવો સમ્માવાયામો સમ્માસતિ સમ્માસમાધિ. અયં ખો, કસ્સપ, મગ્ગો, અયં પટિપદા, યથાપટિપન્નો સામંયેવ ઞસ્સતિ સામં દક્ખતિ ‘સમણોવ ગોતમો કાલવાદી ભૂતવાદી અત્થવાદી ધમ્મવાદી વિનયવાદી’’’તિ.
393. ‘‘Atthi, kassapa, maggo atthi paṭipadā, yathāpaṭipanno sāmaṃyeva ñassati sāmaṃ dakkhati 4 – ‘samaṇova gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī’ti. Katamo ca, kassapa, maggo, katamā ca paṭipadā, yathāpaṭipanno sāmaṃyeva ñassati sāmaṃ dakkhati – ‘samaṇova gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī’ti? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Ayaṃ kho, kassapa, maggo, ayaṃ paṭipadā, yathāpaṭipanno sāmaṃyeva ñassati sāmaṃ dakkhati ‘samaṇova gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī’’’ti.
તપોપક્કમકથા
Tapopakkamakathā
૩૯૪. એવં વુત્તે, અચેલો કસ્સપો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇમેપિ ખો, આવુસો ગોતમ, તપોપક્કમા એતેસં સમણબ્રાહ્મણાનં સામઞ્ઞસઙ્ખાતા ચ બ્રહ્મઞ્ઞસઙ્ખાતા ચ. અચેલકો હોતિ, મુત્તાચારો, હત્થાપલેખનો, ન એહિભદ્દન્તિકો, ન તિટ્ઠભદ્દન્તિકો, નાભિહટં, ન ઉદ્દિસ્સકતં, ન નિમન્તનં સાદિયતિ. સો ન કુમ્ભિમુખા પટિગ્ગણ્હાતિ, ન કળોપિમુખા પટિગ્ગણ્હાતિ, ન એળકમન્તરં, ન દણ્ડમન્તરં, ન મુસલમન્તરં, ન દ્વિન્નં ભુઞ્જમાનાનં, ન ગબ્ભિનિયા, ન પાયમાનાય, ન પુરિસન્તરગતાય, ન સઙ્કિત્તીસુ, ન યત્થ સા ઉપટ્ઠિતો હોતિ, ન યત્થ મક્ખિકા સણ્ડસણ્ડચારિની, ન મચ્છં, ન મંસં, ન સુરં, ન મેરયં, ન થુસોદકં પિવતિ. સો એકાગારિકો વા હોતિ એકાલોપિકો, દ્વાગારિકો વા હોતિ દ્વાલોપિકો…પે॰… સત્તાગારિકો વા હોતિ સત્તાલોપિકો ; એકિસ્સાપિ દત્તિયા યાપેતિ, દ્વીહિપિ દત્તીહિ યાપેતિ… સત્તહિપિ દત્તીહિ યાપેતિ; એકાહિકમ્પિ આહારં આહારેતિ, દ્વીહિકમ્પિ આહારં આહારેતિ… સત્તાહિકમ્પિ આહારં આહારેતિ. ઇતિ એવરૂપં અદ્ધમાસિકમ્પિ પરિયાયભત્તભોજનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ.
394. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imepi kho, āvuso gotama, tapopakkamā etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sāmaññasaṅkhātā ca brahmaññasaṅkhātā ca. Acelako hoti, muttācāro, hatthāpalekhano, na ehibhaddantiko, na tiṭṭhabhaddantiko, nābhihaṭaṃ, na uddissakataṃ, na nimantanaṃ sādiyati. So na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti, na kaḷopimukhā paṭiggaṇhāti, na eḷakamantaraṃ, na daṇḍamantaraṃ, na musalamantaraṃ, na dvinnaṃ bhuñjamānānaṃ, na gabbhiniyā, na pāyamānāya, na purisantaragatāya, na saṅkittīsu, na yattha sā upaṭṭhito hoti, na yattha makkhikā saṇḍasaṇḍacārinī, na macchaṃ, na maṃsaṃ, na suraṃ, na merayaṃ, na thusodakaṃ pivati. So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko…pe… sattāgāriko vā hoti sattālopiko ; ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti… sattahipi dattīhi yāpeti; ekāhikampi āhāraṃ āhāreti, dvīhikampi āhāraṃ āhāreti… sattāhikampi āhāraṃ āhāreti. Iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.
૩૯૫. ‘‘ઇમેપિ ખો, આવુસો ગોતમ, તપોપક્કમા એતેસં સમણબ્રાહ્મણાનં સામઞ્ઞસઙ્ખાતા ચ બ્રહ્મઞ્ઞસઙ્ખાતા ચ. સાકભક્ખો વા હોતિ, સામાકભક્ખો વા હોતિ, નીવારભક્ખો વા હોતિ, દદ્દુલભક્ખો વા હોતિ, હટભક્ખો વા હોતિ, કણભક્ખો વા હોતિ, આચામભક્ખો વા હોતિ, પિઞ્ઞાકભક્ખો વા હોતિ, તિણભક્ખો વા હોતિ, ગોમયભક્ખો વા હોતિ, વનમૂલફલાહારો યાપેતિ પવત્તફલભોજી.
395. ‘‘Imepi kho, āvuso gotama, tapopakkamā etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sāmaññasaṅkhātā ca brahmaññasaṅkhātā ca. Sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī.
૩૯૬. ‘‘ઇમેપિ ખો, આવુસો ગોતમ, તપોપક્કમા એતેસં સમણબ્રાહ્મણાનં સામઞ્ઞસઙ્ખાતા ચ બ્રહ્મઞ્ઞસઙ્ખાતા ચ. સાણાનિપિ ધારેતિ, મસાણાનિપિ ધારેતિ, છવદુસ્સાનિપિ ધારેતિ, પંસુકૂલાનિપિ ધારેતિ, તિરીટાનિપિ ધારેતિ, અજિનમ્પિ ધારેતિ, અજિનક્ખિપમ્પિ ધારેતિ, કુસચીરમ્પિ ધારેતિ, વાકચીરમ્પિ ધારેતિ, ફલકચીરમ્પિ ધારેતિ, કેસકમ્બલમ્પિ ધારેતિ, વાળકમ્બલમ્પિ ધારેતિ, ઉલૂકપક્ખિકમ્પિ ધારેતિ, કેસમસ્સુલોચકોપિ હોતિ કેસમસ્સુલોચનાનુયોગમનુયુત્તો, ઉબ્ભટ્ઠકોપિ 5 હોતિ આસનપટિક્ખિત્તો, ઉક્કુટિકોપિ હોતિ ઉક્કુટિકપ્પધાનમનુયુત્તો, કણ્ટકાપસ્સયિકોપિ હોતિ કણ્ટકાપસ્સયે સેય્યં કપ્પેતિ, ફલકસેય્યમ્પિ કપ્પેતિ, થણ્ડિલસેય્યમ્પિ કપ્પેતિ, એકપસ્સયિકોપિ હોતિ રજોજલ્લધરો, અબ્ભોકાસિકોપિ હોતિ યથાસન્થતિકો , વેકટિકોપિ હોતિ વિકટભોજનાનુયોગમનુયુત્તો, અપાનકોપિ હોતિ અપાનકત્તમનુયુત્તો, સાયતતિયકમ્પિ ઉદકોરોહનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતી’’તિ.
396. ‘‘Imepi kho, āvuso gotama, tapopakkamā etesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ sāmaññasaṅkhātā ca brahmaññasaṅkhātā ca. Sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṃsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinampi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, vāḷakambalampi dhāreti, ulūkapakkhikampi dhāreti, kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto, ubbhaṭṭhakopi 6 hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto, kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṃ kappeti, phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti, ekapassayikopi hoti rajojalladharo, abbhokāsikopi hoti yathāsanthatiko , vekaṭikopi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto, apānakopi hoti apānakattamanuyutto, sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharatī’’ti.
તપોપક્કમનિરત્થકથા
Tapopakkamaniratthakathā
૩૯૭. ‘‘અચેલકો ચેપિ, કસ્સપ, હોતિ, મુત્તાચારો, હત્થાપલેખનો…પે॰… ઇતિ એવરૂપં અદ્ધમાસિકમ્પિ પરિયાયભત્તભોજનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ. તસ્સ ચાયં સીલસમ્પદા ચિત્તસમ્પદા પઞ્ઞાસમ્પદા અભાવિતા હોતિ અસચ્છિકતા. અથ ખો સો આરકાવ સામઞ્ઞા આરકાવ બ્રહ્મઞ્ઞા. યતો ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ અવેરં અબ્યાપજ્જં મેત્તચિત્તં ભાવેતિ, આસવાનઞ્ચ ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ સમણો ઇતિપિ બ્રાહ્મણો ઇતિપિ.
397. ‘‘Acelako cepi, kassapa, hoti, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. Tassa cāyaṃ sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā. Atha kho so ārakāva sāmaññā ārakāva brahmaññā. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
‘‘સાકભક્ખો ચેપિ, કસ્સપ, હોતિ, સામાકભક્ખો…પે॰… વનમૂલફલાહારો યાપેતિ પવત્તફલભોજી. તસ્સ ચાયં સીલસમ્પદા ચિત્તસમ્પદા પઞ્ઞાસમ્પદા અભાવિતા હોતિ અસચ્છિકતા. અથ ખો સો આરકાવ સામઞ્ઞા આરકાવ બ્રહ્મઞ્ઞા. યતો ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ અવેરં અબ્યાપજ્જં મેત્તચિત્તં ભાવેતિ, આસવાનઞ્ચ ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ સમણો ઇતિપિ બ્રાહ્મણો ઇતિપિ.
‘‘Sākabhakkho cepi, kassapa, hoti, sāmākabhakkho…pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. Tassa cāyaṃ sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā. Atha kho so ārakāva sāmaññā ārakāva brahmaññā. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
‘‘સાણાનિ ચેપિ, કસ્સપ, ધારેતિ, મસાણાનિપિ ધારેતિ…પે॰… સાયતતિયકમ્પિ ઉદકોરોહનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ. તસ્સ ચાયં સીલસમ્પદા ચિત્તસમ્પદા પઞ્ઞાસમ્પદા અભાવિતા હોતિ અસચ્છિકતા. અથ ખો સો આરકાવ સામઞ્ઞા આરકાવ બ્રહ્મઞ્ઞા . યતો ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ અવેરં અબ્યાપજ્જં મેત્તચિત્તં ભાવેતિ, આસવાનઞ્ચ ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ સમણો ઇતિપિ બ્રાહ્મણો ઇતિપી’’તિ.
‘‘Sāṇāni cepi, kassapa, dhāreti, masāṇānipi dhāreti…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Tassa cāyaṃ sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā abhāvitā hoti asacchikatā. Atha kho so ārakāva sāmaññā ārakāva brahmaññā . Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipī’’ti.
૩૯૮. એવં વુત્તે, અચેલો કસ્સપો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘દુક્કરં, ભો ગોતમ, સામઞ્ઞં દુક્કરં બ્રહ્મઞ્ઞ’’ન્તિ. ‘‘પકતિ ખો એસા, કસ્સપ, લોકસ્મિં ‘દુક્કરં સામઞ્ઞં દુક્કરં બ્રહ્મઞ્ઞ’ન્તિ. અચેલકો ચેપિ, કસ્સપ, હોતિ, મુત્તાચારો, હત્થાપલેખનો…પે॰… ઇતિ એવરૂપં અદ્ધમાસિકમ્પિ પરિયાયભત્તભોજનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ. ઇમાય ચ, કસ્સપ, મત્તાય ઇમિના તપોપક્કમેન સામઞ્ઞં વા અભવિસ્સ બ્રહ્મઞ્ઞં વા દુક્કરં સુદુક્કરં, નેતં અભવિસ્સ કલ્લં વચનાય – ‘દુક્કરં સામઞ્ઞં દુક્કરં બ્રહ્મઞ્ઞ’ન્તિ.
398. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ, bho gotama, sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’’nti. ‘‘Pakati kho esā, kassapa, lokasmiṃ ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti. Acelako cepi, kassapa, hoti, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā abhavissa brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti.
‘‘સક્કા ચ પનેતં અભવિસ્સ કાતું ગહપતિના વા ગહપતિપુત્તેન વા અન્તમસો કુમ્ભદાસિયાપિ – ‘હન્દાહં અચેલકો હોમિ, મુત્તાચારો, હત્થાપલેખનો…પે॰… ઇતિ એવરૂપં અદ્ધમાસિકમ્પિ પરિયાયભત્તભોજનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરામી’તિ.
‘‘Sakkā ca panetaṃ abhavissa kātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘handāhaṃ acelako homi, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharāmī’ti.
‘‘યસ્મા ચ ખો, કસ્સપ, અઞ્ઞત્રેવ ઇમાય મત્તાય અઞ્ઞત્ર ઇમિના તપોપક્કમેન સામઞ્ઞં વા હોતિ બ્રહ્મઞ્ઞં વા દુક્કરં સુદુક્કરં, તસ્મા એતં કલ્લં વચનાય – ‘દુક્કરં સામઞ્ઞં દુક્કરં બ્રહ્મઞ્ઞ’ન્તિ. યતો ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ અવેરં અબ્યાપજ્જં મેત્તચિત્તં ભાવેતિ, આસવાનઞ્ચ ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ સમણો ઇતિપિ બ્રાહ્મણો ઇતિપિ .
‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā hoti brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi .
‘‘સાકભક્ખો ચેપિ, કસ્સપ, હોતિ, સામાકભક્ખો…પે॰… વનમૂલફલાહારો યાપેતિ પવત્તફલભોજી. ઇમાય ચ, કસ્સપ, મત્તાય ઇમિના તપોપક્કમેન સામઞ્ઞં વા અભવિસ્સ બ્રહ્મઞ્ઞં વા દુક્કરં સુદુક્કરં, નેતં અભવિસ્સ કલ્લં વચનાય – ‘દુક્કરં સામઞ્ઞં દુક્કરં બ્રહ્મઞ્ઞ’ન્તિ.
‘‘Sākabhakkho cepi, kassapa, hoti, sāmākabhakkho…pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā abhavissa brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti.
‘‘સક્કા ચ પનેતં અભવિસ્સ કાતું ગહપતિના વા ગહપતિપુત્તેન વા અન્તમસો કુમ્ભદાસિયાપિ – ‘હન્દાહં સાકભક્ખો વા હોમિ, સામાકભક્ખો વા…પે॰… વનમૂલફલાહારો યાપેમિ પવત્તફલભોજી’તિ.
‘‘Sakkā ca panetaṃ abhavissa kātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘handāhaṃ sākabhakkho vā homi, sāmākabhakkho vā…pe… vanamūlaphalāhāro yāpemi pavattaphalabhojī’ti.
‘‘યસ્મા ચ ખો, કસ્સપ, અઞ્ઞત્રેવ ઇમાય મત્તાય અઞ્ઞત્ર ઇમિના તપોપક્કમેન સામઞ્ઞં વા હોતિ બ્રહ્મઞ્ઞં વા દુક્કરં સુદુક્કરં, તસ્મા એતં કલ્લં વચનાય – ‘દુક્કરં સામઞ્ઞં દુક્કરં બ્રહ્મઞ્ઞ’ન્તિ. યતો ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ અવેરં અબ્યાપજ્જં મેત્તચિત્તં ભાવેતિ, આસવાનઞ્ચ ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ સમણો ઇતિપિ બ્રાહ્મણો ઇતિપિ.
‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā hoti brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
‘‘સાણાનિ ચેપિ, કસ્સપ, ધારેતિ, મસાણાનિપિ ધારેતિ…પે॰… સાયતતિયકમ્પિ ઉદકોરોહનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ. ઇમાય ચ, કસ્સપ, મત્તાય ઇમિના તપોપક્કમેન સામઞ્ઞં વા અભવિસ્સ બ્રહ્મઞ્ઞં વા દુક્કરં સુદુક્કરં, નેતં અભવિસ્સ કલ્લં વચનાય – ‘દુક્કરં સામઞ્ઞં દુક્કરં બ્રહ્મઞ્ઞ’ન્તિ.
‘‘Sāṇāni cepi, kassapa, dhāreti, masāṇānipi dhāreti…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā abhavissa brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti.
‘‘સક્કા ચ પનેતં અભવિસ્સ કાતું ગહપતિના વા ગહપતિપુત્તેન વા અન્તમસો કુમ્ભદાસિયાપિ – ‘હન્દાહં સાણાનિપિ ધારેમિ, મસાણાનિપિ ધારેમિ…પે॰… સાયતતિયકમ્પિ ઉદકોરોહનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરામી’તિ.
‘‘Sakkā ca panetaṃ abhavissa kātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘handāhaṃ sāṇānipi dhāremi, masāṇānipi dhāremi…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharāmī’ti.
‘‘યસ્મા ચ ખો, કસ્સપ, અઞ્ઞત્રેવ ઇમાય મત્તાય અઞ્ઞત્ર ઇમિના તપોપક્કમેન સામઞ્ઞં વા હોતિ બ્રહ્મઞ્ઞં વા દુક્કરં સુદુક્કરં, તસ્મા એતં કલ્લં વચનાય – ‘દુક્કરં સામઞ્ઞં દુક્કરં બ્રહ્મઞ્ઞ’ન્તિ. યતો ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ અવેરં અબ્યાપજ્જં મેત્તચિત્તં ભાવેતિ, આસવાનઞ્ચ ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ સમણો ઇતિપિ બ્રાહ્મણો ઇતિપી’’તિ.
‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena sāmaññaṃ vā hoti brahmaññaṃ vā dukkaraṃ sudukkaraṃ, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dukkaraṃ sāmaññaṃ dukkaraṃ brahmañña’nti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipī’’ti.
૩૯૯. એવં વુત્તે, અચેલો કસ્સપો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘દુજ્જાનો, ભો ગોતમ, સમણો, દુજ્જાનો બ્રાહ્મણો’’તિ. ‘‘પકતિ ખો એસા, કસ્સપ, લોકસ્મિં ‘દુજ્જાનો સમણો દુજ્જાનો બ્રાહ્મણો’તિ. અચેલકો ચેપિ, કસ્સપ, હોતિ, મુત્તાચારો, હત્થાપલેખનો…પે॰… ઇતિ એવરૂપં અદ્ધમાસિકમ્પિ પરિયાયભત્તભોજનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ. ઇમાય ચ, કસ્સપ, મત્તાય ઇમિના તપોપક્કમેન સમણો વા અભવિસ્સ બ્રાહ્મણો વા દુજ્જાનો સુદુજ્જાનો, નેતં અભવિસ્સ કલ્લં વચનાય – ‘દુજ્જાનો સમણો દુજ્જાનો બ્રાહ્મણો’તિ.
399. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dujjāno, bho gotama, samaṇo, dujjāno brāhmaṇo’’ti. ‘‘Pakati kho esā, kassapa, lokasmiṃ ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti. Acelako cepi, kassapa, hoti, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena samaṇo vā abhavissa brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
‘‘સક્કા ચ પનેસો અભવિસ્સ ઞાતું ગહપતિના વા ગહપતિપુત્તેન વા અન્તમસો કુમ્ભદાસિયાપિ – ‘અયં અચેલકો હોતિ, મુત્તાચારો, હત્થાપલેખનો…પે॰… ઇતિ એવરૂપં અદ્ધમાસિકમ્પિ પરિયાયભત્તભોજનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતી’તિ.
‘‘Sakkā ca paneso abhavissa ñātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘ayaṃ acelako hoti, muttācāro, hatthāpalekhano…pe… iti evarūpaṃ addhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharatī’ti.
‘‘યસ્મા ચ ખો, કસ્સપ, અઞ્ઞત્રેવ ઇમાય મત્તાય અઞ્ઞત્ર ઇમિના તપોપક્કમેન સમણો વા હોતિ બ્રાહ્મણો વા દુજ્જાનો સુદુજ્જાનો, તસ્મા એતં કલ્લં વચનાય – ‘દુજ્જાનો સમણો દુજ્જાનો બ્રાહ્મણો’તિ. યતો ખો 7, કસ્સપ, ભિક્ખુ અવેરં અબ્યાપજ્જં મેત્તચિત્તં ભાવેતિ, આસવાનઞ્ચ ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ સમણો ઇતિપિ બ્રાહ્મણો ઇતિપિ.
‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti. Yato kho 8, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
‘‘સાકભક્ખો ચેપિ, કસ્સપ, હોતિ સામાકભક્ખો…પે॰… વનમૂલફલાહારો યાપેતિ પવત્તફલભોજી. ઇમાય ચ, કસ્સપ, મત્તાય ઇમિના તપોપક્કમેન સમણો વા અભવિસ્સ બ્રાહ્મણો વા દુજ્જાનો સુદુજ્જાનો, નેતં અભવિસ્સ કલ્લં વચનાય – ‘દુજ્જાનો સમણો દુજ્જાનો બ્રાહ્મણો’તિ.
‘‘Sākabhakkho cepi, kassapa, hoti sāmākabhakkho…pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena samaṇo vā abhavissa brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
‘‘સક્કા ચ પનેસો અભવિસ્સ ઞાતું ગહપતિના વા ગહપતિપુત્તેન વા અન્તમસો કુમ્ભદાસિયાપિ – ‘અયં સાકભક્ખો વા હોતિ સામાકભક્ખો…પે॰… વનમૂલફલાહારો યાપેતિ પવત્તફલભોજી’તિ.
‘‘Sakkā ca paneso abhavissa ñātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘ayaṃ sākabhakkho vā hoti sāmākabhakkho…pe… vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojī’ti.
‘‘યસ્મા ચ ખો, કસ્સપ, અઞ્ઞત્રેવ ઇમાય મત્તાય અઞ્ઞત્ર ઇમિના તપોપક્કમેન સમણો વા હોતિ બ્રાહ્મણો વા દુજ્જાનો સુદુજ્જાનો, તસ્મા એતં કલ્લં વચનાય – ‘દુજ્જાનો સમણો દુજ્જાનો બ્રાહ્મણો’તિ. યતો ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ અવેરં અબ્યાપજ્જં મેત્તચિત્તં ભાવેતિ , આસવાનઞ્ચ ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, કસ્સપ, ભિક્ખુ સમણો ઇતિપિ બ્રાહ્મણો ઇતિપિ.
‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti , āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa, bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipi.
‘‘સાણાનિ ચેપિ, કસ્સપ, ધારેતિ, મસાણાનિપિ ધારેતિ…પે॰… સાયતતિયકમ્પિ ઉદકોરોહનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતિ. ઇમાય ચ, કસ્સપ, મત્તાય ઇમિના તપોપક્કમેન સમણો વા અભવિસ્સ બ્રાહ્મણો વા દુજ્જાનો સુદુજ્જાનો, નેતં અભવિસ્સ કલ્લં વચનાય – ‘દુજ્જાનો સમણો દુજ્જાનો બ્રાહ્મણો’તિ.
‘‘Sāṇāni cepi, kassapa, dhāreti, masāṇānipi dhāreti…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Imāya ca, kassapa, mattāya iminā tapopakkamena samaṇo vā abhavissa brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, netaṃ abhavissa kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti.
‘‘સક્કા ચ પનેસો અભવિસ્સ ઞાતું ગહપતિના વા ગહપતિપુત્તેન વા અન્તમસો કુમ્ભદાસિયાપિ – ‘અયં સાણાનિપિ ધારેતિ, મસાણાનિપિ ધારેતિ…પે॰… સાયતતિયકમ્પિ ઉદકોરોહનાનુયોગમનુયુત્તો વિહરતી’તિ.
‘‘Sakkā ca paneso abhavissa ñātuṃ gahapatinā vā gahapatiputtena vā antamaso kumbhadāsiyāpi – ‘ayaṃ sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti…pe… sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharatī’ti.
‘‘યસ્મા ચ ખો, કસ્સપ, અઞ્ઞત્રેવ ઇમાય મત્તાય અઞ્ઞત્ર ઇમિના તપોપક્કમેન સમણો વા હોતિ બ્રાહ્મણો વા દુજ્જાનો સુદુજ્જાનો, તસ્મા એતં કલ્લં વચનાય – ‘દુજ્જાનો સમણો દુજ્જાનો બ્રાહ્મણો’તિ. યતો ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ અવેરં અબ્યાપજ્જં મેત્તચિત્તં ભાવેતિ, આસવાનઞ્ચ ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. અયં વુચ્ચતિ, કસ્સપ , ભિક્ખુ સમણો ઇતિપિ બ્રાહ્મણો ઇતિપી’’તિ.
‘‘Yasmā ca kho, kassapa, aññatreva imāya mattāya aññatra iminā tapopakkamena samaṇo vā hoti brāhmaṇo vā dujjāno sudujjāno, tasmā etaṃ kallaṃ vacanāya – ‘dujjāno samaṇo dujjāno brāhmaṇo’ti. Yato kho, kassapa, bhikkhu averaṃ abyāpajjaṃ mettacittaṃ bhāveti, āsavānañca khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, kassapa , bhikkhu samaṇo itipi brāhmaṇo itipī’’ti.
સીલસમાધિપઞ્ઞાસમ્પદા
Sīlasamādhipaññāsampadā
૪૦૦. એવં વુત્તે, અચેલો કસ્સપો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘કતમા પન સા, ભો ગોતમ, સીલસમ્પદા, કતમા ચિત્તસમ્પદા, કતમા પઞ્ઞાસમ્પદા’’તિ? ‘‘ઇધ, કસ્સપ, તથાગતો લોકે ઉપ્પજ્જતિ અરહં, સમ્માસમ્બુદ્ધો…પે॰… (યથા ૧૯૦-૧૯૩ અનુચ્છેદેસુ, એવં વિત્થારેતબ્બં) ભયદસ્સાવી સમાદાય સિક્ખતિ સિક્ખાપદેસુ, કાયકમ્મવચીકમ્મેન સમન્નાગતો કુસલેન પરિસુદ્ધાજીવો સીલસમ્પન્નો ઇન્દ્રિયેસુ ગુત્તદ્વારો સતિસમ્પજઞ્ઞેન સમન્નાગતો સન્તુટ્ઠો.
400. Evaṃ vutte, acelo kassapo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘katamā pana sā, bho gotama, sīlasampadā, katamā cittasampadā, katamā paññāsampadā’’ti? ‘‘Idha, kassapa, tathāgato loke uppajjati arahaṃ, sammāsambuddho…pe… (yathā 190-193 anucchedesu, evaṃ vitthāretabbaṃ) bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu, kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena parisuddhājīvo sīlasampanno indriyesu guttadvāro satisampajaññena samannāgato santuṭṭho.
૪૦૧. ‘‘કથઞ્ચ, કસ્સપ, ભિક્ખુ સીલસમ્પન્નો હોતિ? ઇધ, કસ્સપ, ભિક્ખુ પાણાતિપાતં પહાય પાણાતિપાતા પટિવિરતો હોતિ નિહિતદણ્ડો નિહિતસત્થો લજ્જી દયાપન્નો, સબ્બપાણભૂતહિતાનુકમ્પી વિહરતિ. ઇદમ્પિસ્સ હોતિ સીલસમ્પદાય …પે॰… (યથા ૧૯૪ યાવ ૨૧૦ અનુચ્છેદેસુ)
401. ‘‘Kathañca, kassapa, bhikkhu sīlasampanno hoti? Idha, kassapa, bhikkhu pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati. Idampissa hoti sīlasampadāya …pe… (yathā 194 yāva 210 anucchedesu)
‘‘યથા વા પનેકે ભોન્તો સમણબ્રાહ્મણા સદ્ધાદેય્યાનિ ભોજનાનિ ભુઞ્જિત્વા તે એવરૂપાય તિરચ્છાનવિજ્જાય મિચ્છાજીવેન જીવિતં કપ્પેન્તિ . સેય્યથિદં – સન્તિકમ્મં પણિધિકમ્મં…પે॰… (યથા ૨૧૧ અનુચ્છેદે) ઓસધીનં પતિમોક્ખો ઇતિ વા ઇતિ, એવરૂપાય તિરચ્છાનવિજ્જાય મિચ્છાજીવા પટિવિરતો હોતિ. ઇદમ્પિસ્સ હોતિ સીલસમ્પદાય.
‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti . Seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ…pe… (yathā 211 anucchede) osadhīnaṃ patimokkho iti vā iti, evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato hoti. Idampissa hoti sīlasampadāya.
‘‘સ ખો સો 9, કસ્સપ, ભિક્ખુ એવં સીલસમ્પન્નો ન કુતોચિ ભયં સમનુપસ્સતિ, યદિદં સીલસંવરતો. સેય્યથાપિ, કસ્સપ, રાજા ખત્તિયો મુદ્ધાવસિત્તો નિહતપચ્ચામિત્તો ન કુતોચિ ભયં સમનુપસ્સતિ, યદિદં પચ્ચત્થિકતો. એવમેવ ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ એવં સીલસમ્પન્નો ન કુતોચિ ભયં સમનુપસ્સતિ, યદિદં સીલસંવરતો. સો ઇમિના અરિયેન સીલક્ખન્ધેન સમન્નાગતો અજ્ઝત્તં અનવજ્જસુખં પટિસંવેદેતિ. એવં ખો, કસ્સપ, ભિક્ખુ સીલસમ્પન્નો હોતિ. અયં ખો, કસ્સપ, સીલસમ્પદા…પે॰… પઠમં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇદમ્પિસ્સ હોતિ ચિત્તસમ્પદાય…પે॰… દુતિયં ઝાનં…પે॰… તતિયં ઝાનં…પે॰… ચતુત્થં ઝાનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરતિ. ઇદમ્પિસ્સ હોતિ ચિત્તસમ્પદાય. અયં ખો, કસ્સપ, ચિત્તસમ્પદા.
‘‘Sa kho so 10, kassapa, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. Seyyathāpi, kassapa, rājā khattiyo muddhāvasitto nihatapaccāmitto na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ paccatthikato. Evameva kho, kassapa, bhikkhu evaṃ sīlasampanno na kutoci bhayaṃ samanupassati, yadidaṃ sīlasaṃvarato. So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṃ anavajjasukhaṃ paṭisaṃvedeti. Evaṃ kho, kassapa, bhikkhu sīlasampanno hoti. Ayaṃ kho, kassapa, sīlasampadā…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idampissa hoti cittasampadāya…pe… dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Idampissa hoti cittasampadāya. Ayaṃ kho, kassapa, cittasampadā.
‘‘સો એવં સમાહિતે ચિત્તે…પે॰… ઞાણદસ્સનાય ચિત્તં અભિનીહરતિ અભિનિન્નામેતિ…પે॰… ઇદમ્પિસ્સ હોતિ પઞ્ઞાસમ્પદાય…પે॰… નાપરં ઇત્થત્તાયાતિ પજાનાતિ…પે॰… ઇદમ્પિસ્સ હોતિ પઞ્ઞાસમ્પદાય. અયં ખો, કસ્સપ, પઞ્ઞાસમ્પદા.
‘‘So evaṃ samāhite citte…pe… ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti…pe… idampissa hoti paññāsampadāya…pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti…pe… idampissa hoti paññāsampadāya. Ayaṃ kho, kassapa, paññāsampadā.
‘‘ઇમાય ચ, કસ્સપ, સીલસમ્પદાય ચિત્તસમ્પદાય પઞ્ઞાસમ્પદાય અઞ્ઞા સીલસમ્પદા ચિત્તસમ્પદા પઞ્ઞાસમ્પદા ઉત્તરિતરા વા પણીતતરા વા નત્થિ.
‘‘Imāya ca, kassapa, sīlasampadāya cittasampadāya paññāsampadāya aññā sīlasampadā cittasampadā paññāsampadā uttaritarā vā paṇītatarā vā natthi.
સીહનાદકથા
Sīhanādakathā
૪૦૨. ‘‘સન્તિ, કસ્સપ, એકે સમણબ્રાહ્મણા સીલવાદા. તે અનેકપરિયાયેન સીલસ્સ વણ્ણં ભાસન્તિ. યાવતા, કસ્સપ, અરિયં પરમં સીલં, નાહં તત્થ અત્તનો સમસમં સમનુપસ્સામિ, કુતો ભિય્યો! અથ ખો અહમેવ તત્થ ભિય્યો, યદિદં અધિસીલં.
402. ‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā sīlavādā. Te anekapariyāyena sīlassa vaṇṇaṃ bhāsanti. Yāvatā, kassapa, ariyaṃ paramaṃ sīlaṃ, nāhaṃ tattha attano samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo! Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṃ adhisīlaṃ.
‘‘સન્તિ, કસ્સપ, એકે સમણબ્રાહ્મણા તપોજિગુચ્છાવાદા. તે અનેકપરિયાયેન તપોજિગુચ્છાય વણ્ણં ભાસન્તિ. યાવતા, કસ્સપ, અરિયા પરમા તપોજિગુચ્છા, નાહં તત્થ અત્તનો સમસમં સમનુપસ્સામિ, કુતો ભિય્યો! અથ ખો અહમેવ તત્થ ભિય્યો, યદિદં અધિજેગુચ્છં.
‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā. Te anekapariyāyena tapojigucchāya vaṇṇaṃ bhāsanti. Yāvatā, kassapa, ariyā paramā tapojigucchā, nāhaṃ tattha attano samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo! Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṃ adhijegucchaṃ.
‘‘સન્તિ, કસ્સપ, એકે સમણબ્રાહ્મણા પઞ્ઞાવાદા. તે અનેકપરિયાયેન પઞ્ઞાય વણ્ણં ભાસન્તિ. યાવતા, કસ્સપ, અરિયા પરમા પઞ્ઞા, નાહં તત્થ અત્તનો સમસમં સમનુપસ્સામિ, કુતો ભિય્યો! અથ ખો અહમેવ તત્થ ભિય્યો, યદિદં અધિપઞ્ઞં.
‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā paññāvādā. Te anekapariyāyena paññāya vaṇṇaṃ bhāsanti. Yāvatā, kassapa, ariyā paramā paññā, nāhaṃ tattha attano samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo! Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṃ adhipaññaṃ.
‘‘સન્તિ, કસ્સપ, એકે સમણબ્રાહ્મણા વિમુત્તિવાદા. તે અનેકપરિયાયેન વિમુત્તિયા વણ્ણં ભાસન્તિ. યાવતા, કસ્સપ, અરિયા પરમા વિમુત્તિ, નાહં તત્થ અત્તનો સમસમં સમનુપસ્સામિ, કુતો ભિય્યો! અથ ખો અહમેવ તત્થ ભિય્યો, યદિદં અધિવિમુત્તિ.
‘‘Santi, kassapa, eke samaṇabrāhmaṇā vimuttivādā. Te anekapariyāyena vimuttiyā vaṇṇaṃ bhāsanti. Yāvatā, kassapa, ariyā paramā vimutti, nāhaṃ tattha attano samasamaṃ samanupassāmi, kuto bhiyyo! Atha kho ahameva tattha bhiyyo, yadidaṃ adhivimutti.
૪૦૩. ‘‘ઠાનં ખો પનેતં, કસ્સપ, વિજ્જતિ, યં અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા એવં વદેય્યું – ‘સીહનાદં ખો સમણો ગોતમો નદતિ, તઞ્ચ ખો સુઞ્ઞાગારે નદતિ, નો પરિસાસૂ’તિ. તે – ‘મા હેવ’ન્તિસ્સુ વચનીયા. ‘સીહનાદઞ્ચ સમણો ગોતમો નદતિ, પરિસાસુ ચ નદતી’તિ એવમસ્સુ, કસ્સપ, વચનીયા.
403. ‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘sīhanādaṃ kho samaṇo gotamo nadati, tañca kho suññāgāre nadati, no parisāsū’ti. Te – ‘mā heva’ntissu vacanīyā. ‘Sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadatī’ti evamassu, kassapa, vacanīyā.
‘‘ઠાનં ખો પનેતં, કસ્સપ, વિજ્જતિ, યં અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા એવં વદેય્યું – ‘સીહનાદઞ્ચ સમણો ગોતમો નદતિ, પરિસાસુ ચ નદતિ, નો ચ ખો વિસારદો નદતી’તિ . તે – ‘મા હેવ’ન્તિસ્સુ વચનીયા. ‘સીહનાદઞ્ચ સમણો ગોતમો નદતિ, પરિસાસુ ચ નદતિ, વિસારદો ચ નદતી’’તિ એવમસ્સુ, કસ્સપ, વચનીયા.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, no ca kho visārado nadatī’ti . Te – ‘mā heva’ntissu vacanīyā. ‘Sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, visārado ca nadatī’’ti evamassu, kassapa, vacanīyā.
‘‘ઠાનં ખો પનેતં, કસ્સપ, વિજ્જતિ, યં અઞ્ઞતિત્થિયા પરિબ્બાજકા એવં વદેય્યું – ‘સીહનાદઞ્ચ સમણો ગોતમો નદતિ, પરિસાસુ ચ નદતિ, વિસારદો ચ નદતિ, નો ચ ખો નં પઞ્હં પુચ્છન્તિ…પે॰… પઞ્હઞ્ચ નં પુચ્છન્તિ; નો ચ ખો નેસં પઞ્હં પુટ્ઠો બ્યાકરોતિ…પે॰… પઞ્હઞ્ચ નેસં પુટ્ઠો બ્યાકરોતિ; નો ચ ખો પઞ્હસ્સ વેય્યાકરણેન ચિત્તં આરાધેતિ…પે॰… પઞ્હસ્સ ચ વેય્યાકરણેન ચિત્તં આરાધેતિ; નો ચ ખો સોતબ્બં મઞ્ઞન્તિ…પે॰… સોતબ્બઞ્ચસ્સ મઞ્ઞન્તિ; નો ચ ખો સુત્વા પસીદન્તિ…પે॰… સુત્વા ચસ્સ પસીદન્તિ ; નો ચ ખો પસન્નાકારં કરોન્તિ…પે॰… પસન્નાકારઞ્ચ કરોન્તિ; નો ચ ખો તથત્તાય પટિપજ્જન્તિ…પે॰… તથત્તાય ચ પટિપજ્જન્તિ; નો ચ ખો પટિપન્ના આરાધેન્તી’તિ. તે – ‘મા હેવ’ન્તિસ્સુ વચનીયા. ‘સીહનાદઞ્ચ સમણો ગોતમો નદતિ, પરિસાસુ ચ નદતિ, વિસારદો ચ નદતિ, પઞ્હઞ્ચ નં પુચ્છન્તિ, પઞ્હઞ્ચ નેસં પુટ્ઠો બ્યાકરોતિ, પઞ્હસ્સ ચ વેય્યાકરણેન ચિત્તં આરાધેતિ, સોતબ્બઞ્ચસ્સ મઞ્ઞન્તિ, સુત્વા ચસ્સ પસીદન્તિ, પસન્નાકારઞ્ચ કરોન્તિ, તથત્તાય ચ પટિપજ્જન્તિ, પટિપન્ના ચ આરાધેન્તી’તિ એવમસ્સુ, કસ્સપ, વચનીયા.
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, kassapa, vijjati, yaṃ aññatitthiyā paribbājakā evaṃ vadeyyuṃ – ‘sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, visārado ca nadati, no ca kho naṃ pañhaṃ pucchanti…pe… pañhañca naṃ pucchanti; no ca kho nesaṃ pañhaṃ puṭṭho byākaroti…pe… pañhañca nesaṃ puṭṭho byākaroti; no ca kho pañhassa veyyākaraṇena cittaṃ ārādheti…pe… pañhassa ca veyyākaraṇena cittaṃ ārādheti; no ca kho sotabbaṃ maññanti…pe… sotabbañcassa maññanti; no ca kho sutvā pasīdanti…pe… sutvā cassa pasīdanti ; no ca kho pasannākāraṃ karonti…pe… pasannākārañca karonti; no ca kho tathattāya paṭipajjanti…pe… tathattāya ca paṭipajjanti; no ca kho paṭipannā ārādhentī’ti. Te – ‘mā heva’ntissu vacanīyā. ‘Sīhanādañca samaṇo gotamo nadati, parisāsu ca nadati, visārado ca nadati, pañhañca naṃ pucchanti, pañhañca nesaṃ puṭṭho byākaroti, pañhassa ca veyyākaraṇena cittaṃ ārādheti, sotabbañcassa maññanti, sutvā cassa pasīdanti, pasannākārañca karonti, tathattāya ca paṭipajjanti, paṭipannā ca ārādhentī’ti evamassu, kassapa, vacanīyā.
તિત્થિયપરિવાસકથા
Titthiyaparivāsakathā
૪૦૪. ‘‘એકમિદાહં, કસ્સપ, સમયં રાજગહે વિહરામિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. તત્ર મં અઞ્ઞતરો તપબ્રહ્મચારી નિગ્રોધો નામ અધિજેગુચ્છે પઞ્હં અપુચ્છિ. તસ્સાહં અધિજેગુચ્છે પઞ્હં પુટ્ઠો બ્યાકાસિં. બ્યાકતે ચ પન મે અત્તમનો અહોસિ પરં વિય મત્તાયા’’તિ. ‘‘કો હિ, ભન્તે, ભગવતો ધમ્મં સુત્વા ન અત્તમનો અસ્સ પરં વિય મત્તાય? અહમ્પિ હિ, ભન્તે, ભગવતો ધમ્મં સુત્વા અત્તમનો પરં વિય મત્તાય. અભિક્કન્તં, ભન્તે, અભિક્કન્તં, ભન્તે. સેય્યથાપિ, ભન્તે, નિક્કુજ્જિતં વા ઉક્કુજ્જેય્ય, પટિચ્છન્નં વા વિવરેય્ય, મૂળ્હસ્સ વા મગ્ગં આચિક્ખેય્ય, અન્ધકારે વા તેલપજ્જોતં ધારેય્ય – ‘ચક્ખુમન્તો રૂપાનિ દક્ખન્તી’તિ; એવમેવં ભગવતા અનેકપરિયાયેન ધમ્મો પકાસિતો. એસાહં, ભન્તે, ભગવન્તં સરણં ગચ્છામિ, ધમ્મઞ્ચ ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ. લભેય્યાહં, ભન્તે, ભગવતો સન્તિકે પબ્બજ્જં, લભેય્યં ઉપસમ્પદ’’ન્તિ.
404. ‘‘Ekamidāhaṃ, kassapa, samayaṃ rājagahe viharāmi gijjhakūṭe pabbate. Tatra maṃ aññataro tapabrahmacārī nigrodho nāma adhijegucche pañhaṃ apucchi. Tassāhaṃ adhijegucche pañhaṃ puṭṭho byākāsiṃ. Byākate ca pana me attamano ahosi paraṃ viya mattāyā’’ti. ‘‘Ko hi, bhante, bhagavato dhammaṃ sutvā na attamano assa paraṃ viya mattāya? Ahampi hi, bhante, bhagavato dhammaṃ sutvā attamano paraṃ viya mattāya. Abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante. Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi, dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhagavato santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
૪૦૫. ‘‘યો ખો, કસ્સપ, અઞ્ઞતિત્થિયપુબ્બો ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે આકઙ્ખતિ પબ્બજ્જં, આકઙ્ખતિ ઉપસમ્પદં, સો ચત્તારો માસે પરિવસતિ, ચતુન્નં માસાનં અચ્ચયેન આરદ્ધચિત્તા ભિક્ખૂ પબ્બાજેન્તિ, ઉપસમ્પાદેન્તિ ભિક્ખુભાવાય. અપિ ચ મેત્થ પુગ્ગલવેમત્તતા વિદિતા’’તિ. ‘‘સચે, ભન્તે, અઞ્ઞતિત્થિયપુબ્બા ઇમસ્મિં ધમ્મવિનયે આકઙ્ખન્તિ પબ્બજ્જં, આકઙ્ખન્તિ ઉપસમ્પદં, ચત્તારો માસે પરિવસન્તિ, ચતુન્નં માસાનં અચ્ચયેન આરદ્ધચિત્તા ભિક્ખૂ પબ્બાજેન્તિ, ઉપસમ્પાદેન્તિ ભિક્ખુભાવાય. અહં ચત્તારિ વસ્સાનિ પરિવસિસ્સામિ, ચતુન્નં વસ્સાનં અચ્ચયેન આરદ્ધચિત્તા ભિક્ખૂ પબ્બાજેન્તુ, ઉપસમ્પાદેન્તુ ભિક્ખુભાવાયા’’તિ.
405. ‘‘Yo kho, kassapa, aññatitthiyapubbo imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhati pabbajjaṃ, ākaṅkhati upasampadaṃ, so cattāro māse parivasati, catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya. Api ca mettha puggalavemattatā viditā’’ti. ‘‘Sace, bhante, aññatitthiyapubbā imasmiṃ dhammavinaye ākaṅkhanti pabbajjaṃ, ākaṅkhanti upasampadaṃ, cattāro māse parivasanti, catunnaṃ māsānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājenti, upasampādenti bhikkhubhāvāya. Ahaṃ cattāri vassāni parivasissāmi, catunnaṃ vassānaṃ accayena āraddhacittā bhikkhū pabbājentu, upasampādentu bhikkhubhāvāyā’’ti.
અલત્થ ખો અચેલો કસ્સપો ભગવતો સન્તિકે પબ્બજ્જં , અલત્થ ઉપસમ્પદં. અચિરૂપસમ્પન્નો ખો પનાયસ્મા કસ્સપો એકો વૂપકટ્ઠો અપ્પમત્તો આતાપી પહિતત્તો વિહરન્તો ન ચિરસ્સેવ – યસ્સત્થાય કુલપુત્તા સમ્મદેવ અગારસ્મા અનગારિયં પબ્બજન્તિ, તદનુત્તરં – બ્રહ્મચરિયપરિયોસાનં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહાસિ. ‘ખીણા જાતિ, વુસિતં બ્રહ્મચરિયં, કતં કરણીયં, નાપરં ઇત્થત્તાયા’તિ – અબ્ભઞ્ઞાસિ. અઞ્ઞતરો ખો પનાયસ્મા કસ્સપો અરહતં અહોસીતિ.
Alattha kho acelo kassapo bhagavato santike pabbajjaṃ , alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā kassapo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti – abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā kassapo arahataṃ ahosīti.
મહાસીહનાદસુત્તં નિટ્ઠિતં અટ્ઠમં.
Mahāsīhanādasuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / દીઘ નિકાય (અટ્ઠકથા) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ૮. મહાસીહનાદસુત્તવણ્ણના • 8. Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā
ટીકા • Tīkā / સુત્તપિટક (ટીકા) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / દીઘનિકાય (ટીકા) • Dīghanikāya (ṭīkā) / ૮. મહાસીહનાદસુત્તવણ્ણના • 8. Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā
