| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯ (ಟೀಕಾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
೯. ಮಹಾಸಾರೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
9. Mahāsāropamasuttavaṇṇanā
೩೦೭. ನಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇತಿ ನ ಚಿರಂ ಪಕ್ಕನ್ತೇ, ಪಕ್ಕನ್ತಸ್ಸ ಸತೋ ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ। ಸಲಿಙ್ಗೇನೇವಾತಿ ಮುಣ್ಡಿಯಕಾಸಾಯಗ್ಗಹಣಾದಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಪುರಿಮಲಿಙ್ಗೇನೇವ। ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕೇ ಜಾತೇತಿ ವಿಪನ್ನಾಚಾರದಿಟ್ಠಿತಾಯ ಪಕಾಸನೀಯಕಮ್ಮಕರಣತೋ ಪರಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಸದಿಸೇ ವಿಸುಂ ಭೂತೇ। ಕುಲಪುತ್ತೋತಿ ಜಾತಿಮತ್ತೇನ ಕುಲಪುತ್ತೋ। ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಾಯಾತಿ ಸಮ್ಭೇದರಹಿತಾಯ, ಜಾತಿಸಙ್ಕರವಿರಹಿತಾಯಾತಿ ಅತ್ತೋ। ಜಾತಿಸೀಸೇನ ಇಧ ಜಾತಿವತ್ಥುಕಂ ದುಕ್ಖಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಓತಿಣ್ಣೋತಿ ಯಸ್ಸ ಜಾತಿ ಅನ್ತೋ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾ’’ತಿ। ಜಾತೋ ಹಿ ಸತ್ತೋ ಜಾತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಜಾತಿನಿಮಿತ್ತೇನ ದುಕ್ಖೇನ ಅನ್ತೋ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ ವಿಯ ವಿಬಾಧೀಯತಿ। ಜರಾಯಾತಿಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾ ಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ಲಾಭಾ, ಚತುನ್ನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಲಬ್ಭಮಾನಾನಂ ಸುಕತಭಾವೋ ಸುಟ್ಠು ಅಭಿಸಙ್ಖತಭಾವೋ। ವಣ್ಣಭಣನನ್ತಿ ಗುಣಕಿತ್ತನಂ। ಅಪಞ್ಞಾತಾತಿ ಸಮ್ಭಾವನಾವಸೇನ ನ ಪಞ್ಞಾತಾ। ಲಾಭಾದಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾಭಾವದಸ್ಸನಞ್ಹೇತಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಘಾಸಚ್ಛಾದನಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಲಭನ್ತೀ’’ತಿ। ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖಾತಿ ಅಪ್ಪಾನುಭಾವಾ। ಸಾ ಪನ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖತಾ ಅಧಿಪತೇಯ್ಯಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಅಭಾವೇನ ಪಾಕಟಾ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಪ್ಪಪರಿವಾರಾ’’ತಿ ಆಹ।
307.Nacirapakkanteti na ciraṃ pakkante, pakkantassa sato na cirasseva. Saliṅgenevāti muṇḍiyakāsāyaggahaṇādinā attano purimaliṅgeneva. Pāṭiyekke jāteti vipannācāradiṭṭhitāya pakāsanīyakammakaraṇato paraṃ aññatitthiyasadise visuṃ bhūte. Kulaputtoti jātimattena kulaputto. Asambhinnāyāti sambhedarahitāya, jātisaṅkaravirahitāyāti atto. Jātisīsena idha jātivatthukaṃ dukkhaṃ vuttanti āha ‘‘otiṇṇoti yassa jāti anto anupaviṭṭhā’’ti. Jāto hi satto jātakālato paṭṭhāya jātinimittena dukkhena anto anupaviṭṭho viya vibādhīyati. Jarāyātiādīsupi eseva nayo. Cattāro paccayā labbhantīti lābhā, catunnaṃ paccayānaṃ labbhamānānaṃ sukatabhāvo suṭṭhu abhisaṅkhatabhāvo. Vaṇṇabhaṇananti guṇakittanaṃ. Apaññātāti sambhāvanāvasena na paññātā. Lābhādinibbattiyābhāvadassanañhetaṃ. Tenāha ‘‘ghāsacchādanamattampi na labhantī’’ti. Appesakkhāti appānubhāvā. Sā pana appesakkhatā adhipateyyasampattiyā ca parivārasampattiyā ca abhāvena pākaṭā hoti. Tattha parivārasampattiyā abhāvaṃ dassento ‘‘appaparivārā’’ti āha.
ಸಾರೇನಪಿ ಕೇಚಿ ಅಜಾನನೇನ ಅಞ್ಞಾಲಾಭೇನ ವಾ ಅಸಾರಭೂತಮ್ಪಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ತತೋ ವಿಸೇಸನತ್ಥಂ ‘‘ಸಾರೇನ ಸಾರಕರಣೀಯ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅಕ್ಖಚಕ್ಕಯುಗನಙ್ಗಲಾದಿಕ’’ನ್ತಿ ಆಹ। ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸಾತಿ ಸಿಕ್ಖಾತ್ತಯಸಙ್ಗಹಸ್ಸ ಸಾಸನಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ। ಮಹಾರುಕ್ಖಸ್ಸ ಮಗ್ಗಫಲಸಾರಸ್ಸ ಞಾಣದಸ್ಸನಫೇಗ್ಗುಕಸ್ಸ ಸಮಾಧಿತಚಸ್ಸ ಸೀಲಪಪಟಿಕಸ್ಸ ಚಞ್ಚಲಸಭಾವಾ ಸಂಸಪ್ಪಚಾರೀತಿ ಚ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾ ಸಾಖಾಪಲಾಸಂ ನಾಮ। ತೇನೇವಾತಿ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕನಿಬ್ಬತ್ತನೇನೇವ। ಸಾರೋ ಮೇ ಪತ್ತೋತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ ಅಧಿಗನ್ತಬ್ಬಸಾರೋ ನಾಮ ಇಮಿನಾ ಲಾಭಾದಿನಿಬ್ಬತ್ತನೇನ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋತಿ ವೋಸಾನಂ ನಿಟ್ಠಿತಕಿಚ್ಚಂ ಆಪನ್ನೋ।
Sārenapi keci ajānanena aññālābhena vā asārabhūtampi kattabbaṃ karontīti tato visesanatthaṃ ‘‘sārena sārakaraṇīya’’nti vuttanti taṃ dassento ‘‘akkhacakkayuganaṅgalādika’’nti āha. Brahmacariyassāti sikkhāttayasaṅgahassa sāsanabrahmacariyassa. Mahārukkhassa maggaphalasārassa ñāṇadassanapheggukassa samādhitacassa sīlapapaṭikassa cañcalasabhāvā saṃsappacārīti ca cattāro paccayā sākhāpalāsaṃ nāma. Tenevāti lābhasakkārasilokanibbattaneneva. Sāro me pattoti imasmiṃ sāsane adhigantabbasāro nāma iminā lābhādinibbattanena anuppattoti vosānaṃ niṭṭhitakiccaṃ āpanno.
೩೧೦. ಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ಞಾಣಭೂತಂ ದಸ್ಸನಂ ವಿಸಯಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕರಣವಸೇನ ಪವತ್ತಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಞಾಣಂ। ಸುಖುಮಂ ರೂಪನ್ತಿ ದೇವಾದೀನಂ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ವಾ ಸುಖುಮಸಭಾವಂ ರೂಪಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅನ್ತಮಸೋ…ಪೇ॰… ವಿಹರನ್ತೀ’’ತಿ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು ಹಿ ಇಧ ಉಕ್ಕಟ್ಠನಿದ್ದೇಸೇನ ‘‘ಞಾಣದಸ್ಸನ’’ನ್ತಿ ಗಹಿತಂ।
310.Ñāṇadassananti ñāṇabhūtaṃ dassanaṃ visayassa sacchikaraṇavasena pavattaṃ abhiññāñāṇaṃ. Sukhumaṃ rūpanti devādīnaṃ, aññampi vā sukhumasabhāvaṃ rūpaṃ. Tenāha ‘‘antamaso…pe… viharantī’’ti, dibbacakkhu hi idha ukkaṭṭhaniddesena ‘‘ñāṇadassana’’nti gahitaṃ.
೩೧೧. ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖಂ ಆರಾಧೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖಂ ಪಾಳಿಯಾ ಏವ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಕತಮೋ ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೋ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಅಟ್ಠನ್ನಞ್ಹಿ ಸಮಾಪಜ್ಜನಸಮಯೋಪಿ ಅತ್ಥಿ ಅಸಮಯೋಪಿ, ಮಗ್ಗವಿಮೋಕ್ಖೇನ ಪನ ವಿಮುಚ್ಚನಸ್ಸ ಸಮಯೋ ವಾ ಅಸಮಯೋ ವಾ ನತ್ಥಿ। ಯಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ ಬಲವತೀ, ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚ ಆರದ್ಧಾ, ತಸ್ಸ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ತಿಟ್ಠನ್ತಸ್ಸ ನಿಸೀದನ್ತಸ್ಸ ಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಚ ಮಗ್ಗಫಲಪಟಿವೇಧೋ ನಾಮ ನ ಹೋತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಇತಿ ಮಗ್ಗವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುಚ್ಚನ್ತಸ್ಸ ಸಮಯೋ ವಾ ಅಸಮಯೋ ವಾ ನತ್ಥೀತಿ ಸೋ ಅಸಮಯವಿಮೋಕ್ಖೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಲೋಕಿಯಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಹೀ’’ತಿಆದಿ।
311.Asamayavimokkhaṃārādhetīti ettha adhippetaṃ asamayavimokkhaṃ pāḷiyā eva dassetuṃ ‘‘katamo asamayavimokkho’’tiādi vuttaṃ. Aṭṭhannañhi samāpajjanasamayopi atthi asamayopi, maggavimokkhena pana vimuccanassa samayo vā asamayo vā natthi. Yassa saddhā balavatī, vipassanā ca āraddhā, tassa gacchantassa tiṭṭhantassa nisīdantassa bhuñjantassa ca maggaphalapaṭivedho nāma na hotīti na vattabbaṃ, iti maggavimokkhena vimuccantassa samayo vā asamayo vā natthīti so asamayavimokkho. Tenāha ‘‘lokiyasamāpattiyo hī’’tiādi.
ನ ಕುಪ್ಪತಿ, ನ ನಸ್ಸತೀತಿ ಅಕುಪ್ಪಾ, ಕದಾಚಿಪಿ ಅಪರಿಹಾನಸಭಾವಾ। ಸಬ್ಬಸಂಕಿಲೇಸೇಹಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಸೇನ ಚೇತಸೋ ವಿಮುತ್ತೀತಿ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತೀ’’ತಿ। ಅಯಮತ್ಥೋ ಪಯೋಜನಂ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಏತದತ್ಥಂ, ಸಾಸನಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ತಸ್ಸ ಏಸಾ ಪರಮಕೋಟಿ। ಯಥಾರದ್ಧಸ್ಸ ಸಾರೋಪಮೇನ ಫಲೇನ ದೇಸನಾ ನಿಟ್ಠಾಪಿತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಯಥಾನುಸನ್ಧಿನಾವ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಪೇಸೀ’’ತಿ। ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅತ್ಥತೋ ಅವಿಭತ್ತಂ, ತಂ ಸುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ।
Na kuppati, na nassatīti akuppā, kadācipi aparihānasabhāvā. Sabbasaṃkilesehi paṭippassaddhivasena cetaso vimuttīti cetovimutti. Tenāha ‘‘arahattaphalavimuttī’’ti. Ayamattho payojanaṃ etassāti etadatthaṃ, sāsanabrahmacariyaṃ, tassa esā paramakoṭi. Yathāraddhassa sāropamena phalena desanā niṭṭhāpitāti āha ‘‘yathānusandhināva desanaṃ niṭṭhapesī’’ti. Yaṃ panettha atthato avibhattaṃ, taṃ suviññeyyameva.
ಮಹಾಸಾರೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ।
Mahāsāropamasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯ • Majjhimanikāya / ೯. ಮಹಾಸಾರೋಪಮಸುತ್ತಂ • 9. Mahāsāropamasuttaṃ
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ಸುತ್ತಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ೯. ಮಹಾಸಾರೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ • 9. Mahāsāropamasuttavaṇṇanā
