| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா² • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
71. மஹாகருணாஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா
71. Mahākaruṇāñāṇaniddesavaṇṇanā
117. மஹாகருணாஞாணனித்³தே³ஸே ப³ஹுகேஹி ஆகாரேஹீதி இதா³னி வுச்சமானேஹி ஏகூனநவுதியா பகாரேஹி. பஸ்ஸந்தானந்தி ஞாணசக்கு²னா ச பு³த்³த⁴சக்கு²னா ச ஓலோகெந்தானங். ஓக்கமதீதி ஓதரதி பவிஸதி. ஆதி³த்தோதி து³க்க²லக்க²ணவஸேன பீளாயோக³தோ ஸந்தாபனட்டே²ன ஆதீ³பிதோ. ‘‘யத³னிச்சங், தங் து³க்க²’’ந்தி (ஸங்॰ நி॰ 3.15) வுத்தத்தா ஸப்³ப³ஸங்க²தஸ்ஸ சேவ து³க்க²லக்க²ணவஸேன பீளிதத்தா து³க்க²ஸ்ஸ ச கருணாய மூலபூ⁴தத்தா பட²மங் து³க்க²லக்க²ணவஸேன ‘‘ஆதி³த்தோ’’தி வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ங். ராகா³தீ³ஹி ஆதி³த்ததங் பன உபரி வக்க²தி. அத² வா ஆதி³த்தோதி ராகா³தீ³ஹியேவ ஆதி³த்தோ. உபரி பன ‘‘தஸ்ஸ நத்த²ஞ்ஞோ கோசி நிப்³பா³பேதா’’தி அத்தா²பெக்க²னவஸேன புன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ங் . லோகஸன்னிவாஸோதி பஞ்சக்க²ந்தா⁴ லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன லோகோ, தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன ஸன்னிவஸந்தி எத்த² ஸத்தாதி ஸன்னிவாஸோ, லோகோவ ஸன்னிவாஸோ லோகஸன்னிவாஸோ. து³க்கி²தங் க²ந்த⁴ஸந்தானங் உபாதா³ய ஸத்தவோஹாரஸப்³பா⁴வதோ லோகஸன்னிவாஸயோக³தோ ஸத்தஸமூஹோபி லோகஸன்னிவாஸோ. ஸோபி ச ஸஹக²ந்த⁴கோயேவ. உய்யுத்தோதி அனேகேஸு கிச்சேஸு நிச்சப்³யாபாரதாய கதயோகோ³ கதஉஸ்ஸாஹோ, ஸததகிச்சேஸு ஸஉஸ்ஸுக்கோதி அத்தோ². க⁴ட்டனயுத்தோதி வா உய்யுத்தோ. பயாதோதி பப்³ப³தெய்யா நதீ³ விய அனவட்டி²தக³மனேன மரணாய யாதுங் ஆரத்³தோ⁴. கும்மக்³க³ப்படிபன்னோதி குச்சி²தங் மிச்சா²மக்³க³ங் படிபன்னோ. உபரி பன ‘‘விபத²பக்க²ந்தோ³’’தி நானாபதே³ஹி விஸேஸெத்வா வுத்தங்.
117. Mahākaruṇāñāṇaniddese bahukehi ākārehīti idāni vuccamānehi ekūnanavutiyā pakārehi. Passantānanti ñāṇacakkhunā ca buddhacakkhunā ca olokentānaṃ. Okkamatīti otarati pavisati. Ādittoti dukkhalakkhaṇavasena pīḷāyogato santāpanaṭṭhena ādīpito. ‘‘Yadaniccaṃ, taṃ dukkha’’nti (saṃ. ni. 3.15) vuttattā sabbasaṅkhatassa ceva dukkhalakkhaṇavasena pīḷitattā dukkhassa ca karuṇāya mūlabhūtattā paṭhamaṃ dukkhalakkhaṇavasena ‘‘āditto’’ti vuttanti veditabbaṃ. Rāgādīhi ādittataṃ pana upari vakkhati. Atha vā ādittoti rāgādīhiyeva āditto. Upari pana ‘‘tassa natthañño koci nibbāpetā’’ti atthāpekkhanavasena puna vuttanti veditabbaṃ . Lokasannivāsoti pañcakkhandhā lujjanapalujjanaṭṭhena loko, taṇhādiṭṭhivasena sannivasanti ettha sattāti sannivāso, lokova sannivāso lokasannivāso. Dukkhitaṃ khandhasantānaṃ upādāya sattavohārasabbhāvato lokasannivāsayogato sattasamūhopi lokasannivāso. Sopi ca sahakhandhakoyeva. Uyyuttoti anekesu kiccesu niccabyāpāratāya katayogo kataussāho, satatakiccesu saussukkoti attho. Ghaṭṭanayuttoti vā uyyutto. Payātoti pabbateyyā nadī viya anavaṭṭhitagamanena maraṇāya yātuṃ āraddho. Kummaggappaṭipannoti kucchitaṃ micchāmaggaṃ paṭipanno. Upari pana ‘‘vipathapakkhando’’ti nānāpadehi visesetvā vuttaṃ.
உபனீயதீதி ஜராவஸேன மரணாய உபனீயதி ஹரீயதி. ஜரா ஹி ‘‘ஆயுனோ ஸங்ஹானீ’’தி (ஸங்॰ நி॰ 2.2) வுத்தா. அத்³து⁴வோதி ந தி²ரோ, ஸதா³ ததே²வ ந ஹோதி. யஸ்மா அத்³து⁴வோ, தஸ்மா உபனீயதீதி புரிமஸ்ஸ காரணவசனமேதங். ஏதேன ஸகாரணங் ஜராது³க்க²ங் வுத்தங். தங் ஜராது³க்க²ங் தி³ஸ்வா ஜராபாரிஜுஞ்ஞரஹிதாபி விஞ்ஞூ பப்³ப³ஜந்தி. அதாணோதி தாயிதுங் ரக்கி²துங் ஸமத்தே²ன ரஹிதோ, அனாரக்கோ²தி வுத்தங் ஹோதி. அனபி⁴ஸ்ஸரோதி அபி⁴ஸரித்வா அபி⁴க³ந்த்வா ப்³யாஹரணேன அஸ்ஸாஸேதுங் ஸமத்தே²ன ரஹிதோ, அஸஹாயோதி வா அத்தோ². யஸ்மா அனபி⁴ஸ்ஸரோ, தஸ்மா அதாணோதி புரிமஸ்ஸ காரணவசனமேதங். ஏதேன ஸகாரணங் பியவிப்பயோக³து³க்க²ங் வுத்தங். தங் பியவிப்பயோக³து³க்க²ங் தி³ஸ்வா ஞாதிபாரிஜுஞ்ஞரஹிதாபி விஞ்ஞூ பப்³ப³ஜந்தி. அஸ்ஸகோதி ஸகப⁴ண்ட³ரஹிதோ. ஸப்³ப³ங் பஹாய க³மனீயந்தி ஸகப⁴ண்ட³ந்தி ஸல்லக்கி²தங் ஸப்³ப³ங் பஹாய லோகேன க³ந்தப்³ப³ங். யஸ்மா ஸப்³ப³ங் பஹாய க³மனீயங், தஸ்மா அஸ்ஸகோதி புரிமஸ்ஸ காரணவசனமேதங். ஏதேன ஸகாரணங் மரணது³க்க²ங் வுத்தங். தங் தி³ஸ்வா போ⁴க³பாரிஜுஞ்ஞரஹிதாபி விஞ்ஞூ பப்³ப³ஜந்தி. அஞ்ஞத்த² ‘‘கம்மஸ்ஸகா மாணவஸத்தா’’தி (ம॰ நி॰ 3.289) வுத்தங், இத⁴ ச ரட்ட²பாலஸுத்தே ச ‘‘அஸ்ஸகோ லோகோ’’தி (ம॰ நி॰ 2.305) வுத்தங், தங் கத²ங் யுஜ்ஜதீதி சே? பஹாய க³மனீயங் ஸந்தா⁴ய ‘‘அஸ்ஸகோ’’தி வுத்தங், கம்மங் பன ந பஹாய க³மனீயங். தஸ்மா ‘‘கம்மஸ்ஸகா’’தி வுத்தங். ரட்ட²பாலஸுத்தேயேவ ச ஏவமேதங் வுத்தங் ‘‘த்வங் பன யதா²கம்மங் க³மிஸ்ஸஸீ’’தி (ம॰ நி॰ 2.306). ஊனோதி பாரிபூரிரஹிதோ. அதித்தோதி பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ பத்த²னாயபி ந ஸுஹிதோ . இத³ங் ஊனபா⁴வஸ்ஸ காரணவசனங். தண்ஹாதா³ஸோதி தண்ஹாய வஸே வத்தனதோ தண்ஹாய தா³ஸபூ⁴தோ. இத³ங் அதித்தபா⁴வஸ்ஸ காரணவசனங். ஏதேன இச்சா²ரோகா³பதே³ஸேன ஸகாரணங் ப்³யாதி⁴து³க்க²ங் வுத்தங். தங் ப்³யாதி⁴து³க்க²ங் தி³ஸ்வா ப்³யாதி⁴பாரிஜுஞ்ஞரஹிதாபி விஞ்ஞூ பப்³ப³ஜந்தி. அதாயனோதி புத்தாதீ³ஹிபி தாயனஸ்ஸ அபா⁴வதோ அதாயனோ அனாரக்கோ², அலப்³ப⁴னெய்யகே²மோ வா. அலேணோதி அல்லீயிதுங் நிஸ்ஸிதுங் அனரஹோ அல்லீனானம்பி ச லேணகிச்சாகாரகோ. அஸரணோதி நிஸ்ஸிதானங் ந ப⁴யஸாரகோ ந ப⁴யவினாஸகோ. அஸரணீபூ⁴தோதி புரே உப்பத்தியா அத்தனோ அபா⁴வேனேவ அஸரணோ, உப்பத்திஸமகாலமேவ அஸரணீபூ⁴தோதி அத்தோ².
Upanīyatīti jarāvasena maraṇāya upanīyati harīyati. Jarā hi ‘‘āyuno saṃhānī’’ti (saṃ. ni. 2.2) vuttā. Addhuvoti na thiro, sadā tatheva na hoti. Yasmā addhuvo, tasmā upanīyatīti purimassa kāraṇavacanametaṃ. Etena sakāraṇaṃ jarādukkhaṃ vuttaṃ. Taṃ jarādukkhaṃ disvā jarāpārijuññarahitāpi viññū pabbajanti. Atāṇoti tāyituṃ rakkhituṃ samatthena rahito, anārakkhoti vuttaṃ hoti. Anabhissaroti abhisaritvā abhigantvā byāharaṇena assāsetuṃ samatthena rahito, asahāyoti vā attho. Yasmā anabhissaro, tasmā atāṇoti purimassa kāraṇavacanametaṃ. Etena sakāraṇaṃ piyavippayogadukkhaṃ vuttaṃ. Taṃ piyavippayogadukkhaṃ disvā ñātipārijuññarahitāpi viññū pabbajanti. Assakoti sakabhaṇḍarahito. Sabbaṃ pahāya gamanīyanti sakabhaṇḍanti sallakkhitaṃ sabbaṃ pahāya lokena gantabbaṃ. Yasmā sabbaṃ pahāya gamanīyaṃ, tasmā assakoti purimassa kāraṇavacanametaṃ. Etena sakāraṇaṃ maraṇadukkhaṃ vuttaṃ. Taṃ disvā bhogapārijuññarahitāpi viññū pabbajanti. Aññattha ‘‘kammassakā māṇavasattā’’ti (ma. ni. 3.289) vuttaṃ, idha ca raṭṭhapālasutte ca ‘‘assako loko’’ti (ma. ni. 2.305) vuttaṃ, taṃ kathaṃ yujjatīti ce? Pahāya gamanīyaṃ sandhāya ‘‘assako’’ti vuttaṃ, kammaṃ pana na pahāya gamanīyaṃ. Tasmā ‘‘kammassakā’’ti vuttaṃ. Raṭṭhapālasutteyeva ca evametaṃ vuttaṃ ‘‘tvaṃ pana yathākammaṃ gamissasī’’ti (ma. ni. 2.306). Ūnoti pāripūrirahito. Atittoti bhiyyo bhiyyo patthanāyapi na suhito . Idaṃ ūnabhāvassa kāraṇavacanaṃ. Taṇhādāsoti taṇhāya vase vattanato taṇhāya dāsabhūto. Idaṃ atittabhāvassa kāraṇavacanaṃ. Etena icchārogāpadesena sakāraṇaṃ byādhidukkhaṃ vuttaṃ. Taṃ byādhidukkhaṃ disvā byādhipārijuññarahitāpi viññū pabbajanti. Atāyanoti puttādīhipi tāyanassa abhāvato atāyano anārakkho, alabbhaneyyakhemo vā. Aleṇoti allīyituṃ nissituṃ anaraho allīnānampi ca leṇakiccākārako. Asaraṇoti nissitānaṃ na bhayasārako na bhayavināsako. Asaraṇībhūtoti pure uppattiyā attano abhāveneva asaraṇo, uppattisamakālameva asaraṇībhūtoti attho.
உத்³த⁴தோதி ஸப்³பா³குஸலேஸு உத்³த⁴ச்சஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனதோ ஸத்தஸந்தானே ச அகுஸலுப்பத்திபா³ஹுல்லதோ அகுஸலஸமங்கீ³லோகோ தேன உத்³த⁴ச்சேன உத்³த⁴தோ. அவூபஸந்தோதி அவூபஸமனலக்க²ணஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சஸ்ஸேவ யோகே³ன அவூபஸந்தோ ப⁴ந்தமிக³படிபா⁴கோ³. ‘‘உபனீயதி லோகோ’’திஆதீ³ஸு சதூஸு ச ‘‘உத்³த⁴தோ லோகோ’’தி ச பஞ்சஸு டா²னேஸு லோகோதி ஆக³தங், ஸேஸேஸு லோகஸன்னிவாஸோதி. உப⁴யதா²பி லோகோயேவ. ஸஸல்லோதி பீளாஜனகதாய அந்தோதுத³னதாய து³ன்னீஹரணீயதாய ச ஸல்லாதி ஸங்க²ங் க³தேஹி ராகா³தீ³ஹி ஸல்லேஹி ஸஹவத்தனகோ. வித்³தோ⁴தி மிகா³த³யோ கதா³சி பரேஹி வித்³தா⁴ ஹொந்தி, அயங் பன லோகோ நிச்சங் அத்தனாவ வித்³தோ⁴. புது²ஸல்லேஹீதி ‘‘ஸத்த ஸல்லானி – ராக³ஸல்லங், தோ³ஸஸல்லங், மோஹஸல்லங், மானஸல்லங், தி³ட்டி²ஸல்லங், கிலேஸஸல்லங், து³ச்சரிதஸல்ல’’ந்தி (மஹானி॰ 174) வுத்தேஹி ஸத்தஹி ஸல்லேஹி. தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ லோகஸன்னிவாஸஸ்ஸ. ஸல்லானங் உத்³த⁴தாதி தேஸங் ஸல்லானங் ஸத்தஸந்தானதோ உத்³த⁴ரிதா புக்³க³லோ. அஞ்ஞத்ர மயாதி மங் ட²பெத்வா. யேபி ப⁴க³வதோ ஸாவகா ஸல்லானி உத்³த⁴ரந்தி, தேஸங் ப⁴க³வதோ வசனேனேவ உத்³த⁴ரணதோ ப⁴க³வாவ உத்³த⁴ரதி நாம. அவிஜ்ஜந்த⁴காராவரணோதி அவிஜ்ஜா ஏவ ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனச்சா²த³னேன அந்த⁴ங் விய கரோதீதி அவிஜ்ஜந்த⁴காரோ, ஸோவ ஸபா⁴வாவக³மனநிவாரணேன ஆவரணங் ஏதஸ்ஸாதி அவிஜ்ஜந்த⁴காராவரணோ. கிலேஸபஞ்ஜரபக்கி²த்தோதி கிலேஸா ஏவ குஸலக³மனஸன்னிருஜ்ஜ²னட்டே²ன பஞ்ஜரோதி கிலேஸபஞ்ஜரோ, அவிஜ்ஜாபப⁴வே கிலேஸபஞ்ஜரே பக்கி²த்தோ பாதிதோ. ஆலோகங் த³ஸ்ஸேதாதி பஞ்ஞாலோகங் த³ஸ்ஸனஸீலோ, பஞ்ஞாலோகஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதாதி வா அத்தோ². அவிஜ்ஜாக³தோதி அவிஜ்ஜங் க³தோ பவிட்டோ². ந கேவலங் அவிஜ்ஜாய ஆவரணமத்தமேவ, அத² கோ² க³ஹனக³தோ விய அவிஜ்ஜாகோஸஸ்ஸ அந்தோ பவிட்டோ²தி புரிமதோ விஸேஸோ. அண்ட³பூ⁴தோதிஆத³யோ ச விஸேஸாயேவ. அண்ட³பூ⁴தோதி அண்டே³ பூ⁴தோ நிப்³ப³த்தோ. யதா² ஹி அண்டே³ நிப்³ப³த்தா ஏகச்சே ஸத்தா ‘‘அண்ட³பூ⁴தா’’தி வுச்சந்தி, ஏவமயங் லோகோ அவிஜ்ஜண்ட³கோஸே நிப்³ப³த்தத்தா ‘‘அண்ட³பூ⁴தோ’’தி வுச்சதி. பரியோனத்³தோ⁴தி தேன அவிஜ்ஜண்ட³கோஸேன ஸமந்ததோ ஓனத்³தோ⁴ ப³த்³தோ⁴ வேடி²தோ.
Uddhatoti sabbākusalesu uddhaccassa uppajjanato sattasantāne ca akusaluppattibāhullato akusalasamaṅgīloko tena uddhaccena uddhato. Avūpasantoti avūpasamanalakkhaṇassa uddhaccasseva yogena avūpasanto bhantamigapaṭibhāgo. ‘‘Upanīyati loko’’tiādīsu catūsu ca ‘‘uddhato loko’’ti ca pañcasu ṭhānesu lokoti āgataṃ, sesesu lokasannivāsoti. Ubhayathāpi lokoyeva. Sasalloti pīḷājanakatāya antotudanatāya dunnīharaṇīyatāya ca sallāti saṅkhaṃ gatehi rāgādīhi sallehi sahavattanako. Viddhoti migādayo kadāci parehi viddhā honti, ayaṃ pana loko niccaṃ attanāva viddho. Puthusallehīti ‘‘satta sallāni – rāgasallaṃ, dosasallaṃ, mohasallaṃ, mānasallaṃ, diṭṭhisallaṃ, kilesasallaṃ, duccaritasalla’’nti (mahāni. 174) vuttehi sattahi sallehi. Tassāti tassa lokasannivāsassa. Sallānaṃ uddhatāti tesaṃ sallānaṃ sattasantānato uddharitā puggalo. Aññatra mayāti maṃ ṭhapetvā. Yepi bhagavato sāvakā sallāni uddharanti, tesaṃ bhagavato vacaneneva uddharaṇato bhagavāva uddharati nāma. Avijjandhakārāvaraṇoti avijjā eva sabhāvadassanacchādanena andhaṃ viya karotīti avijjandhakāro, sova sabhāvāvagamananivāraṇena āvaraṇaṃ etassāti avijjandhakārāvaraṇo. Kilesapañjarapakkhittoti kilesā eva kusalagamanasannirujjhanaṭṭhena pañjaroti kilesapañjaro, avijjāpabhave kilesapañjare pakkhitto pātito. Ālokaṃ dassetāti paññālokaṃ dassanasīlo, paññālokassa dassetāti vā attho. Avijjāgatoti avijjaṃ gato paviṭṭho. Na kevalaṃ avijjāya āvaraṇamattameva, atha kho gahanagato viya avijjākosassa anto paviṭṭhoti purimato viseso. Aṇḍabhūtotiādayo ca visesāyeva. Aṇḍabhūtoti aṇḍe bhūto nibbatto. Yathā hi aṇḍe nibbattā ekacce sattā ‘‘aṇḍabhūtā’’ti vuccanti, evamayaṃ loko avijjaṇḍakose nibbattattā ‘‘aṇḍabhūto’’ti vuccati. Pariyonaddhoti tena avijjaṇḍakosena samantato onaddho baddho veṭhito.
தந்தாகுலகஜாதோதி தந்தங் விய ஆகுலபூ⁴தோ. யதா² நாம து³ன்னிக்கி²த்தங் மூஸிகச்சி²ன்னங் பேஸகாரானங் தந்தங் தஹிங் தஹிங் ஆகுலங் ஹோதி, இத³ங் அக்³க³ங் இத³ங் மூலந்தி அக்³கே³ன வா அக்³க³ங், மூலேன வா மூலங் ஸமானேதுங் து³க்கரங் ஹோதி, ஏவமேவ ஸத்தா பச்சயாகாரே க²லிதா ஆகுலா ப்³யாகுலா ஹொந்தி, ந ஸக்கொந்தி பச்சயாகாரங் உஜுங் காதுங். தத்த² தந்தங் பச்சத்தபுரிஸகாரே ட²த்வா ஸக்காபி ப⁴வெய்ய உஜுங் காதுங், ட²பெத்வா பன த்³வே போ³தி⁴ஸத்தே அஞ்ஞோ ஸத்தோ அத்தனோ த⁴ம்மதாய பச்சயாகாரங் உஜுங் காதுங் ஸமத்தோ² நாம நத்தி². யதா² பன ஆகுலங் தந்தங் கஞ்ஜிகங் த³த்வா கொச்சே²ன பஹடங் தத்த² தத்த² குலகஜாதங் ஹோதி க³ண்டி²ப³த்³த⁴ங், ஏவமயங் லோகோ பச்சயேஸு பக்க²லித்வா பச்சயே உஜுங் காதுங் அஸக்கொந்தோ த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தவஸேன குலகஜாதோ ஹோதி க³ண்டி²ப³த்³தோ⁴. யே ஹி கேசி தி³ட்டி²யோ நிஸ்ஸிதா, ஸப்³பே³ தே பச்சயங் உஜுங் காதுங் ந ஸக்கொந்தியேவ. குலாக³ண்டி²கஜாதோதி குலாக³ண்டி²கங் விய பூ⁴தோ. குலாக³ண்டி²கங் வுச்சதி பேஸகாரகஞ்ஜிகஸுத்தங். ‘‘குலா நாம ஸகுணிகா, தஸ்ஸா குலாவகோ’’திபி ஏகே. யதா² தது³ப⁴யம்பி ஆகுலங் அக்³கே³ன வா அக்³க³ங், மூலேன வா மூலங் ஸமானேதுங் து³க்கரந்தி புரிமனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ங். முஞ்ஜபப்³ப³ஜபூ⁴தோதி முஞ்ஜதிணங் விய பப்³ப³ஜதிணங் விய ச பூ⁴தோ முஞ்ஜதிணபப்³ப³ஜதிணஸதி³ஸோ ஜாதோ. யதா² தானி திணானி கொட்டெத்வா கொட்டெத்வா கதரஜ்ஜு ஜிண்ணகாலே கத்த²சி பதிதங் க³ஹெத்வா தேஸங் திணானங் ‘‘இத³ங் அக்³க³ங் இத³ங் மூல’’ந்தி அக்³கே³ன வா அக்³க³ங், மூலேன வா மூலங் ஸமானேதுங் து³க்கரங், தம்பி பச்சத்தபுரிஸகாரே ட²த்வா ஸக்கா ப⁴வெய்ய உஜுங் காதுங், ட²பெத்வா பன த்³வே போ³தி⁴ஸத்தே அஞ்ஞோ ஸத்தோ அத்தனோ த⁴ம்மதாய பச்சயாகாரங் உஜுங் காதுங் ஸமத்தோ² நாம நத்தி². ஏவமயங் லோகோ பச்சயாகாரங் உஜுங் காதுங் அஸக்கொந்தோ த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தவஸேன க³ண்டி²ஜாதோ ஹுத்வா அபாயங் து³க்³க³திங் வினிபாதங் ஸங்ஸாரங் நாதிவத்ததி.
Tantākulakajātoti tantaṃ viya ākulabhūto. Yathā nāma dunnikkhittaṃ mūsikacchinnaṃ pesakārānaṃ tantaṃ tahiṃ tahiṃ ākulaṃ hoti, idaṃ aggaṃ idaṃ mūlanti aggena vā aggaṃ, mūlena vā mūlaṃ samānetuṃ dukkaraṃ hoti, evameva sattā paccayākāre khalitā ākulā byākulā honti, na sakkonti paccayākāraṃ ujuṃ kātuṃ. Tattha tantaṃ paccattapurisakāre ṭhatvā sakkāpi bhaveyya ujuṃ kātuṃ, ṭhapetvā pana dve bodhisatte añño satto attano dhammatāya paccayākāraṃ ujuṃ kātuṃ samattho nāma natthi. Yathā pana ākulaṃ tantaṃ kañjikaṃ datvā kocchena pahaṭaṃ tattha tattha kulakajātaṃ hoti gaṇṭhibaddhaṃ, evamayaṃ loko paccayesu pakkhalitvā paccaye ujuṃ kātuṃ asakkonto dvāsaṭṭhidiṭṭhigatavasena kulakajāto hoti gaṇṭhibaddho. Ye hi keci diṭṭhiyo nissitā, sabbe te paccayaṃ ujuṃ kātuṃ na sakkontiyeva. Kulāgaṇṭhikajātoti kulāgaṇṭhikaṃ viya bhūto. Kulāgaṇṭhikaṃ vuccati pesakārakañjikasuttaṃ. ‘‘Kulā nāma sakuṇikā, tassā kulāvako’’tipi eke. Yathā tadubhayampi ākulaṃ aggena vā aggaṃ, mūlena vā mūlaṃ samānetuṃ dukkaranti purimanayeneva yojetabbaṃ. Muñjapabbajabhūtoti muñjatiṇaṃ viya pabbajatiṇaṃ viya ca bhūto muñjatiṇapabbajatiṇasadiso jāto. Yathā tāni tiṇāni koṭṭetvā koṭṭetvā katarajju jiṇṇakāle katthaci patitaṃ gahetvā tesaṃ tiṇānaṃ ‘‘idaṃ aggaṃ idaṃ mūla’’nti aggena vā aggaṃ, mūlena vā mūlaṃ samānetuṃ dukkaraṃ, tampi paccattapurisakāre ṭhatvā sakkā bhaveyya ujuṃ kātuṃ, ṭhapetvā pana dve bodhisatte añño satto attano dhammatāya paccayākāraṃ ujuṃ kātuṃ samattho nāma natthi. Evamayaṃ loko paccayākāraṃ ujuṃ kātuṃ asakkonto dvāsaṭṭhidiṭṭhigatavasena gaṇṭhijāto hutvā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattati.
தத்த² அபாயோதி நிரயோ திரச்சா²னயோனி பெத்திவிஸயோ அஸுரகாயோ. ஸப்³பே³பி ஹி தே வட்³டி⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ ஆயஸ்ஸ அபா⁴வதோ ‘‘அபாயோ’’தி வுச்சந்தி. ததா² து³க்க²ஸ்ஸ க³திபா⁴வதோ து³க்³க³தி. ஸுக²ஸமுஸ்ஸயதோ வினிபதிதத்தா வினிபாதோ. இதரோ பன –
Tattha apāyoti nirayo tiracchānayoni pettivisayo asurakāyo. Sabbepi hi te vaḍḍhisaṅkhātassa āyassa abhāvato ‘‘apāyo’’ti vuccanti. Tathā dukkhassa gatibhāvato duggati. Sukhasamussayato vinipatitattā vinipāto. Itaro pana –
‘‘க²ந்தா⁴னஞ்ச படிபாடி, தா⁴துஆயதனான ச;
‘‘Khandhānañca paṭipāṭi, dhātuāyatanāna ca;
அப்³பொ³ச்சி²ன்னங் வத்தமானா, ஸங்ஸாரோதி பவுச்சதி’’.
Abbocchinnaṃ vattamānā, saṃsāroti pavuccati’’.
தங் ஸப்³ப³ம்பி நாதிவத்ததி நாதிக்கமதி. அத² கோ² சுதிதோ படிஸந்தி⁴ங், படிஸந்தி⁴தோ சுதிந்தி ஏவங் புனப்புனங் சுதிபடிஸந்தி⁴யோ க³ண்ஹமானோ தீஸு ப⁴வேஸு சதூஸு யோனீஸு பஞ்சஸு க³தீஸு ஸத்தஸு விஞ்ஞாணட்டி²தீஸு நவஸு ஸத்தாவாஸேஸு மஹாஸமுத்³தே³ வாதுக்கி²த்தனாவா விய யந்தகோ³ணோ விய ச பரிப்³ப⁴மதியேவ. அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸஸல்லித்தோதி அவிஜ்ஜாயேவ அகுஸலுப்பாத³னேன குஸலஜீவிதனாஸனதோ விஸந்தி அவிஜ்ஜாவிஸங், ததே³வ ஸந்தானதூ³ஸனதோ அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ, தேன அனுஸயபரியுட்டா²னது³ச்சரிதபூ⁴தேன பு⁴ஸங் லித்தோ மக்கி²தோதி அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸஸல்லித்தோ. கிலேஸகலலீபூ⁴தோதி அவிஜ்ஜாதி³மூலகா கிலேஸா ஏவ ஓஸீத³னட்டே²ன கலலங் கத்³த³மோதி கிலேஸகலலங், தத³ஸ்ஸ அத்தீ²தி கிலேஸகலலீ, ஏவங்பூ⁴தோ. ராக³தோ³ஸமோஹஜடாஜடிதோதி லோப⁴படிகா⁴விஜ்ஜாஸங்கா²தா ராக³தோ³ஸமோஹா ஏவ ரூபாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு ஹெட்டு²பரியவஸேன புனப்புனங் உப்பஜ்ஜனதோ ஸங்ஸிப்³ப³னட்டே²ன வேளுகு³ம்பா³தீ³னங் ஸாகா²ஜாலஸங்கா²தா ஜடா வியாதி ஜடா, தாய ராக³தோ³ஸமோஹஜடாய ஜடிதோ. யதா² நாம வேளுஜடாதீ³ஹி வேளுஆத³யோ, ஏவங் தாய ஜடாய அயங் லோகோ ஜடிதோ வினத்³தோ⁴ ஸங்ஸிப்³பி³தோதி அத்தோ². ஜடங் விஜடேதாதி இமங் ஏவங் தேதா⁴துகங் லோகங் ஜடெத்வா டி²தங் ஜடங் விஜடேதா ஸங்சி²ந்தி³தா ஸம்பதா³லயிதா.
Taṃ sabbampi nātivattati nātikkamati. Atha kho cutito paṭisandhiṃ, paṭisandhito cutinti evaṃ punappunaṃ cutipaṭisandhiyo gaṇhamāno tīsu bhavesu catūsu yonīsu pañcasu gatīsu sattasu viññāṇaṭṭhitīsu navasu sattāvāsesu mahāsamudde vātukkhittanāvā viya yantagoṇo viya ca paribbhamatiyeva. Avijjāvisadosasallittoti avijjāyeva akusaluppādanena kusalajīvitanāsanato visanti avijjāvisaṃ, tadeva santānadūsanato avijjāvisadoso, tena anusayapariyuṭṭhānaduccaritabhūtena bhusaṃ litto makkhitoti avijjāvisadosasallitto. Kilesakalalībhūtoti avijjādimūlakā kilesā eva osīdanaṭṭhena kalalaṃ kaddamoti kilesakalalaṃ, tadassa atthīti kilesakalalī, evaṃbhūto. Rāgadosamohajaṭājaṭitoti lobhapaṭighāvijjāsaṅkhātā rāgadosamohā eva rūpādīsu ārammaṇesu heṭṭhupariyavasena punappunaṃ uppajjanato saṃsibbanaṭṭhena veḷugumbādīnaṃ sākhājālasaṅkhātā jaṭā viyāti jaṭā, tāya rāgadosamohajaṭāya jaṭito. Yathā nāma veḷujaṭādīhi veḷuādayo, evaṃ tāya jaṭāya ayaṃ loko jaṭito vinaddho saṃsibbitoti attho. Jaṭaṃ vijaṭetāti imaṃ evaṃ tedhātukaṃ lokaṃ jaṭetvā ṭhitaṃ jaṭaṃ vijaṭetā saṃchinditā sampadālayitā.
தண்ஹாஸங்கா⁴டபடிமுக்கோதி தண்ஹா ஏவ அப்³பொ³ச்சி²ன்னங் பவத்திதோ ஸங்க⁴டிதட்டே²ன ஸங்கா⁴டோதி தண்ஹாஸங்கா⁴டோ, தஸ்மிங் தண்ஹாஸங்கா⁴டே படிமுக்கோ அனுபவிட்டோ² அந்தோக³தோதி தண்ஹாஸங்கா⁴டபடிமுக்கோ. தண்ஹாஜாலேன ஒத்த²டோதி தண்ஹா ஏவ புப்³பே³ வுத்தனயேன ஸங்ஸிப்³ப³னட்டே²ன ஜாலந்தி தண்ஹாஜாலங், தேன தண்ஹாஜாலேன ஒத்த²டோ ஸமந்ததோ சா²தி³தோ பலிவேடி²தோ. தண்ஹாஸோதேன வுய்ஹதீதி தண்ஹா ஏவ ஸங்ஸாரே ஆகட்³ட⁴னட்டே²ன ஸோதோதி தண்ஹாஸோதோ, தேன தண்ஹாஸோதேன வுய்ஹதி ஆகட்³டீ⁴யதி. தண்ஹாஸஞ்ஞோஜனேன ஸஞ்ஞுத்தோதி தண்ஹா ஏவ லோகங் வட்டஸ்மிங் ஸங்யோஜனதோ ப³ந்த⁴னதோ ஸங்யோஜனந்தி தண்ஹாஸங்யோஜனங், தேன தண்ஹாஸங்யோஜனேன ஸஞ்ஞுத்தோ ப³த்³தோ⁴. தண்ஹானுஸயேன அனுஸடோதி தண்ஹா ஏவ அனுஸயனட்டே²ன அனுஸயோதி தண்ஹானுஸயோ, தேன தண்ஹானுஸயேன அனுஸடோ அனுக³தோ தா²மக³தோ. தண்ஹாஸந்தாபேன ஸந்தப்பதீதி தண்ஹா ஏவ பவத்திகாலே ப²லகாலே ச லோகங் ஸந்தாபேதீதி ஸந்தாபோ, தேன தண்ஹாஸந்தாபேன ஸந்தப்பதி ஸந்தாபீயதி. தண்ஹாபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹதீதி தண்ஹா ஏவ ப³லவபூ⁴தா பவத்திகாலே ப²லகாலே ச ஸமந்ததோ த³ஹனட்டே²ன மஹாபரிளாஹோதி தண்ஹாபரிளாஹோ, தேன தண்ஹாபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹதி ஸமந்ததோ ட³ஹீயதி. தி³ட்டி²ஸங்கா⁴டாத³யோ இமினாவ நயேன யோஜேதப்³பா³.
Taṇhāsaṅghāṭapaṭimukkoti taṇhā eva abbocchinnaṃ pavattito saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭoti taṇhāsaṅghāṭo, tasmiṃ taṇhāsaṅghāṭe paṭimukko anupaviṭṭho antogatoti taṇhāsaṅghāṭapaṭimukko. Taṇhājālena otthaṭoti taṇhā eva pubbe vuttanayena saṃsibbanaṭṭhena jālanti taṇhājālaṃ, tena taṇhājālena otthaṭo samantato chādito paliveṭhito. Taṇhāsotena vuyhatīti taṇhā eva saṃsāre ākaḍḍhanaṭṭhena sototi taṇhāsoto, tena taṇhāsotena vuyhati ākaḍḍhīyati. Taṇhāsaññojanena saññuttoti taṇhā eva lokaṃ vaṭṭasmiṃ saṃyojanato bandhanato saṃyojananti taṇhāsaṃyojanaṃ, tena taṇhāsaṃyojanena saññutto baddho. Taṇhānusayena anusaṭoti taṇhā eva anusayanaṭṭhena anusayoti taṇhānusayo, tena taṇhānusayena anusaṭo anugato thāmagato. Taṇhāsantāpena santappatīti taṇhā eva pavattikāle phalakāle ca lokaṃ santāpetīti santāpo, tena taṇhāsantāpena santappati santāpīyati. Taṇhāpariḷāhena pariḍayhatīti taṇhā eva balavabhūtā pavattikāle phalakāle ca samantato dahanaṭṭhena mahāpariḷāhoti taṇhāpariḷāho, tena taṇhāpariḷāhena pariḍayhati samantato ḍahīyati. Diṭṭhisaṅghāṭādayo imināva nayena yojetabbā.
அனுக³தோதி அனுபவிட்டோ². அனுஸடோதி அனுதா⁴விதோ. அபி⁴பூ⁴தோதி பீளிதோ. அப்³பா⁴ஹதோதி அபி⁴ஆஹதோ அபி⁴முக²ங் பு⁴ஸங் பஹதோ. து³க்கே² பதிட்டி²தோதி து³க்கே² க²ந்த⁴பஞ்சகே ஸுக²விபல்லாஸேன பதிட்டி²தோ அபி⁴னிவிட்டோ².
Anugatoti anupaviṭṭho. Anusaṭoti anudhāvito. Abhibhūtoti pīḷito. Abbhāhatoti abhiāhato abhimukhaṃ bhusaṃ pahato. Dukkhe patiṭṭhitoti dukkhe khandhapañcake sukhavipallāsena patiṭṭhito abhiniviṭṭho.
தண்ஹாய உட்³டி³தோதி தண்ஹாய உல்லங்கி⁴தோ. சக்கு² ஹி தண்ஹாரஜ்ஜுனா ஆவுனித்வா ரூபனாக³த³ந்தே உட்³டி³தங், ஸோதாதீ³னி தண்ஹாரஜ்ஜுனா ஆவுனித்வா ஸத்³தா³தி³னாக³த³ந்தேஸு உட்³டி³தானி. தங்ஸமங்கீ³லோகோபி உட்³டி³தோயேவ நாம. ஜராபாகாரபரிக்கி²த்தோதி அனதிக்கமனீயட்டே²ன பாகாரபூ⁴தாய ஜராய பரிவாரிதோ. மச்சுபாஸேன பரிக்கி²த்தோதி து³ம்மோசனீயட்டே²ன பாஸபூ⁴தேன மரணேன ப³த்³தோ⁴. மஹாப³ந்த⁴னப³த்³தோ⁴தி த³ள்ஹத்தா து³ச்சே²த³த்தா ச மஹந்தேஹி ப³ந்த⁴னேஹி ப³த்³தோ⁴. ராக³ப³ந்த⁴னேனாதி ராகோ³ ஏவ ப³ந்த⁴தி ஸங்ஸாரதோ சலிதுங் ந தே³தீதி ராக³ப³ந்த⁴னங். தேன ராக³ப³ந்த⁴னேன. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. கிலேஸப³ந்த⁴னேனாதி வுத்தாவஸேஸேன கிலேஸப³ந்த⁴னேன. து³ச்சரிதப³ந்த⁴னேனாதி திவிதே⁴ன. ஸுசரிதங் பன ப³ந்த⁴னமொக்க²ஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தங் ப³ந்த⁴னமொக்க²பூ⁴தஞ்ச அத்தி². தஸ்மா தங் ந க³ஹேதப்³ப³ங்.
Taṇhāya uḍḍitoti taṇhāya ullaṅghito. Cakkhu hi taṇhārajjunā āvunitvā rūpanāgadante uḍḍitaṃ, sotādīni taṇhārajjunā āvunitvā saddādināgadantesu uḍḍitāni. Taṃsamaṅgīlokopi uḍḍitoyeva nāma. Jarāpākāraparikkhittoti anatikkamanīyaṭṭhena pākārabhūtāya jarāya parivārito. Maccupāsena parikkhittoti dummocanīyaṭṭhena pāsabhūtena maraṇena baddho. Mahābandhanabaddhoti daḷhattā ducchedattā ca mahantehi bandhanehi baddho. Rāgabandhanenāti rāgo eva bandhati saṃsārato calituṃ na detīti rāgabandhanaṃ. Tena rāgabandhanena. Sesesupi eseva nayo. Kilesabandhanenāti vuttāvasesena kilesabandhanena. Duccaritabandhanenāti tividhena. Sucaritaṃ pana bandhanamokkhassa hetubhūtaṃ bandhanamokkhabhūtañca atthi. Tasmā taṃ na gahetabbaṃ.
ப³ந்த⁴னங் மோசேதாதி தஸ்ஸ ப³ந்த⁴னங் மோசேதா. ப³ந்த⁴னா மோசேதாதிபி பாடோ², ப³ந்த⁴னதோ தங் மோசேதாதி அத்தோ². மஹாஸம்பா³த⁴ப்படிபன்னோதி குஸலஸஞ்சாரபீளனேன மஹாஸம்பா³த⁴ஸங்கா²தங் ராக³தோ³ஸமோஹமானதி³ட்டி²கிலேஸது³ச்சரிதக³ஹனங் படிபன்னோ. ஓகாஸங் த³ஸ்ஸேதாதி லோகியலோகுத்தரஸமாதி⁴பஞ்ஞாஓகாஸங் த³ஸ்ஸேதா. மஹாபலிபோ³தே⁴ன பலிபு³த்³தோ⁴தி மஹானிவாரணேன நிவுதோ. மஹாலேபேன வா லித்தோ. பலிபோ³தோ⁴தி ச ராகா³தி³ஸத்தவிதோ⁴ ஏவ. ‘‘தண்ஹாதி³ட்டி²பலிபோ³தோ⁴’’தி ஏகே. பலிபோ³த⁴ங் சே²தாதி தங் பலிபோ³த⁴ங் சி²ந்தி³தா. மஹாபபாதேதி பஞ்சக³திபபாதே, ஜாதிஜராமரணபபாதே வா. தங் ஸப்³ப³ம்பி து³ருத்தரணட்டே²ன பபாதோ. பபாதா உத்³த⁴தாதி தம்ஹா பபாததோ உத்³த⁴ரிதா. மஹாகந்தாரப்படிபன்னோதி ஜாதிஜராப்³யாதி⁴மரணஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸகந்தாரங் படிபன்னோ. ஸப்³ப³ம்பி தங் து³ரதிக்கமனட்டே²ன கந்தாரோ, தங் கந்தாரங் தாரேதா. கந்தாரா தாரேதாதி வா பாடோ². மஹாஸங்ஸாரப்படிபன்னோதி அப்³பொ³ச்சி²ன்னங் க²ந்த⁴ஸந்தானங் படிபன்னோ. ஸங்ஸாரா மோசேதாதி ஸங்ஸாரதோ மோசேதா. ஸங்ஸாரங் மோசேதாதி வா பாடோ². மஹாவிது³க்³கே³தி ஸங்ஸாரவிது³க்³கே³. ஸங்ஸாரோயேவ ஹி து³க்³க³மனட்டே²ன விது³க்³கோ³. ஸம்பரிவத்ததீதி பு⁴ஸங் நிவத்தித்வா சரதி. மஹாபலிபேதி மஹந்தே காமகத்³த³மே. காமோ ஹி ஓஸீத³னட்டே²ன பலிபோ. பலிபன்னோதி லக்³கோ³. மஹாபலிபபலிபன்னோதிபி பாடோ².
Bandhanaṃmocetāti tassa bandhanaṃ mocetā. Bandhanā mocetātipi pāṭho, bandhanato taṃ mocetāti attho. Mahāsambādhappaṭipannoti kusalasañcārapīḷanena mahāsambādhasaṅkhātaṃ rāgadosamohamānadiṭṭhikilesaduccaritagahanaṃ paṭipanno. Okāsaṃ dassetāti lokiyalokuttarasamādhipaññāokāsaṃ dassetā. Mahāpalibodhena palibuddhoti mahānivāraṇena nivuto. Mahālepena vā litto. Palibodhoti ca rāgādisattavidho eva. ‘‘Taṇhādiṭṭhipalibodho’’ti eke. Palibodhaṃ chetāti taṃ palibodhaṃ chinditā. Mahāpapāteti pañcagatipapāte, jātijarāmaraṇapapāte vā. Taṃ sabbampi duruttaraṇaṭṭhena papāto. Papātā uddhatāti tamhā papātato uddharitā. Mahākantārappaṭipannoti jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsakantāraṃ paṭipanno. Sabbampi taṃ duratikkamanaṭṭhena kantāro, taṃ kantāraṃ tāretā. Kantārā tāretāti vā pāṭho. Mahāsaṃsārappaṭipannoti abbocchinnaṃ khandhasantānaṃ paṭipanno. Saṃsārā mocetāti saṃsārato mocetā. Saṃsāraṃ mocetāti vā pāṭho. Mahāviduggeti saṃsāravidugge. Saṃsāroyeva hi duggamanaṭṭhena viduggo. Samparivattatīti bhusaṃ nivattitvā carati. Mahāpalipeti mahante kāmakaddame. Kāmo hi osīdanaṭṭhena palipo. Palipannoti laggo. Mahāpalipapalipannotipi pāṭho.
அப்³பா⁴ஹதோதி ஸப்³போ³பத்³த³வேஹி அப்³பா⁴ஹதோ. ராக³க்³கி³னாதி ராகா³த³யோயேவ அனுத³ஹனட்டே²ன அக்³கி³, தேன ராக³க்³கி³னா. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. உன்னீதகோதி உக்³க³ஹெத்வா நீதோ, ஜாதியா உக்³க³ஹெத்வா ஜராதி³உபத்³த³வாய நீதோதி அத்தோ². க-காரோ பனெத்த² அனுகம்பாய த³ட்ட²ப்³போ³. ஹஞ்ஞதி நிச்சமதாணோதி பரித்தாயகேன ரஹிதோ ஸததங் பீளீயதி. பத்தத³ண்டோ³தி ராஜாதீ³ஹி லத்³த⁴ஆணோ. தக்கரோதி சோரோ. வஜ்ஜப³ந்த⁴னப³த்³தோ⁴தி ராகா³தி³வஜ்ஜப³ந்த⁴னேஹி ப³த்³தோ⁴. ஆகா⁴தனபச்சுபட்டி²தோதி மரணத⁴ம்மக³ண்டி²கட்டா²னங் உபேச்ச டி²தோ. கோசி ப³ந்த⁴னா மோசேதா. கோசி ப³ந்த⁴னங் மோசேதாதிபி பாடோ². அனாதோ²தி நத்தி² ஏதஸ்ஸ நாதோ² இஸ்ஸரோ, ஸயங் வா ந நாதோ² ந இஸ்ஸரோதி அனாதோ², அஸரணோதி வா அத்தோ². பரமகாபஞ்ஞப்பத்தோதி ஜராதி³படிபா³ஹனே அப்பஹுதாய அதீவ கபணபா⁴வங் பத்தோ. தாயேதாதி ரக்கி²தா. தாயிதாதி வா பாடோ² ஸுந்த³ரோ . து³க்கா²பி⁴துன்னோதி ஜாதிது³க்கா²தீ³ஹி அனேகேஹி து³க்கே²ஹி அபி⁴துன்னோ அதிப்³யாதி⁴தோ அதிகம்பிதோ ச. சிரரத்தங் பீளிதோதி து³க்கே²ஹேவ தீ³க⁴மத்³தா⁴னங் பீளிதோ க⁴ட்டிதோ. க³தி⁴தோதி கே³தே⁴ன கி³த்³தோ⁴, அபி⁴ஜ்ஜா²காயக³ந்தே²ன வா க³ந்தி²தோ. நிச்சங் பிபாஸிதோதி பாதுங் பு⁴ஞ்ஜிதுங் இச்சா² பிபாஸா, ஸா தண்ஹா ஏவ, தண்ஹாபிபாஸாய நிரந்தரங் பிபாஸிதோ.
Abbhāhatoti sabbopaddavehi abbhāhato. Rāgaggināti rāgādayoyeva anudahanaṭṭhena aggi, tena rāgagginā. Sesesupi eseva nayo. Unnītakoti uggahetvā nīto, jātiyā uggahetvā jarādiupaddavāya nītoti attho. Ka-kāro panettha anukampāya daṭṭhabbo. Haññati niccamatāṇoti parittāyakena rahito satataṃ pīḷīyati. Pattadaṇḍoti rājādīhi laddhaāṇo. Takkaroti coro. Vajjabandhanabaddhoti rāgādivajjabandhanehi baddho. Āghātanapaccupaṭṭhitoti maraṇadhammagaṇṭhikaṭṭhānaṃ upecca ṭhito. Koci bandhanā mocetā. Koci bandhanaṃ mocetātipi pāṭho. Anāthoti natthi etassa nātho issaro, sayaṃ vā na nātho na issaroti anātho, asaraṇoti vā attho. Paramakāpaññappattoti jarādipaṭibāhane appahutāya atīva kapaṇabhāvaṃ patto. Tāyetāti rakkhitā. Tāyitāti vā pāṭho sundaro . Dukkhābhitunnoti jātidukkhādīhi anekehi dukkhehi abhitunno atibyādhito atikampito ca. Cirarattaṃ pīḷitoti dukkheheva dīghamaddhānaṃ pīḷito ghaṭṭito. Gadhitoti gedhena giddho, abhijjhākāyaganthena vā ganthito. Niccaṃ pipāsitoti pātuṃ bhuñjituṃ icchā pipāsā, sā taṇhā eva, taṇhāpipāsāya nirantaraṃ pipāsito.
அந்தோ⁴தி த³ஸ்ஸனட்டே²ன சக்கூ²தி ஸங்க²ங் க³தாய பஞ்ஞாய அபா⁴வதோ காணோ. பஞ்ஞா ஹி த⁴ம்மஸபா⁴வங் பஸ்ஸதி. அசக்கு²கோதி தங் பன அந்த⁴த்தங் ந பச்சா² ஸம்பூ⁴தங், பகதியா ஏவ அவிஜ்ஜமானசக்கு²கோதி தமேவ அந்த⁴த்தங் விஸேஸேதி. ஹதனெத்தோதி நயனட்டே²ன நெத்தந்தி ஸங்க²ங் க³தாய பஞ்ஞாய அபா⁴வதோயேவ வினட்ட²னெத்தகோ. ஸமவிஸமங் த³ஸ்ஸெந்தங் அத்தபா⁴வங் நேதீதி நெத்தந்தி ஹி வுத்தங். பஞ்ஞாய ஸுக³திஞ்ச அக³திஞ்ச நயதி. ஹதனெத்தத்தாயேவஸ்ஸ நேதுஅபா⁴வங் த³ஸ்ஸெந்தோ அபரிணாயகோதி ஆஹ, அவிஜ்ஜமானநெத்தகோதி அத்தோ². அஞ்ஞோபிஸ்ஸ நேதா ந விஜ்ஜதீதி வுத்தங் ஹோதி. விபத²பக்க²ந்தோ³தி விபரீதோ, விஸமோ வா பதோ² விபதோ², தங் விபத²ங் பக்க²ந்தோ³ பவிட்டோ² படிபன்னோதி விபத²பக்க²ந்தோ³, மிச்சா²பத²ஸங்கா²தங் மிச்சா²தி³ட்டி²ங் படிபன்னோதி அத்தோ². அஞ்ஜஸாபரத்³தோ⁴தி அஞ்ஜஸே உஜுமக்³க³ஸ்மிங் மஜ்ஜி²மபடிபதா³ய அபரத்³தோ⁴ விரத்³தோ⁴. அரியபத²ங் ஆனேதாதி அரியங் அட்ட²ங்கி³கங் மக்³க³ங் உபனேதா படிபாத³யிதா. மஹோக⁴பக்க²ந்தோ³தி யஸ்ஸ ஸங்விஜ்ஜந்தி, தங் வட்டஸ்மிங் ஓஹனந்தி ஓஸீதா³பெந்தீதி ஓகா⁴, பகதிஓக⁴தோ மஹந்தா ஓகா⁴தி மஹோகா⁴. தே காமோகோ⁴ ப⁴வோகோ⁴ தி³ட்டோ²கோ⁴ அவிஜ்ஜோகோ⁴தி சதுப்பபே⁴தா³. தே மஹோகே⁴ பக்க²ந்தோ³ பவிட்டோ²தி மஹோக⁴பக்க²ந்தோ³, ஸங்ஸாரஸங்கா²தங் மஹோக⁴ங் வா பக்க²ந்தோ³தி.
Andhoti dassanaṭṭhena cakkhūti saṅkhaṃ gatāya paññāya abhāvato kāṇo. Paññā hi dhammasabhāvaṃ passati. Acakkhukoti taṃ pana andhattaṃ na pacchā sambhūtaṃ, pakatiyā eva avijjamānacakkhukoti tameva andhattaṃ viseseti. Hatanettoti nayanaṭṭhena nettanti saṅkhaṃ gatāya paññāya abhāvatoyeva vinaṭṭhanettako. Samavisamaṃ dassentaṃ attabhāvaṃ netīti nettanti hi vuttaṃ. Paññāya sugatiñca agatiñca nayati. Hatanettattāyevassa netuabhāvaṃ dassento apariṇāyakoti āha, avijjamānanettakoti attho. Aññopissa netā na vijjatīti vuttaṃ hoti. Vipathapakkhandoti viparīto, visamo vā patho vipatho, taṃ vipathaṃ pakkhando paviṭṭho paṭipannoti vipathapakkhando, micchāpathasaṅkhātaṃ micchādiṭṭhiṃ paṭipannoti attho. Añjasāparaddhoti añjase ujumaggasmiṃ majjhimapaṭipadāya aparaddho viraddho. Ariyapathaṃ ānetāti ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ upanetā paṭipādayitā. Mahoghapakkhandoti yassa saṃvijjanti, taṃ vaṭṭasmiṃ ohananti osīdāpentīti oghā, pakatioghato mahantā oghāti mahoghā. Te kāmogho bhavogho diṭṭhogho avijjoghoti catuppabhedā. Te mahoghe pakkhando paviṭṭhoti mahoghapakkhando, saṃsārasaṅkhātaṃ mahoghaṃ vā pakkhandoti.
118. இதா³னி ஏகுத்தரிகனயோ. தத்த² த்³வீஹி தி³ட்டி²க³தேஹீதி ஸஸ்ஸதுச்சே²த³தி³ட்டீ²ஹி. தத்த² தி³ட்டி²யேவ தி³ட்டி²க³தங் ‘‘கூ³த²க³தங் முத்தக³த’’ந்திஆதீ³னி (அ॰ நி॰ 9.11) விய. க³ந்தப்³பா³பா⁴வதோ வா தி³ட்டி²யா க³தமத்தமேவேதந்தி தி³ட்டி²க³தங், தி³ட்டீ²ஸு க³தங் இத³ங் த³ஸ்ஸனங் த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²அந்தோக³த⁴த்தாதிபி தி³ட்டி²க³தங். த்³வாஸட்டி²தேஸட்டி²தி³ட்டி²யோபி ஹி ஸஸ்ஸததி³ட்டி² உச்சே²த³தி³ட்டீ²தி த்³வேவ தி³ட்டி²யோ ஹொந்தி. தஸ்மா ஸங்கே²பேன ஸப்³பா³ தி³ட்டி²யோ அந்தோ கரொந்தோ ‘‘த்³வீஹி தி³ட்டி²க³தேஹீ’’தி வுத்தங் . பரியுட்டி²தோதி பரியுட்டா²னங் பத்தோ ஸமுதா³சாரங் பத்தோ, உப்பஜ்ஜிதுங் அப்பதா³னேன குஸலசாரஸ்ஸ க³ஹணங் பத்தோதி அத்தோ². வுத்தஞ்ஹேதங் ப⁴க³வதா – ‘‘த்³வீஹி, பி⁴க்க²வே, தி³ட்டி²க³தேஹி பரியுட்டி²தா தே³வமனுஸ்ஸா ஓலீயந்தி ஏகே, அதிதா⁴வந்தி ஏகே, சக்கு²மந்தோ ச பஸ்ஸந்தீ’’திஆதி³ (இதிவு॰ 49).
118. Idāni ekuttarikanayo. Tattha dvīhi diṭṭhigatehīti sassatucchedadiṭṭhīhi. Tattha diṭṭhiyeva diṭṭhigataṃ ‘‘gūthagataṃ muttagata’’ntiādīni (a. ni. 9.11) viya. Gantabbābhāvato vā diṭṭhiyā gatamattamevetanti diṭṭhigataṃ, diṭṭhīsu gataṃ idaṃ dassanaṃ dvāsaṭṭhidiṭṭhiantogadhattātipi diṭṭhigataṃ. Dvāsaṭṭhitesaṭṭhidiṭṭhiyopi hi sassatadiṭṭhi ucchedadiṭṭhīti dveva diṭṭhiyo honti. Tasmā saṅkhepena sabbā diṭṭhiyo anto karonto ‘‘dvīhi diṭṭhigatehī’’ti vuttaṃ . Pariyuṭṭhitoti pariyuṭṭhānaṃ patto samudācāraṃ patto, uppajjituṃ appadānena kusalacārassa gahaṇaṃ pattoti attho. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘dvīhi, bhikkhave, diṭṭhigatehi pariyuṭṭhitā devamanussā olīyanti eke, atidhāvanti eke, cakkhumanto ca passantī’’tiādi (itivu. 49).
தீஹி து³ச்சரிதேஹீதி திவித⁴காயது³ச்சரிதேன சதுப்³பி³த⁴வசீது³ச்சரிதேன திவித⁴மனோது³ச்சரிதேன. விப்படிபன்னோதி விரூபங் படிபன்னோ, மிச்சா²படிபன்னோதி அத்தோ². யோகே³ஹி யுத்தோதி வட்டஸ்மிங் யோஜெந்தீதி யோகா³, ஈதிஅத்தே²ன வா யோகா³, தேஹி யோகே³ஹி யுத்தோ ஸமப்பிதோ. சதுயோக³யோஜிதோதி காமயோகோ³, ப⁴வயோகோ³, தி³ட்டி²யோகோ³, அவிஜ்ஜாயோகோ³தி இமேஹி சதூஹி யோகே³ஹி ஸகடஸ்மிங் யோகோ³ விய வட்டஸ்மிங் யோஜிதோ. பஞ்சகாமகு³ணிகோ ராகோ³ காமயோகோ³. ரூபாரூபப⁴வேஸு ச²ந்த³ராகோ³, ஜா²னநிகந்தி ச, ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ஸஹஜாதோ ராகோ³ ப⁴வவஸேன பத்த²னா ப⁴வயோகோ³. த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ தி³ட்டி²யோகோ³. அட்ட²ஸு டா²னேஸு அஞ்ஞாணங் அவிஜ்ஜாயோகோ³. தே ஏவ சத்தாரோ ப³லவபூ⁴தா ஓகா⁴, து³ப்³ப³லபூ⁴தா யோகா³.
Tīhi duccaritehīti tividhakāyaduccaritena catubbidhavacīduccaritena tividhamanoduccaritena. Vippaṭipannoti virūpaṃ paṭipanno, micchāpaṭipannoti attho. Yogehi yuttoti vaṭṭasmiṃ yojentīti yogā, ītiatthena vā yogā, tehi yogehi yutto samappito. Catuyogayojitoti kāmayogo, bhavayogo, diṭṭhiyogo, avijjāyogoti imehi catūhi yogehi sakaṭasmiṃ yogo viya vaṭṭasmiṃ yojito. Pañcakāmaguṇiko rāgo kāmayogo. Rūpārūpabhavesu chandarāgo, jhānanikanti ca, sassatadiṭṭhisahajāto rāgo bhavavasena patthanā bhavayogo. Dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo diṭṭhiyogo. Aṭṭhasu ṭhānesu aññāṇaṃ avijjāyogo. Te eva cattāro balavabhūtā oghā, dubbalabhūtā yogā.
சதூஹி க³ந்தே²ஹீதி யஸ்ஸ ஸங்விஜ்ஜந்தி, தங் சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன வட்டஸ்மிங் க³ந்தெ²ந்தி க⁴டெந்தீதி க³ந்தா². தே அபி⁴ஜ்ஜா² காயக³ந்தோ², ப்³யாபாதோ³ காயக³ந்தோ², ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ காயக³ந்தோ², இத³ங்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோ காயக³ந்தோ²தி சதுப்பபே⁴தா³. அபி⁴ஜ்ஜா²யந்தி ஏதாய, ஸயங் வா அபி⁴ஜ்ஜா²யதி, அபி⁴ஜ்ஜா²யனமத்தமேவ வா ஏஸாதி அபி⁴ஜ்ஜா², லோபோ⁴யேவ. நாமகாயங் க³ந்தே²தி சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன வட்டஸ்மிங் க⁴டேதீதி காயக³ந்தோ². ப்³யாபஜ்ஜதி தேன சித்தங் பூதிபா⁴வங் க³ச்ச²தி, ப்³யாபாத³யதி வா வினயாசாரரூபஸம்பத்திஹிதஸுகா²தீ³னீதி ப்³யாபாதோ³. இதோ ப³ஹித்³தா⁴ ஸமணப்³ராஹ்மணானங் ஸீலேன ஸுத்³தி⁴ வதேன ஸுத்³தி⁴ ஸீலவதேன ஸுத்³தீ⁴தி பராமஸனங் ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ. ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴ஸிதம்பி படிக்கி²பித்வா ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ , இத³மேவ ஸச்சங் மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்திஆதி³னா ஆகாரேன அபி⁴னிவிஸதீதி இத³ங்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோ. தேஹி சதூஹி க³ந்தே²ஹி க³ந்தி²தோ, ப³த்³தோ⁴தி அத்தோ².
Catūhi ganthehīti yassa saṃvijjanti, taṃ cutipaṭisandhivasena vaṭṭasmiṃ ganthenti ghaṭentīti ganthā. Te abhijjhā kāyagantho, byāpādo kāyagantho, sīlabbataparāmāso kāyagantho, idaṃsaccābhiniveso kāyaganthoti catuppabhedā. Abhijjhāyanti etāya, sayaṃ vā abhijjhāyati, abhijjhāyanamattameva vā esāti abhijjhā, lobhoyeva. Nāmakāyaṃ gantheti cutipaṭisandhivasena vaṭṭasmiṃ ghaṭetīti kāyagantho. Byāpajjati tena cittaṃ pūtibhāvaṃ gacchati, byāpādayati vā vinayācārarūpasampattihitasukhādīnīti byāpādo. Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṃ sīlena suddhi vatena suddhi sīlavatena suddhīti parāmasanaṃ sīlabbataparāmāso. Sabbaññubhāsitampi paṭikkhipitvā ‘‘sassato loko , idameva saccaṃ moghamañña’’ntiādinā ākārena abhinivisatīti idaṃsaccābhiniveso. Tehi catūhi ganthehi ganthito, baddhoti attho.
சதூஹி உபாதா³னேஹீதி பு⁴ஸங் ஆதி³யந்தி த³ள்ஹக்³கா³ஹங் க³ண்ஹந்தீதி உபாதா³னா. தே காமுபாதா³னங் தி³ட்டு²பாதா³னங் ஸீலப்³ப³துபாதா³னங் அத்தவாது³பாதா³னந்தி சதுப்பபே⁴தா³. வத்து²ஸங்கா²தங் காமங் உபாதி³யதீதி காமுபாதா³னங், காமோ ச ஸோ உபாதா³னஞ்சாதிபி காமுபாதா³னங். தி³ட்டி² ச ஸா உபாதா³னஞ்சாதி தி³ட்டு²பாதா³னங், தி³ட்டி²ங் உபாதி³யதீதிபி தி³ட்டு²பாதா³னங். ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ சா’’திஆதீ³ஸு (படி॰ ம॰ 1.147) ஹி புரிமதி³ட்டி²ங் உத்தரதி³ட்டி² உபாதி³யதி. ஸீலப்³ப³தங் உபாதி³யதீதி ஸீலப்³ப³துபாதா³னங், ஸீலப்³ப³தஞ்ச தங் உபாதா³னஞ்சாதிபி ஸீலப்³ப³துபாதா³னங். கோ³ஸீலகோ³வதாதீ³னி ஹி ஏவங் விஸுத்³தீ⁴தி அபி⁴னிவேஸதோ ஸயமேவ உபாதா³னானி. வத³ந்தி ஏதேனாதி வாதோ³, உபாதி³யந்தி ஏதேனாதி உபாதா³னங். கிங் வத³ந்தி, உபாதி³யந்தி வா? அத்தானங். அத்தனோ வாது³பாதா³னங் அத்தவாது³பாதா³னங், அத்தவாத³மத்தமேவ வா அத்தாதி உபாதி³யந்தி ஏதேனாதி அத்தவாது³பாதா³னங். ட²பெத்வா இமா த்³வே தி³ட்டி²யோ ஸப்³பா³பி தி³ட்டீ² தி³ட்டு²பாதா³னங். தேஹி சதூஹி உபாதா³னேஹி. உபாதீ³யதீதி பு⁴ஸங் க³ண்ஹீயதி. உபாதி³யதீதி வா பாடோ², லோகோ உபாதா³னேஹி தங் தங் ஆரம்மணங் பு⁴ஸங் க³ண்ஹாதீதி அத்தோ².
Catūhi upādānehīti bhusaṃ ādiyanti daḷhaggāhaṃ gaṇhantīti upādānā. Te kāmupādānaṃ diṭṭhupādānaṃ sīlabbatupādānaṃ attavādupādānanti catuppabhedā. Vatthusaṅkhātaṃ kāmaṃ upādiyatīti kāmupādānaṃ, kāmo ca so upādānañcātipi kāmupādānaṃ. Diṭṭhi ca sā upādānañcāti diṭṭhupādānaṃ, diṭṭhiṃ upādiyatītipi diṭṭhupādānaṃ. ‘‘Sassato attā ca loko cā’’tiādīsu (paṭi. ma. 1.147) hi purimadiṭṭhiṃ uttaradiṭṭhi upādiyati. Sīlabbataṃ upādiyatīti sīlabbatupādānaṃ, sīlabbatañca taṃ upādānañcātipi sīlabbatupādānaṃ. Gosīlagovatādīni hi evaṃ visuddhīti abhinivesato sayameva upādānāni. Vadanti etenāti vādo, upādiyanti etenāti upādānaṃ. Kiṃ vadanti, upādiyanti vā? Attānaṃ. Attano vādupādānaṃ attavādupādānaṃ, attavādamattameva vā attāti upādiyanti etenāti attavādupādānaṃ. Ṭhapetvā imā dve diṭṭhiyo sabbāpi diṭṭhī diṭṭhupādānaṃ. Tehi catūhi upādānehi. Upādīyatīti bhusaṃ gaṇhīyati. Upādiyatīti vā pāṭho, loko upādānehi taṃ taṃ ārammaṇaṃ bhusaṃ gaṇhātīti attho.
பஞ்சக³திஸமாருள்ஹோதி ஸுகதது³க்கடகாரணேஹி க³ம்மதி உபஸங்கமீயதீதி க³தி, ஸஹோகாஸகா க²ந்தா⁴. நிரயோ திரச்சா²னயோனி பெத்திவிஸயோ மனுஸ்ஸா தே³வாதி இமா பஞ்ச க³தியோ வோக்கமனபா⁴வேன பு⁴ஸங் ஆருள்ஹோ. பஞ்சஹி காமகு³ணேஹீதி ரூபஸத்³த³க³ந்த⁴ரஸபொ²ட்ட²ப்³ப³ஸங்கா²தேஹி பஞ்சஹி வத்து²காமகொட்டா²ஸேஹி. ரஜ்ஜதீதி அயோனிஸோமனஸிகாரங் படிச்ச ராகு³ப்பாத³னேன தேஹி ரஞ்ஜீயதி, ஸாரத்தோ கரீயதீதி அத்தோ². பஞ்சஹி நீவரணேஹீதி சித்தங் நீவரந்தி பரியோனந்த⁴ந்தீதி நீவரணா. காமச்ச²ந்த³ப்³யாபாத³தி²னமித்³த⁴உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சவிசிகிச்சா²ஸங்கா²தேஹி பஞ்சஹி நீவரணேஹி. ஒத்த²டோதி உபரிதோ பிஹிதோ.
Pañcagatisamāruḷhoti sukatadukkaṭakāraṇehi gammati upasaṅkamīyatīti gati, sahokāsakā khandhā. Nirayo tiracchānayoni pettivisayo manussā devāti imā pañca gatiyo vokkamanabhāvena bhusaṃ āruḷho. Pañcahi kāmaguṇehīti rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbasaṅkhātehi pañcahi vatthukāmakoṭṭhāsehi. Rajjatīti ayonisomanasikāraṃ paṭicca rāguppādanena tehi rañjīyati, sāratto karīyatīti attho. Pañcahi nīvaraṇehīti cittaṃ nīvaranti pariyonandhantīti nīvaraṇā. Kāmacchandabyāpādathinamiddhauddhaccakukkuccavicikicchāsaṅkhātehi pañcahi nīvaraṇehi. Otthaṭoti uparito pihito.
ச²ஹி விவாத³மூலேஹீதி ச²ஹி விவாத³ஸ்ஸ மூலேஹி. யதா²ஹ –
Chahi vivādamūlehīti chahi vivādassa mūlehi. Yathāha –
‘‘ச²யிமானி, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலானி. கதமானி ச²? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ. ஸோ ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி, ஸங்கே⁴பி, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி, ஸங்கே⁴பி, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ, ஸோ ஸங்கே⁴ விவாத³ங் ஜனேதி. யோ ஹோதி விவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானங். ஏவரூபங் சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலங் அஜ்ஜ²த்தங் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஸமனுபஸ்ஸெய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானாய வாயமெய்யாத². ஏவரூபங் சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலங் அஜ்ஜ²த்தங் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ந ஸமனுபஸ்ஸெய்யாத². தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிங் அனவஸ்ஸவாய படிபஜ்ஜெய்யாத². ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானங் ஹோதி. ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிங் அனவஸ்ஸவோ ஹோதி.
‘‘Chayimāni, bhikkhave, vivādamūlāni. Katamāni cha? Idha, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu kodhano hoti upanāhī. So sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi, saṅghepi, sikkhāyapi na paripūrakārī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhammepi, saṅghepi, sikkhāyapi na paripūrakārī, so saṅghe vivādaṃ janeti. Yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṃ. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha, tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha. Evarūpaṃ ce tumhe, bhikkhave, vivādamūlaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, bhikkhave, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavāya paṭipajjeyyātha. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṃ hoti. Evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṃ anavassavo hoti.
‘‘புன சபரங், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² மக்கீ² ஹோதி பளாஸீ. இஸ்ஸுகீ ஹோதி மச்ச²ரீ. ஸடோ² ஹோதி மாயாவீ. பாபிச்சோ² ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டி². ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³, ஸோ ஸத்த²ரிபி…பே॰… ஆயதிங் அனவஸ்ஸவோ ஹோதீ’’தி (பரி॰ 272; அ॰ நி॰ 6.36).
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī. Issukī hoti maccharī. Saṭho hoti māyāvī. Pāpiccho hoti micchādiṭṭhi. Sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī. Yo so, bhikkhave, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī, so sattharipi…pe… āyatiṃ anavassavo hotī’’ti (pari. 272; a. ni. 6.36).
தத்த² கோத⁴னோதி குஜ்ஜ²னலக்க²ணேன கோதே⁴ன ஸமன்னாக³தோ. உபனாஹீதி வேரஅப்படினிஸ்ஸஜ்ஜனலக்க²ணேன உபனாஹேன ஸமன்னாக³தோ. அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானந்தி த்³வின்னங் பி⁴க்கூ²னங் விவாதோ³ கத²ங் தே³வமனுஸ்ஸானங் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸங்வத்ததீதி? கோஸம்ப³கக்க²ந்த⁴கே (மஹாவ॰ 451 ஆத³யோ) விய த்³வீஸு பி⁴க்கூ²ஸு விவாத³ங் ஆபன்னேஸு தஸ்மிங் விஹாரே தேஸங் அந்தேவாஸிகா விவத³ந்தி, தேஸங் ஓவாத³ங் க³ண்ஹந்தோ பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ விவத³தி, ததோ தேஸங் உபட்டா²காபி விவத³ந்தி. அத² மனுஸ்ஸானங் ஆரக்க²தே³வதா த்³வே கொட்டா²ஸா ஹொந்தி. த⁴ம்மவாதீ³னங் ஆரக்க²தே³வதா த⁴ம்மவாதி³னியோ ஹொந்தி அத⁴ம்மவாதீ³னங் அத⁴ம்மவாதி³னியோ. ததோ ஆரக்க²தே³வதானங் மித்தா பு⁴ம்மட்ட²தே³வதா பி⁴ஜ்ஜந்தி. ஏவங் பரம்பராய யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ட²பெத்வா அரியஸாவகே ஸப்³பே³ தே³வமனுஸ்ஸா த்³வே கொட்டா²ஸா ஹொந்தி. த⁴ம்மவாதீ³ஹி பன அத⁴ம்மவாதி³னோவ ப³ஹுதரா ஹொந்தி. ததோ யங் ப³ஹுகேஹி க³ஹிதங், ஸப்³ப³ங் தங் ஸச்சந்தி த⁴ம்மங் விஸ்ஸஜ்ஜெத்வா ப³ஹுதராவ அத⁴ம்மங் க³ண்ஹந்தி. தே அத⁴ம்மங் புரக்க²த்வா விஹரந்தா அபாயேஸு நிப்³ப³த்தந்தி. ஏவங் த்³வின்னங் பி⁴க்கூ²னங் விவாதோ³ தே³வமனுஸ்ஸானங் அஹிதாய து³க்கா²ய ஹோதி. அஜ்ஜ²த்தங் வாதி தும்ஹாகங் அப்³ப⁴ந்தரபரிஸாய வா. ப³ஹித்³தா⁴ வாதி பரேஸங் பரிஸாய வா. மக்கீ²தி பரேஸங் கு³ணமக்க²ணலக்க²ணேன மக்கே²ன ஸமன்னாக³தோ. பளாஸீதி யுக³க்³கா³ஹலக்க²ணேன பளாஸேன ஸமன்னாக³தோ. இஸ்ஸுகீதி பரேஸங் ஸக்காராதி³இஸ்ஸாயனலக்க²ணாய இஸ்ஸாய ஸமன்னாக³தோ. மச்ச²ரீதி ஆவாஸமச்ச²ரியாதீ³ஹி பஞ்சஹி மச்ச²ரியேஹி ஸமன்னாக³தோ. ஸடோ²தி கேராடிகோ. மாயாவீதி கதபாபபடிச்சா²த³கோ. பாபிச்சோ²தி அஸந்தஸம்பா⁴வனிச்ச²கோ து³ஸ்ஸீலோ. மிச்சா²தி³ட்டீ²தி நத்தி²கவாதீ³ அஹேதுகவாதீ³ அகிரியவாதீ³. ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீதி ஸயங் தி³ட்டி²மேவ பராமஸதி. ஆதா⁴னக்³கா³ஹீதி த³ள்ஹக்³கா³ஹீ. து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³தி ந ஸக்கா ஹோதி க³ஹிதங் விஸ்ஸஜ்ஜாபேதுங். கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ பன ‘‘தத்த² கதமானி ச² விவாத³மூலானி? கோதோ⁴ மக்கோ² இஸ்ஸா ஸாடெ²ய்யங் பாபிச்ச²தா ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸிதா, இமானி ச² விவாத³மூலானீ’’தி (விப⁴॰ 944) பதா⁴னவஸேன ஏகேகோயேவ த⁴ம்மோ வுத்தோ.
Tattha kodhanoti kujjhanalakkhaṇena kodhena samannāgato. Upanāhīti veraappaṭinissajjanalakkhaṇena upanāhena samannāgato. Ahitāya dukkhāya devamanussānanti dvinnaṃ bhikkhūnaṃ vivādo kathaṃ devamanussānaṃ ahitāya dukkhāya saṃvattatīti? Kosambakakkhandhake (mahāva. 451 ādayo) viya dvīsu bhikkhūsu vivādaṃ āpannesu tasmiṃ vihāre tesaṃ antevāsikā vivadanti, tesaṃ ovādaṃ gaṇhanto bhikkhunisaṅgho vivadati, tato tesaṃ upaṭṭhākāpi vivadanti. Atha manussānaṃ ārakkhadevatā dve koṭṭhāsā honti. Dhammavādīnaṃ ārakkhadevatā dhammavādiniyo honti adhammavādīnaṃ adhammavādiniyo. Tato ārakkhadevatānaṃ mittā bhummaṭṭhadevatā bhijjanti. Evaṃ paramparāya yāva brahmalokā ṭhapetvā ariyasāvake sabbe devamanussā dve koṭṭhāsā honti. Dhammavādīhi pana adhammavādinova bahutarā honti. Tato yaṃ bahukehi gahitaṃ, sabbaṃ taṃ saccanti dhammaṃ vissajjetvā bahutarāva adhammaṃ gaṇhanti. Te adhammaṃ purakkhatvā viharantā apāyesu nibbattanti. Evaṃ dvinnaṃ bhikkhūnaṃ vivādo devamanussānaṃ ahitāya dukkhāya hoti. Ajjhattaṃ vāti tumhākaṃ abbhantaraparisāya vā. Bahiddhā vāti paresaṃ parisāya vā. Makkhīti paresaṃ guṇamakkhaṇalakkhaṇena makkhena samannāgato. Paḷāsīti yugaggāhalakkhaṇena paḷāsena samannāgato. Issukīti paresaṃ sakkārādiissāyanalakkhaṇāya issāya samannāgato. Maccharīti āvāsamacchariyādīhi pañcahi macchariyehi samannāgato. Saṭhoti kerāṭiko. Māyāvīti katapāpapaṭicchādako. Pāpicchoti asantasambhāvanicchako dussīlo. Micchādiṭṭhīti natthikavādī ahetukavādī akiriyavādī. Sandiṭṭhiparāmāsīti sayaṃ diṭṭhimeva parāmasati. Ādhānaggāhīti daḷhaggāhī. Duppaṭinissaggīti na sakkā hoti gahitaṃ vissajjāpetuṃ. Khuddakavatthuvibhaṅge pana ‘‘tattha katamāni cha vivādamūlāni? Kodho makkho issā sāṭheyyaṃ pāpicchatā sandiṭṭhiparāmāsitā, imāni cha vivādamūlānī’’ti (vibha. 944) padhānavasena ekekoyeva dhammo vutto.
ச²ஹி தண்ஹாகாயேஹீதி ‘‘ரூபதண்ஹா, ஸத்³த³தண்ஹா, க³ந்த⁴தண்ஹா, ரஸதண்ஹா, பொ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா, த⁴ம்மதண்ஹா’’தி (விப⁴॰ 944) வுத்தாஹி ச²ஹி தண்ஹாஹி. தத்த² யஸ்மா ஏகேகாயேவ தண்ஹா அனேகவிஸயத்தா ஏகேகஸ்மிம்பி விஸயே புனப்புனங் உப்பத்திதோ அனேகா ஹொந்தி, தஸ்மா ஸமூஹட்டே²ன காயஸத்³தே³ன யோஜெத்வா தண்ஹாகாயாதி வுத்தங். தண்ஹாகாயாதி வுத்தேபி தண்ஹா ஏவ. ரஜ்ஜதீதி ஸயங் ஆரம்மணே ரஜ்ஜதி, ஸாரத்தோ ஹோதி.
Chahi taṇhākāyehīti ‘‘rūpataṇhā, saddataṇhā, gandhataṇhā, rasataṇhā, phoṭṭhabbataṇhā, dhammataṇhā’’ti (vibha. 944) vuttāhi chahi taṇhāhi. Tattha yasmā ekekāyeva taṇhā anekavisayattā ekekasmimpi visaye punappunaṃ uppattito anekā honti, tasmā samūhaṭṭhena kāyasaddena yojetvā taṇhākāyāti vuttaṃ. Taṇhākāyāti vuttepi taṇhā eva. Rajjatīti sayaṃ ārammaṇe rajjati, sāratto hoti.
ச²ஹி தி³ட்டி²க³தேஹீதி ஸப்³பா³ஸவஸுத்தே வுத்தேஹி. வுத்தஞ்ஹி தத்த² –
Chahi diṭṭhigatehīti sabbāsavasutte vuttehi. Vuttañhi tattha –
‘‘தஸ்ஸ ஏவங் அயோனிஸோ மனஸிகரோதோ ச²ன்னங் தி³ட்டீ²னங் அஞ்ஞதரா தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி. ‘அத்தி² மே அத்தா’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி, ‘நத்தி² மே அத்தா’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி, ‘அத்தனாவ அத்தானங் ஸஞ்ஜானாமீ’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி, ‘அத்தனாவ அனத்தானங் ஸஞ்ஜானாமீ’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி, ‘அனத்தனாவ அத்தானங் ஸஞ்ஜானாமீ’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி. அத² வா பனஸ்ஸ ஏவங் தி³ட்டி² ஹோதி ‘யோ மே அயங் அத்தா வதோ³ வேதெ³ய்யோ தத்ர தத்ர கல்யாணபாபகானங் கம்மானங் விபாகங் படிஸங்வேதே³தி, ஸோ ச கோ² பன மே அயங் அத்தா நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ ஸஸ்ஸதிஸமங் ததே²வ ட²ஸ்ஸதீ’’’தி (ம॰ நி॰ 1.19).
‘‘Tassa evaṃ ayoniso manasikaroto channaṃ diṭṭhīnaṃ aññatarā diṭṭhi uppajjati. ‘Atthi me attā’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati, ‘natthi me attā’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati, ‘attanāva attānaṃ sañjānāmī’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati, ‘attanāva anattānaṃ sañjānāmī’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati, ‘anattanāva attānaṃ sañjānāmī’ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati. Atha vā panassa evaṃ diṭṭhi hoti ‘yo me ayaṃ attā vado vedeyyo tatra tatra kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedeti, so ca kho pana me ayaṃ attā nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’’ti (ma. ni. 1.19).
தத்த² அத்தி² மே அத்தாதி ஸஸ்ஸததி³ட்டி² ஸப்³ப³காலேஸு அத்தனோ அத்தி²தங் க³ண்ஹாதி. ஸச்சதோ தே²ததோதி பூ⁴ததோ ச தி²ரதோ ச, ‘‘இத³ங் ஸச்ச’’ந்தி ஸுட்டு² த³ள்ஹபா⁴வேனாதி வுத்தங் ஹோதி. நத்தி² மே அத்தாதி உச்சே²த³தி³ட்டி² ஸதோ ஸத்தஸ்ஸ தத்த² தத்த² விப⁴வக்³க³ஹணதோ. அத² வா புரிமாபி தீஸு காலேஸு அத்தீ²தி க³ஹணதோ ஸஸ்ஸததி³ட்டி², பச்சுப்பன்னமேவ அத்தீ²தி க³ண்ஹந்தீ உச்சே²த³தி³ட்டி², பச்சி²மாபி அதீதானாக³தேஸு நத்தீ²தி க³ஹணதோ ‘‘ப⁴ஸ்ஸந்தா ஆஹுதியோ’’தி க³ஹிததி³ட்டி²க³திகானங் விய உச்சே²த³தி³ட்டி². அதீதே ஏவ நத்தீ²தி க³ண்ஹந்தீ அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னகஸ்ஸ விய ஸஸ்ஸததி³ட்டி². அத்தனாவ அத்தானங் ஸஞ்ஜானாமீதி ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஸீஸேன க²ந்தே⁴ அத்தாதி க³ஹெத்வா ஸஞ்ஞாய அவஸேஸக்க²ந்தே⁴ ஸஞ்ஜானதோ இமினா அத்தனா இமங் அத்தானங் ஸஞ்ஜானாமீதி ஹோதி. அத்தனாவ அனத்தானந்தி ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ங்யேவ அத்தாதி க³ஹெத்வா, இதரே சத்தாரோபி அனத்தாதி க³ஹெத்வா ஸஞ்ஞாய தே ஸஞ்ஜானதோ ஏவங் ஹோதி. அனத்தனாவ அத்தானந்தி ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ங் அனத்தாதி க³ஹெத்வா, இதரே சத்தாரோபி அத்தாதி க³ஹெத்வா ஸஞ்ஞாய தே ஸஞ்ஜானதோ ஏவங் ஹோதி. ஸப்³பா³பி ஸஸ்ஸதுச்சே²த³தி³ட்டி²யோவ. வதோ³ வேதெ³ய்யோதிஆத³யோ பன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா ஏவ அபி⁴னிவேஸாகாரா. தத்த² வத³தீதி வதோ³, வசீகம்மஸ்ஸ காரகோதி வுத்தங் ஹோதி. வேத³யதீதி வேதெ³ய்யோ, ஜானாதி அனுப⁴வதி சாதி வுத்தங் ஹோதி. கிங் வேதே³தீதி? தத்ர தத்ர கல்யாணபாபகானங் கம்மானங் விபாகங் படிஸங்வேதே³தி . தத்ர தத்ராதி தேஸு தேஸு யோனிக³திடி²தினிவாஸனிகாயேஸு ஆரம்மணேஸு வா. நிச்சோதி உப்பாத³வயரஹிதோ. து⁴வோதி தி²ரோ ஸாரபூ⁴தோ. ஸஸ்ஸதோதி ஸப்³ப³காலிகோ. அவிபரிணாமத⁴ம்மோதி அத்தனோ பகதிபா⁴வங் அவிஜஹனத⁴ம்மோ, ககண்டகோ விய நானப்பகாரதங் நாபஜ்ஜதி. ஸஸ்ஸதிஸமந்தி சந்த³ஸூரியஸமுத்³த³மஹாபத²வீபப்³ப³தா லோகவோஹாரேன ஸஸ்ஸதியோதி வுச்சந்தி. ஸஸ்ஸதீஹி ஸமங் ஸஸ்ஸதிஸமங். யாவ ஸஸ்ஸதியோ திட்ட²ந்தி, தாவ ததே²வ ட²ஸ்ஸதீதி க³ண்ஹதோ ஏவங் தி³ட்டி² ஹோதி.
Tattha atthi me attāti sassatadiṭṭhi sabbakālesu attano atthitaṃ gaṇhāti. Saccato thetatoti bhūtato ca thirato ca, ‘‘idaṃ sacca’’nti suṭṭhu daḷhabhāvenāti vuttaṃ hoti. Natthi me attāti ucchedadiṭṭhi sato sattassa tattha tattha vibhavaggahaṇato. Atha vā purimāpi tīsu kālesu atthīti gahaṇato sassatadiṭṭhi, paccuppannameva atthīti gaṇhantī ucchedadiṭṭhi, pacchimāpi atītānāgatesu natthīti gahaṇato ‘‘bhassantā āhutiyo’’ti gahitadiṭṭhigatikānaṃ viya ucchedadiṭṭhi. Atīte eva natthīti gaṇhantī adhiccasamuppannakassa viya sassatadiṭṭhi. Attanāva attānaṃ sañjānāmīti saññākkhandhasīsena khandhe attāti gahetvā saññāya avasesakkhandhe sañjānato iminā attanā imaṃ attānaṃ sañjānāmīti hoti. Attanāva anattānanti saññākkhandhaṃyeva attāti gahetvā, itare cattāropi anattāti gahetvā saññāya te sañjānato evaṃ hoti. Anattanāva attānanti saññākkhandhaṃ anattāti gahetvā, itare cattāropi attāti gahetvā saññāya te sañjānato evaṃ hoti. Sabbāpi sassatucchedadiṭṭhiyova. Vado vedeyyotiādayo pana sassatadiṭṭhiyā eva abhinivesākārā. Tattha vadatīti vado, vacīkammassa kārakoti vuttaṃ hoti. Vedayatīti vedeyyo, jānāti anubhavati cāti vuttaṃ hoti. Kiṃ vedetīti? Tatra tatra kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paṭisaṃvedeti . Tatra tatrāti tesu tesu yonigatiṭhitinivāsanikāyesu ārammaṇesu vā. Niccoti uppādavayarahito. Dhuvoti thiro sārabhūto. Sassatoti sabbakāliko. Avipariṇāmadhammoti attano pakatibhāvaṃ avijahanadhammo, kakaṇṭako viya nānappakārataṃ nāpajjati. Sassatisamanti candasūriyasamuddamahāpathavīpabbatā lokavohārena sassatiyoti vuccanti. Sassatīhi samaṃ sassatisamaṃ. Yāva sassatiyo tiṭṭhanti, tāva tatheva ṭhassatīti gaṇhato evaṃ diṭṭhi hoti.
கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ பன ‘‘தத்ர தத்ர தீ³க⁴ரத்தங் கல்யாணபாபகானங் கம்மானங் விபாகங் பச்சனுபோ⁴தி, ந ஸோ ஜாதோ நாஹோஸி, ந ஸோ ஜாதோ ந ப⁴விஸ்ஸதி, நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோதி வா பனஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதீ’’தி (விப⁴॰ 948) ச² தி³ட்டீ² ஏவங் விஸேஸெத்வா வுத்தா.
Khuddakavatthuvibhaṅge pana ‘‘tatra tatra dīgharattaṃ kalyāṇapāpakānaṃ kammānaṃ vipākaṃ paccanubhoti, na so jāto nāhosi, na so jāto na bhavissati, nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammoti vā panassa saccato thetato diṭṭhi uppajjatī’’ti (vibha. 948) cha diṭṭhī evaṃ visesetvā vuttā.
தத்த² ந ஸோ ஜாதோ நாஹோஸீதி ஸோ அத்தா அஜாதித⁴ம்மதோ ந ஜாதோ நாம, ஸதா³ விஜ்ஜமானோயேவாதி அத்தோ². தேனேவ அதீதே நாஹோஸி, அனாக³தே ந ப⁴விஸ்ஸதி. யோ ஹி ஜாதோ, ஸோ அஹோஸி. யோ ச ஜாயிஸ்ஸதி, ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீதி வுச்சதி. அத² வா ந ஸோ ஜாதோ நாஹோஸீதி ஸோ ஸதா³ விஜ்ஜமானத்தா அதீதேபி ந ஜாது ந அஹோஸி, அனாக³தேபி ந ஜாது ந ப⁴விஸ்ஸதி. அனுஸயா வுத்தத்தா².
Tattha na so jāto nāhosīti so attā ajātidhammato na jāto nāma, sadā vijjamānoyevāti attho. Teneva atīte nāhosi, anāgate na bhavissati. Yo hi jāto, so ahosi. Yo ca jāyissati, so bhavissatīti vuccati. Atha vā na so jāto nāhosīti so sadā vijjamānattā atītepi na jātu na ahosi, anāgatepi na jātu na bhavissati. Anusayā vuttatthā.
ஸத்தஹி ஸஞ்ஞோஜனேஹீதி ஸத்தகனிபாதே வுத்தேஹி. வுத்தஞ்ஹி தத்த² –
Sattahi saññojanehīti sattakanipāte vuttehi. Vuttañhi tattha –
‘‘ஸத்திமானி, பி⁴க்க²வே, ஸங்யோஜனானி. கதமானி ஸத்த? அனுனயஸங்யோஜனங், படிக⁴ஸங்யோஜனங், தி³ட்டி²ஸங்யோஜனங், விசிகிச்சா²ஸங்யோஜனங், மானஸங்யோஜனங், ப⁴வராக³ஸங்யோஜனங், அவிஜ்ஜாஸங்யோஜனங். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த ஸங்யோஜனானீ’’தி (அ॰ நி॰ 7.8).
‘‘Sattimāni, bhikkhave, saṃyojanāni. Katamāni satta? Anunayasaṃyojanaṃ, paṭighasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ, vicikicchāsaṃyojanaṃ, mānasaṃyojanaṃ, bhavarāgasaṃyojanaṃ, avijjāsaṃyojanaṃ. Imāni kho, bhikkhave, satta saṃyojanānī’’ti (a. ni. 7.8).
தத்த² அனுனயஸங்யோஜனந்தி காமராக³ஸங்யோஜனங். ஸப்³பா³னேவேதானி ப³ந்த⁴னட்டே²ன ஸங்யோஜனானி.
Tattha anunayasaṃyojananti kāmarāgasaṃyojanaṃ. Sabbānevetāni bandhanaṭṭhena saṃyojanāni.
ஸத்தஹி மானேஹீதி கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ வுத்தேஹி. வுத்தஞ்ஹி தத்த² –
Sattahi mānehīti khuddakavatthuvibhaṅge vuttehi. Vuttañhi tattha –
‘‘மானோ , அதிமானோ, மானாதிமானோ, ஓமானோ, அதி⁴மானோ, அஸ்மிமானோ, மிச்சா²மானோ’’தி (விப⁴॰ 950).
‘‘Māno , atimāno, mānātimāno, omāno, adhimāno, asmimāno, micchāmāno’’ti (vibha. 950).
தத்த² மானோதி ஸெய்யாதி³வஸேன புக்³க³லங் அனாமஸித்வா ஜாதிஆதீ³ஸு வத்து²வஸேனேவ உன்னதி. அதிமானோதி ஜாதிஆதீ³ஹி ‘‘மயா ஸதி³ஸோ நத்தீ²’’தி அதிக்கமித்வா உன்னதி. மானாதிமானோதி ‘‘அயங் புப்³பே³ மயா ஸதி³ஸோ, இதா³னி அஹங் ஸெட்டோ², அயங் ஹீனதரோ’’தி உப்பன்னமானோ. ஓமானோதி ஜாதிஆதீ³ஹி அத்தானங் ஹெட்டா² கத்வா பவத்தமானோ, ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோயேவ. அதி⁴மானோதி அனதி⁴க³தேயேவ சதுஸச்சத⁴ம்மே அதி⁴க³தோதி மானோ. அயங் பன அதி⁴மானோ பரிஸுத்³த⁴ஸீலஸ்ஸ கம்மட்டா²னே அப்பமத்தஸ்ஸ நாமரூபங் வவத்த²பெத்வா பச்சயபரிக்³க³ஹேன விதிண்ணகங்க²ஸ்ஸ திலக்க²ணங் ஆரோபெத்வா ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தஸ்ஸ ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகஸ்ஸ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி, ந அஞ்ஞேஸங். அஸ்மிமானோதி ரூபாதீ³ஸு க²ந்தே⁴ஸு அஸ்மீதி மானோ, ‘‘அஹங் ரூப’’ந்திஆதி³வஸேன உப்பன்னமானோதி வுத்தங் ஹோதி. மிச்சா²மானோதி பாபகேன கம்மாயதனாதி³னா உப்பன்னமானோ.
Tattha mānoti seyyādivasena puggalaṃ anāmasitvā jātiādīsu vatthuvaseneva unnati. Atimānoti jātiādīhi ‘‘mayā sadiso natthī’’ti atikkamitvā unnati. Mānātimānoti ‘‘ayaṃ pubbe mayā sadiso, idāni ahaṃ seṭṭho, ayaṃ hīnataro’’ti uppannamāno. Omānoti jātiādīhi attānaṃ heṭṭhā katvā pavattamāno, hīnohamasmīti mānoyeva. Adhimānoti anadhigateyeva catusaccadhamme adhigatoti māno. Ayaṃ pana adhimāno parisuddhasīlassa kammaṭṭhāne appamattassa nāmarūpaṃ vavatthapetvā paccayapariggahena vitiṇṇakaṅkhassa tilakkhaṇaṃ āropetvā saṅkhāre sammasantassa āraddhavipassakassa puthujjanassa uppajjati, na aññesaṃ. Asmimānoti rūpādīsu khandhesu asmīti māno, ‘‘ahaṃ rūpa’’ntiādivasena uppannamānoti vuttaṃ hoti. Micchāmānoti pāpakena kammāyatanādinā uppannamāno.
லோகத⁴ம்மா வுத்தத்தா². ஸம்பரிவத்ததீதி லோகத⁴ம்மேஹி ஹேதுபூ⁴தேஹி லாபா⁴தீ³ஸு சதூஸு அனுரோத⁴வஸேன, அலாபா⁴தீ³ஸு சதூஸு படிவிரோத⁴வஸேன பு⁴ஸங் நிவத்ததி, பகதிபா⁴வங் ஜஹாதீதி அத்தோ². மிச்ச²த்தாபி வுத்தத்தா². நிய்யாதோதி க³தோ பக்க²ந்தோ³, அபி⁴பூ⁴தோதி அத்தோ².
Lokadhammā vuttatthā. Samparivattatīti lokadhammehi hetubhūtehi lābhādīsu catūsu anurodhavasena, alābhādīsu catūsu paṭivirodhavasena bhusaṃ nivattati, pakatibhāvaṃ jahātīti attho. Micchattāpi vuttatthā. Niyyātoti gato pakkhando, abhibhūtoti attho.
அட்ட²ஹி புரிஸதோ³ஸேஹீதி அட்ட²கனிபாதே உபமாஹி ஸஹ, கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ உபமங் வினா வுத்தேஹி. வுத்தஞ்ஹி தத்த² –
Aṭṭhahi purisadosehīti aṭṭhakanipāte upamāhi saha, khuddakavatthuvibhaṅge upamaṃ vinā vuttehi. Vuttañhi tattha –
‘‘கதமே அட்ட² புரிஸதோ³ஸா? இத⁴ பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ங் ஆபத்தியா சோதெ³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ‘ந ஸராமி ந ஸராமீ’தி அஸ்ஸதியாவ நிப்³பே³டே²தி. அயங் பட²மோ புரிஸதோ³ஸோ.
‘‘Katame aṭṭha purisadosā? Idha bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno ‘na sarāmi na sarāmī’ti assatiyāva nibbeṭheti. Ayaṃ paṭhamo purisadoso.
‘‘புன சபரங் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ங் ஆபத்தியா சோதெ³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ சோத³கங்யேவ படிப்ப²ரதி ‘கிங் நு கோ² துய்ஹங் பா³லஸ்ஸ அப்³யத்தஸ்ஸ ப⁴ணிதேன, த்வம்பி நாம மங் ப⁴ணிதப்³ப³ங் மஞ்ஞஸீ’தி? அயங் து³தியோ புரிஸதோ³ஸோ.
‘‘Puna caparaṃ bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno codakaṃyeva paṭippharati ‘kiṃ nu kho tuyhaṃ bālassa abyattassa bhaṇitena, tvampi nāma maṃ bhaṇitabbaṃ maññasī’ti? Ayaṃ dutiyo purisadoso.
‘‘புன சபரங் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ங் ஆபத்தியா சோதெ³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ சோத³கங்யேவ பச்சாரோபேதி ‘த்வம்பி கோ²ஸி இத்த²ன்னாமங் ஆபத்திங் ஆபன்னோ, த்வங் தாவ பட²மங் படிகரோஹீ’தி. அயங் ததியோ புரிஸதோ³ஸோ.
‘‘Puna caparaṃ bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno codakaṃyeva paccāropeti ‘tvampi khosi itthannāmaṃ āpattiṃ āpanno, tvaṃ tāva paṭhamaṃ paṭikarohī’ti. Ayaṃ tatiyo purisadoso.
‘‘புன சபரங் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ங் ஆபத்தியா சோதெ³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ அஞ்ஞேனஞ்ஞங் படிசரதி, ப³ஹித்³தா⁴ கத²ங் அபனாமேதி, கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. அயங் சதுத்தோ² புரிஸதோ³ஸோ.
‘‘Puna caparaṃ bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno aññenaññaṃ paṭicarati, bahiddhā kathaṃ apanāmeti, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti. Ayaṃ catuttho purisadoso.
‘‘புன சபரங் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ங் ஆபத்தியா சோதெ³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² பா³ஹாவிக்கே²பகங் ப⁴ணதி. அயங் பஞ்சமோ புரிஸதோ³ஸோ.
‘‘Puna caparaṃ bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno saṅghamajjhe bāhāvikkhepakaṃ bhaṇati. Ayaṃ pañcamo purisadoso.
‘‘புன சபரங் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ங் ஆபத்தியா சோதெ³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ அனாதி³யித்வா ஸங்க⁴ங் அனாதி³யித்வா சோத³கங் ஸாபத்திகோவ யேன காமங் பக்கமதி. அயங் ச²ட்டோ² புரிஸதோ³ஸோ.
‘‘Puna caparaṃ bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno anādiyitvā saṅghaṃ anādiyitvā codakaṃ sāpattikova yena kāmaṃ pakkamati. Ayaṃ chaṭṭho purisadoso.
‘‘புன சபரங் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ங் ஆபத்தியா சோதெ³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ‘நேவாஹங் ஆபன்னொம்ஹி, ந பனாஹங் அனாபன்னொம்ஹீ’தி ஸோ துண்ஹீபூ⁴தோ ஸங்க⁴ங் விஹேஸேதி. அயங் ஸத்தமோ புரிஸதோ³ஸோ.
‘‘Puna caparaṃ bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno ‘nevāhaṃ āpannomhi, na panāhaṃ anāpannomhī’ti so tuṇhībhūto saṅghaṃ viheseti. Ayaṃ sattamo purisadoso.
‘‘புன சபரங் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ங் ஆபத்தியா சோதெ³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ஏவமாஹ – ‘கிங் நு கோ² தும்ஹே ஆயஸ்மந்தோ அதிபா³ள்ஹங் மயி ப்³யாவடா? இதா³னாஹங் ஸிக்க²ங் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்திஸ்ஸாமீ’தி. ஸோ ஸிக்க²ங் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்தித்வா ஏவமாஹ ‘இதா³னி கோ² தும்ஹே ஆயஸ்மந்தோ அத்தமனா ஹோதா²’தி. அயங் அட்ட²மோ புரிஸதோ³ஸோ. இமே அட்ட² புரிஸதோ³ஸா’’தி (விப⁴॰ 957; அ॰ நி॰ 8.14).
‘‘Puna caparaṃ bhikkhū bhikkhuṃ āpattiyā codenti. So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codiyamāno evamāha – ‘kiṃ nu kho tumhe āyasmanto atibāḷhaṃ mayi byāvaṭā? Idānāhaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’ti. So sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā evamāha ‘idāni kho tumhe āyasmanto attamanā hothā’ti. Ayaṃ aṭṭhamo purisadoso. Ime aṭṭha purisadosā’’ti (vibha. 957; a. ni. 8.14).
தத்த² புரிஸதோ³ஸாதி புரிஸானங் தோ³ஸா, தே பன புரிஸஸந்தானங் தூ³ஸெந்தீதி தோ³ஸா. ந ஸராமி ந ஸராமீதி ‘‘மயா ஏதஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கதட்டா²னங் நஸ்ஸராமி ந ஸல்லக்கே²மீ’’தி ஏவங் அஸ்ஸதிபா⁴வேன நிப்³பே³டே²தி மோசேதி. சோத³கங்யேவ படிப்ப²ரதீதி படிவிருத்³தோ⁴ ஹுத்வா ப²ரதி, படிஆணிபா⁴வேன திட்ட²தி. கிங் நு கோ² துய்ஹந்தி துய்ஹங் பா³லஸ்ஸ அப்³யத்தஸ்ஸ ப⁴ணிதேன நாம கிங், யோ த்வங் நேவ வத்து²ங், ந ஆபத்திங், ந சோத³னங் ஜானாஸீதி தீ³பேதி. த்வம்பி நாம ஏவங் கிஞ்சி அஜானந்தோ ப⁴ணிதப்³ப³ங் மஞ்ஞஸீதி அஜ்ஜொ²த்த²ரதி. பச்சாரோபேதீதி ‘‘த்வம்பி கோ²ஸீ’’திஆதீ³னி வத³ந்தோ பதிஆரோபேதி. படிகரோஹீதி தே³ஸனாகா³மினிங் தே³ஸேஹி, வுட்டா²னகா³மினிதோ வுட்டா²ஹி, ததோ ஸுத்³த⁴ந்தே பதிட்டி²தோ அஞ்ஞங் சோதெ³ஸ்ஸஸீதி தீ³பேதி. அஞ்ஞேனஞ்ஞங் படிசரதீதி அஞ்ஞேன காரணேன, வசனேன வா அஞ்ஞங் காரணங், வசனங் வா படிச்சா²தே³தி. ‘‘ஆபத்திங் ஆபன்னோஸீ’’தி வுத்தோ ‘‘கோ ஆபன்னோ, கிங் ஆபன்னோ, கிஸ்மிங் ஆபன்னோ, கத²ங் ஆபன்னோ, கங் ப⁴ணத², கிங் ப⁴ணதா²’’தி ப⁴ணதி. ‘‘ஏவரூபங் கிஞ்சி தயா தி³ட்ட²’’ந்தி வுத்தே ‘‘ந ஸுணாமீ’’தி ஸோதங் உபனேதி. ப³ஹித்³தா⁴ கத²ங் அபனாமேதீதி ‘‘இத்த²ன்னாமங் ஆபத்திங் ஆபன்னோஸீ’’தி புட்டோ² ‘‘பாடலிபுத்தங் க³தொம்ஹீ’’தி வத்வா புன ‘‘ந தவ பாடலிபுத்தக³மனங் புச்சா²மா’’தி வுத்தே ததோ ராஜக³ஹங் க³தொம்ஹீதி. ‘‘ராஜக³ஹங் வா யாஹி ப்³ராஹ்மணகே³ஹங் வா, ஆபத்திங் ஆபன்னோஸீ’’தி. ‘‘தத்த² மே ஸூகரமங்ஸங் லத்³த⁴’’ந்திஆதீ³னி வத³ந்தோ கத²ங் ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²பதி. கோபந்தி குபிதபா⁴வங், தோ³ஸந்தி து³ட்ட²பா⁴வங். உப⁴யம்பேதங் கோத⁴ஸ்ஸேவ நாமங். அப்பச்சயந்தி அஸந்துட்டா²காரங், தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸேதங் நாமங். பாதுகரோதீதி த³ஸ்ஸேதி பகாஸேதி. பா³ஹாவிக்கே²பகங் ப⁴ணதீதி பா³ஹங் விக்கி²பித்வா விக்கி²பித்வா அலஜ்ஜிவசனங் வத³தி. அனாதி³யித்வாதி சித்தீகாரேன அக்³க³ஹெத்வா அவஜானித்வா, அனாத³ரோ ஹுத்வாதி அத்தோ². விஹேஸேதீதி விஹேடே²தி பா³த⁴தி. அதிபா³ள்ஹந்தி அதித³ள்ஹங் அதிப்பமாணங். மயி ப்³யாவடாதி மயி ப்³யாபாரங் ஆபன்னா. ஹீனாயாவத்தித்வாதி ஹீனஸ்ஸ கி³ஹிபா⁴வஸ்ஸ அத்தா²ய ஆவத்தித்வா, கி³ஹீ ஹுத்வாதி அத்தோ². அத்தமனா ஹோதா²தி துட்ட²சித்தா ஹோத², ‘‘மயா லபி⁴தப்³ப³ங் லப⁴த², மயா வஸிதப்³ப³ட்டா²னே வஸத², பா²ஸுவிஹாரோ வோ மயா கதோ’’தி அதி⁴ப்பாயேன வத³தி. து³ஸ்ஸதீதி து³ட்டோ² ஹோதி.
Tattha purisadosāti purisānaṃ dosā, te pana purisasantānaṃ dūsentīti dosā. Na sarāmi na sarāmīti ‘‘mayā etassa kammassa kataṭṭhānaṃ nassarāmi na sallakkhemī’’ti evaṃ assatibhāvena nibbeṭheti moceti. Codakaṃyeva paṭippharatīti paṭiviruddho hutvā pharati, paṭiāṇibhāvena tiṭṭhati. Kiṃ nu kho tuyhanti tuyhaṃ bālassa abyattassa bhaṇitena nāma kiṃ, yo tvaṃ neva vatthuṃ, na āpattiṃ, na codanaṃ jānāsīti dīpeti. Tvampi nāma evaṃ kiñci ajānanto bhaṇitabbaṃ maññasīti ajjhottharati. Paccāropetīti ‘‘tvampi khosī’’tiādīni vadanto patiāropeti. Paṭikarohīti desanāgāminiṃ desehi, vuṭṭhānagāminito vuṭṭhāhi, tato suddhante patiṭṭhito aññaṃ codessasīti dīpeti. Aññenaññaṃ paṭicaratīti aññena kāraṇena, vacanena vā aññaṃ kāraṇaṃ, vacanaṃ vā paṭicchādeti. ‘‘Āpattiṃ āpannosī’’ti vutto ‘‘ko āpanno, kiṃ āpanno, kismiṃ āpanno, kathaṃ āpanno, kaṃ bhaṇatha, kiṃ bhaṇathā’’ti bhaṇati. ‘‘Evarūpaṃ kiñci tayā diṭṭha’’nti vutte ‘‘na suṇāmī’’ti sotaṃ upaneti. Bahiddhā kathaṃ apanāmetīti ‘‘itthannāmaṃ āpattiṃ āpannosī’’ti puṭṭho ‘‘pāṭaliputtaṃ gatomhī’’ti vatvā puna ‘‘na tava pāṭaliputtagamanaṃ pucchāmā’’ti vutte tato rājagahaṃ gatomhīti. ‘‘Rājagahaṃ vā yāhi brāhmaṇagehaṃ vā, āpattiṃ āpannosī’’ti. ‘‘Tattha me sūkaramaṃsaṃ laddha’’ntiādīni vadanto kathaṃ bahiddhā vikkhipati. Kopanti kupitabhāvaṃ, dosanti duṭṭhabhāvaṃ. Ubhayampetaṃ kodhasseva nāmaṃ. Appaccayanti asantuṭṭhākāraṃ, domanassassetaṃ nāmaṃ. Pātukarotīti dasseti pakāseti. Bāhāvikkhepakaṃ bhaṇatīti bāhaṃ vikkhipitvā vikkhipitvā alajjivacanaṃ vadati. Anādiyitvāti cittīkārena aggahetvā avajānitvā, anādaro hutvāti attho. Vihesetīti viheṭheti bādhati. Atibāḷhanti atidaḷhaṃ atippamāṇaṃ. Mayi byāvaṭāti mayi byāpāraṃ āpannā. Hīnāyāvattitvāti hīnassa gihibhāvassa atthāya āvattitvā, gihī hutvāti attho. Attamanā hothāti tuṭṭhacittā hotha, ‘‘mayā labhitabbaṃ labhatha, mayā vasitabbaṭṭhāne vasatha, phāsuvihāro vo mayā kato’’ti adhippāyena vadati. Dussatīti duṭṭho hoti.
நவஹி ஆகா⁴தவத்தூ²ஹீதி ஸத்தேஸு உப்பத்திவஸேனேவ கதி²தானி. யதா²ஹ –
Navahi āghātavatthūhīti sattesu uppattivaseneva kathitāni. Yathāha –
‘‘நவயிமானி, பி⁴க்க²வே, ஆகா⁴தவத்தூ²னி. கதமானி நவ? ‘அனத்த²ங் மே அசரீ’தி ஆகா⁴தங் ப³ந்த⁴தி, ‘அனத்த²ங் மே சரதீ’தி ஆகா⁴தங் ப³ந்த⁴தி, ‘அனத்த²ங் மே சரிஸ்ஸதீ’தி ஆகா⁴தங் ப³ந்த⁴தி, ‘பியஸ்ஸ மே மனாபஸ்ஸ அனத்த²ங் அசரி, அனத்த²ங் சரதி, அனத்த²ங் சரிஸ்ஸதீ’தி ஆகா⁴தங் ப³ந்த⁴தி, ‘அப்பியஸ்ஸ மே அமனாபஸ்ஸ அத்த²ங் அசரி, அத்த²ங் சரதி, அத்த²ங் சரிஸ்ஸதீ’தி ஆகா⁴தங் ப³ந்த⁴தி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, நவ ஆகா⁴தவத்தூ²னீ’’தி (அ॰ நி॰ 9.29).
‘‘Navayimāni, bhikkhave, āghātavatthūni. Katamāni nava? ‘Anatthaṃ me acarī’ti āghātaṃ bandhati, ‘anatthaṃ me caratī’ti āghātaṃ bandhati, ‘anatthaṃ me carissatī’ti āghātaṃ bandhati, ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acari, anatthaṃ carati, anatthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati, ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari, atthaṃ carati, atthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati. Imāni kho, bhikkhave, nava āghātavatthūnī’’ti (a. ni. 9.29).
தத்த² ஆகா⁴தவத்தூ²னீதி ஆகா⁴தகாரணானி. ஆகா⁴தந்தி செத்த² கோபோ, ஸோயேவ உபரூபரி கோபஸ்ஸ வத்து²த்தா ஆகா⁴தவத்து². ஆகா⁴தங் ப³ந்த⁴தீதி கோபங் ப³ந்த⁴தி கரோதி உப்பாதே³தி. ‘‘அத்த²ங் மே நாசரி, ந சரதி, ந சரிஸ்ஸதி. பியஸ்ஸ மே மனாபஸ்ஸ அத்த²ங் நாசரி, ந சரதி, ந சரிஸ்ஸதி. அப்பியஸ்ஸ மே அமனாபஸ்ஸ அனத்த²ங் நாசரி, ந சரதி, ந சரிஸ்ஸதீ’’தி (மஹானி॰ 85; விப⁴॰ 960; த⁴॰ ஸ॰ 1066) நித்³தே³ஸே வுத்தானி அபரானிபி நவ ஆகா⁴தவத்தூ²னி இமேஹேவ நவஹி ஸங்க³ஹிதானி. ஆகா⁴திதோதி க⁴ட்டிதோ.
Tattha āghātavatthūnīti āghātakāraṇāni. Āghātanti cettha kopo, soyeva uparūpari kopassa vatthuttā āghātavatthu. Āghātaṃ bandhatīti kopaṃ bandhati karoti uppādeti. ‘‘Atthaṃ me nācari, na carati, na carissati. Piyassa me manāpassa atthaṃ nācari, na carati, na carissati. Appiyassa me amanāpassa anatthaṃ nācari, na carati, na carissatī’’ti (mahāni. 85; vibha. 960; dha. sa. 1066) niddese vuttāni aparānipi nava āghātavatthūni imeheva navahi saṅgahitāni. Āghātitoti ghaṭṭito.
நவவித⁴மானேஹீதி கதமே நவவித⁴மானா? ஸெய்யஸ்ஸ ஸெய்யோஹமஸ்மீதி மானோ, ஸெய்யஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி மானோ, ஸெய்யஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோ. ஸதி³ஸஸ்ஸ ஸெய்யோஹமஸ்மீதி மானோ, ஸதி³ஸஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி மானோ, ஸதி³ஸஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோ. ஹீனஸ்ஸ ஸெய்யோஹமஸ்மீதி மானோ, ஹீனஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி மானோ, ஹீனஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோ. இமே நவவித⁴மானா (விப⁴॰ 962).
Navavidhamānehīti katame navavidhamānā? Seyyassa seyyohamasmīti māno, seyyassa sadisohamasmīti māno, seyyassa hīnohamasmīti māno. Sadisassa seyyohamasmīti māno, sadisassa sadisohamasmīti māno, sadisassa hīnohamasmīti māno. Hīnassa seyyohamasmīti māno, hīnassa sadisohamasmīti māno, hīnassa hīnohamasmīti māno. Ime navavidhamānā (vibha. 962).
எத்த² பன ஸெய்யஸ்ஸ ஸெய்யோஹமஸ்மீதி மானோ ராஜூனஞ்சேவ பப்³ப³ஜிதானஞ்ச உப்பஜ்ஜதி. ராஜா ஹி ‘‘ரட்டே²ன வா த⁴னேன வா வாஹனேஹி வா கோ மயா ஸதி³ஸோ அத்தீ²’’தி ஏதங் மானங் கரோதி, பப்³ப³ஜிதோபி ‘‘ஸீலது⁴தங்கா³தீ³ஹி கோ மயா ஸதி³ஸோ அத்தீ²’’தி ஏதங் மானங் கரோதி.
Ettha pana seyyassa seyyohamasmīti māno rājūnañceva pabbajitānañca uppajjati. Rājā hi ‘‘raṭṭhena vā dhanena vā vāhanehi vā ko mayā sadiso atthī’’ti etaṃ mānaṃ karoti, pabbajitopi ‘‘sīladhutaṅgādīhi ko mayā sadiso atthī’’ti etaṃ mānaṃ karoti.
ஸெய்யஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி மானோபி ஏதேஸங்யேவ உப்பஜ்ஜதி. ராஜா ஹி ‘‘ரட்டே²ன வா த⁴னேன வா வாஹனேஹி வா அஞ்ஞராஜூஹி ஸத்³தி⁴ங் மய்ஹங் கிங் நானாகரண’’ந்தி ஏதங் மானங் கரோதி, பப்³ப³ஜிதோபி ‘‘ஸீலது⁴தங்கா³தீ³ஹி அஞ்ஞேன பி⁴க்கு²னா மய்ஹங் கிங் நானாகரண’’ந்தி ஏதங் மானங் கரோதி.
Seyyassa sadisohamasmīti mānopi etesaṃyeva uppajjati. Rājā hi ‘‘raṭṭhena vā dhanena vā vāhanehi vā aññarājūhi saddhiṃ mayhaṃ kiṃ nānākaraṇa’’nti etaṃ mānaṃ karoti, pabbajitopi ‘‘sīladhutaṅgādīhi aññena bhikkhunā mayhaṃ kiṃ nānākaraṇa’’nti etaṃ mānaṃ karoti.
ஸெய்யஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோபி ஏதேஸங்யேவ உப்பஜ்ஜதி. யஸ்ஸ ஹி ரஞ்ஞோ ரட்ட²ங் வா த⁴னங் வா வாஹனாதீ³னி வா நாதிஸம்பன்னானி ஹொந்தி, ஸோ ‘‘மய்ஹங் ராஜாதி வோஹாரஸுக²மத்தகமேவ, கிங் ராஜா நாம அஹ’’ந்தி ஏதங் மானங் கரோதி, பப்³ப³ஜிதோபி அப்பலாப⁴ஸக்காரோ ‘‘அஹங் த⁴ம்மகதி²கோ ப³ஹுஸ்ஸுதோ மஹாதே²ரோதி கதா²மத்தமேவ, கிங் த⁴ம்மகதி²கோ நாமாஹங், கிங் ப³ஹுஸ்ஸுதோ நாமாஹங், கிங் மஹாதே²ரோ நாமாஹங், யஸ்ஸ மே லாப⁴ஸக்காரோ நத்தீ²’’தி ஏதங் மானங் கரோதி.
Seyyassa hīnohamasmīti mānopi etesaṃyeva uppajjati. Yassa hi rañño raṭṭhaṃ vā dhanaṃ vā vāhanādīni vā nātisampannāni honti, so ‘‘mayhaṃ rājāti vohārasukhamattakameva, kiṃ rājā nāma aha’’nti etaṃ mānaṃ karoti, pabbajitopi appalābhasakkāro ‘‘ahaṃ dhammakathiko bahussuto mahātheroti kathāmattameva, kiṃ dhammakathiko nāmāhaṃ, kiṃ bahussuto nāmāhaṃ, kiṃ mahāthero nāmāhaṃ, yassa me lābhasakkāro natthī’’ti etaṃ mānaṃ karoti.
ஸதி³ஸஸ்ஸ ஸெய்யோஹமஸ்மீதி மானாத³யோ அமச்சாதீ³னங் உப்பஜ்ஜந்தி. அமச்சோ வா ஹி ரட்டி²யோ வா ‘‘போ⁴க³யானவாஹனாதீ³ஹி கோ மயா ஸதி³ஸோ அஞ்ஞோ ராஜபுரிஸோ அத்தீ²’’தி வா, ‘‘மய்ஹங் அஞ்ஞேஹி ஸத்³தி⁴ங் கிங் நானாகரண’’ந்தி வா, ‘‘அமச்சோதி நாமமேவ மய்ஹங், கா⁴ஸச்சா²த³னமத்தம்பி மே நத்தி², கிங் அமச்சோ நாமாஹ’’ந்தி வா ஏதங் மானங் கரோதி.
Sadisassaseyyohamasmīti mānādayo amaccādīnaṃ uppajjanti. Amacco vā hi raṭṭhiyo vā ‘‘bhogayānavāhanādīhi ko mayā sadiso añño rājapuriso atthī’’ti vā, ‘‘mayhaṃ aññehi saddhiṃ kiṃ nānākaraṇa’’nti vā, ‘‘amaccoti nāmameva mayhaṃ, ghāsacchādanamattampi me natthi, kiṃ amacco nāmāha’’nti vā etaṃ mānaṃ karoti.
ஹீனஸ்ஸ ஸெய்யோஹமஸ்மீதி மானாத³யோ தா³ஸாதீ³னங் உப்பஜ்ஜந்தி. தா³ஸோ ஹி ‘‘மாதிதோ வா பிதிதோ வா கோ மயா ஸதி³ஸோ அஞ்ஞோ தா³ஸோ நாம அத்தி², அஞ்ஞே ஜீவிதுங் அஸக்கொந்தா குச்சி²ஹேது தா³ஸா நாம ஜாதா, அஹங் பன பவேணிஆக³தத்தா ஸெய்யோ’’தி வா, ‘‘பவேணிஆக³தபா⁴வேன உப⁴தோஸுத்³தி⁴கதா³ஸத்தேன அஸுகதா³ஸேன நாம ஸத்³தி⁴ங் மய்ஹங் கிங் நானாகரண’’ந்தி வா, ‘‘குச்சி²வஸேனாஹங் தா³ஸப்³யங் உபக³தோ, மாதாபிதுகோடியா பன மே தா³ஸட்டா²னங் நத்தி², கிங் தா³ஸோ நாம அஹ’’ந்தி வா ஏதங் மானங் கரோதி. யதா² ச தா³ஸோ, ஏவங் புக்குஸசண்டா³லாத³யோபி ஏதங் மானங் கரொந்தியேவ. எத்த² ச ஸெய்யஸ்ஸ ஸெய்யோஹமஸ்மீதி உப்பன்னமானோவ யாதா²வமானோ, இதரே த்³வே அயாதா²வமானா. ததா² ஸதி³ஸஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி ஹீனஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி உப்பன்னமானோவ யாதா²வமானோ, இதரே த்³வே அயாதா²வமானா. தத்த² யாதா²வமானா அரஹத்தமக்³க³வஜ்ஜா², அயாதா²வமானா ஸோதாபத்திமக்³க³வஜ்ஜா²தி.
Hīnassaseyyohamasmīti mānādayo dāsādīnaṃ uppajjanti. Dāso hi ‘‘mātito vā pitito vā ko mayā sadiso añño dāso nāma atthi, aññe jīvituṃ asakkontā kucchihetu dāsā nāma jātā, ahaṃ pana paveṇiāgatattā seyyo’’ti vā, ‘‘paveṇiāgatabhāvena ubhatosuddhikadāsattena asukadāsena nāma saddhiṃ mayhaṃ kiṃ nānākaraṇa’’nti vā, ‘‘kucchivasenāhaṃ dāsabyaṃ upagato, mātāpitukoṭiyā pana me dāsaṭṭhānaṃ natthi, kiṃ dāso nāma aha’’nti vā etaṃ mānaṃ karoti. Yathā ca dāso, evaṃ pukkusacaṇḍālādayopi etaṃ mānaṃ karontiyeva. Ettha ca seyyassa seyyohamasmīti uppannamānova yāthāvamāno, itare dve ayāthāvamānā. Tathā sadisassa sadisohamasmīti hīnassa hīnohamasmīti uppannamānova yāthāvamāno, itare dve ayāthāvamānā. Tattha yāthāvamānā arahattamaggavajjhā, ayāthāvamānā sotāpattimaggavajjhāti.
தண்ஹாமூலகா வுத்தாயேவ. ரஜ்ஜதீதி ந கேவலங் ராகே³னேவ ரஜ்ஜதி, அத² கோ² தண்ஹாமூலகானங் பரியேஸனாதீ³னம்பி ஸம்ப⁴வதோ தண்ஹாமூலகேஹி ஸப்³பே³ஹி அகுஸலத⁴ம்மேஹி ரஜ்ஜதி, யுஜ்ஜதி ப³ஜ்ஜ²தீதி அதி⁴ப்பாயோ.
Taṇhāmūlakā vuttāyeva. Rajjatīti na kevalaṃ rāgeneva rajjati, atha kho taṇhāmūlakānaṃ pariyesanādīnampi sambhavato taṇhāmūlakehi sabbehi akusaladhammehi rajjati, yujjati bajjhatīti adhippāyo.
த³ஸஹி கிலேஸவத்தூ²ஹீதி கதமானி த³ஸ கிலேஸவத்தூ²னி? லோபோ⁴, தோ³ஸோ, மோஹோ, மானோ, தி³ட்டி², விசிகிச்சா², தி²னங், உத்³த⁴ச்சங், அஹிரிகங், அனொத்தப்பந்தி இமானி த³ஸ கிலேஸவத்தூ²னி (விப⁴॰ 966).
Dasahikilesavatthūhīti katamāni dasa kilesavatthūni? Lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṃ, uddhaccaṃ, ahirikaṃ, anottappanti imāni dasa kilesavatthūni (vibha. 966).
தத்த² கிலேஸா ஏவ கிலேஸவத்தூ²னி, வஸந்தி வா எத்த² அகீ²ணாஸவா ஸத்தா லோபா⁴தீ³ஸு பதிட்டி²தத்தாதி வத்தூ²னி, கிலேஸா ச தே தப்பதிட்டா²னங் ஸத்தானங் வத்தூ²னி சாதி கிலேஸவத்தூ²னி. யஸ்மா செத்த² அனந்தரபச்சயாதி³பா⁴வேன உப்பஜ்ஜமானாபி கிலேஸா வஸந்தி ஏவ நாம, தஸ்மா கிலேஸானங் வத்தூ²னீதிபி கிலேஸவத்தூ²னி. லுப்³ப⁴ந்தி தேன, ஸயங் வா லுப்³ப⁴தி, லுப்³ப⁴னமத்தமேவ வா தந்தி லோபோ⁴. து³ஸ்ஸந்தி தேன, ஸயங் வா து³ஸ்ஸதி, து³ஸ்ஸனமத்தமேவ வா தந்தி தோ³ஸோ. முய்ஹந்தி தேன, ஸயங் வா முய்ஹதி, முய்ஹனமத்தமேவ வா தந்தி மோஹோ. மஞ்ஞதீதி மானோ. தி³ட்டி²ஆத³யோ வுத்தத்தா²வ . ந ஹிரீயதீதி அஹிரிகோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ அஹிரிகங். ந ஒத்தப்பதீதி அனொத்தப்பீ, தஸ்ஸ பா⁴வோ அனொத்தப்பங். தேஸு அஹிரிகங் காயது³ச்சரிதாதீ³ஹி அஜிகு³ச்ச²னலக்க²ணங், அனொத்தப்பங் தேஹேவ அஸாரஜ்ஜனலக்க²ணங், கிலிஸ்ஸதீதி உபதாபீயதி விபா³தீ⁴யதி.
Tattha kilesā eva kilesavatthūni, vasanti vā ettha akhīṇāsavā sattā lobhādīsu patiṭṭhitattāti vatthūni, kilesā ca te tappatiṭṭhānaṃ sattānaṃ vatthūni cāti kilesavatthūni. Yasmā cettha anantarapaccayādibhāvena uppajjamānāpi kilesā vasanti eva nāma, tasmā kilesānaṃ vatthūnītipi kilesavatthūni. Lubbhanti tena, sayaṃ vā lubbhati, lubbhanamattameva vā tanti lobho. Dussanti tena, sayaṃ vā dussati, dussanamattameva vā tanti doso. Muyhanti tena, sayaṃ vā muyhati, muyhanamattameva vā tanti moho. Maññatīti māno. Diṭṭhiādayo vuttatthāva . Na hirīyatīti ahiriko, tassa bhāvo ahirikaṃ. Na ottappatīti anottappī, tassa bhāvo anottappaṃ. Tesu ahirikaṃ kāyaduccaritādīhi ajigucchanalakkhaṇaṃ, anottappaṃ teheva asārajjanalakkhaṇaṃ, kilissatīti upatāpīyati vibādhīyati.
த³ஸஹி ஆகா⁴தவத்தூ²ஹீதி புப்³பே³ வுத்தேஹி நவஹி ச ‘‘அட்டா²னே வா பனாகா⁴தோ ஜாயதீ’’தி (த⁴॰ ஸ॰ 1066) வுத்தேன சாதி த³ஸஹி. அனத்த²ங் மே அசரீதிஆதீ³னிபி ஹி அவிகப்பெத்வா கா²ணுகண்டகாதி³ம்ஹிபி அட்டா²னே ஆகா⁴தோ உப்பஜ்ஜதி.
Dasahi āghātavatthūhīti pubbe vuttehi navahi ca ‘‘aṭṭhāne vā panāghāto jāyatī’’ti (dha. sa. 1066) vuttena cāti dasahi. Anatthaṃ me acarītiādīnipi hi avikappetvā khāṇukaṇṭakādimhipi aṭṭhāne āghāto uppajjati.
த³ஸஹி அகுஸலகம்மபதே²ஹீதி கதமே த³ஸ அகுஸலகம்மபதா² (தீ³॰ நி॰ 3.360)? பாணாதிபாதோ, அதி³ன்னாதா³னங், காமேஸுமிச்சா²சாரோ, முஸாவாதோ³, பிஸுணா வாசா, ப²ருஸா வாசா, ஸம்ப²ப்பலாபோ, அபி⁴ஜ்ஜா², ப்³யாபாதோ³, மிச்சா²தி³ட்டி². இமே த³ஸ அகுஸலகம்மபதா². தத்த² அகுஸலகம்மானி ச தானி பதா² ச து³க்³க³தியாதி அகுஸலகம்மபதா². ஸமன்னாக³தோதி ஸமங்கீ³பூ⁴தோ.
Dasahi akusalakammapathehīti katame dasa akusalakammapathā (dī. ni. 3.360)? Pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo, abhijjhā, byāpādo, micchādiṭṭhi. Ime dasa akusalakammapathā. Tattha akusalakammāni ca tāni pathā ca duggatiyāti akusalakammapathā. Samannāgatoti samaṅgībhūto.
த³ஸஹி ஸஞ்ஞோஜனேஹீதி கதமானி த³ஸ ஸங்யோஜனானி (த⁴॰ ஸ॰ 1118)? காமராக³ஸங்யோஜனங், படிக⁴ஸங்யோஜனங், மானஸங்யோஜனங், தி³ட்டி²ஸங்யோஜனங், விசிகிச்சா²ஸங்யோஜனங், ஸீலப்³ப³தபராமாஸஸங்யோஜனங், ப⁴வராக³ஸங்யோஜனங், இஸ்ஸாஸங்யோஜனங், மச்ச²ரியஸங்யோஜனங், அவிஜ்ஜாஸங்யோஜனங், இமானி த³ஸ ஸங்யோஜனானி. மிச்ச²த்தா வுத்தாயேவ.
Dasahi saññojanehīti katamāni dasa saṃyojanāni (dha. sa. 1118)? Kāmarāgasaṃyojanaṃ, paṭighasaṃyojanaṃ, mānasaṃyojanaṃ, diṭṭhisaṃyojanaṃ, vicikicchāsaṃyojanaṃ, sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ, bhavarāgasaṃyojanaṃ, issāsaṃyojanaṃ, macchariyasaṃyojanaṃ, avijjāsaṃyojanaṃ, imāni dasa saṃyojanāni. Micchattā vuttāyeva.
த³ஸவத்து²காய மிச்சா²தி³ட்டி²யாதி கதமா த³ஸவத்து²கா மிச்சா²தி³ட்டி² (விப⁴॰ 971)? நத்தி² தி³ன்னங், நத்தி² யிட்ட²ங், நத்தி² ஹுதங், நத்தி² ஸுகதது³க்கடானங் கம்மானங் ப²லங் விபாகோ, நத்தி² அயங் லோகோ, நத்தி² பரோ லோகோ, நத்தி² மாதா, நத்தி² பிதா, நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகா, நத்தி² லோகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸம்மக்³க³தா ஸம்மாபடிபன்னா யே இமஞ்ச லோகங் பரஞ்ச லோகங் ஸயங் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதெ³ந்தி. அயங் த³ஸவத்து²கா மிச்சா²தி³ட்டி².
Dasavatthukāya micchādiṭṭhiyāti katamā dasavatthukā micchādiṭṭhi (vibha. 971)? Natthi dinnaṃ, natthi yiṭṭhaṃ, natthi hutaṃ, natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko, natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedenti. Ayaṃ dasavatthukā micchādiṭṭhi.
தத்த² த³ஸவத்து²காதி த³ஸ வத்தூ²னி ஏதிஸ்ஸாதி த³ஸவத்து²கா. நத்தி² தி³ன்னந்தி தி³ன்னங் நாம அத்தி², ஸக்கா கஸ்ஸசி கிஞ்சி தா³துந்தி ஜானாதி. தி³ன்னஸ்ஸ பன ப²லங் விபாகோ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² யிட்ட²ந்தி யிட்ட²ங் வுச்சதி மஹாயாகோ³, தங் யஜிதுங் ஸக்காதி ஜானாதி. யிட்ட²ஸ்ஸ பன ப²லங் விபாகோ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. ஹுதந்தி ஆஹுனபாஹுனமங்க³லகிரியா, தங் காதுங் ஸக்காதி ஜானாதி. தஸ்ஸ பன ப²லங் விபாகோ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. ஸுகதது³க்கடானந்தி எத்த² த³ஸ குஸலகம்மபதா² ஸுகதகம்மானி நாம, த³ஸ அகுஸலகம்மபதா² து³க்கடகம்மானி நாம. தேஸங் அத்தி²பா⁴வங் ஜானாதி. ப²லங் விபாகோ பன நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² அயங் லோகோதி பரலோகே டி²தோ இமங் லோகங் நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² பரோ லோகோதி இத⁴லோகே டி²தோ பரலோகங் நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² மாதா நத்தி² பிதாதி மாதாபிதூனங் அத்தி²பா⁴வங் ஜானாதி. தேஸு கதப்பச்சயேன கோசி ப²லங் விபாகோ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகாதி சவனகஉபபஜ்ஜனகஸத்தா நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. ஸம்மக்³க³தா ஸம்மாபடிபன்னாதி அனுலோமபடிபத³ங் படிபன்னா த⁴ம்மிகஸமணப்³ராஹ்மணா லோகஸ்மிங் நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. யே இமஞ்ச லோகங்…பே॰… பவேதெ³ந்தீதி இமஞ்ச பரஞ்ச லோகங் அத்தனாவ அபி⁴விஸிட்டே²ன ஞாணேன ஞத்வா பவேத³னஸமத்தோ² ஸப்³ப³ஞ்ஞூ பு³த்³தோ⁴ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி.
Tattha dasavatthukāti dasa vatthūni etissāti dasavatthukā. Natthi dinnanti dinnaṃ nāma atthi, sakkā kassaci kiñci dātunti jānāti. Dinnassa pana phalaṃ vipāko natthīti gaṇhāti. Natthi yiṭṭhanti yiṭṭhaṃ vuccati mahāyāgo, taṃ yajituṃ sakkāti jānāti. Yiṭṭhassa pana phalaṃ vipāko natthīti gaṇhāti. Hutanti āhunapāhunamaṅgalakiriyā, taṃ kātuṃ sakkāti jānāti. Tassa pana phalaṃ vipāko natthīti gaṇhāti. Sukatadukkaṭānanti ettha dasa kusalakammapathā sukatakammāni nāma, dasa akusalakammapathā dukkaṭakammāni nāma. Tesaṃ atthibhāvaṃ jānāti. Phalaṃ vipāko pana natthīti gaṇhāti. Natthi ayaṃ lokoti paraloke ṭhito imaṃ lokaṃ natthīti gaṇhāti. Natthi paro lokoti idhaloke ṭhito paralokaṃ natthīti gaṇhāti. Natthi mātā natthi pitāti mātāpitūnaṃ atthibhāvaṃ jānāti. Tesu katappaccayena koci phalaṃ vipāko natthīti gaṇhāti. Natthi sattā opapātikāti cavanakaupapajjanakasattā natthīti gaṇhāti. Sammaggatā sammāpaṭipannāti anulomapaṭipadaṃ paṭipannā dhammikasamaṇabrāhmaṇā lokasmiṃ natthīti gaṇhāti. Ye imañca lokaṃ…pe… pavedentīti imañca parañca lokaṃ attanāva abhivisiṭṭhena ñāṇena ñatvā pavedanasamattho sabbaññū buddho natthīti gaṇhāti.
அந்தக்³கா³ஹிகாய தி³ட்டி²யாதி ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’திஆதி³கங் ஏகேகங் அந்தங் பா⁴க³ங் க³ண்ஹாதீதி அந்தக்³கா³ஹிகா. அத² வா அந்தஸ்ஸ கா³ஹோ அந்தக்³கா³ஹோ, அந்தக்³கா³ஹோ அஸ்ஸா அத்தீ²தி அந்தக்³கா³ஹிகா. தாய அந்தக்³கா³ஹிகாய. ஸா பன வுத்தாயேவ.
Antaggāhikāya diṭṭhiyāti ‘‘sassato loko’’tiādikaṃ ekekaṃ antaṃ bhāgaṃ gaṇhātīti antaggāhikā. Atha vā antassa gāho antaggāho, antaggāho assā atthīti antaggāhikā. Tāya antaggāhikāya. Sā pana vuttāyeva.
அட்ட²ஸததண்ஹாபபஞ்சஸதேஹீதி அட்டு²த்தரங் ஸதங் அட்ட²ஸதங். ஸங்ஸாரே பபஞ்சேதி சிரங் வஸாபேதீதி பபஞ்சோ, தண்ஹா ஏவ பபஞ்சோ தண்ஹாபபஞ்சோ, ஆரம்மணபே⁴தே³ன புனப்புனங் உப்பத்திவஸேன ச தண்ஹானங் ப³ஹுகத்தா ப³ஹுவசனங் கத்வா தண்ஹாபபஞ்சானங் ஸதங் தண்ஹாபபஞ்சஸதங். தேன ‘‘தண்ஹாபபஞ்சஸதேனா’’தி வத்தப்³பே³ வசனவிபல்லாஸவஸேன ‘‘தண்ஹாபபஞ்சஸதேஹீ’’தி ப³ஹுவசனநித்³தே³ஸோ கதோ. அட்ட²ஸதந்தி ஸங்கா²தேன தண்ஹாபபஞ்சஸதேனாதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அட்ட² அப்³போ³ஹாரிகானி கத்வா ஸதமேவ க³ஹிதந்தி வேதி³தப்³ப³ங். கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ பன தண்ஹாவிசரிதானீதி ஆக³தங். யதா²ஹ –
Aṭṭhasatataṇhāpapañcasatehīti aṭṭhuttaraṃ sataṃ aṭṭhasataṃ. Saṃsāre papañceti ciraṃ vasāpetīti papañco, taṇhā eva papañco taṇhāpapañco, ārammaṇabhedena punappunaṃ uppattivasena ca taṇhānaṃ bahukattā bahuvacanaṃ katvā taṇhāpapañcānaṃ sataṃ taṇhāpapañcasataṃ. Tena ‘‘taṇhāpapañcasatenā’’ti vattabbe vacanavipallāsavasena ‘‘taṇhāpapañcasatehī’’ti bahuvacananiddeso kato. Aṭṭhasatanti saṅkhātena taṇhāpapañcasatenāti attho daṭṭhabbo. Aṭṭha abbohārikāni katvā satameva gahitanti veditabbaṃ. Khuddakavatthuvibhaṅge pana taṇhāvicaritānīti āgataṃ. Yathāha –
‘‘அட்டா²ரஸ தண்ஹாவிசரிதானி அஜ்ஜ²த்திகஸ்ஸ உபாதா³ய, அட்டா²ரஸ தண்ஹாவிசரிதானி பா³ஹிரஸ்ஸ உபாதா³ய, ததே³கஜ்ஜ²ங் அபி⁴ஸஞ்ஞுஹித்வா அபி⁴ஸங்கி²பித்வா ச²த்திங்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி ஹொந்தி. இதி அதீதானி ச²த்திங்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி, அனாக³தானி ச²த்திங்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி, பச்சுப்பன்னானி ச²த்திங்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி ததே³கஜ்ஜ²ங் அபி⁴ஸஞ்ஞுஹித்வா அபி⁴ஸங்கி²பித்வா அட்ட²தண்ஹாவிசரிதஸதங் ஹோதீ’’தி (விப⁴॰ 842).
‘‘Aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya, tadekajjhaṃ abhisaññuhitvā abhisaṅkhipitvā chattiṃsa taṇhāvicaritāni honti. Iti atītāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, anāgatāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, paccuppannāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni tadekajjhaṃ abhisaññuhitvā abhisaṅkhipitvā aṭṭhataṇhāvicaritasataṃ hotī’’ti (vibha. 842).
தண்ஹாபபஞ்சாயேவ பனெத்த² தண்ஹாவிசரிதானீதி வுத்தா. தண்ஹாஸமுதா³சாரா தண்ஹாபவத்தியோதி அத்தோ². அஜ்ஜ²த்திகஸ்ஸ உபாதா³யாதி அஜ்ஜ²த்திகங் க²ந்த⁴பஞ்சகங் உபாதா³ய. இத³ஞ்ஹி உபயோக³த்தே² ஸாமிவசனங். வித்தா²ரோ பனஸ்ஸ தஸ்ஸ நித்³தே³ஸே (விப⁴॰ 973) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. அயங் பன அபரோ நயோ – ரூபாரம்மணாயேவ காமதண்ஹா, ப⁴வதண்ஹா, விப⁴வதண்ஹாதி திஸ்ஸோ தண்ஹா ஹொந்தி, ததா² ஸத்³தா³தி³ஆரம்மணாதி ச²ஸு ஆரம்மணேஸு அட்டா²ரஸ தண்ஹா ஹொந்தி, அஜ்ஜ²த்தாரம்மணா அட்டா²ரஸ, ப³ஹித்³தா⁴ரம்மணா அட்டா²ரஸாதி ச²த்திங்ஸ ஹொந்தி. தா ஏவ அதீதாரம்மணா ச²த்திங்ஸ, அனாக³தாரம்மணா ச²த்திங்ஸ, பச்சுப்பன்னாரம்மணா ச²த்திங்ஸாதி அட்ட²தண்ஹாவிசரிதஸதங் ஹோதி. பபஞ்சிதோதி ஆரம்மணே, ஸங்ஸாரே வா பபஞ்சிதோ சிரவாஸிதோ.
Taṇhāpapañcāyeva panettha taṇhāvicaritānīti vuttā. Taṇhāsamudācārā taṇhāpavattiyoti attho. Ajjhattikassa upādāyāti ajjhattikaṃ khandhapañcakaṃ upādāya. Idañhi upayogatthe sāmivacanaṃ. Vitthāro panassa tassa niddese (vibha. 973) vuttanayeneva veditabbo. Ayaṃ pana aparo nayo – rūpārammaṇāyeva kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhāti tisso taṇhā honti, tathā saddādiārammaṇāti chasu ārammaṇesu aṭṭhārasa taṇhā honti, ajjhattārammaṇā aṭṭhārasa, bahiddhārammaṇā aṭṭhārasāti chattiṃsa honti. Tā eva atītārammaṇā chattiṃsa, anāgatārammaṇā chattiṃsa, paccuppannārammaṇā chattiṃsāti aṭṭhataṇhāvicaritasataṃ hoti. Papañcitoti ārammaṇe, saṃsāre vā papañcito ciravāsito.
த்³வாஸட்டி²யா தி³ட்டி²க³தேஹீதி ‘‘கதமானி த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி ப்³ரஹ்மஜாலே வெய்யாகரணே வுத்தானி ப⁴க³வதா? சத்தாரோ ஸஸ்ஸதவாதா³, சத்தாரோ ஏகச்சஸஸ்ஸதவாதா³, சத்தாரோ அந்தானந்திகா , சத்தாரோ அமராவிக்கே²பிகா, த்³வே அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னிகா, ஸோளஸ ஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² அஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³, ஸத்த உச்சே²த³வாதா³, பஞ்ச தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதா³தி இமானி த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி ப்³ரஹ்மஜாலே வெய்யாகரணே வுத்தானி ப⁴க³வதா’’தி (விப⁴॰ 977). வித்தா²ரோ பனெத்த² ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.
Dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatehīti ‘‘katamāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni bhagavatā? Cattāro sassatavādā, cattāro ekaccasassatavādā, cattāro antānantikā , cattāro amarāvikkhepikā, dve adhiccasamuppannikā, soḷasa saññīvādā, aṭṭha asaññīvādā, aṭṭha nevasaññīnāsaññīvādā, satta ucchedavādā, pañca diṭṭhadhammanibbānavādāti imāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni bhagavatā’’ti (vibha. 977). Vitthāro panettha brahmajālasutte vuttanayeneva veditabbo.
அஹஞ்சம்ஹி திண்ணோதி அஹஞ்ச சதுரோக⁴ங், ஸங்ஸாரஸமுத்³த³ங் வா திண்ணோ அம்ஹி ப⁴வாமி. முத்தோதி ராகா³தி³ப³ந்த⁴னேஹி முத்தோ. த³ந்தோதி நிப்³பி³ஸேவனோ நிப்பரிப்ப²ந்தோ³. ஸந்தோதி ஸீதீபூ⁴தோ. அஸ்ஸத்தோ²தி நிப்³பா³னத³ஸ்ஸனே லத்³த⁴ஸ்ஸாஸோ. பரினிப்³பு³தோதி கிலேஸபரினிப்³பா³னேன பரினிப்³பு³தோ. பஹோமீதி ஸமத்தொ²ம்ஹி. கோ²இதி ஏகங்ஸத்தே² நிபாதோ. பரே ச பரினிப்³பா³பேதுந்தி எத்த² பரே ச-ஸத்³தோ³ ‘‘பரே ச தாரேது’’ந்திஆதீ³ஹிபி யோஜேதப்³போ³தி.
Ahañcamhi tiṇṇoti ahañca caturoghaṃ, saṃsārasamuddaṃ vā tiṇṇo amhi bhavāmi. Muttoti rāgādibandhanehi mutto. Dantoti nibbisevano nipparipphando. Santoti sītībhūto. Assatthoti nibbānadassane laddhassāso. Parinibbutoti kilesaparinibbānena parinibbuto. Pahomīti samatthomhi. Khoiti ekaṃsatthe nipāto. Pare ca parinibbāpetunti ettha pare ca-saddo ‘‘pare ca tāretu’’ntiādīhipi yojetabboti.
மஹாகருணாஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.
Mahākaruṇāñāṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
திபிடக (மூல) • Tipiṭaka (Mūla) / ஸுத்தபிடக • Suttapiṭaka / கு²த்³த³கனிகாய • Khuddakanikāya / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளி • Paṭisambhidāmaggapāḷi / 71. மஹாகருணாஞாணனித்³தே³ஸோ • 71. Mahākaruṇāñāṇaniddeso
