| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
੬. ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
6. Mahākammavibhaṅgasuttavaṇṇanā
੨੯੮. ਏવਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਮੋਘਨ੍ਤਿ ਤੁਚ੍ਛਂ ਅਫਲਂ। ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤਥਂ ਭੂਤਂ। ਇਦਞ੍ਚ ਏਤੇਨ ਨ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ, ਉਪਾਲਿਸੁਤ੍ਤੇ (ਮ॰ ਨਿ॰ ੨.੫੬) ਪਨ – ‘‘ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਮਹਾਸਾવਜ੍ਜਤਰਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਯ ਪਾਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪવਤ੍ਤਿਯਾ, ਨੋ ਤਥਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨੋ ਤਥਾ વਚੀਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਭਗવਤਾ વੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਾ ਕਥਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਪਾਕਟਾ ਜਾਤਾ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍વਾ ਏਸ વਦਤਿ। ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਸਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ – ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ, ਅਭਿਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪੋਟ੍ਠਪਾਦਸੁਤ੍ਤੇ (ਦੀ॰ ਨਿ॰ ੧.੪੦੬ ਆਦਯੋ) ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਭਿਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਕਥਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વਦਤਿ। ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ વੇਦਿਯਤੀਤਿ ਏਕવੇਦਨਮ੍ਪਿ ਨ વੇਦਿਯਤਿ। ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖੋਤਿ ਥੇਰੋ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ। ਪਰਿਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਗਰਹਤੋ ਮੋਚਨੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ। ਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਂ, ਸਾਭਿਸਨ੍ਧਿਕਂ ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍વਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੋਤਿ ਥੇਰੋ ‘‘ਅਕੁਸਲਮੇવ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਏવਂ વਦਤਿ।
298.Evaṃme sutanti mahākammavibhaṅgasuttaṃ. Tattha moghanti tucchaṃ aphalaṃ. Saccanti tathaṃ bhūtaṃ. Idañca etena na sammukhā sutaṃ, upālisutte (ma. ni. 2.56) pana – ‘‘manokammaṃ mahāsāvajjataraṃ paññapemi pāpassa kammassa kiriyāya pāpassa kammassa pavattiyā, no tathā kāyakammaṃ no tathā vacīkamma’’nti bhagavatā vuttaṃ atthi, sā kathā titthiyānaṃ antare pākaṭā jātā, taṃ gahetvā esa vadati. Atthi ca sā samāpattīti idaṃ – ‘‘kathaṃ nu kho, bho, abhisaññānirodho hotī’’ti poṭṭhapādasutte (dī. ni. 1.406 ādayo) uppannaṃ abhisaññānirodhakathaṃ sandhāya vadati. Na kiñci vediyatīti ekavedanampi na vediyati. Atthi ca khoti thero nirodhasamāpattiṃ sandhāya anujānāti. Parirakkhitabbanti garahato mocanena rakkhitabbaṃ. Sañcetanā assa atthīti sañcetanikaṃ, sābhisandhikaṃ sañcetanikakammaṃ katvāti attho. Dukkhaṃ soti thero ‘‘akusalameva sandhāya paribbājako pucchatī’’ti saññāya evaṃ vadati.
ਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਨ੍ਤਿ ਭਗવਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗੇਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਸਮਨ੍ਤਾ ਯੋਜਨਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਲਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾવ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਯਞ੍ਚ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਨ ਦੂਰੇ ਗਾવੁਤਮਤ੍ਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ વਸਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਭਗવਾ ਏવਮਾਹਾਤਿ? ਸਮਾਗਮਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇવਮਾਹ।
Dassanampi kho ahanti bhagavā caturaṅgepi andhakāre samantā yojanaṭṭhāne tilamattampi saṅkhāraṃ maṃsacakkhunāva passati, ayañca paribbājako na dūre gāvutamattabbhantare vasati, kasmā bhagavā evamāhāti? Samāgamadassanaṃ sandhāyevamāha.
੨੯੯. ਉਦਾਯੀਤਿ ਲਾਲੁਦਾਯੀ। ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਮੇવ। ਇਤਿ ਇਮਂ વਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਂ ਕਿਲੇਸਦੁਕ੍ਖਂ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸਚੇ ਭਾਸਿਤਂ ਭવੇਯ੍ਯ ਭਗવਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ।
299.Udāyīti lāludāyī. Taṃ dukkhasminti sabbaṃ taṃ dukkhameva. Iti imaṃ vaṭṭadukkhaṃ kilesadukkhaṃ saṅkhāradukkhaṃ sandhāya ‘‘sace bhāsitaṃ bhaveyya bhagavā’’ti pucchati.
੩੦੦. ਉਮ੍ਮਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹਾਉਮ੍ਮਙ੍ਗਂ। ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਮਾਨੋਤਿ ਸੀਸਂ ਨੀਹਰਮਾਨੋ। ਅਯੋਨਿਸੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਨੁਪਾਯੇਨ ਸੀਸਂ ਨੀਹਰਿਸ੍ਸਤਿ। ਇਦਞ੍ਚ ਪਨ ਭਗવਾ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਨੇવ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨੇવ ਪਨ ਅਞ੍ਞਾਸਿ। ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਨਾਮ ਸੁવਿਜਾਨੋ ਹੋਤਿ, ਕਥੇਤੁਕਾਮੋ ਗੀવਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਹਨੁਕਂ ਚਾਲੇਤਿ, ਮੁਖਮਸ੍ਸ ਫਨ੍ਦਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ। ਭਗવਾ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਦਿਸ੍વਾ ‘‘ਅਯਂ ਉਦਾਯੀ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਯਂ ਅਭੂਤਂ, ਤਦੇવ ਕਥੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਓਲੋਕੇਤ੍વਾવ ਅਞ੍ਞਾਸਿ। ਆਦਿਂ ਯੇવਾਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿਯੇવ। ਤਿਸ੍ਸੋ વੇਦਨਾਤਿ ‘‘ਕਿਂ ਸੋ વੇਦਿਯਤੀ’’ਤਿ? ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ વੇਦਨਾ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ ਏવਂ વવਤ੍ਥਪੇਤ੍વਾવ ਤਿਸ੍ਸੋ વੇਦਨਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾ। ਸੁਖવੇਦਨਿਯਨ੍ਤਿ ਸੁਖવੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ। ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ।
300.Ummaṅganti pañhāummaṅgaṃ. Ummujjamānoti sīsaṃ nīharamāno. Ayoniso ummujjissatīti anupāyena sīsaṃ nīharissati. Idañca pana bhagavā jānanto neva dibbacakkhunā na cetopariyañāṇena na sabbaññutañāṇena jāni, adhippāyeneva pana aññāsi. Kathentassa hi adhippāyo nāma suvijāno hoti, kathetukāmo gīvaṃ paggaṇhāti, hanukaṃ cāleti, mukhamassa phandati, sannisīdituṃ na sakkoti. Bhagavā tassa taṃ ākāraṃ disvā ‘‘ayaṃ udāyī sannisīdituṃ na sakkoti, yaṃ abhūtaṃ, tadeva kathessatī’’ti oloketvāva aññāsi. Ādiṃ yevātiādimhiyeva. Tisso vedanāti ‘‘kiṃ so vediyatī’’ti? Pucchantena ‘‘tisso vedanā pucchāmī’’ti evaṃ vavatthapetvāva tisso vedanā pucchitā. Sukhavedaniyanti sukhavedanāya paccayabhūtaṃ. Sesesupi eseva nayo.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਾਮਾવਚਰਕੁਸਲਤੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਕਜ੍ਝਾਨਚੇਤਨਾਤਿ ਏવਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪવਤ੍ਤੇਸੁ ਸੁਖવੇਦਨਾਯ ਜਨਨਤੋ ਸੁਖવੇਦਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ। ਕਾਮਾવਚਰਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂਯੇવ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸੁਖਂ ਜਨੇਤਿ, ਪવਤ੍ਤੇ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਮ੍ਪਿ।
Ettha ca kāmāvacarakusalato somanassasahagatacittasampayuttā catasso cetanā, heṭṭhā tikajjhānacetanāti evaṃ paṭisandhipavattesu sukhavedanāya jananato sukhavedaniyaṃ kammaṃ nāma. Kāmāvacarañcettha paṭisandhiyaṃyeva ekantena sukhaṃ janeti, pavatte iṭṭhamajjhattārammaṇe adukkhamasukhampi.
ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪવਤ੍ਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸੇવ ਜਨਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖવੇਦਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ। ਕਾਯਦ੍વਾਰੇ ਪવਤ੍ਤੇਯੇવ ਚੇਤਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਮ੍ਪਿ, ਸਾ ਪਨ વੇਦਨਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇਸੁਯੇવ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾਤ੍વੇવ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਾ।
Akusalacetanā paṭisandhipavattesu dukkhasseva jananato dukkhavedaniyaṃ kammaṃ nāma. Kāyadvāre pavatteyeva cetaṃ ekantena dukkhaṃ janeti, aññattha adukkhamasukhampi, sā pana vedanā aniṭṭhāniṭṭhamajjhattesuyeva ārammaṇesu uppajjanato dukkhātveva saṅkhaṃ gatā.
ਕਾਮਾવਚਰਕੁਸਲਤੋ ਪਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾ, ਰੂਪਾવਚਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚੇਤਨਾਤਿ ਏવਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪવਤ੍ਤੇਸੁ ਤਤਿਯવੇਦਨਾਯ ਜਨਨਤੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖવੇਦਨਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ। ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਾਮਾવਚਰਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂਯੇવ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਜਨੇਤਿ, ਪવਤ੍ਤੇ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸੁਖਮ੍ਪਿ। ਅਪਿਚ ਸੁਖવੇਦਨਿਯਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪવਤ੍ਤਿવਸੇਨ વਟ੍ਟਤਿ, ਤਥਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖવੇਦਨਿਯਂ, ਦੁਕ੍ਖવੇਦਨਿਯਂ ਪવਤ੍ਤਿવਸੇਨੇવ વਟ੍ਟਤਿ। ਏਤਸ੍ਸ ਪਨ વਸੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪવਤ੍ਤਿવਸੇਨੇવ વਟ੍ਟਤਿ।
Kāmāvacarakusalato pana upekkhāsahagatacittasampayuttā catasso cetanā, rūpāvacarakusalato catutthajjhānacetanāti evaṃ paṭisandhipavattesu tatiyavedanāya jananato adukkhamasukhavedaniyaṃ kammaṃ nāma. Ettha ca kāmāvacaraṃ paṭisandhiyaṃyeva ekantena adukkhamasukhaṃ janeti, pavatte iṭṭhārammaṇe sukhampi. Apica sukhavedaniyakammaṃ paṭisandhipavattivasena vaṭṭati, tathā adukkhamasukhavedaniyaṃ, dukkhavedaniyaṃ pavattivaseneva vaṭṭati. Etassa pana vasena sabbaṃ pavattivaseneva vaṭṭati.
ਏਤਸ੍ਸ ਭਗવਾਤਿ ਥੇਰੋ ਤਥਾਗਤੇਨ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਕਥਨਤ੍ਥਂ ਆਲਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਤਥਾਗਤਂ ਯਾਚਿਤ੍વਾ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਾਕਟਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍વਾ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕੁਸਲਤਾਯ ਏવਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਜਨਂ। ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ…ਪੇ॰… ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ॰… ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਂ ਨ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਞਾਣਭਾਜਨਂ, ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਞਾਣਭਾਜਨਤ੍ਥਾਯ ਪਨ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਪਨਂ।
Etassa bhagavāti thero tathāgatena mahākammavibhaṅgakathanatthaṃ ālayo dassito, tathāgataṃ yācitvā mahākammavibhaṅgañāṇaṃ bhikkhusaṅghassa pākaṭaṃ karissāmīti cintetvā anusandhikusalatāya evamāha. Tattha mahākammavibhaṅganti mahākammavibhajanaṃ. Katame cattāro…pe… idhānanda, ekacco puggalo…pe… nirayaṃ upapajjatīti idaṃ na mahākammavibhaṅgañāṇabhājanaṃ, mahākammavibhaṅgañāṇabhājanatthāya pana mātikāṭṭhapanaṃ.
੩੦੧. ਇਧਾਨਨ੍ਦ , ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ વਾਤਿ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿ। ਇਦਞ੍ਹਿ ਭਗવਾ – ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਇਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍વਾ ਇਮਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਿਤ੍વਾ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ਆਰਭਿ। ਤਤ੍ਥ ਆਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਪਿ વੀਰਿਯਸ੍ਸੇવ ਨਾਮਾਨਿ। ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸਮਾਧਿਂ। ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ‘‘ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਕੁਹਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ। ਯੇ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਯੇ ‘‘ਦਸਨ੍ਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਥਾਨਂ ਪੂਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾ ਤੇਸਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ વਦਤਿ। ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬવਾਰੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। વਿਦਿਤਨ੍ਤਿ ਪਾਕਟਂ। ਥਾਮਸਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਥਾਮੇਨ। ਪਰਾਮਾਸਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੇਨ। ਅਭਿਨਿવਿਸ੍ਸ વੋਹਰਤੀਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍વਾ ਆਦਿਯਿਤ੍વਾ વੋਹਰਤਿ।
301.Idhānanda, ekacco samaṇo vāti pāṭiyekko anusandhi. Idañhi bhagavā – ‘‘dibbacakkhukā samaṇabrāhmaṇā idaṃ ārammaṇaṃ katvā imaṃ paccayaṃ labhitvā idaṃ dassanaṃ gaṇhantī’’ti pakāsanatthaṃ ārabhi. Tattha ātappantiādīni pañcapi vīriyasseva nāmāni. Cetosamādhinti dibbacakkhusamādhiṃ. Passatīti ‘‘so satto kuhiṃ nibbatto’’ti olokento passati. Ye aññathāti ye ‘‘dasannaṃ kusalānaṃ kammapathānaṃ pūritattā nirayaṃ upapajjatī’’ti jānanti, micchā tesaṃ ñāṇanti vadati. Iminā nayena sabbavāresu attho veditabbo. Viditanti pākaṭaṃ. Thāmasāti diṭṭhithāmena. Parāmāsāti diṭṭhiparāmāsena. Abhinivissa voharatīti adhiṭṭhahitvā ādiyitvā voharati.
੩੦੨. ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਨ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਭਾਜਨਂ, ਅਥ ਖ੍વਾਸ੍ਸ ਮਾਤਿਕਾਟ੍ਠਪਨਮੇવ। ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਏਤੇਸਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ વਚਨੇ ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ। ਇਦਮਸ੍ਸਾਤਿ ਇਦਂ વਚਨਂ ਅਸ੍ਸ। ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨ। ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ વਾਦੇ ਦ੍વੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ, ਤੀਸੁ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ ਏવਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਨੁਞ੍ਞਾ ਨਾਨੁਞ੍ਞਾ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾ।
302.Tatrānandāti idampi na mahākammavibhaṅgañāṇassa bhājanaṃ, atha khvāssa mātikāṭṭhapanameva. Ettha pana etesaṃ dibbacakkhukānaṃ vacane ettakā anuññātā, ettakā ananuññātāti idaṃ dassitaṃ. Tattha tatrāti tesu catūsu samaṇabrāhmaṇesu. Idamassāti idaṃ vacanaṃ assa. Aññathāti aññenākārena. Iti imesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ vāde dvīsu ṭhānesu anuññātā, tīsu ananuññātāti evaṃ sabbattha anuññā nānuññā veditabbā.
੩੦੩. ਏવਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕਾਨਂ વਚਨੇ ਅਨੁਞ੍ਞਾ ਚ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਇਦਾਨਿ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ વਿਭਜਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯ੍વਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿਆਦਿਮਾਹ।
303. Evaṃ dibbacakkhukānaṃ vacane anuññā ca ananuññā ca dassetvā idāni mahākammavibhaṅgañāṇaṃ vibhajanto tatrānanda, yvāyaṃ puggalotiādimāha.
ਪੁਬ੍ਬੇ વਾਸ੍ਸ ਤਂ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਂ ਇਮਿਨਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਂ। ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤੇਨਪਿ ਹਿ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਕਤੇਨਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਮਰਣਕਾਲੇ વਾ ਪਨ – ‘‘ਖਨ੍ਦੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਸਿવੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਪਿਤਾਮਹੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਇਸ੍ਸਰਾਦੀਹਿ વਾ ਲੋਕੋ વਿਸਟ੍ਠੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨੇਨਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੇવ। ਦਿਟ੍ਠੇવ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮવੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇવ ਧਮ੍ਮੇ, ਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜવੇਦਨੀਯਂ, ਤਸ੍ਸ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍વਾ, ਯਂ ਅਪਰਾਪਰਿਯવੇਦਨੀਯਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਯਾਯੇ વਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂવੇਦੇਤਿ।
Pubbe vāssa taṃ kataṃ hotīti yaṃ iminā dibbacakkhukena kammaṃ karonto diṭṭho, tato pubbe kataṃ. Pubbe katenapi hi niraye nibbattati, pacchā katenapi nibbattati, maraṇakāle vā pana – ‘‘khando seṭṭho sivo seṭṭho, pitāmaho seṭṭho, issarādīhi vā loko visaṭṭho’’tiādinā micchādassanenapi nibbattateva. Diṭṭheva dhammeti yaṃ tattha diṭṭhadhammavedanīyaṃ hoti, tassa diṭṭheva dhamme, yaṃ upapajjavedanīyaṃ, tassa upapajjitvā, yaṃ aparāpariyavedanīyaṃ, tassa aparasmiṃ pariyāye vipākaṃ paṭisaṃvedeti.
ਇਤਿ ਅਯਂ ਸਮਣੋ વਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ વਾ ਏਕਂ ਕਮ੍ਮਰਾਸਿਂ ਏਕਞ੍ਚ વਿਪਾਕਰਾਸਿਂ ਅਦ੍ਦਸ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਇਮਿਨਾ ਅਦਿਟ੍ਠੇ ਤਯੋ ਕਮ੍ਮਰਾਸੀ, ਦ੍વੇ ਚ વਿਪਾਕਰਾਸੀ ਅਦ੍ਦਸ। ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠੇ ਅਦਿਟ੍ਠੇ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਮ੍ਮਰਾਸੀ ਤਯੋ ਚ વਿਪਾਕਰਾਸੀ ਅਦ੍ਦਸ। ਇਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਠਾਨਾਨਿ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ ਨਾਮ। ਦੁਤਿਯવਾਰੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਦਿਟ੍ਠਂ , ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਨ ਤਯੋ ਕਮ੍ਮਰਾਸੀ, ਦ੍વੇ ਚ વਿਪਾਕਰਾਸੀ ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ। ਇਮਾਨਿਪਿ ਪਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਜਾਨਨਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਞਾਣਂ ਨਾਮ। ਸੇਸવਾਰਦ੍વਯੇਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ।
Iti ayaṃ samaṇo vā brāhmaṇo vā ekaṃ kammarāsiṃ ekañca vipākarāsiṃ addasa, sammāsambuddho iminā adiṭṭhe tayo kammarāsī, dve ca vipākarāsī addasa. Iminā pana diṭṭhe adiṭṭhe ca cattāro kammarāsī tayo ca vipākarāsī addasa. Imāni satta ṭhānāni jānanañāṇaṃ tathāgatassa mahākammavibhaṅgañāṇaṃ nāma. Dutiyavāre dibbacakkhukena kiñci na diṭṭhaṃ , tathāgatena pana tayo kammarāsī, dve ca vipākarāsī diṭṭhāti. Imānipi pañca paccattaṭṭhānāni jānanañāṇaṃ tathāgatassa mahākammavibhaṅgañāṇaṃ nāma. Sesavāradvayepi eseva nayo.
ਅਭਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਭੂਤવਿਰਹਿਤਂ ਅਕੁਸਲਂ। ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਨ੍ਤਿ ਅਭਬ੍ਬਂ ਆਭਾਸਤਿ ਅਭਿਭવਤਿ ਪਟਿਬਾਹਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਬਹੁਕਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇ ਆਯੂਹਿਤੇ ਬਲવਕਮ੍ਮਂ ਦੁਬ੍ਬਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ વਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍વਾ ਅਤ੍ਤਨੋ વਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ ਇਦਂ ਅਭਬ੍ਬਞ੍ਚੇવ ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਞ੍ਚ। ਕੁਸਲਂ ਪਨ ਆਯੂਹਿਤ੍વਾ ਆਸਨ੍ਨੇ ਅਕੁਸਲਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਕੁਸਲਸ੍ਸ વਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍વਾ ਅਤ੍ਤਨੋ વਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਦਂ ਅਭਬ੍ਬਂ ਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ। ਬਹੁਮ੍ਹਿ ਕੁਸਲੇ ਆਯੂਹਿਤੇਪਿ ਬਲવਕਮ੍ਮਂ ਦੁਬ੍ਬਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ વਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍વਾ ਅਤ੍ਤਨੋ વਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਦਂ ਭਬ੍ਬਞ੍ਚੇવ ਭਬ੍ਬਾਭਾਸਞ੍ਚ। ਅਕੁਸਲਂ ਪਨ ਆਯੂਹਿਤ੍વਾ ਆਸਨ੍ਨੇ ਕੁਸਲਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ વਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍વਾ ਅਤ੍ਤਨੋ વਿਪਾਕਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ, ਇਦਂ ਭਬ੍ਬਂ ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ।
Abhabbanti bhūtavirahitaṃ akusalaṃ. Abhabbābhāsanti abhabbaṃ ābhāsati abhibhavati paṭibāhatīti attho. Bahukasmiñhi akusalakamme āyūhite balavakammaṃ dubbalakammassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti idaṃ abhabbañceva abhabbābhāsañca. Kusalaṃ pana āyūhitvā āsanne akusalaṃ kataṃ hoti, taṃ kusalassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti, idaṃ abhabbaṃ bhabbābhāsaṃ. Bahumhi kusale āyūhitepi balavakammaṃ dubbalakammassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti, idaṃ bhabbañceva bhabbābhāsañca. Akusalaṃ pana āyūhitvā āsanne kusalaṃ kataṃ hoti, taṃ akusalassa vipākaṃ paṭibāhitvā attano vipākassa okāsaṃ karoti, idaṃ bhabbaṃ abhabbābhāsaṃ.
ਅਪਿਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੇਨਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਇਦਞ੍ਹਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਤੋ ਆਭਾਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ। ਤਤ੍ਥ ‘‘ਯ੍વਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ વੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਪਠਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬਂ ਅਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਅਕੁਸਲਤ੍ਤਾ ਅਭਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਨਿਰਯੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾਰਣਭੂਤਂ ਅਕੁਸਲਂ ਹੁਤ੍વਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ। ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਂ ਅਭਬ੍ਬਂ ਭਬ੍ਬਾਭਾਸਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਅਕੁਸਲਤ੍ਤਾ ਅਭਬ੍ਬਂ। ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਕਾਰਣਭੂਤਂ ਕੁਸਲਂ ਹੁਤ੍વਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ। ਇਤਰਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਦ੍વਯੇ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇવਾਤਿ।
Apica upaṭṭhānākārenapettha attho veditabbo. Idañhi vuttaṃ hoti, abhabbato ābhāsati upaṭṭhātīti abhabbābhāsaṃ. Tattha ‘‘yvāyaṃ puggalo idha pāṇātipātī’’tiādinā nayena cattāro puggalā vuttā, tesu paṭhamassa kammaṃ abhabbaṃ abhabbābhāsaṃ, tañhi akusalattā abhabbaṃ, tassa ca niraye nibbattattā tattha nibbattikāraṇabhūtaṃ akusalaṃ hutvā upaṭṭhāti. Dutiyassa kammaṃ abhabbaṃ bhabbābhāsaṃ, tañhi akusalattā abhabbaṃ. Tassa pana sagge nibbattattā aññatitthiyānaṃ sagge nibbattikāraṇabhūtaṃ kusalaṃ hutvā upaṭṭhāti. Itarasmimpi kammadvaye eseva nayo. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Mahākammavibhaṅgasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ • Majjhimanikāya / ੬. ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ • 6. Mahākammavibhaṅgasuttaṃ
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ੬. ਮਹਾਕਮ੍ਮવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 6. Mahākammavibhaṅgasuttavaṇṇanā
