| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មិលិន្ទបញ្ហបាឡិ • Milindapañhapāḷi |
៤. មគ្គុប្បាទនបញ្ហោ
4. Magguppādanapañho
៤. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, ភាសិតម្បេតំ ភគវតា ‘តថាគតោ ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អនុប្បន្នស្ស មគ្គស្ស ឧប្បាទេតា’តិ។ បុន ច ភណិតំ ‘អទ្ទសំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, បុរាណំ មគ្គំ បុរាណំ អញ្ជសំ បុព្ពកេហិ សម្មាសម្ពុទ្ធេហិ អនុយាត’ន្តិ។ យទិ, ភន្តេ នាគសេន, តថាគតោ អនុប្បន្នស្ស មគ្គស្ស ឧប្បាទេតា, តេន ហិ ‘អទ្ទសំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, បុរាណំ មគ្គំ បុរាណំ អញ្ជសំ បុព្ពកេហិ សម្មាសម្ពុទ្ធេហិ អនុយាត’ន្តិ យំ វចនំ, តំ មិច្ឆា។ យទិ តថាគតេន ភណិតំ ‘អទ្ទសំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, បុរាណំ មគ្គំ បុរាណំ អញ្ជសំ បុព្ពកេហិ សម្មាសម្ពុទ្ធេហិ អនុយាត’ន្តិ, តេន ហិ ‘តថាគតោ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អនុប្បន្នស្ស មគ្គស្ស ឧប្បាទេតា’តិ តម្បិ វចនំ មិច្ឆា។ អយម្បិ ឧភតោ កោដិកោ បញ្ហោ តវានុប្បត្តោ, សោ តយា និព្ពាហិតព្ពោ’’តិ។
4. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘tathāgato bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti. Puna ca bhaṇitaṃ ‘addasaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, purāṇaṃ maggaṃ purāṇaṃ añjasaṃ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyāta’nti. Yadi, bhante nāgasena, tathāgato anuppannassa maggassa uppādetā, tena hi ‘addasaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, purāṇaṃ maggaṃ purāṇaṃ añjasaṃ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyāta’nti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi tathāgatena bhaṇitaṃ ‘addasaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, purāṇaṃ maggaṃ purāṇaṃ añjasaṃ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyāta’nti, tena hi ‘tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
‘‘ភាសិតម្បេតំ , មហារាជ, ភគវតា ‘តថាគតោ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អនុប្បន្នស្ស មគ្គស្ស ឧប្បាទេតា’តិ។ ភណិតញ្ច ‘អទ្ទសំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, បុរាណំ មគ្គំ បុរាណំ អញ្ជសំ បុព្ពកេហិ សម្មាសម្ពុទ្ធេហិ អនុយាត’ន្តិ, តំ ទ្វយម្បិ សភាវវចនមេវ, បុព្ពកានំ, មហារាជ, តថាគតានំ អន្តរធានេន អសតិ អនុសាសកេ មគ្គោ អន្តរធាយិ, តំ 1 តថាគតោ មគ្គំ លុគ្គំ បលុគ្គំ គូឡ្ហំ បិហិតំ បដិច្ឆន្នំ អសញ្ចរណំ បញ្ញាចក្ខុនា សម្បស្សមានោ 2 អទ្ទស បុព្ពកេហិ សម្មាសម្ពុទ្ធេហិ អនុយាតំ, តំការណា អាហ ‘អទ្ទសំ ខ្វាហំ, ភិក្ខវេ, បុរាណំ មគ្គំ បុរាណំ អញ្ជសំ បុព្ពកេហិ សម្មាសម្ពុទ្ធេហិ អនុយាត’ន្តិ។
‘‘Bhāsitampetaṃ , mahārāja, bhagavatā ‘tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti. Bhaṇitañca ‘addasaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, purāṇaṃ maggaṃ purāṇaṃ añjasaṃ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyāta’nti, taṃ dvayampi sabhāvavacanameva, pubbakānaṃ, mahārāja, tathāgatānaṃ antaradhānena asati anusāsake maggo antaradhāyi, taṃ 3 tathāgato maggaṃ luggaṃ paluggaṃ gūḷhaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ asañcaraṇaṃ paññācakkhunā sampassamāno 4 addasa pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātaṃ, taṃkāraṇā āha ‘addasaṃ khvāhaṃ, bhikkhave, purāṇaṃ maggaṃ purāṇaṃ añjasaṃ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyāta’nti.
‘‘បុព្ពកានំ, មហារាជ, តថាគតានំ អន្តរធានេន អសតិ អនុសាសកេ លុគ្គំ បលុគ្គំ គូឡ្ហំ បិហិតំ បដិច្ឆន្នំ អសញ្ចរណំ មគ្គំ យំ ទានិ តថាគតោ សញ្ចរណំ អកាសិ, តំការណា អាហ ‘តថាគតោ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អនុប្បន្នស្ស មគ្គស្ស ឧប្បាទេតា’តិ។
‘‘Pubbakānaṃ, mahārāja, tathāgatānaṃ antaradhānena asati anusāsake luggaṃ paluggaṃ gūḷhaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ asañcaraṇaṃ maggaṃ yaṃ dāni tathāgato sañcaraṇaṃ akāsi, taṃkāraṇā āha ‘tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
‘‘ឥធ, មហារាជ, រញ្ញោ ចក្កវត្តិស្ស អន្តរធានេន មណិរតនំ គិរិសិខន្តរេ និលីយតិ, អបរស្ស ចក្កវត្តិស្ស សម្មាបដិបត្តិយា ឧបគច្ឆតិ, អបិ នុ ខោ តំ, មហារាជ, មណិរតនំ តស្ស បកត’’ន្តិ? ‘‘ន ហិ, ភន្តេ, បាកតិកំ យេវ តំ មណិរតនំ, តេន បន និព្ពត្តិត’’ន្តិ 5។ ‘‘ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, បាកតិកំ បុព្ពកេហិ តថាគតេហិ អនុចិណ្ណំ អដ្ឋង្គិកំ សិវំ មគ្គំ អសតិ អនុសាសកេ លុគ្គំ បលុគ្គំ គូឡ្ហំ បិហិតំ បដិច្ឆន្នំ អសញ្ចរណំ ភគវា បញ្ញាចក្ខុនា សម្បស្សមានោ ឧប្បាទេសិ, សញ្ចរណំ អកាសិ, តំការណា អាហ ‘តថាគតោ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អនុប្បន្នស្ស មគ្គស្ស ឧប្បាទេតា’តិ។
‘‘Idha, mahārāja, rañño cakkavattissa antaradhānena maṇiratanaṃ girisikhantare nilīyati, aparassa cakkavattissa sammāpaṭipattiyā upagacchati, api nu kho taṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ tassa pakata’’nti? ‘‘Na hi, bhante, pākatikaṃ yeva taṃ maṇiratanaṃ, tena pana nibbattita’’nti 6. ‘‘Evameva kho, mahārāja, pākatikaṃ pubbakehi tathāgatehi anuciṇṇaṃ aṭṭhaṅgikaṃ sivaṃ maggaṃ asati anusāsake luggaṃ paluggaṃ gūḷhaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ asañcaraṇaṃ bhagavā paññācakkhunā sampassamāno uppādesi, sañcaraṇaṃ akāsi, taṃkāraṇā āha ‘tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
‘‘យថា វា បន, មហារាជ, សន្តំ យេវ បុត្តំ យោនិយា ជនយិត្វា មាតា ‘ជនិកា’តិ វុច្ចតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, តថាគតោ សន្តំ យេវ មគ្គំ លុគ្គំ បលុគ្គំ គូឡ្ហំ បិហិតំ បដិច្ឆន្នំ អសញ្ចរណំ បញ្ញាចក្ខុនា សម្បស្សមានោ ឧប្បាទេសិ, សញ្ចរណំ អកាសិ, តំការណា អាហ ‘តថាគតោ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អនុប្បន្នស្ស មគ្គស្ស ឧប្បាទេតា’តិ។
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, santaṃ yeva puttaṃ yoniyā janayitvā mātā ‘janikā’ti vuccati, evameva kho, mahārāja, tathāgato santaṃ yeva maggaṃ luggaṃ paluggaṃ gūḷhaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ asañcaraṇaṃ paññācakkhunā sampassamāno uppādesi, sañcaraṇaṃ akāsi, taṃkāraṇā āha ‘tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
‘‘យថា វា បន, មហារាជ, កោចិ បុរិសោ យំ កិញ្ចិ នដ្ឋំ បស្សតិ, ‘តេន តំ ភណ្ឌំ និព្ពត្តិត’ន្តិ ជនោ វោហរតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, តថាគតោ សន្តំ យេវ មគ្គំ លុគ្គំ បលុគ្គំ គូឡ្ហំ បិហិតំ បដិច្ឆន្នំ អសញ្ចរណំ បញ្ញាចក្ខុនា សម្បស្សមានោ ឧប្បាទេសិ, សញ្ចរណំ អកាសិ, តំការណា អាហ ‘តថាគតោ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អនុប្បន្នស្ស មគ្គស្ស ឧប្បាទេតា’តិ។
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, koci puriso yaṃ kiñci naṭṭhaṃ passati, ‘tena taṃ bhaṇḍaṃ nibbattita’nti jano voharati, evameva kho, mahārāja, tathāgato santaṃ yeva maggaṃ luggaṃ paluggaṃ gūḷhaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ asañcaraṇaṃ paññācakkhunā sampassamāno uppādesi, sañcaraṇaṃ akāsi, taṃkāraṇā āha ‘tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
‘‘យថា វា បន, មហារាជ, កោចិ បុរិសោ វនំ សោធេត្វា ភូមិំ នីហរតិ, ‘តស្ស សា ភូមី’តិ ជនោ វោហរតិ, ន ចេសា ភូមិ តេន បវត្តិតា, តំ ភូមិំ ការណំ កត្វា ភូមិសាមិកោ នាម ហោតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, តថាគតោ សន្តំ យេវ មគ្គំ លុគ្គំ បលុគ្គំ គូឡ្ហំ បិហិតំ បដិច្ឆន្នំ អសញ្ចរណំ បញ្ញាយ សម្បស្សមានោ ឧប្បាទេសិ, សញ្ចរណំ អកាសិ, តំការណា អាហ ‘តថាគតោ, ភិក្ខវេ, អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ អនុប្បន្នស្ស មគ្គស្ស ឧប្បាទេតា’’’តិ។ ‘‘សាធុ, ភន្តេ នាគសេន, ឯវមេតំ តថា សម្បដិច្ឆាមី’’តិ។
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, koci puriso vanaṃ sodhetvā bhūmiṃ nīharati, ‘tassa sā bhūmī’ti jano voharati, na cesā bhūmi tena pavattitā, taṃ bhūmiṃ kāraṇaṃ katvā bhūmisāmiko nāma hoti, evameva kho, mahārāja, tathāgato santaṃ yeva maggaṃ luggaṃ paluggaṃ gūḷhaṃ pihitaṃ paṭicchannaṃ asañcaraṇaṃ paññāya sampassamāno uppādesi, sañcaraṇaṃ akāsi, taṃkāraṇā āha ‘tathāgato, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
មគ្គុប្បាទនបញ្ហោ ចតុត្ថោ។
Magguppādanapañho catuttho.
Footnotes:
