| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / વਿਭਙ੍ਗ-ਅਨੁਟੀਕਾ • Vibhaṅga-anuṭīkā |
੧੧. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗવਿਭਙ੍ਗੋ
11. Maggaṅgavibhaṅgo
੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯવਣ੍ਣਨਾ
2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
੪੯੦. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇਤਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ। ਸੋ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਾਭਿਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਨ વਿਭਙ੍ਗਦੇਸਨਾ વਿਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਯવਿਮਿਸ੍ਸਾ। ਅਰਿਯੋਪਪਦਤਂ ਨ ਕਰੋਤਿ વਿਨਾਪਿ ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਰਿਯਭਾવਸਿਦ੍ਧਿਤੋ। ਤੇਨਾਹ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਯਥਾ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ।
490. Abhidhammeti dhammasaṅgahe. So hi nibbattitābhidhammadesanā, na vibhaṅgadesanā viya suttantanayavimissā. Ariyopapadataṃ na karoti vināpi tenassa ariyabhāvasiddhito. Tenāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘yathā hī’’tiādi.
੪੯੩. ‘‘ਲੋਕਿਯਕਾਲੇਨਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਭਾવਨਾਨੁਭਾવੇਨ ਕਿਚ੍ਚਾਤਿਰੇਕਸਿਦ੍ਧੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ। ਅਪ੍ਪਹਾਨੇ, ਪਹਾਨੇ ਚ ਆਦੀਨવਾਨਿਸਂਸવਿਭਾવਨਾਦਿਨਾ વਿਸੇਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਿ ਮਿਚ੍ਛਾવਾਚਾਦੀਨਿ ਪਜਹਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ વੁਤ੍ਤਾਨਿ। ਮਿਚ੍ਛਾવਾਚਾਦਿਤੋ ਨਿવਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾવਾਚਾਦਿਕਿਰਿਯਾਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਾવਾਚਾਦਿਕਿਰਿਯਾ ਹਿ વਿਰਤੀ’’ਤਿ। ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ વਿਯ ਨ ਕਾਰਾਪਕਭਾવੇਨ, ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ વਿਯ ਨ ਕਤ੍ਤੁਭਾવੇਨ। ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕ੍ਖਣੇਪੀਤਿ ਨ ਕੇવਲਂ ਲੋਕਿਯਕ੍ਖਣੇਯੇવ, ਅਥ ਖੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕ੍ਖਣੇਪਿ।
493. ‘‘Lokiyakālenā’’ti idaṃ pubbabhāgabhāvanānubhāvena kiccātirekasiddhīti dassanatthaṃ vuttaṃ. Etesanti sammādiṭṭhiādīnaṃ. Appahāne, pahāne ca ādīnavānisaṃsavibhāvanādinā visesappaccayattā sammādiṭṭhiādīni micchāvācādīni pajahāpentīti vuttāni. Micchāvācādito nivatti sammāvācādikiriyāti vuttaṃ ‘‘sammāvācādikiriyā hi viratī’’ti. Sammādiṭṭhiādayo viya na kārāpakabhāvena, taṃsamaṅgīpuggalo viya na kattubhāvena. Lokuttarakkhaṇepīti na kevalaṃ lokiyakkhaṇeyeva, atha kho lokuttarakkhaṇepi.
ਖਨ੍ਧੋਪਧਿਂ વਿਪਚ੍ਚਤੀਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਯਿਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ। ਤਤ੍ਥ વਿਪਚ੍ਚਤੀਤਿ ਪવਤ੍ਤਿવਿਪਾਕਦਾਯਿਕਂ।
Khandhopadhiṃ vipaccatīti paṭisandhidāyikaṃ sandhāyāha. Tattha vipaccatīti pavattivipākadāyikaṃ.
ਏਕੇਕਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਏਕੇਕਂ ਅਙ੍ਗਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍વਾ। ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇવਾਤਿ ਏਕੇਕਅਙ੍ਗਸ੍ਸੇવ, ਨ ਅਙ੍ਗਸਮੁਦਾਯਸ੍ਸ। ਸਹ ਪਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍વਾਤਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍વਾ। ਏਕਤੋ વਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਤਾਤਿ ਯਦਿਪਿ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ? ਯਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (વਿਭ॰ ੪੯੫) વਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤਂ, ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ (વਿਭ॰ ੪੯੪) ਪਨ ਏਕਤੋ ਕਤਾਯ ਪੁਚ੍ਛਾਯ વਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨવਸੇਨ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਭਾવਤੋ ਨ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪੁਚ੍ਛਾવਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ। ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕવਾਰੇ ਏવ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ ਪੁਚ੍ਛਾવਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤਂ, ਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕવਾਰੇਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ। ਏਕੇਕਮੁਖਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਿਮੁਖਾਯ। ਤੇਨ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਰਿਯਂ વੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਸਉਪਨਿਸਂ ਸਪਰਿਕ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਸਂ॰ ਨਿ॰ ੫.੨੮)। ਪੁਬ੍ਬਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ। ਤਥਾ ਹਿ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇવ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ વਚੀਕਮ੍ਮਂ ਆਜੀવੋ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਮ॰ ਨਿ॰ ੩.੪੩੧), ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾવਾਚਾਦਿਮੁਖਾ ਭਾવਨਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪਚਾਰੇਨਾ’’ਤਿ।
Ekekanti ‘‘tattha katamā sammādiṭṭhī’’tiādinā ekekaṃ aṅgaṃ pucchitvā. Tassa tassevāti ekekaaṅgasseva, na aṅgasamudāyassa. Saha pana pucchitvāti ‘‘tattha katamo pañcaṅgiko maggo’’ti pucchitvā. Ekato vissajjanapaṭiniddesattāti yadipi ‘‘tattha katamā sammādiṭṭhi? Yā paññā’’tiādinā (vibha. 495) vissajjanaṃ kataṃ, ‘‘tattha katamo pañcaṅgiko maggo’’ti (vibha. 494) pana ekato katāya pucchāya vissajjanavasena paṭiniddesabhāvato na pāṭiyekkaṃ pucchāvissajjanaṃ nāma hoti. Kasmā panettha pañcaṅgikavāre eva pāṭiyekkaṃ pucchāvissajjanaṃ kataṃ, na aṭṭhaṅgikavāreti codanaṃ sandhāyāha ‘‘tatthā’’tiādi. Ekekamukhāyāti sammādiṭṭhiādimukhāya. Tena vuttaṃ ‘‘ariyaṃ vo, bhikkhave, sammādiṭṭhiṃ desessāmi saupanisaṃ saparikkhāra’’ntiādi (saṃ. ni. 5.28). Pubbasuddhiyā sijjhanti. Tathā hi vuttaṃ ‘‘pubbeva kho panassa kāyakammaṃ vacīkammaṃ ājīvo suparisuddho hotī’’ti (ma. ni. 3.431), tasmā sammāvācādimukhā bhāvanā natthīti adhippāyo. Tenāha ‘‘na maggassa upacārenā’’ti.
ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā niṭṭhitā.
ਮਗ੍ਗਙ੍ਗવਿਭਙ੍ਗવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Maggaṅgavibhaṅgavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕ • Abhidhammapiṭaka / વਿਭਙ੍ਗਪਾਲ਼ਿ • Vibhaṅgapāḷi / ੧੧. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗવਿਭਙ੍ਗੋ • 11. Maggaṅgavibhaṅgo
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਮ੍ਮੋਹવਿਨੋਦਨੀ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Sammohavinodanī-aṭṭhakathā / ੨. ਅਭਿਧਮ੍ਮਭਾਜਨੀਯવਣ੍ਣਨਾ • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / વਿਭਙ੍ਗ-ਮੂਲਟੀਕਾ • Vibhaṅga-mūlaṭīkā / ੧੧. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗવਿਭਙ੍ਗੋ • 11. Maggaṅgavibhaṅgo
