| Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / ജാതക-അട്ഠകഥാ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[൯൪] ൪. ലോമഹംസജാതകവണ്ണനാ
[94] 4. Lomahaṃsajātakavaṇṇanā
സോതത്തോ സോസിന്നോ ചേവാതി ഇദം സത്ഥാ വേസാലിം ഉപനിസ്സായ പാടികാരാമേ വിഹരന്തോ സുനക്ഖത്തം ആരബ്ഭ കഥേസി. ഏകസ്മിഞ്ഹി സമയേ സുനക്ഖത്തോ സത്ഥു ഉപട്ഠാകോ ഹുത്വാ പത്തചീവരമാദായ വിചരമാനോ കോരക്ഖത്തിയസ്സ ധമ്മം രോചേന്തോ ദസബലസ്സ പത്തചീവരം നിയ്യാദേത്വാ കോരക്ഖത്തിയം നിസ്സായ വസതി. തസ്സ കാലകഞ്ജികഅസുരയോനിയം നിബ്ബത്തകാലേ ഗിഹി ഹുത്വാ ‘‘നത്ഥി സമണസ്സ ഗോതമസ്സ ഉത്തരി മനുസ്സധമ്മാ അലമരിയഞാണദസ്സനവിസേസോ, തക്കപരിയാഹതം സമണോ ഗോതമോ ധമ്മം ദേസേതി വീമംസാനുചരിതം സയംപടിഭാനം. യസ്സ ച ഖ്വാസ്സ അത്ഥായ ധമ്മോ ദേസിതോ, ന സോ നിയ്യാതി തക്കരസ്സ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയായാ’’തി (മ॰ നി॰ ൧.൧൪൬) വേസാലിയം തിണ്ണം പാകാരാനം അന്തരേ വിചരന്തോ സത്ഥു അവണ്ണം ഭാസതി.
Sotattososinno cevāti idaṃ satthā vesāliṃ upanissāya pāṭikārāme viharanto sunakkhattaṃ ārabbha kathesi. Ekasmiñhi samaye sunakkhatto satthu upaṭṭhāko hutvā pattacīvaramādāya vicaramāno korakkhattiyassa dhammaṃ rocento dasabalassa pattacīvaraṃ niyyādetvā korakkhattiyaṃ nissāya vasati. Tassa kālakañjikaasurayoniyaṃ nibbattakāle gihi hutvā ‘‘natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito, na so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti (ma. ni. 1.146) vesāliyaṃ tiṇṇaṃ pākārānaṃ antare vicaranto satthu avaṇṇaṃ bhāsati.
അഥായസ്മാ സാരിപുത്തോ പിണ്ഡായ ചരന്തോ തസ്സേവം അവണ്ണം ഭാസന്തസ്സ സുത്വാ പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ തമത്ഥം ഭഗവതോ ആരോചേസി. ഭഗവാ ‘‘കോധനോ, സാരിപുത്ത, സുനക്ഖത്തോ മോഘപുരിസോ, കോധവസേനേവമാഹ, കോധവസേനാപി പന ‘ന സോ നിയ്യാതി തക്കരസ്സ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയായാ’തി വദന്തോ അജാനിത്വാപി മയ്ഹം ഗുണമേവ ഭാസതി. ന ഖോ പന സോ മോഘപുരിസോ മയ്ഹം ഗുണം ജാനാതി. മയ്ഹഞ്ഹി, സാരിപുത്ത, ഛ അഭിഞ്ഞാ നാമ അത്ഥി, അയമ്പി മേ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മോവ. ദസബലഞാണാനി അത്ഥി, ചതുവേസാരജ്ജഞാണം അത്ഥി, ചതുയോനിപരിച്ഛേദകഞാണം അത്ഥി, പഞ്ചഗതിപരിച്ഛേദകഞാണം അത്ഥി, അയമ്പി മേ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മോവ. ഏവം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മസമന്നാഗതം പന മം യോ ഏവം വദേയ്യ ‘നത്ഥി സമണസ്സ ഗോതമസ്സ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മോ’തി, സോ തം വാചം അപ്പഹായ തം ചിത്തം അപ്പഹായ തം ദിട്ഠിം അപ്പടിനിസ്സജ്ജിത്വാ യഥാഭതം നിക്ഖിത്തോ ഏവം നിരയേ’’തി ഏവം അത്തനോ വിജ്ജമാനം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മസ്സ ഗുണം കഥേത്വാ ‘‘സുനക്ഖത്തോ കിര, സാരിപുത്ത, കോരക്ഖത്തിയസ്സ ദുക്കരകാരികായ മിച്ഛാതപേ പസന്നോ, മിച്ഛാതപേ പസീദന്തേന പന മയി ഏവ പസീദിതും വട്ടതി. അഹഞ്ഹി ഇതോ ഏകനവുതികപ്പമത്ഥകേ ‘അത്ഥി നു ഖോ ഏത്ഥ സാരോ’തി ബാഹിരകം മിച്ഛാതപം വീമംസന്തോ ചതുരങ്ഗസമന്നാഗതം ബ്രഹ്മചരിയവാസം വസിം, തപസ്സീ സുദം ഹോമി പരമതപസ്സീ, ലൂഖോ സുദം ഹോമി പരമലൂഖോ, ജേഗുച്ഛീ സുദം ഹോമി പരമജേഗുച്ഛീ, പവിവിത്തോ സുദം ഹോമി പരമപവിവിത്തോ’’തി വത്വാ ഥേരേന യാചിതോ അതീതം ആഹരി.
Athāyasmā sāriputto piṇḍāya caranto tassevaṃ avaṇṇaṃ bhāsantassa sutvā piṇḍapātapaṭikkanto tamatthaṃ bhagavato ārocesi. Bhagavā ‘‘kodhano, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso, kodhavasenevamāha, kodhavasenāpi pana ‘na so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti vadanto ajānitvāpi mayhaṃ guṇameva bhāsati. Na kho pana so moghapuriso mayhaṃ guṇaṃ jānāti. Mayhañhi, sāriputta, cha abhiññā nāma atthi, ayampi me uttarimanussadhammova. Dasabalañāṇāni atthi, catuvesārajjañāṇaṃ atthi, catuyoniparicchedakañāṇaṃ atthi, pañcagatiparicchedakañāṇaṃ atthi, ayampi me uttarimanussadhammova. Evaṃ uttarimanussadhammasamannāgataṃ pana maṃ yo evaṃ vadeyya ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammo’ti, so taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye’’ti evaṃ attano vijjamānaṃ uttarimanussadhammassa guṇaṃ kathetvā ‘‘sunakkhatto kira, sāriputta, korakkhattiyassa dukkarakārikāya micchātape pasanno, micchātape pasīdantena pana mayi eva pasīdituṃ vaṭṭati. Ahañhi ito ekanavutikappamatthake ‘atthi nu kho ettha sāro’ti bāhirakaṃ micchātapaṃ vīmaṃsanto caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyavāsaṃ vasiṃ, tapassī sudaṃ homi paramatapassī, lūkho sudaṃ homi paramalūkho, jegucchī sudaṃ homi paramajegucchī, pavivitto sudaṃ homi paramapavivitto’’ti vatvā therena yācito atītaṃ āhari.
അതീതേ ഏകനവുതികപ്പമത്ഥകേ ബോധിസത്തോ ‘‘ബാഹിരകതപം വീമംസിസ്സാമീ’’തി ആജീവകപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ അചേലകോ അഹോസി രജോജല്ലികോ, പവിവിത്തോ അഹോസി ഏകവിഹാരീ. മനുസ്സേ ദിസ്വാ മിഗോ വിയ പലായി, മഹാവികതിഭോജനോ അഹോസി, വച്ഛകഗോമയാദീനി പരിഭുഞ്ജി, അപ്പമാദവിഹാരത്ഥായ അരഞ്ഞേ ഏകസ്മിം ഭിംസനകേ വനസണ്ഡേ വിഹാസി. തസ്മിമ്പി വിഹരന്തോ ഹിമപാതസമയേ അന്തരട്ഠകേ രത്തിം വനസണ്ഡാ നിക്ഖമിത്വാ അബ്ഭോകാസേ വിഹരിത്വാ സൂരിയേ ഉഗ്ഗതേ വനസണ്ഡം പവിസതി. സോ യഥാ രത്തിം അബ്ഭോകാസേ ഹിമോദകേന തിന്തോ, തഥേവ ദിവാ വനസണ്ഡതോ പഗ്ഘരന്തേഹി ഉദകബിന്ദൂഹി തേമയി. ഏവം അഹോരത്തം സീതദുക്ഖം അനുഭോതി. ഗിമ്ഹാനം പന പച്ഛിമേ മാസേ ദിവാ അബ്ഭോകാസേ വിഹരിത്വാ രത്തിം വനസണ്ഡം പവിസതി. സോ യഥാ ദിവാ അബ്ഭോകാസേ ആതപേന പരിളാഹപ്പത്തോ, തഥേവ രത്തിം നിവാതേ വനസണ്ഡേ പരിളാഹം പാപുണാതി, സരീരാ സേദധാരാ മുച്ചന്തി. അഥസ്സ പുബ്ബേ അസ്സുതപുബ്ബാ അയം ഗാഥാ പടിഭാസി –
Atīte ekanavutikappamatthake bodhisatto ‘‘bāhirakatapaṃ vīmaṃsissāmī’’ti ājīvakapabbajjaṃ pabbajitvā acelako ahosi rajojalliko, pavivitto ahosi ekavihārī. Manusse disvā migo viya palāyi, mahāvikatibhojano ahosi, vacchakagomayādīni paribhuñji, appamādavihāratthāya araññe ekasmiṃ bhiṃsanake vanasaṇḍe vihāsi. Tasmimpi viharanto himapātasamaye antaraṭṭhake rattiṃ vanasaṇḍā nikkhamitvā abbhokāse viharitvā sūriye uggate vanasaṇḍaṃ pavisati. So yathā rattiṃ abbhokāse himodakena tinto, tatheva divā vanasaṇḍato paggharantehi udakabindūhi temayi. Evaṃ ahorattaṃ sītadukkhaṃ anubhoti. Gimhānaṃ pana pacchime māse divā abbhokāse viharitvā rattiṃ vanasaṇḍaṃ pavisati. So yathā divā abbhokāse ātapena pariḷāhappatto, tatheva rattiṃ nivāte vanasaṇḍe pariḷāhaṃ pāpuṇāti, sarīrā sedadhārā muccanti. Athassa pubbe assutapubbā ayaṃ gāthā paṭibhāsi –
൯൪.
94.
‘‘സോതത്തോ സോസിന്നോ ചേവ, ഏകോ ഭിംസനകേ വനേ;
‘‘Sotatto sosinno ceva, eko bhiṃsanake vane;
നഗ്ഗോ ന ചഗ്ഗിമാസീനോ, ഏസനാപസുതോ മുനീ’’തി.
Naggo na caggimāsīno, esanāpasuto munī’’ti.
തത്ഥ സോതത്തോതി സൂരിയസന്താപേന സുട്ഠു തത്തോ. സോസിന്നോതി ഹിമോദകേന സുസിന്നോ സുട്ഠു തിന്തോ. ഏകോ ഭിംസനകേ വനേതി യത്ഥ പവിട്ഠാനം യേഭുയ്യേന ലോമാനി ഹംസന്തി, തഥാരൂപേ ഭിംസനകേവനസണ്ഡേ ഏകോ അദുതിയോവ അഹോസിന്തി ദീപേതി. നഗ്ഗോ ന ചഗ്ഗിമാസീനോതി നഗ്ഗോ ച ന ച അഗ്ഗിമാസീനോ. തഥാ സീതേന പീളിയമാനോപി നേവ നിവാസനപാരുപനം വാ ആദിയിം, ന ച അഗ്ഗിം ആഗമ്മ നിസീദിന്തി ദീപേതി. ഏസനാപസുതോതി അബ്രഹ്മചരിയേപി തസ്മിം ബ്രഹ്മചരിയസഞ്ഞീ ഹുത്വാ ‘‘ബ്രഹ്മചരിയമേവേതം ഏസനാ ഗവേസനാ ഉപായോ ബ്രഹ്മലോകസ്സാ’’തി ഏവം തായ ബ്രഹ്മചരിയേസനായ പസുതോ അനുയുത്തോ ഉസ്സുക്കം ആപന്നോ അഹോസിന്തി ദസ്സേതി. മുനീതി ‘‘മുനി ഖോ ഏസ മോനത്ഥായ പടിപന്നോ’’തി ഏവം ലോകേന സമ്ഭാവിതോ അഹോസിന്തി ദീപേതി.
Tattha sotattoti sūriyasantāpena suṭṭhu tatto. Sosinnoti himodakena susinno suṭṭhu tinto. Eko bhiṃsanake vaneti yattha paviṭṭhānaṃ yebhuyyena lomāni haṃsanti, tathārūpe bhiṃsanakevanasaṇḍe eko adutiyova ahosinti dīpeti. Naggo na caggimāsīnoti naggo ca na ca aggimāsīno. Tathā sītena pīḷiyamānopi neva nivāsanapārupanaṃ vā ādiyiṃ, na ca aggiṃ āgamma nisīdinti dīpeti. Esanāpasutoti abrahmacariyepi tasmiṃ brahmacariyasaññī hutvā ‘‘brahmacariyamevetaṃ esanā gavesanā upāyo brahmalokassā’’ti evaṃ tāya brahmacariyesanāya pasuto anuyutto ussukkaṃ āpanno ahosinti dasseti. Munīti ‘‘muni kho esa monatthāya paṭipanno’’ti evaṃ lokena sambhāvito ahosinti dīpeti.
ഏവം ചതുരങ്ഗസമന്നാഗതം ബ്രഹ്മചരിയം ചരിത്വാ ബോധിസത്തോ മരണകാലേ ഉപട്ഠിതം നിരയനിമിത്തം ദിസ്വാ ‘‘ഇദം വതസമാദാനം നിരത്ഥക’’ന്തി ഞത്വാ തങ്ഖണഞ്ഞേവ തം ലദ്ധിം ഭിന്ദിത്വാ സമ്മാദിട്ഠിം ഗഹേത്വാ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തി.
Evaṃ caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyaṃ caritvā bodhisatto maraṇakāle upaṭṭhitaṃ nirayanimittaṃ disvā ‘‘idaṃ vatasamādānaṃ niratthaka’’nti ñatvā taṅkhaṇaññeva taṃ laddhiṃ bhinditvā sammādiṭṭhiṃ gahetvā devaloke nibbatti.
സത്ഥാ ഇമം ധമ്മദേസനം ആഹരിത്വാ ജാതകം സമോധാനേസി – ‘‘അഹം തേന സമയേന സോ ആജീവകോ അഹോസി’’ന്തി.
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘ahaṃ tena samayena so ājīvako ahosi’’nti.
ലോമഹംസജാതകവണ്ണനാ ചതുത്ഥാ.
Lomahaṃsajātakavaṇṇanā catutthā.
Related texts:
തിപിടക (മൂല) • Tipiṭaka (Mūla) / സുത്തപിടക • Suttapiṭaka / ഖുദ്ദകനികായ • Khuddakanikāya / ജാതകപാളി • Jātakapāḷi / ൯൪. ലോമഹംസജാതകം • 94. Lomahaṃsajātakaṃ
