| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೭. ಕುಸಲಾಕುಸಲಸಮವಿಸಮಪಞ್ಹೋ
7. Kusalākusalasamavisamapañho
೭. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ ‘ಕುಸಲಕಾರಿಸ್ಸಪಿ ಅಕುಸಲಕಾರಿಸ್ಸಪಿ ವಿಪಾಕೋ ಸಮಸಮೋ, ಉದಾಹು ಕೋಚಿ ವಿಸೇಸೋ ಅತ್ಥೀ’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಸಲಸ್ಸ ಚ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಚ ವಿಸೇಸೋ, ಕುಸಲಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸುಖವಿಪಾಕಂ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ, ಅಕುಸಲಂ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕಂ ನಿರಯಸಂವತ್ತನಿಕ’’ನ್ತಿ।
7. ‘‘Bhante nāgasena ‘kusalakārissapi akusalakārissapi vipāko samasamo, udāhu koci viseso atthī’ti? ‘‘Atthi, mahārāja, kusalassa ca akusalassa ca viseso, kusalaṃ, mahārāja, sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ, akusalaṃ dukkhavipākaṃ nirayasaṃvattanika’’nti.
‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ತುಮ್ಹೇ ಭಣಥ ‘ದೇವದತ್ತೋ ಏಕನ್ತಕಣ್ಹೋ, ಏಕನ್ತಕಣ್ಹೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಏಕನ್ತಸುಕ್ಕೋ, ಏಕನ್ತಸುಕ್ಕೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’ತಿ। ಪುನ ಚ ದೇವದತ್ತೋ ಭವೇ ಭವೇ ಯಸೇನ ಚ ಪಕ್ಖೇನ ಚ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಸಮಸಮೋ ಹೋತಿ, ಕದಾಚಿ ಅಧಿಕತರೋ ವಾ। ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ನಗರೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಪುರೋಹಿತಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಛವಕಚಣ್ಡಾಲೋ ಅಹೋಸಿ ವಿಜ್ಜಾಧರೋ, ವಿಜ್ಜಂ ಪರಿಜಪ್ಪಿತ್ವಾ ಅಕಾಲೇ ಅಮ್ಬಫಲಾನಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸಿ, ಏತ್ಥ ತಾವ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದೇವದತ್ತತೋ ಜಾತಿಯಾ ನಿಹೀನೋ ಯಸೇನ ಚ ನಿಹೀನೋ।
‘‘Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha ‘devadatto ekantakaṇho, ekantakaṇhehi dhammehi samannāgato, bodhisatto ekantasukko, ekantasukkehi dhammehi samannāgato’ti. Puna ca devadatto bhave bhave yasena ca pakkhena ca bodhisattena samasamo hoti, kadāci adhikataro vā. Yadā devadatto nagare bārāṇasiyaṃ brahmadattassa rañño purohitaputto ahosi, tadā bodhisatto chavakacaṇḍālo ahosi vijjādharo, vijjaṃ parijappitvā akāle ambaphalāni nibbattesi, ettha tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno yasena ca nihīno.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ ಮಹಾ ಮಹೀಪತಿ ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಙ್ಗೀ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸೂಪಭೋಗೋ ಅಹೋಸಿ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಸಬ್ಬಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ಚಾರುಗತಿವಿಲಾಸಂ ಅಸಹಮಾನೋ ರಾಜಾ ವಧಮಿಚ್ಛನ್ತೋ ಹತ್ಥಾಚರಿಯಂ ಏವಮವೋಚ ‘ಅಸಿಕ್ಖಿತೋ ತೇ, ಆಚರಿಯ, ಹತ್ಥಿನಾಗೋ, ತಸ್ಸ ಆಕಾಸಗಮನಂ ನಾಮ ಕಾರಣಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದೇವದತ್ತತೋ ಜಾತಿಯಾ ನಿಹೀನೋ ಲಾಮಕೋ ತಿರಚ್ಛಾನಗತೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto rājā ahosi mahā mahīpati sabbakāmasamaṅgī, tadā bodhisatto tassūpabhogo ahosi hatthināgo sabbalakkhaṇasampanno, tassa cārugativilāsaṃ asahamāno rājā vadhamicchanto hatthācariyaṃ evamavoca ‘asikkhito te, ācariya, hatthināgo, tassa ākāsagamanaṃ nāma kāraṇaṃ karohī’ti, tatthapi tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno lāmako tiracchānagato.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಅಹೋಸಿ ಪವನೇ ನಟ್ಠಾಯಿಕೋ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಹಾಪಥವೀ ನಾಮ ಮಕ್ಕಟೋ ಅಹೋಸಿ, ಏತ್ಥಪಿ ತಾವ ದಿಸ್ಸತಿ ವಿಸೇಸೋ ಮನುಸ್ಸಸ್ಸ ಚ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಸ್ಸ ಚ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ದೇವದತ್ತತೋ ಜಾತಿಯಾ ನಿಹೀನೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi pavane naṭṭhāyiko, tadā bodhisatto mahāpathavī nāma makkaṭo ahosi, etthapi tāva dissati viseso manussassa ca tiracchānagatassa ca, tatthapi tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಅಹೋಸಿ ಸೋಣುತ್ತರೋ ನಾಮ ನೇಸಾದೋ ಬಲವಾ ಬಲವತರೋ ನಾಗಬಲೋ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಛದ್ದನ್ತೋ ನಾಮ ನಾಗರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ। ತದಾ ಸೋ ಲುದ್ದಕೋ ತಂ ಹತ್ಥಿನಾಗಂ ಘಾತೇಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋವ ಅಧಿಕತರೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi soṇuttaro nāma nesādo balavā balavataro nāgabalo, tadā bodhisatto chaddanto nāma nāgarājā ahosi. Tadā so luddako taṃ hatthināgaṃ ghātesi, tatthapi tāva devadattova adhikataro.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಅಹೋಸಿ ವನಚರಕೋ ಅನಿಕೇತವಾಸೀ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸಕುಣೋ ಅಹೋಸಿ ತಿತ್ತಿರೋ ಮನ್ತಜ್ಝಾಯೀ, ತದಾಪಿ ಸೋ ವನಚರಕೋ ತಂ ಸಕುಣಂ ಘಾತೇಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋವ ಜಾತಿಯಾ ಅಧಿಕತರೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi vanacarako aniketavāsī, tadā bodhisatto sakuṇo ahosi tittiro mantajjhāyī, tadāpi so vanacarako taṃ sakuṇaṃ ghātesi, tatthapi tāva devadattova jātiyā adhikataro.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಕಲಾಬು ನಾಮ ಕಾಸಿರಾಜಾ 1 ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಾಪಸೋ ಅಹೋಸಿ ಖನ್ತಿವಾದೀ। ತದಾ ಸೋ ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ತಾಪಸಸ್ಸ ಕುದ್ಧೋ ಹತ್ಥಪಾದೇ ವಂಸಕಳೀರೇ ವಿಯ ಛೇದಾಪೇಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಅಧಿಕತರೋ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಯಸೇನ ಚ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto kalābu nāma kāsirājā 2 ahosi, tadā bodhisatto tāpaso ahosi khantivādī. Tadā so rājā tassa tāpasassa kuddho hatthapāde vaṃsakaḷīre viya chedāpesi, tatthapi tāva devadatto yeva adhikataro jātiyā ca yasena ca.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಅಹೋಸಿ ವನಚರೋ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನನ್ದಿಯೋ ನಾಮ ವಾನರಿನ್ದೋ ಅಹೋಸಿ, ತದಾಪಿ ಸೋ ವನಚರೋ ತಂ ವಾನರಿನ್ದಂ ಘಾತೇಸಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಾತರಾ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕೇನ ಚ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಅಧಿಕತರೋ ಜಾತಿಯಾ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi vanacaro, tadā bodhisatto nandiyo nāma vānarindo ahosi, tadāpi so vanacaro taṃ vānarindaṃ ghātesi saddhiṃ mātarā kaniṭṭhabhātikena ca, tatthapi tāva devadatto yeva adhikataro jātiyā.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಅಹೋಸಿ ಅಚೇಲಕೋ ಕಾರಮ್ಭಿಯೋ ನಾಮ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಪಣ್ಡರಕೋ ನಾಮ ನಾಗರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಅಧಿಕತರೋ ಜಾತಿಯಾ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi acelako kārambhiyo nāma, tadā bodhisatto paṇḍarako nāma nāgarājā ahosi, tatthapi tāva devadatto yeva adhikataro jātiyā.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಅಹೋಸಿ ಪವನೇ ಜಟಿಲಕೋ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಚ್ಛಕೋ ನಾಮ ಮಹಾಸೂಕರೋ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಜಾತಿಯಾ ಅಧಿಕತರೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi pavane jaṭilako, tadā bodhisatto tacchako nāma mahāsūkaro ahosi, tatthapi tāva devadatto yeva jātiyā adhikataro.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಚೇತೀಸು ಸೂರಪರಿಚರೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ ಉಪರಿ ಪುರಿಸಮತ್ತೇ ಗಗನೇ ವೇಹಾಸಙ್ಗಮೋ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಕಪಿಲೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಅಧಿಕತರೋ ಜಾತಿಯಾ ಚ ಯಸೇನ ಚ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto cetīsu sūraparicaro nāma rājā ahosi upari purisamatte gagane vehāsaṅgamo, tadā bodhisatto kapilo nāma brāhmaṇo ahosi, tatthapi tāva devadatto yeva adhikataro jātiyā ca yasena ca.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಅಹೋಸಿ ಸಾಮೋ ನಾಮ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರುರು ನಾಮ ಮಿಗರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಜಾತಿಯಾ ಅಧಿಕತರೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi sāmo nāma, tadā bodhisatto ruru nāma migarājā ahosi, tatthapi tāva devadatto yeva jātiyā adhikataro.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಅಹೋಸಿ ಲುದ್ದಕೋ ಪವನಚರೋ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ ಲುದ್ದಕೋ ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಿನಾಗಸ್ಸ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ದನ್ತೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಹರಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಯೋನಿಯಾ ಅಧಿಕತರೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto manusso ahosi luddako pavanacaro, tadā bodhisatto hatthināgo ahosi, so luddako tassa hatthināgassa sattakkhattuṃ dante chinditvā hari, tatthapi tāva devadatto yeva yoniyā adhikataro.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಅಹೋಸಿ ಖತ್ತಿಯಧಮ್ಮೋ, ಸೋ ಯಾವತಾ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಪದೇಸರಾಜಾನೋ ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಅನುಯುತ್ತೇ ಅಕಾಸಿ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ವಿಧುರೋ ನಾಮ ಪಣ್ಡಿತೋ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಯಸೇನ ಅಧಿಕತರೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto siṅgālo ahosi khattiyadhammo, so yāvatā jambudīpe padesarājāno te sabbe anuyutte akāsi, tadā bodhisatto vidhuro nāma paṇḍito ahosi, tatthapi tāva devadatto yeva yasena adhikataro.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಹುತ್ವಾ ಲಟುಕಿಕಾಯ ಸಕುಣಿಕಾಯ ಪುತ್ತಕೇ ಘಾತೇಸಿ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಹತ್ಥಿನಾಗೋ ಅಹೋಸಿ ಯೂಥಪತಿ, ತತ್ಥ ತಾವ ಉಭೋಪಿ ತೇ ಸಮಸಮಾ ಅಹೇಸುಂ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto hatthināgo hutvā laṭukikāya sakuṇikāya puttake ghātesi, tadā bodhisattopi hatthināgo ahosi yūthapati, tattha tāva ubhopi te samasamā ahesuṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಯಕ್ಖೋ ಅಹೋಸಿ ಅಧಮ್ಮೋ ನಾಮ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಯಕ್ಖೋ ಅಹೋಸಿ ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ಉಭೋಪಿ ಸಮಸಮಾ ಅಹೇಸುಂ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto yakkho ahosi adhammo nāma, tadā bodhisattopi yakkho ahosi dhammo nāma, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ನಾವಿಕೋ ಅಹೋಸಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಕುಲಸತಾನಂ ಇಸ್ಸರೋ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ನಾವಿಕೋ ಅಹೋಸಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಕುಲಸತಾನಂ ಇಸ್ಸರೋ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ಉಭೋಪಿ ಸಮಸಮಾ ಅಹೇಸುಂ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto nāviko ahosi pañcannaṃ kulasatānaṃ issaro, tadā bodhisattopi nāviko ahosi pañcannaṃ kulasatānaṃ issaro, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಸತ್ಥವಾಹೋ ಅಹೋಸಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಕಟಸತಾನಂ ಇಸ್ಸರೋ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಸತ್ಥವಾಹೋ ಅಹೋಸಿ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಕಟಸತಾನಂ ಇಸ್ಸರೋ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ಉಭೋಪಿ ಸಮಸಮಾ ಅಹೇಸುಂ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto satthavāho ahosi pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ issaro, tadā bodhisattopi satthavāho ahosi pañcannaṃ sakaṭasatānaṃ issaro, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಸಾಖೋ ನಾಮ ಮಿಗರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ನಿಗ್ರೋಧೋ ನಾಮ ಮಿಗರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ಉಭೋಪಿ ಸಮಸಮಾ ಅಹೇಸುಂ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto sākho nāma migarājā ahosi, tadā bodhisattopi nigrodho nāma migarājā ahosi, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಸಾಖೋ ನಾಮ ಸೇನಾಪತಿ ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ನಿಗ್ರೋಧೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ಉಭೋಪಿ ಸಮಸಮಾ ಅಹೇಸುಂ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto sākho nāma senāpati ahosi, tadā bodhisattopi nigrodho nāma rājā ahosi, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಖಣ್ಡಹಾಲೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚನ್ದೋ ನಾಮ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಸೋ ಖಣ್ಡಹಾಲೋ ಯೇವ ಅಧಿಕತರೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto khaṇḍahālo nāma brāhmaṇo ahosi, tadā bodhisatto cando nāma rājakumāro ahosi, tadā so khaṇḍahālo yeva adhikataro.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಮಹಾಪದುಮೋ ನಾಮ ಕುಮಾರೋ ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಸೋ ರಾಜಾ ಸಕಪುತ್ತಂ ಚೋರಪಪಾತೇ ಖಿಪಾಪೇಸಿ, ಯತೋ ಕುತೋಚಿ ಪಿತಾವ ಪುತ್ತಾನಂ ಅಧಿಕತರೋ ಹೋತಿ ವಿಸಿಟ್ಠೋತಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಅಧಿಕತರೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto brahmadatto nāma rājā ahosi, tadā bodhisatto tassa putto mahāpadumo nāma kumāro ahosi, tadā so rājā sakaputtaṃ corapapāte khipāpesi, yato kutoci pitāva puttānaṃ adhikataro hoti visiṭṭhoti, tatthapi tāva devadatto yeva adhikataro.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ ಯದಾ ದೇವದತ್ತೋ ಮಹಾಪತಾಪೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಧಮ್ಮಪಾಲೋ ನಾಮ ಕುಮಾರೋ ಅಹೋಸಿ, ತದಾ ಸೋ ರಾಜಾ ಸಕಪುತ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಪಾದೇ ಸೀಸಞ್ಚ ಛೇದಾಪೇಸಿ, ತತ್ಥಪಿ ತಾವ ದೇವದತ್ತೋ ಯೇವ ಉತ್ತರೋ ಅಧಿಕತರೋ।
‘‘Puna caparaṃ yadā devadatto mahāpatāpo nāma rājā ahosi, tadā bodhisatto tassa putto dhammapālo nāma kumāro ahosi, tadā so rājā sakaputtassa hatthapāde sīsañca chedāpesi, tatthapi tāva devadatto yeva uttaro adhikataro.
ಅಜ್ಜೇತರಹಿ ಉಭೋಪಿ ಸಕ್ಯಕುಲೇ ಜಾಯಿಂಸು। ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಬುದ್ಧೋ ಅಹೋಸಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ ಲೋಕನಾಯಕೋ, ದೇವದತ್ತೋ ತಸ್ಸ ದೇವಾತಿದೇವಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಇದ್ಧಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಾಲಯಂ ಅಕಾಸಿ। ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಯಂ ಮಯಾ ಭಣಿತಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ತಥಂ ಉದಾಹು ವಿತಥ’’ನ್ತಿ?
Ajjetarahi ubhopi sakyakule jāyiṃsu. Bodhisatto buddho ahosi sabbaññū lokanāyako, devadatto tassa devātidevassa sāsane pabbajitvā iddhiṃ nibbattetvā buddhālayaṃ akāsi. Kiṃ nu kho, bhante nāgasena, yaṃ mayā bhaṇitaṃ, taṃ sabbaṃ tathaṃ udāhu vitatha’’nti?
‘‘ಯಂ ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಬಹುವಿಧಂ ಕಾರಣಂ ಓಸಾರೇಸಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ತಥೇವ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾ’’ತಿ। ‘‘ಯದಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಕಣ್ಹೋಪಿ ಸುಕ್ಕೋಪಿ ಸಮಸಮಗತಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನ ಹಿ ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪಿ ಸಮಸಮವಿಪಾಕಂ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಸಲಮ್ಪಿ ಅಕುಸಲಮ್ಪಿ ಸಮಸಮವಿಪಾಕಂ ಹೋತಿ, ನ ಹಿ, ಮಹಾರಾಜ, ದೇವದತ್ತೋ ಸಬ್ಬಜನೇಹಿ ಪಟಿವಿರುದ್ಧೋ, ಬೋಧಿಸತ್ತೇನೇವ ಪಟಿವಿರುದ್ಧೋ। ಯೋ ತಸ್ಸ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಪಟಿವಿರುದ್ಧೋ, ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಯೇವ ಭವೇ ಪಚ್ಚತಿ ಫಲಂ ದೇತಿ। ದೇವದತ್ತೋಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಸ್ಸರಿಯೇ ಠಿತೋ ಜನಪದೇಸು ಆರಕ್ಖಂ ದೇತಿ, ಸೇತುಂ ಸಭಂ ಪುಞ್ಞಸಾಲಂ ಕಾರೇತಿ, ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಕಪಣದ್ಧಿಕವಣಿಬ್ಬಕಾನಂ ನಾಥಾನಾಥಾನಂ ಯಥಾಪಣಿಹಿತಂ ದಾನಂ ದೇತಿ। ತಸ್ಸ ಸೋ ವಿಪಾಕೇನ ಭವೇ ಭವೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಪಟಿಲಭತಿ। ಕಸ್ಸೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ ವಿನಾ ದಾನೇನ ದಮೇನ ಸಂಯಮೇನ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮೇನ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವಿಸ್ಸತೀತಿ?
‘‘Yaṃ tvaṃ, mahārāja, bahuvidhaṃ kāraṇaṃ osāresi, sabbaṃ taṃ tatheva, no aññathā’’ti. ‘‘Yadi, bhante nāgasena, kaṇhopi sukkopi samasamagatikā honti, tena hi kusalampi akusalampi samasamavipākaṃ hotī’’ti? ‘‘Na hi, mahārāja, kusalampi akusalampi samasamavipākaṃ hoti, na hi, mahārāja, devadatto sabbajanehi paṭiviruddho, bodhisatteneva paṭiviruddho. Yo tassa bodhisattena paṭiviruddho, so tasmiṃ tasmiṃ yeva bhave paccati phalaṃ deti. Devadattopi, mahārāja, issariye ṭhito janapadesu ārakkhaṃ deti, setuṃ sabhaṃ puññasālaṃ kāreti, samaṇabrāhmaṇānaṃ kapaṇaddhikavaṇibbakānaṃ nāthānāthānaṃ yathāpaṇihitaṃ dānaṃ deti. Tassa so vipākena bhave bhave sampattiyo paṭilabhati. Kassetaṃ, mahārāja, sakkā vattuṃ vinā dānena damena saṃyamena uposathakammena sampattiṃ anubhavissatīti?
‘‘ಯಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಏವಂ ವದೇಸಿ ‘ದೇವದತ್ತೋ ಚ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚ ಏಕತೋ ಅನುಪರಿವತ್ತನ್ತೀ’ತಿ, ಸೋ ನ ಜಾತಿಸತಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಮಾಗಮೋ ಅಹೋಸಿ, ನ ಜಾತಿಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ, ನ ಜಾತಿಸತಸಹಸ್ಸಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ, ಕದಾಚಿ ಕರಹಚಿ ಬಹೂನಂ ಅಹೋರತ್ತಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಮಾಗಮೋ ಅಹೋಸಿ। ಯಂ ಪನೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ಕಾಣಕಚ್ಛಪೋಪಮಂ ಉಪದಸ್ಸಿತಂ ಮನುಸ್ಸತ್ತಪ್ಪಟಿಲಾಭಾಯ, ತಥೂಪಮಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಮೇಸಂ ಸಮಾಗಮಂ ಧಾರೇಹಿ।
‘‘Yaṃ pana tvaṃ, mahārāja, evaṃ vadesi ‘devadatto ca bodhisatto ca ekato anuparivattantī’ti, so na jātisatassa accayena samāgamo ahosi, na jātisahassassa accayena, na jātisatasahassassa accayena, kadāci karahaci bahūnaṃ ahorattānaṃ accayena samāgamo ahosi. Yaṃ panetaṃ, mahārāja, bhagavatā kāṇakacchapopamaṃ upadassitaṃ manussattappaṭilābhāya, tathūpamaṃ, mahārāja, imesaṃ samāgamaṃ dhārehi.
‘‘ನ, ಮಹಾರಾಜ, ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ದೇವದತ್ತೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾಗಮೋ ಅಹೋಸಿ, ಥೇರೋಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಅನೇಕೇಸು ಜಾತಿಸತಸಹಸ್ಸೇಸು ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಪಿತಾ ಅಹೋಸಿ, ಮಹಾಪಿತಾ ಅಹೋಸಿ, ಚೂಳಪಿತಾ ಅಹೋಸಿ , ಭಾತಾ ಅಹೋಸಿ, ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಅಹೋಸಿ, ಮಿತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ।
‘‘Na, mahārāja, bodhisattassa devadatteneva saddhiṃ samāgamo ahosi, theropi, mahārāja, sāriputto anekesu jātisatasahassesu bodhisattassa pitā ahosi, mahāpitā ahosi, cūḷapitā ahosi , bhātā ahosi, putto ahosi, bhāgineyyo ahosi, mitto ahosi.
‘‘ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಅನೇಕೇಸು ಜಾತಿಸತಸಹಸ್ಸೇಸು ಥೇರಸ್ಸ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಿತಾ ಅಹೋಸಿ, ಮಹಾಪಿತಾ ಅಹೋಸಿ, ಚೂಳಪಿತಾ ಅಹೋಸಿ, ಭಾತಾ ಅಹೋಸಿ, ಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಅಹೋಸಿ , ಮಿತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಸತ್ತನಿಕಾಯಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಸಂಸಾರಸೋತಮನುಗತಾ ಸಂಸಾರಸೋತೇನ ವುಯ್ಹನ್ತಾ ಅಪ್ಪಿಯೇಹಿಪಿ ಪಿಯೇಹಿಪಿ ಸಮಾಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಉದಕಂ ಸೋತೇನ ವುಯ್ಹಮಾನಂ ಸುಚಿಅಸುಚಿಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕೇನ ಸಮಾಗಚ್ಛತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸತ್ತನಿಕಾಯಪರಿಯಾಪನ್ನಾ ಸಂಸಾರಸೋತಮನುಗತಾ ಸಂಸಾರಸೋತೇನ ವುಯ್ಹನ್ತಾ ಅಪ್ಪಿಯೇಹಿಪಿ ಪಿಯೇಹಿಪಿ ಸಮಾಗಚ್ಛನ್ತಿ। ದೇವದತ್ತೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಕ್ಖೋ ಸಮಾನೋ ಅತ್ತನಾ ಅಧಮ್ಮೋ ಪರೇ ಅಧಮ್ಮೇ ನಿಯೋಜೇತ್ವಾ ಸತ್ತಪಞ್ಞಾಸವಸ್ಸಕೋಟಿಯೋ ಸಟ್ಠಿ ಚ ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಮಹಾನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿ , ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಕ್ಖೋ ಸಮಾನೋ ಅತ್ತನಾ ಧಮ್ಮೋ ಪರೇ ಧಮ್ಮೇ ನಿಯೋಜೇತ್ವಾ ಸತ್ತಪಞ್ಞಾಸವಸ್ಸಕೋಟಿಯೋ ಸಟ್ಠಿ ಚ ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಗ್ಗೇ ಮೋದಿ ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಙ್ಗೀ, ಅಪಿ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ದೇವದತ್ತೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಬುದ್ಧಂ ಅನಾಸಾದನೀಯಮಾಸಾದಯಿತ್ವಾ ಸಮಗ್ಗಞ್ಚ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಪಥವಿಂ ಪಾವಿಸಿ, ತಥಾಗತೋ ಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ಉಪಧಿಸಙ್ಖಯೇ’’ತಿ। ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಏವಮೇತಂ ತಥಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ।
‘‘Bodhisattopi, mahārāja, anekesu jātisatasahassesu therassa sāriputtassa pitā ahosi, mahāpitā ahosi, cūḷapitā ahosi, bhātā ahosi, putto ahosi, bhāgineyyo ahosi , mitto ahosi, sabbepi, mahārāja, sattanikāyapariyāpannā saṃsārasotamanugatā saṃsārasotena vuyhantā appiyehipi piyehipi samāgacchanti. Yathā, mahārāja, udakaṃ sotena vuyhamānaṃ suciasucikalyāṇapāpakena samāgacchati, evameva kho, mahārāja, sabbepi sattanikāyapariyāpannā saṃsārasotamanugatā saṃsārasotena vuyhantā appiyehipi piyehipi samāgacchanti. Devadatto, mahārāja, yakkho samāno attanā adhammo pare adhamme niyojetvā sattapaññāsavassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni mahāniraye pacci , bodhisattopi, mahārāja, yakkho samāno attanā dhammo pare dhamme niyojetvā sattapaññāsavassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni sagge modi sabbakāmasamaṅgī, api ca, mahārāja, devadatto imasmiṃ bhave buddhaṃ anāsādanīyamāsādayitvā samaggañca saṅghaṃ bhinditvā pathaviṃ pāvisi, tathāgato bujjhitvā sabbadhamme parinibbuto upadhisaṅkhaye’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
ಕುಸಲಾಕುಸಲಸಮವಿಸಮಪಞ್ಹೋ ಸತ್ತಮೋ।
Kusalākusalasamavisamapañho sattamo.
Footnotes:
