Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / తిపిటక • Tipiṭaka / థేరగాథా-అట్ఠకథా • Theragāthā-aṭṭhakathā

౬. కుమాపుత్తత్థేరగాథావణ్ణనా

6. Kumāputtattheragāthāvaṇṇanā

సాధు సుతన్తి ఆయస్మతో కుమాపుత్తత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పతి? సో కిర పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో ఇతో ఏకనవుతే కప్పే అజినచమ్మవసనో తాపసో హుత్వా బన్ధుమతీనగరే రాజుయ్యానే వసన్తో విపస్సిం భగవన్తం పస్సిత్వా పసన్నమానసో పాదబ్భఞ్జనతేలం అదాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవలోకే నిబ్బత్తో. తతో పట్ఠాయ సుగతీసుయేవ సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే అవన్తిరట్ఠే వేళుకణ్టకనగరే గహపతికులే నిబ్బత్తో. ‘‘నన్దో’’తిస్స నామం అకంసు. మాతా పనస్స కుమా నామ, తేన కుమాపుత్తోతి పఞ్ఞాయిత్థ. సో ఆయస్మతో సారిపుత్తస్స సన్తికే ధమ్మం సుత్వా లద్ధప్పసాదో పబ్బజిత్వా కతపుబ్బకిచ్చో పరియన్తపబ్బతపస్సే సమణధమ్మం కరోన్తో విసేసం నిబ్బత్తేతుం అసక్కోన్తో భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా ధమ్మం సుత్వా కమ్మట్ఠానం సోధేత్వా సప్పాయట్ఠానే వసన్తో విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం సచ్ఛాకాసి. తేన వుత్తం అపదానే (అప॰ థేర ౨.౫౩.౨౪-౩౦) –

Sādhusutanti āyasmato kumāputtattherassa gāthā. Kā uppati? So kira purimabuddhesu katādhikāro ito ekanavute kappe ajinacammavasano tāpaso hutvā bandhumatīnagare rājuyyāne vasanto vipassiṃ bhagavantaṃ passitvā pasannamānaso pādabbhañjanatelaṃ adāsi. So tena puññakammena devaloke nibbatto. Tato paṭṭhāya sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde avantiraṭṭhe veḷukaṇṭakanagare gahapatikule nibbatto. ‘‘Nando’’tissa nāmaṃ akaṃsu. Mātā panassa kumā nāma, tena kumāputtoti paññāyittha. So āyasmato sāriputtassa santike dhammaṃ sutvā laddhappasādo pabbajitvā katapubbakicco pariyantapabbatapasse samaṇadhammaṃ karonto visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā kammaṭṭhānaṃ sodhetvā sappāyaṭṭhāne vasanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ sacchākāsi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.53.24-30) –

‘‘నగరే బన్ధుమతియా, రాజుయ్యానే వసామహం;

‘‘Nagare bandhumatiyā, rājuyyāne vasāmahaṃ;

చమ్మవాసీ తదా ఆసిం, కమణ్డలుధరో అహం.

Cammavāsī tadā āsiṃ, kamaṇḍaludharo ahaṃ.

‘‘అద్దసం విమలం బుద్ధం, సయమ్భుం అపరాజితం;

‘‘Addasaṃ vimalaṃ buddhaṃ, sayambhuṃ aparājitaṃ;

పధానం పహితత్తం తం, ఝాయిం ఝానరతం వసిం.

Padhānaṃ pahitattaṃ taṃ, jhāyiṃ jhānarataṃ vasiṃ.

‘‘సబ్బకామసమిద్ధఞ్చ, ఓఘతిణ్ణమనాసవం;

‘‘Sabbakāmasamiddhañca, oghatiṇṇamanāsavaṃ;

దిస్వా పసన్నసుమనో, అబ్భఞ్జనమదాసహం.

Disvā pasannasumano, abbhañjanamadāsahaṃ.

‘‘ఏకనవుతితో కప్పే, అబ్భఞ్జనమదాసహం;

‘‘Ekanavutito kappe, abbhañjanamadāsahaṃ;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, అబ్భఞ్జనస్సిదం ఫలం.

Duggatiṃ nābhijānāmi, abbhañjanassidaṃ phalaṃ.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే॰… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

అరహత్తం పన పత్వా అరఞ్ఞే కాయదళ్హిబహులే భిక్ఖూ, దిస్వా తే ఓవదన్తో సాసనస్స నియ్యానికభావం పకాసేన్తో ‘‘సాధు సుతం సాధు చరితక’’న్తి గాథం అభాసి.

Arahattaṃ pana patvā araññe kāyadaḷhibahule bhikkhū, disvā te ovadanto sāsanassa niyyānikabhāvaṃ pakāsento ‘‘sādhu sutaṃ sādhu caritaka’’nti gāthaṃ abhāsi.

౩౬. తత్థ సాధూతి సున్దరం. సుతన్తి సవనం. తఞ్చ ఖో వివట్టూపనిస్సితం విసేసతో అప్పిచ్ఛతాదిపటిసంయుత్తం దసకథావత్థుసవనం ఇధాధిప్పేతం. సాధు చరితకన్తి తదేవ అప్పిచ్ఛతాదిచరితం చిణ్ణం, సాధుచరితమేవ హి ‘‘చరితక’’న్తి వుత్తం. పదద్వయేనాపి బాహుసచ్చం తదనురూపం పటిపత్తిఞ్చ ‘‘సున్దర’’న్తి దస్సేతి. సదాతి సబ్బకాలే నవకమజ్ఝిమథేరకాలే, సబ్బేసు వా ఇరియాపథక్ఖణేసు. అనికేతవిహారోతి కిలేసానం నివాసనట్ఠానట్ఠేన పఞ్చకామగుణా నికేతా నామ, లోకియా వా ఛళారమ్మణధమ్మా. యథాహ – ‘‘రూపనిమిత్తనికేతవిసారవినిబన్ధా ఖో, గహపతి, ‘నికేతసారీ’తి వుచ్చతీ’’తిఆది (సం॰ ని॰ ౩.౩). తేసం నికేతానం పహానత్థాయ పటిపదా అనికేతవిహారో. అత్థపుచ్ఛనన్తి తం ఆజానితుకామస్స కల్యాణమిత్తం ఉపసఙ్కమిత్వా దిట్ఠధమ్మికసమ్పరాయికపరమత్థపభేదస్స పుచ్ఛనం, కుసలాదిభేదస్స వా అత్థస్స సభావధమ్మస్స ‘‘కిం, భన్తే, కుసలం, కిం అకుసలం, కిం సావజ్జం, కిం అనవజ్జ’’న్తిఆదినా (మ॰ ని॰ ౩.౨౯౬) పుచ్ఛనం అత్థపుచ్ఛనం. పదక్ఖిణకమ్మన్తి తం పన పుచ్ఛిత్వా పదక్ఖిణగ్గాహిభావేన తస్స ఓవాదే అధిట్ఠానం సమ్మాపటిపత్తి. ఇధాపి ‘‘సాధూ’’తి పదం ఆనేత్వా యోజేతబ్బం. ఏతం సామఞ్ఞన్తి ‘‘సాధు సుత’’న్తిఆదినా వుత్తం యం సుతం, యఞ్చ చరితం, యో చ అనికేతవిహారో , యఞ్చ అత్థపుచ్ఛనం, యఞ్చ పదక్ఖిణకమ్మం, ఏతం సామఞ్ఞం ఏసో సమణభావో. యస్మా ఇమాయ ఏవ పటిపదాయ సమణభావో, న అఞ్ఞథా, తస్మా ‘‘సామఞ్ఞ’’న్తి నిప్పరియాయతో మగ్గఫలస్స అధివచనం. తస్స వా పన అయం అపణ్ణకపటిపదా, తం పనేతం సామఞ్ఞం యాదిసస్స సమ్భవాతి, తం దస్సేతుం ‘‘అకిఞ్చనస్సా’’తి వుత్తం. అపరిగ్గాహకస్స, ఖేత్తవత్థుహిరఞ్ఞసువణ్ణదాసిదాసాదిపరిగ్గహపటిగ్గహణరహితస్సాతి అత్థో.

36. Tattha sādhūti sundaraṃ. Sutanti savanaṃ. Tañca kho vivaṭṭūpanissitaṃ visesato appicchatādipaṭisaṃyuttaṃ dasakathāvatthusavanaṃ idhādhippetaṃ. Sādhu caritakanti tadeva appicchatādicaritaṃ ciṇṇaṃ, sādhucaritameva hi ‘‘caritaka’’nti vuttaṃ. Padadvayenāpi bāhusaccaṃ tadanurūpaṃ paṭipattiñca ‘‘sundara’’nti dasseti. Sadāti sabbakāle navakamajjhimatherakāle, sabbesu vā iriyāpathakkhaṇesu. Aniketavihāroti kilesānaṃ nivāsanaṭṭhānaṭṭhena pañcakāmaguṇā niketā nāma, lokiyā vā chaḷārammaṇadhammā. Yathāha – ‘‘rūpanimittaniketavisāravinibandhā kho, gahapati, ‘niketasārī’ti vuccatī’’tiādi (saṃ. ni. 3.3). Tesaṃ niketānaṃ pahānatthāya paṭipadā aniketavihāro. Atthapucchananti taṃ ājānitukāmassa kalyāṇamittaṃ upasaṅkamitvā diṭṭhadhammikasamparāyikaparamatthapabhedassa pucchanaṃ, kusalādibhedassa vā atthassa sabhāvadhammassa ‘‘kiṃ, bhante, kusalaṃ, kiṃ akusalaṃ, kiṃ sāvajjaṃ, kiṃ anavajja’’ntiādinā (ma. ni. 3.296) pucchanaṃ atthapucchanaṃ. Padakkhiṇakammanti taṃ pana pucchitvā padakkhiṇaggāhibhāvena tassa ovāde adhiṭṭhānaṃ sammāpaṭipatti. Idhāpi ‘‘sādhū’’ti padaṃ ānetvā yojetabbaṃ. Etaṃ sāmaññanti ‘‘sādhu suta’’ntiādinā vuttaṃ yaṃ sutaṃ, yañca caritaṃ, yo ca aniketavihāro , yañca atthapucchanaṃ, yañca padakkhiṇakammaṃ, etaṃ sāmaññaṃ eso samaṇabhāvo. Yasmā imāya eva paṭipadāya samaṇabhāvo, na aññathā, tasmā ‘‘sāmañña’’nti nippariyāyato maggaphalassa adhivacanaṃ. Tassa vā pana ayaṃ apaṇṇakapaṭipadā, taṃ panetaṃ sāmaññaṃ yādisassa sambhavāti, taṃ dassetuṃ ‘‘akiñcanassā’’ti vuttaṃ. Apariggāhakassa, khettavatthuhiraññasuvaṇṇadāsidāsādipariggahapaṭiggahaṇarahitassāti attho.

కుమాపుత్తత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.

Kumāputtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



తిపిటక (మూల) • Tipiṭaka (Mūla) / సుత్తపిటక • Suttapiṭaka / ఖుద్దకనికాయ • Khuddakanikāya / థేరగాథాపాళి • Theragāthāpāḷi / ౬. కుమాపుత్తత్థేరగాథా • 6. Kumāputtattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact