| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೨. ಕುಕ್ಕುಟಙ್ಗಪಞ್ಹೋ
2. Kukkuṭaṅgapañho
೨. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನೇವ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ನಹಾಯಿತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, kukkuṭo kālena samayena paṭisallīyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā sarīraṃ paṭijaggitvā nahāyitvā cetiyaṃ vanditvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ dassanāya gantvā kālena samayena suññāgāraṃ pavisitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನೇವ ವುಟ್ಠಾತಿ। ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಕಾಲೇನ ಸಮಯೇನೇವ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪಾನೀಯಂ ಪರಿಭೋಜನೀಯಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸರೀರಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ಚೇತಿಯಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪುನದೇವ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಂ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಂ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo kālena samayeneva vuṭṭhāti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva vuṭṭhahitvā cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā sarīraṃ paṭijaggitvā cetiyaṃ vanditvā punadeva suññāgāraṃ pavisitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಪಥವಿಂ ಖಣಿತ್ವಾ ಖಣಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹಾರಂ ಅಜ್ಝೋಹರತಿ। ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹಾರಂ ಅಜ್ಝೋಹರಿತಬ್ಬಂ ‘ನೇವ ದವಾಯ ನ ಮದಾಯ ನ ಮಣ್ಡನಾಯ ನ ವಿಭೂಸನಾಯ, ಯಾವದೇವ ಇಮಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ ಠಿತಿಯಾ ಯಾಪನಾಯ ವಿಹಿಂಸೂಪರತಿಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಾನುಗ್ಗಹಾಯ, ಇತಿ ಪುರಾಣಞ್ಚ ವೇದನಂ ಪಟಿಹಙ್ಖಾಮಿ ನವಞ್ಚ ವೇದನಂ ನ ಉಪ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಿ, ಯಾತ್ರಾ ಚ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಅನವಜ್ಜತಾ ಚ ಫಾಸುವಿಹಾರೋ ಚಾ’ತಿ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ –
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo pathaviṃ khaṇitvā khaṇitvā ajjhohāraṃ ajjhoharati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paccavekkhitvā paccavekkhitvā ajjhohāraṃ ajjhoharitabbaṃ ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
‘‘‘ಕನ್ತಾರೇ ಪುತ್ತಮಂಸಂವ, ಅಕ್ಖಸ್ಸಬ್ಭಞ್ಜನಂ ಯಥಾ।
‘‘‘Kantāre puttamaṃsaṃva, akkhassabbhañjanaṃ yathā;
ಏವಂ ಆಹರಿ ಆಹಾರಂ, ಯಾಪನತ್ಥಮಮುಚ್ಛಿತೋ’ತಿ॥
Evaṃ āhari āhāraṃ, yāpanatthamamucchito’ti.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಸಚಕ್ಖುಕೋಪಿ ರತ್ತಿಂ ಅನ್ಧೋ ಹೋತಿ। ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಅನನ್ಧೇನೇವ ಅನ್ಧೇನ ವಿಯ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಅರಞ್ಞೇಪಿ ಗೋಚರಗಾಮೇ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೇನಪಿ ರಜನೀಯೇಸು ರೂಪಸದ್ದಗನ್ಧರಸಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಮ್ಮೇಸು ಅನ್ಧೇನ ಬಧಿರೇನ ಮೂಗೇನ ವಿಯ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಮಹಾಕಚ್ಚಾಯನೇನ –
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo sacakkhukopi rattiṃ andho hoti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anandheneva andhena viya bhavitabbaṃ, araññepi gocaragāme piṇḍāya carantenapi rajanīyesu rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu andhena badhirena mūgena viya bhavitabbaṃ, na nimittaṃ gahetabbaṃ, nānubyañjanaṃ gahetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena mahākaccāyanena –
‘ಚಕ್ಖುಮಾಸ್ಸ ಯಥಾ ಅನ್ಧೋ, ಸೋತವಾ ಬಧಿರೋ ಯಥಾ।
‘Cakkhumāssa yathā andho, sotavā badhiro yathā;
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟೋ ಲೇಡ್ಡುದಣ್ಡಲಗುಳಮುಗ್ಗರೇಹಿ ಪರಿಪಾತಿಯನ್ತೋಪಿ ಸಕಂ ಗೇಹಂ ನ ವಿಜಹತಿ। ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಚೀವರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇನಪಿ ನವಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೇನಪಿ ವತ್ತಪ್ಪಟಿವತ್ತಂ ಕರೋನ್ತೇನಪಿ ಉದ್ದಿಸನ್ತೇನಪಿ ಉದ್ದಿಸಾಪೇನ್ತೇನಪಿ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ನ ವಿಜಹಿತಬ್ಬೋ, ಸಕಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನೋ ಗೇಹಂ, ಯದಿದಂ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋ । ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕುಕ್ಕುಟಸ್ಸ ಪಞ್ಚಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ । ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಭಗವತಾ ದೇವಾತಿದೇವೇನ ‘ಕೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಗೋಚರೋ ಸಕೋ ಪೇತ್ತಿಕೋ ವಿಸಯೋ? ಯದಿದಂ ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ’ತಿ। ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾಪಿ –
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo leḍḍudaṇḍalaguḷamuggarehi paripātiyantopi sakaṃ gehaṃ na vijahati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarakammaṃ karontenapi navakammaṃ karontenapi vattappaṭivattaṃ karontenapi uddisantenapi uddisāpentenapi yoniso manasikāro na vijahitabbo, sakaṃ kho panetaṃ, mahārāja, yogino gehaṃ, yadidaṃ yoniso manasikāro . Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ . Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘ko ca, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo? Yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā’ti. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi –
‘‘‘ಯಥಾ ಸುದನ್ತೋ ಮಾತಙ್ಗೋ, ಸಕಂ ಸೋಣ್ಡಂ ನ ಮದ್ದತಿ।
‘‘‘Yathā sudanto mātaṅgo, sakaṃ soṇḍaṃ na maddati;
ಭಕ್ಖಾಭಕ್ಖಂ ವಿಜಾನಾತಿ, ಅತ್ತನೋ ವುತ್ತಿಕಪ್ಪನಂ॥
Bhakkhābhakkhaṃ vijānāti, attano vuttikappanaṃ.
‘‘‘ತಥೇವ ಬುದ್ಧಪುತ್ತೇನ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ವಾ ಪನ।
‘‘‘Tatheva buddhaputtena, appamattena vā pana;
ಜಿನವಚನಂ ನ ಮದ್ದಿತಬ್ಬಂ, ಮನಸಿಕಾರವರುತ್ತಮ’’’ನ್ತಿ॥
Jinavacanaṃ na madditabbaṃ, manasikāravaruttama’’’nti.
ಕುಕ್ಕುಟಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ದುತಿಯೋ।
Kukkuṭaṅgapañho dutiyo.
Footnotes:
