| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / संयुत्तनिकाय (अट्ठकथा) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
९. कोण्डञ्ञसुत्तवण्णना
9. Koṇḍaññasuttavaṇṇanā
२१७. नवमे अञ्ञासिकोण्डञ्ञोति पठमं धम्मस्स अञ्ञातत्ता एवं गहितनामो थेरो। सुचिरस्सेवाति कीवचिरस्स? द्वादसन्नं संवच्छरानं। एत्तकं कालं कत्थ विहासीति। छद्दन्तभवने मन्दाकिनिपोक्खरणिया तीरे पच्चेकबुद्धानं वसनट्ठाने। कस्मा? विहारगरुताय। सो हि पञ्ञवा महासावको। यथेव भगवतो, एवमस्स दससहस्सचक्कवाळे देवमनुस्सानं अब्भन्तरे गुणा पत्थटाव। देवमनुस्सा तथागतस्स सन्तिकं गन्त्वा गन्धमालादीहि पूजं कत्वा ‘‘अग्गधम्मं पटिविद्धसावको’’ति अनन्तरं थेरं उपसङ्कमित्वा पूजेन्ति। सन्तिकं आगतानञ्च नाम तथारूपा धम्मकथा वा पटिसन्थारो वा कातब्बो होति। थेरो च विहारगरुको, तेनस्स सो पपञ्चो विय उपट्ठाति। इति विहारगरुताय तत्थ गन्त्वा विहासि।
217. Navame aññāsikoṇḍaññoti paṭhamaṃ dhammassa aññātattā evaṃ gahitanāmo thero. Sucirassevāti kīvacirassa? Dvādasannaṃ saṃvaccharānaṃ. Ettakaṃ kālaṃ kattha vihāsīti. Chaddantabhavane mandākinipokkharaṇiyā tīre paccekabuddhānaṃ vasanaṭṭhāne. Kasmā? Vihāragarutāya. So hi paññavā mahāsāvako. Yatheva bhagavato, evamassa dasasahassacakkavāḷe devamanussānaṃ abbhantare guṇā patthaṭāva. Devamanussā tathāgatassa santikaṃ gantvā gandhamālādīhi pūjaṃ katvā ‘‘aggadhammaṃ paṭividdhasāvako’’ti anantaraṃ theraṃ upasaṅkamitvā pūjenti. Santikaṃ āgatānañca nāma tathārūpā dhammakathā vā paṭisanthāro vā kātabbo hoti. Thero ca vihāragaruko, tenassa so papañco viya upaṭṭhāti. Iti vihāragarutāya tattha gantvā vihāsi.
अपरम्पि कारणं – भिक्खाचारवेलायं ताव सब्बसावका वस्सग्गेन गच्छन्ति। धम्मदेसनाकाले पन मज्झट्ठाने अलङ्कतबुद्धासनम्हि सत्थरि निसिन्ने दक्खिणहत्थपस्से धम्मसेनापति, वामहत्थपस्से महामोग्गल्लानत्थेरो निसीदति, तेसं पिट्ठिभागे अञ्ञासिकोण्डञ्ञत्थेरस्स आसनं पञ्ञापेन्ति। सेसा भिक्खू तं परिवारेत्वा निसीदन्ति। द्वे अग्गसावका अग्गधम्मपटिविद्धत्ता च महल्लकत्ता च थेरे सगारवा थेरं महाब्रह्मं विय अग्गिक्खन्धं विय आसीविसं विय च मञ्ञमाना धुरासने निसीदन्ता ओत्तप्पन्ति हरायन्ति। थेरो चिन्तेसि – ‘‘इमेहि धुरासनत्थाय कप्पसतसहस्साधिकं असङ्ख्येय्यं पारमियो पूरिता, ते इदानि धुरासने निसीदन्ता मम ओत्तप्पन्ति हरायन्ति, फासुविहारं नेसं करिस्सामी’’ति। सो पतिरूपे काले तथागतं उपसङ्कमित्वा ‘‘इच्छामहं, भन्ते, जनपदे वसितु’’न्ति आह, सत्था अनुजानि।
Aparampi kāraṇaṃ – bhikkhācāravelāyaṃ tāva sabbasāvakā vassaggena gacchanti. Dhammadesanākāle pana majjhaṭṭhāne alaṅkatabuddhāsanamhi satthari nisinne dakkhiṇahatthapasse dhammasenāpati, vāmahatthapasse mahāmoggallānatthero nisīdati, tesaṃ piṭṭhibhāge aññāsikoṇḍaññattherassa āsanaṃ paññāpenti. Sesā bhikkhū taṃ parivāretvā nisīdanti. Dve aggasāvakā aggadhammapaṭividdhattā ca mahallakattā ca there sagāravā theraṃ mahābrahmaṃ viya aggikkhandhaṃ viya āsīvisaṃ viya ca maññamānā dhurāsane nisīdantā ottappanti harāyanti. Thero cintesi – ‘‘imehi dhurāsanatthāya kappasatasahassādhikaṃ asaṅkhyeyyaṃ pāramiyo pūritā, te idāni dhurāsane nisīdantā mama ottappanti harāyanti, phāsuvihāraṃ nesaṃ karissāmī’’ti. So patirūpe kāle tathāgataṃ upasaṅkamitvā ‘‘icchāmahaṃ, bhante, janapade vasitu’’nti āha, satthā anujāni.
थेरो सेनासनं संसामेत्वा पत्तचीवरमादाय छद्दन्तभवने मन्दाकिनितीरं गतो। पुब्बे पच्चेकबुद्धानं पारिचरियाय कतपरिचया अट्ठसहस्सा हत्थिनागा थेरं दिस्वाव ‘‘अम्हाकं पुञ्ञक्खेत्तं आगत’’न्ति नखेहि चङ्कमनं नित्तिणं कत्वा आवरणसाखा हरित्वा थेरस्स वसनट्ठानं पटिजग्गित्वा वत्तं कत्वा सब्बे सन्निपतित्वा मन्तयिंसु – ‘‘सचे हि मयं ‘अयं थेरस्स कत्तब्बं करिस्सति, अयं करिस्सती’ति पटिपज्जिस्साम, थेरो बहुञातिकगामं गतो विय यथाधोतेनेव पत्तेन गमिस्सति, वारेन नं पटिजग्गिस्साम, एकस्स पन वारे पत्ते सेसेहिपि नप्पमज्जितब्ब’’न्ति वारं ठपयिंसु। वारिकनागो पातोव थेरस्स मुखोदकञ्च दन्तकट्ठञ्च ठपेति, वत्तं करोति।
Thero senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya chaddantabhavane mandākinitīraṃ gato. Pubbe paccekabuddhānaṃ pāricariyāya kataparicayā aṭṭhasahassā hatthināgā theraṃ disvāva ‘‘amhākaṃ puññakkhettaṃ āgata’’nti nakhehi caṅkamanaṃ nittiṇaṃ katvā āvaraṇasākhā haritvā therassa vasanaṭṭhānaṃ paṭijaggitvā vattaṃ katvā sabbe sannipatitvā mantayiṃsu – ‘‘sace hi mayaṃ ‘ayaṃ therassa kattabbaṃ karissati, ayaṃ karissatī’ti paṭipajjissāma, thero bahuñātikagāmaṃ gato viya yathādhoteneva pattena gamissati, vārena naṃ paṭijaggissāma, ekassa pana vāre patte sesehipi nappamajjitabba’’nti vāraṃ ṭhapayiṃsu. Vārikanāgo pātova therassa mukhodakañca dantakaṭṭhañca ṭhapeti, vattaṃ karoti.
मन्दाकिनिपोक्खरणी नाम चेसा पण्णासयोजना होति। तस्सा पञ्चवीसतियोजनमत्ते ठाने सेवालो वा पणकं वा नत्थि, फलिकवण्णं उदकमेव होति। ततो परं पन कटिप्पमाणे उदके अड्ढयोजनवित्थतं सेसपदुमवनं पण्णासयोजनं सरं परिक्खिपित्वा ठितं। तदनन्तरं ताव महन्तमेव रत्तपदुमवनं, तदनन्तरं रत्तकुमुदवनं, तदनन्तरं सेतकुमुदवनं, तदनन्तरं नीलुप्पलवनं, तदनन्तरं रत्तुप्पलवनं, तदनन्तरं सुगन्धरत्तसालिवनं, तदनन्तरं एळालुकलाबुकुम्भण्डादीनि मधुररसानि वल्लिफलानि, तदनन्तरं अड्ढयोजनवित्थारमेव उच्छुवनं, तत्थ पूगरुक्खक्खन्धप्पमाणा उच्छू, तदनन्तरं कदलिवनं, यतो दुवे पक्कानि खादन्ता किलमन्ति, तदनन्तरं चाटिप्पमाणफलं पनसवनं, तदनन्तरं जम्बुवनं, तदनन्तरं अम्बवनं, तदनन्तरं कपित्थवनन्ति। सङ्खेपतो तस्मिं दहे खादितब्बयुत्तकं फलं नाम नत्थीति न वत्तब्बं। कुसुमानं पुप्फनसमये वातो रेणुवट्टिं उट्ठापेत्वा पदुमिनिपत्तेसु ठपेति, तत्थ उदकफुसितानि पतन्ति। ततो आदिच्चपाकेन पच्चित्वा पक्कपयोघनिका विय तिट्ठति, एतं पोक्खरमधु नाम , तं थेरस्स आहरित्वा देन्ति। मुळालं नङ्गलसीसमत्तं होति, तम्पि आहरित्वा देन्ति। भिसं महाभेरिपोक्खरप्पमाणं होति, तस्स एकस्मिं पब्बे पादघटकप्पमाणं खीरं होति, तं आहरित्वा देन्ति। पोक्खरट्ठीनि मधुसक्खराय योजेत्वा देन्ति। उच्छुं पासाणपिट्ठे ठपेत्वा पादेन अक्कमन्ति। ततो रसो पग्घरित्वा सोण्डिआवाटे पूरेत्वा, आदिच्चपाकेन पच्चित्वा खीरपासाणपिण्डो विय तिट्ठति, तं आहरित्वा देन्ति। पनसकदलिअम्बपक्कादीसु कथाव नत्थि।
Mandākinipokkharaṇī nāma cesā paṇṇāsayojanā hoti. Tassā pañcavīsatiyojanamatte ṭhāne sevālo vā paṇakaṃ vā natthi, phalikavaṇṇaṃ udakameva hoti. Tato paraṃ pana kaṭippamāṇe udake aḍḍhayojanavitthataṃ sesapadumavanaṃ paṇṇāsayojanaṃ saraṃ parikkhipitvā ṭhitaṃ. Tadanantaraṃ tāva mahantameva rattapadumavanaṃ, tadanantaraṃ rattakumudavanaṃ, tadanantaraṃ setakumudavanaṃ, tadanantaraṃ nīluppalavanaṃ, tadanantaraṃ rattuppalavanaṃ, tadanantaraṃ sugandharattasālivanaṃ, tadanantaraṃ eḷālukalābukumbhaṇḍādīni madhurarasāni valliphalāni, tadanantaraṃ aḍḍhayojanavitthārameva ucchuvanaṃ, tattha pūgarukkhakkhandhappamāṇā ucchū, tadanantaraṃ kadalivanaṃ, yato duve pakkāni khādantā kilamanti, tadanantaraṃ cāṭippamāṇaphalaṃ panasavanaṃ, tadanantaraṃ jambuvanaṃ, tadanantaraṃ ambavanaṃ, tadanantaraṃ kapitthavananti. Saṅkhepato tasmiṃ dahe khāditabbayuttakaṃ phalaṃ nāma natthīti na vattabbaṃ. Kusumānaṃ pupphanasamaye vāto reṇuvaṭṭiṃ uṭṭhāpetvā paduminipattesu ṭhapeti, tattha udakaphusitāni patanti. Tato ādiccapākena paccitvā pakkapayoghanikā viya tiṭṭhati, etaṃ pokkharamadhu nāma , taṃ therassa āharitvā denti. Muḷālaṃ naṅgalasīsamattaṃ hoti, tampi āharitvā denti. Bhisaṃ mahābheripokkharappamāṇaṃ hoti, tassa ekasmiṃ pabbe pādaghaṭakappamāṇaṃ khīraṃ hoti, taṃ āharitvā denti. Pokkharaṭṭhīni madhusakkharāya yojetvā denti. Ucchuṃ pāsāṇapiṭṭhe ṭhapetvā pādena akkamanti. Tato raso paggharitvā soṇḍiāvāṭe pūretvā, ādiccapākena paccitvā khīrapāsāṇapiṇḍo viya tiṭṭhati, taṃ āharitvā denti. Panasakadaliambapakkādīsu kathāva natthi.
केलासपब्बते नागदत्तो नाम देवपुत्तो वसति। थेरो कालेन कालं तस्स विमानद्वारं गच्छति। सो नवसप्पिपोक्खरमधुचुण्णयुत्तस्स निरुदकपायासस्स पत्तं पूरेत्वा देति। सो किर कस्सपबुद्धकाले वीसतिवस्ससहस्सानि सुगन्धसप्पिना खीरसलाकं अदासि। तेनस्सेतं भोजनं उप्पज्जति। एवं थेरो द्वादस वस्सानि वसित्वा अत्तनो आयुसङ्खारं ओलोकेन्तो परिक्खीणभावं ञत्वा ‘‘कत्थ परिनिब्बायिस्सामी’’ति चिन्तेत्वा – ‘‘हत्थिनागेहि मं द्वादस वस्सानि उपट्ठहन्तेहि दुक्करं कतं, सत्थारं अनुजानापेत्वा एतेसंयेव सन्तिके परिनिब्बायिस्सामी’’ति आकासेन भगवतो सन्तिकं अगमासि। तेन वुत्तं ‘‘सुचिरस्सेव येन भगवा तेनुपसङ्कमी’’ति।
Kelāsapabbate nāgadatto nāma devaputto vasati. Thero kālena kālaṃ tassa vimānadvāraṃ gacchati. So navasappipokkharamadhucuṇṇayuttassa nirudakapāyāsassa pattaṃ pūretvā deti. So kira kassapabuddhakāle vīsativassasahassāni sugandhasappinā khīrasalākaṃ adāsi. Tenassetaṃ bhojanaṃ uppajjati. Evaṃ thero dvādasa vassāni vasitvā attano āyusaṅkhāraṃ olokento parikkhīṇabhāvaṃ ñatvā ‘‘kattha parinibbāyissāmī’’ti cintetvā – ‘‘hatthināgehi maṃ dvādasa vassāni upaṭṭhahantehi dukkaraṃ kataṃ, satthāraṃ anujānāpetvā etesaṃyeva santike parinibbāyissāmī’’ti ākāsena bhagavato santikaṃ agamāsi. Tena vuttaṃ ‘‘sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkamī’’ti.
नामञ्चाति कस्मा नामं सावेति? थेरञ्हि केचि सञ्जानन्ति, केचि न सञ्जानन्ति। तत्थ थेरो चिन्तेसि – ‘‘ये मं अजानन्ता ‘को एस पण्डरसीसो ओभग्गो गोपानसिवङ्को महल्लको सत्थारा सद्धिं पटिसन्थारं करोती’ति चित्तं पदूसेस्सन्ति, ते अपायपूरका भविस्सन्ति। ये पन मं जानन्ता – ‘दससहस्सचक्कवाळे सत्था विय पञ्ञातो पाकटो महासावको’ति चित्तं पसादेस्सन्ति, ते सग्गूपगा भविस्सन्ती’’ति, सत्तानं अपायमग्गं पिदहित्वा सग्गमग्गं विवरन्तो नामं सावेति।
Nāmañcāti kasmā nāmaṃ sāveti? Therañhi keci sañjānanti, keci na sañjānanti. Tattha thero cintesi – ‘‘ye maṃ ajānantā ‘ko esa paṇḍarasīso obhaggo gopānasivaṅko mahallako satthārā saddhiṃ paṭisanthāraṃ karotī’ti cittaṃ padūsessanti, te apāyapūrakā bhavissanti. Ye pana maṃ jānantā – ‘dasasahassacakkavāḷe satthā viya paññāto pākaṭo mahāsāvako’ti cittaṃ pasādessanti, te saggūpagā bhavissantī’’ti, sattānaṃ apāyamaggaṃ pidahitvā saggamaggaṃ vivaranto nāmaṃ sāveti.
बुद्धानुबुद्धोति पठमं सत्था चत्तारि सच्चानि बुज्झि, पच्छा थेरो, तस्मा बुद्धानुबुद्धोति, वुच्चति। तिब्बनिक्कमोति बाळ्हवीरियो। विवेकानन्ति तिण्णं विवेकानं। तेविज्जो, चेतोपरियायकोविदोति छसु अभिञ्ञासु चतस्सो वदति। इतरा द्वे किञ्चापि न वुत्ता, थेरो पन छळभिञ्ञोव। इमिस्सा च गाथाय परियोसाने परिसा सन्निसीदि। परिसाय सन्निसिन्नभावं ञत्वा थेरो सत्थारा सद्धिं पटिसन्थारं कत्वा ‘‘परिक्खीणा मे, भन्ते, आयुसङ्खारा, परिनिब्बायिस्सामी’’ति, परिनिब्बानकालं अनुजानापेसि । कत्थ परिनिब्बायिस्ससि कोण्डञ्ञाति? उपट्ठाकेहि मे, भन्ते, हत्थिनागेहि दुक्करं कतं, तेसं सन्तिकेति। सत्था अनुजानि।
Buddhānubuddhoti paṭhamaṃ satthā cattāri saccāni bujjhi, pacchā thero, tasmā buddhānubuddhoti, vuccati. Tibbanikkamoti bāḷhavīriyo. Vivekānanti tiṇṇaṃ vivekānaṃ. Tevijjo, cetopariyāyakovidoti chasu abhiññāsu catasso vadati. Itarā dve kiñcāpi na vuttā, thero pana chaḷabhiññova. Imissā ca gāthāya pariyosāne parisā sannisīdi. Parisāya sannisinnabhāvaṃ ñatvā thero satthārā saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā ‘‘parikkhīṇā me, bhante, āyusaṅkhārā, parinibbāyissāmī’’ti, parinibbānakālaṃ anujānāpesi . Kattha parinibbāyissasi koṇḍaññāti? Upaṭṭhākehi me, bhante, hatthināgehi dukkaraṃ kataṃ, tesaṃ santiketi. Satthā anujāni.
थेरो दसबलं पदक्खिणं कत्वा – ‘‘पुब्बं तं मे, भन्ते, पठमदस्सनं, इदं पच्छिमदस्सन’’न्ति परिदेवन्ते महाजने सत्थारं वन्दित्वा निक्खमित्वा, द्वारकोट्ठके ठितो – ‘‘मा सोचित्थ, मा परिदेवित्थ, बुद्धा वा होन्तु बुद्धसावका वा, उप्पन्ना सङ्खारा अभिज्जनका नाम नत्थी’’ति महाजनं ओवदित्वा पस्सन्तस्सेव महाजनस्स वेहासं अब्भुग्गम्म मन्दाकिनितीरे ओतरित्वा पोक्खरणियं न्हत्वा निवत्थनिवासनो कतुत्तरासङ्गो सेनासनं संसामेत्वा फलसमापत्तिया तयो यामे वीतिनामेत्वा बलवपच्चूससमये परिनिब्बायि। थेरस्स सहपरिनिब्बाना हिमवति सब्बरुक्खा पुप्फेहि च फलेहि च ओनतविनता अहेसुं। वारिकनागो थेरस्स परिनिब्बुतभावं अजानन्तो पातोव मुखोदकदन्तकट्ठानि उपट्ठपेत्वा वत्तं कत्वा खादनीयफलानि आहरित्वा चङ्कमनकोटियं अट्ठासि। सो याव सूरियुग्गमना थेरस्स निक्खमनं अपस्सन्तो ‘‘किं नु खो एतं? पुब्बे अय्यो पातोव चङ्कमति, मुखं धोवति। अज्ज पन पण्णसालतोपि न निक्खमती’’ति कुटिद्वारं कम्पेत्वा ओलोकेन्तो थेरं निसिन्नकमेव दिस्वा हत्थं पसारेत्वा परामसित्वा अस्सासपस्सासे परियेसन्तो तेसं अप्पवत्तिभावं ञत्वा – ‘‘परिनिब्बुतो थेरो’’ति सोण्डं मुखे पक्खिपित्वा महारवं विरवि। सकलहिमवन्तो एकनिन्नादो अहोसि। अट्ठनागसहस्सानि सन्निपतित्वा थेरं जेट्ठकनागस्स कुम्भे निसीदापेत्वा सुपुप्फितरुक्खसाखा गहेत्वा परिवारेत्वा सकलहिमवन्तं अनुविचरित्वा सकट्ठानमेव आगता।
Thero dasabalaṃ padakkhiṇaṃ katvā – ‘‘pubbaṃ taṃ me, bhante, paṭhamadassanaṃ, idaṃ pacchimadassana’’nti paridevante mahājane satthāraṃ vanditvā nikkhamitvā, dvārakoṭṭhake ṭhito – ‘‘mā socittha, mā paridevittha, buddhā vā hontu buddhasāvakā vā, uppannā saṅkhārā abhijjanakā nāma natthī’’ti mahājanaṃ ovaditvā passantasseva mahājanassa vehāsaṃ abbhuggamma mandākinitīre otaritvā pokkharaṇiyaṃ nhatvā nivatthanivāsano katuttarāsaṅgo senāsanaṃ saṃsāmetvā phalasamāpattiyā tayo yāme vītināmetvā balavapaccūsasamaye parinibbāyi. Therassa sahaparinibbānā himavati sabbarukkhā pupphehi ca phalehi ca onatavinatā ahesuṃ. Vārikanāgo therassa parinibbutabhāvaṃ ajānanto pātova mukhodakadantakaṭṭhāni upaṭṭhapetvā vattaṃ katvā khādanīyaphalāni āharitvā caṅkamanakoṭiyaṃ aṭṭhāsi. So yāva sūriyuggamanā therassa nikkhamanaṃ apassanto ‘‘kiṃ nu kho etaṃ? Pubbe ayyo pātova caṅkamati, mukhaṃ dhovati. Ajja pana paṇṇasālatopi na nikkhamatī’’ti kuṭidvāraṃ kampetvā olokento theraṃ nisinnakameva disvā hatthaṃ pasāretvā parāmasitvā assāsapassāse pariyesanto tesaṃ appavattibhāvaṃ ñatvā – ‘‘parinibbuto thero’’ti soṇḍaṃ mukhe pakkhipitvā mahāravaṃ viravi. Sakalahimavanto ekaninnādo ahosi. Aṭṭhanāgasahassāni sannipatitvā theraṃ jeṭṭhakanāgassa kumbhe nisīdāpetvā supupphitarukkhasākhā gahetvā parivāretvā sakalahimavantaṃ anuvicaritvā sakaṭṭhānameva āgatā.
सक्को विस्सकम्मं आमन्तेसि – ‘‘तात, अम्हाकं जेट्ठभाता परिनिब्बुतो, सक्कारं करिस्साम, नवयोजनिकं सब्बरतनमयं कूटागारं मापेही’’ति। सो तथा कत्वा थेरं तत्थ निपज्जापेत्वा हत्थिनागानं अदासि। ते कूटागारं उक्खिपित्वा तियोजनसहस्सं हिमवन्तं पुनप्पुनं आविज्झिंसु । तेसं हत्थतो आकासट्ठका देवा गहेत्वा साधुकीळितं कीळिंसु। ततो वस्सवलाहका सीतवलाहका उण्हवलाहका चातुमहाराजिका तावतिंसाति एतेनुपायेन याव ब्रह्मलोका कूटागारं अगमासि, पुन ब्रह्मानो देवानन्ति अनुपुब्बेन हत्थिनागानंयेव कूटागारं अदंसु। एकेका देवता चतुरङ्गुलमत्तं चन्दनघटिकं आहरि, चितको नवयोजनिको अहोसि। कूटागारं चितकं आरोपयिंसु। पञ्च भिक्खुसतानि आकासेनागन्त्वा सब्बरत्तिं सज्झायमकंसु। अनुरुद्धत्थेरो धम्मं कथेसि, बहूनं देवतानं धम्माभिसमयो अहोसि। पुनदिवसे अरुणुग्गमनवेलायमेव चितकं निब्बापेत्वा सुमनमकुळवण्णानं धातूनं परिसावनं पूरेत्वा भगवति निक्खमित्वा वेळुवनविहारकोट्ठकं सम्पत्ते आहरित्वा सत्थु हत्थे ठपयिंसु। सत्था धातुपरिसावनं गहेत्वा पथविया हत्थं पसारेसि, महापथविं भिन्दित्वा रजतबुब्बुळसदिसं चेतियं निक्खमि। सत्था सहत्थेन चेतिये धातुयो निधेसि। अज्जापि किर तं चेतियं धरतियेवाति। नवमं।
Sakko vissakammaṃ āmantesi – ‘‘tāta, amhākaṃ jeṭṭhabhātā parinibbuto, sakkāraṃ karissāma, navayojanikaṃ sabbaratanamayaṃ kūṭāgāraṃ māpehī’’ti. So tathā katvā theraṃ tattha nipajjāpetvā hatthināgānaṃ adāsi. Te kūṭāgāraṃ ukkhipitvā tiyojanasahassaṃ himavantaṃ punappunaṃ āvijjhiṃsu . Tesaṃ hatthato ākāsaṭṭhakā devā gahetvā sādhukīḷitaṃ kīḷiṃsu. Tato vassavalāhakā sītavalāhakā uṇhavalāhakā cātumahārājikā tāvatiṃsāti etenupāyena yāva brahmalokā kūṭāgāraṃ agamāsi, puna brahmāno devānanti anupubbena hatthināgānaṃyeva kūṭāgāraṃ adaṃsu. Ekekā devatā caturaṅgulamattaṃ candanaghaṭikaṃ āhari, citako navayojaniko ahosi. Kūṭāgāraṃ citakaṃ āropayiṃsu. Pañca bhikkhusatāni ākāsenāgantvā sabbarattiṃ sajjhāyamakaṃsu. Anuruddhatthero dhammaṃ kathesi, bahūnaṃ devatānaṃ dhammābhisamayo ahosi. Punadivase aruṇuggamanavelāyameva citakaṃ nibbāpetvā sumanamakuḷavaṇṇānaṃ dhātūnaṃ parisāvanaṃ pūretvā bhagavati nikkhamitvā veḷuvanavihārakoṭṭhakaṃ sampatte āharitvā satthu hatthe ṭhapayiṃsu. Satthā dhātuparisāvanaṃ gahetvā pathaviyā hatthaṃ pasāresi, mahāpathaviṃ bhinditvā rajatabubbuḷasadisaṃ cetiyaṃ nikkhami. Satthā sahatthena cetiye dhātuyo nidhesi. Ajjāpi kira taṃ cetiyaṃ dharatiyevāti. Navamaṃ.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / सुत्तपिटक • Suttapiṭaka / संयुत्तनिकाय • Saṃyuttanikāya / ९. कोण्डञ्ञसुत्तं • 9. Koṇḍaññasuttaṃ
टीका • Tīkā / सुत्तपिटक (टीका) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / संयुत्तनिकाय (टीका) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ९. कोण्डञ्ञसुत्तवण्णना • 9. Koṇḍaññasuttavaṇṇanā
