| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೧೫] ೫. ಖರಾದಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[15] 5. Kharādiyajātakavaṇṇanā
ಅಟ್ಠಕ್ಖುರಂ ಖರಾದಿಯೇತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಞ್ಞತರಂ ದುಬ್ಬಚಭಿಕ್ಖುಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಸೋ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖು ದುಬ್ಬಚೋ ಓವಾದಂ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ। ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ದುಬ್ಬಚೋ ಓವಾದಂ ನ ಗಣ್ಹಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಭಗವಾ’’ತಿ। ಸತ್ಥಾ ‘‘ಪುಬ್ಬೇಪಿ ತ್ವಂ ದುಬ್ಬಚತಾಯ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಓವಾದಂ ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪಾಸೇನ ಬದ್ಧೋ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Aṭṭhakkhuraṃkharādiyeti idaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ dubbacabhikkhuṃ ārabbha kathesi. So kira bhikkhu dubbaco ovādaṃ na gaṇhāti. Atha naṃ satthā pucchi ‘‘saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu dubbaco ovādaṃ na gaṇhāsī’’ti? ‘‘Saccaṃ bhagavā’’ti. Satthā ‘‘pubbepi tvaṃ dubbacatāya paṇḍitānaṃ ovādaṃ aggahetvā pāsena baddho jīvitakkhayaṃ patto’’ti vatvā atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಮಿಗೋ ಹುತ್ವಾ ಮಿಗಗಣಪರಿವುತೋ ಅರಞ್ಞೇ ವಸತಿ। ಅಥಸ್ಸ ಭಗಿನಿಮಿಗೀ ಪುತ್ತಕಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಭಾತಿಕ, ಅಯಂ ತೇ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ, ಏತಂ ಮಿಗಮಾಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇಸಿ। ಸೋ ತಂ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯಂ ‘‘ಅಸುಕವೇಲಾಯ ನಾಮ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ। ಸೋ ವುತ್ತವೇಲಾಯ ನಾಗಚ್ಛತಿ। ಯಥಾ ಚ ಏಕದಿವಸಂ, ಏವಂ ಸತ್ತ ದಿವಸೇ ಸತ್ತೋವಾದೇ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ ಸೋ ಮಿಗಮಾಯಂ ಅನುಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾವ ವಿಚರನ್ತೋ ಪಾಸೇ ಬಜ್ಝಿ। ಮಾತಾಪಿಸ್ಸ ಭಾತರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ, ಭಾತಿಕ, ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಮಿಗಮಾಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪಿತೋ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚ ‘‘ತಸ್ಸ ಅನೋವಾದಕಸ್ಸ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿ, ನ ತೇ ಪುತ್ತೇನ ಮಿಗಮಾಯಾ ಉಗ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇದಾನಿಪಿ ತಂ ಅನೋವದಿತುಕಾಮೋವ ಹುತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto migo hutvā migagaṇaparivuto araññe vasati. Athassa bhaginimigī puttakaṃ dassetvā ‘‘bhātika, ayaṃ te bhāgineyyo, etaṃ migamāyaṃ uggaṇhāpehī’’ti paṭicchāpesi. So taṃ bhāgineyyaṃ ‘‘asukavelāya nāma āgantvā uggaṇhāhī’’ti āha. So vuttavelāya nāgacchati. Yathā ca ekadivasaṃ, evaṃ satta divase sattovāde atikkanto so migamāyaṃ anuggaṇhitvāva vicaranto pāse bajjhi. Mātāpissa bhātaraṃ upasaṅkamitvā ‘‘kiṃ te, bhātika, bhāgineyyo migamāyaṃ uggaṇhāpito’’ti pucchi. Bodhisatto ca ‘‘tassa anovādakassa mā cintayi, na te puttena migamāyā uggahitā’’ti vatvā idānipi taṃ anovaditukāmova hutvā imaṃ gāthamāha –
೧೫.
15.
‘‘ಅಟ್ಠಕ್ಖುರಂ ಖರಾದಿಯೇ, ಮಿಗಂ ವಙ್ಕಾತಿವಙ್ಕಿನಂ।
‘‘Aṭṭhakkhuraṃ kharādiye, migaṃ vaṅkātivaṅkinaṃ;
ಸತ್ತಹಿ ಕಾಲಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ, ನ ನಂ ಓವದಿತುಸ್ಸಹೇ’’ತಿ॥
Sattahi kālātikkantaṃ, na naṃ ovaditussahe’’ti.
ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಕ್ಖುರನ್ತಿ ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಪಾದೇ ದ್ವಿನ್ನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಸೇನ ಅಟ್ಠಕ್ಖುರಂ। ಖರಾದಿಯೇತಿ ತಂ ನಾಮೇನ ಆಲಪತಿ। ಮಿಗನ್ತಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕವಚನಂ। ವಙ್ಕಾತಿವಙ್ಕಿನನ್ತಿ ಮೂಲೇ ವಙ್ಕಾನಿ, ಅಗ್ಗೇ ಅತಿವಙ್ಕಾನೀತಿ ವಙ್ಕಾತಿವಙ್ಕಾನಿ, ತಾದಿಸಾನಿ ಸಿಙ್ಗಾನಿ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ವಙ್ಕಾತಿವಙ್ಕೀ, ತಂ ವಙ್ಕಾತಿವಙ್ಕಿನಂ। ಸತ್ತಹಿ ಕಾಲಾತಿಕ್ಕನ್ತನ್ತಿ ಸತ್ತಹಿ ಓವಾದಕಾಲೇಹಿ ಓವಾದಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ। ನ ನಂ ಓವದಿತುಸ್ಸಹೇತಿ ಏತಂ ದುಬ್ಬಚಮಿಗಂ ಅಹಂ ಓವದಿತುಂ ನ ಉಸ್ಸಹಾಮಿ, ಏತಸ್ಸ ಮೇ ಓವಾದತ್ಥಾಯ ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಅಥ ನಂ ದುಬ್ಬಚಮಿಗಂ ಪಾಸೇ ಬದ್ಧಂ ಲುದ್ದೋ ಮಾರೇತ್ವಾ ಮಂಸಂ ಆದಾಯ ಪಕ್ಕಾಮಿ।
Tattha aṭṭhakkhuranti ekekasmiṃ pāde dvinnaṃ dvinnaṃ vasena aṭṭhakkhuraṃ. Kharādiyeti taṃ nāmena ālapati. Miganti sabbasaṅgāhikavacanaṃ. Vaṅkātivaṅkinanti mūle vaṅkāni, agge ativaṅkānīti vaṅkātivaṅkāni, tādisāni siṅgāni assa atthīti vaṅkātivaṅkī, taṃ vaṅkātivaṅkinaṃ. Sattahi kālātikkantanti sattahi ovādakālehi ovādaṃ atikkantaṃ. Na naṃ ovaditussaheti etaṃ dubbacamigaṃ ahaṃ ovadituṃ na ussahāmi, etassa me ovādatthāya cittampi na uppajjatīti dasseti. Atha naṃ dubbacamigaṃ pāse baddhaṃ luddo māretvā maṃsaṃ ādāya pakkāmi.
ಸತ್ಥಾಪಿ ‘‘ನ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖು ಇದಾನೇವ ದುಬ್ಬಚೋ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ದುಬ್ಬಚೋಯೇವಾ’’ತಿ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ। ‘‘ತದಾ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ ಮಿಗೋ ದುಬ್ಬಚಭಿಕ್ಖು ಅಹೋಸಿ, ಭಗಿನೀ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾ, ಓವಾದಮಿಗೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthāpi ‘‘na tvaṃ bhikkhu idāneva dubbaco, pubbepi dubbacoyevā’’ti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi. ‘‘Tadā bhāgineyyo migo dubbacabhikkhu ahosi, bhaginī uppalavaṇṇā, ovādamigo pana ahameva ahosi’’nti.
ಖರಾದಿಯಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಪಞ್ಚಮಾ।
Kharādiyajātakavaṇṇanā pañcamā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೧೫. ಖರಾದಿಯಜಾತಕಂ • 15. Kharādiyajātakaṃ
