| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ကင္ခာဝိတရဏီ-အဘိနဝ-ဋီကာ • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
၂. ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
2. Kāyasaṃsaggasikkhāpadavaṇṇanā
‘‘ဩတိဏ္ဏော’’တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ၂.၂၇၀) ဣဒံ ကမ္မသာဓနံ, ကတ္တုသာဓနံ ဝာ ဟောတီတိ တဒုဘယဝသေန အတ္ထံ ဒသ္သေန္တော ‘‘ယက္ခာဒီဟိ ဝိယ သတ္တာ’’တိအာဒိမာဟ။ အသမပေက္ခိတ္ဝာတိ ယထာသဘာဝံ အနုပပရိက္ခိတ္ဝာ, ယထာ တေ ရတိဇနကာ ရူပာဒယော ဝိသယာ အနိစ္စဒုက္ခာသုဘာနတ္တာကာရေန အဝဋ္ဌိတာ, တထာ အပသ္သိတ္ဝာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ပရိဏတေနာတိ ပရိဝတ္တေန။ တေနာဟ ‘‘ယထာ ပရိဝတ္တမာန’’န္တိအာဒိ။ ဝုတ္တရာဂဝသေနာတိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂဝသေန။ တဒဟုဇာတာယပီတိ တသ္မိံ အဟနိ ဇာတံ ဇနနံ ဧတိသ္သာတိ တဒဟုဇာတာ, တသ္မိံ အဟနိ ဇာတာတိ ဝာ တဒဟုဇာတာ, တာယ, တံ ဒိဝသံ ဇာတာယပီတိ အတ္ထော, ဇာတမတ္တာယ အလ္လမံသပေသိဝဏ္ဏာယပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။
‘‘Otiṇṇo’’ti (sārattha. ṭī. 2.270) idaṃ kammasādhanaṃ, kattusādhanaṃ vā hotīti tadubhayavasena atthaṃ dassento ‘‘yakkhādīhi viya sattā’’tiādimāha. Asamapekkhitvāti yathāsabhāvaṃ anupaparikkhitvā, yathā te ratijanakā rūpādayo visayā aniccadukkhāsubhānattākārena avaṭṭhitā, tathā apassitvāti vuttaṃ hoti. Pariṇatenāti parivattena. Tenāha ‘‘yathā parivattamāna’’ntiādi. Vuttarāgavasenāti kāyasaṃsaggarāgavasena. Tadahujātāyapīti tasmiṃ ahani jātaṃ jananaṃ etissāti tadahujātā, tasmiṃ ahani jātāti vā tadahujātā, tāya, taṃ divasaṃ jātāyapīti attho, jātamattāya allamaṃsapesivaṇṇāyapīti vuttaṃ hoti.
အသ္သာတိ ‘‘ကာယသံသဂ္ဂံ သမာပဇ္ဇေယ္ယာ’’တိ ပဒသ္သ။ ဣဒာနိ ဟတ္ထာဒီနံ ဝိဘာဂဒသ္သနတ္ထံ ‘‘တတ္ထ ဟတ္ထော နာမ ကပ္ပရတော ပဋ္ဌာယာ’’တိအာဒိမာဟ။ ကပ္ပရတော ပဋ္ဌာယာတိ ဒုတိယမဟာသန္ဓိံ ဥပာဒာယ။ အညတ္ထ ပန မဏိဗန္ဓတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အဂ္ဂနခာ ဟတ္ထော။ ဝိနန္ဓိတ္ဝာ ဝာ အဝိနန္ဓိတ္ဝာ ဝာ ကတကေသကလာပသ္သေတံ အဓိဝစနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထ ဝိနန္ဓိတ္ဝာတိ တီဟိ ကေသဝဋ္ဋီဟိ ဂန္ထိတ္ဝာ။ သုဝဏ္ဏစီရကန္တိ သုဝဏ္ဏပာဠိံ။ ဟတ္ထဉ္စ ဝေဏိဉ္စ ဌပေတ္ဝာ အဝသေသသရီရံ အင္ဂန္တိ အာဟ ‘‘အဝသေသသ္သ သရီရသ္သာ’’တိအာဒိ။
Assāti ‘‘kāyasaṃsaggaṃ samāpajjeyyā’’ti padassa. Idāni hatthādīnaṃ vibhāgadassanatthaṃ ‘‘tattha hattho nāma kapparato paṭṭhāyā’’tiādimāha. Kapparato paṭṭhāyāti dutiyamahāsandhiṃ upādāya. Aññattha pana maṇibandhato paṭṭhāya yāva agganakhā hattho. Vinandhitvā vā avinandhitvā vā katakesakalāpassetaṃ adhivacananti sambandho. Tattha vinandhitvāti tīhi kesavaṭṭīhi ganthitvā. Suvaṇṇacīrakanti suvaṇṇapāḷiṃ. Hatthañca veṇiñca ṭhapetvā avasesasarīraṃ aṅganti āha ‘‘avasesassa sarīrassā’’tiādi.
ယော ဟိ သေဝနာဓိပ္ပာယောပိ နိစ္စလေန ကာယေန ကေဝလံ ဖသ္သံ ပဋိဝိဇာနာတိ သာဒိယတိ အနုဘောတိ, တသ္သ စိတ္တုပ္ပာဒမတ္တေ အာပတ္တိယာ အဘာဝတော အနာပတ္တီတိ အာဟ ‘‘ကာယေန အဝာယမိတ္ဝာ’’တိအာဒိ။ မောက္ခာဓိပ္ပာယေနာတိ ဣတ္ထိတော မုစ္စိတုကာမတာဓိပ္ပာယေန။ အသဉ္စိစ္စာတိ ‘‘ဣမိနာ ဥပာယေန ဣမံ ဖုသိသ္သာမီ’’တိ အစေတေတ္ဝာ။ ဧဝဉ္ဟိ အစေတေတ္ဝာ ပတ္တပ္ပဋိဂ္ဂဟဏာဒီသု မာတုဂာမသ္သ အင္ဂေ ဖုဋ္ဌေပိ အနာပတ္တိ။ အသတိယာတိ အညဝိဟိတော ဟောတိ, ‘‘မာတုဂာမံ ဖုသိသ္သာမီ’’တိ သတိ နတ္ထိ, ဧဝံ အသတိယာ ဟတ္ထပာဒပသာရဏာဒိကာလေ ဖုသန္တသ္သ အနာပတ္တိ။ အဇာနန္တသ္သာတိ ဒာရကဝေသေန ဌိတံ ဒာရိကံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ အဇာနန္တော ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ဖုသတိ, ဧဝံ ‘‘ဣတ္ထီ’’တိ အဇာနန္တသ္သ ဖုသတော အနာပတ္တိ။ အသာဒိယန္တသ္သာတိ ကာယသံသဂ္ဂံ အသာဒိယန္တသ္သ ဗာဟာပရမ္ပရာယ နီတဘိက္ခုသ္သ ဝိယ အနာပတ္တိ။ ဣဓ ပန ဥဒာယိတ္ထေရော အာဒိကမ္မိကော။ တသ္သ အနာပတ္တိ အာဒိကမ္မိကသ္သာတိ။
Yo hi sevanādhippāyopi niccalena kāyena kevalaṃ phassaṃ paṭivijānāti sādiyati anubhoti, tassa cittuppādamatte āpattiyā abhāvato anāpattīti āha ‘‘kāyena avāyamitvā’’tiādi. Mokkhādhippāyenāti itthito muccitukāmatādhippāyena. Asañciccāti ‘‘iminā upāyena imaṃ phusissāmī’’ti acetetvā. Evañhi acetetvā pattappaṭiggahaṇādīsu mātugāmassa aṅge phuṭṭhepi anāpatti. Asatiyāti aññavihito hoti, ‘‘mātugāmaṃ phusissāmī’’ti sati natthi, evaṃ asatiyā hatthapādapasāraṇādikāle phusantassa anāpatti. Ajānantassāti dārakavesena ṭhitaṃ dārikaṃ ‘‘itthī’’ti ajānanto kenacideva karaṇīyena phusati, evaṃ ‘‘itthī’’ti ajānantassa phusato anāpatti. Asādiyantassāti kāyasaṃsaggaṃ asādiyantassa bāhāparamparāya nītabhikkhussa viya anāpatti. Idha pana udāyitthero ādikammiko. Tassa anāpatti ādikammikassāti.
ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Kāyasaṃsaggasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
