| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / કઙ્ખાવિતરણી-અભિનવ-ટીકા • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
૨. કાયસંસગ્ગસિક્ખાપદવણ્ણના
2. Kāyasaṃsaggasikkhāpadavaṇṇanā
‘‘ઓતિણ્ણો’’તિ (સારત્થ॰ ટી॰ ૨.૨૭૦) ઇદં કમ્મસાધનં, કત્તુસાધનં વા હોતીતિ તદુભયવસેન અત્થં દસ્સેન્તો ‘‘યક્ખાદીહિ વિય સત્તા’’તિઆદિમાહ. અસમપેક્ખિત્વાતિ યથાસભાવં અનુપપરિક્ખિત્વા, યથા તે રતિજનકા રૂપાદયો વિસયા અનિચ્ચદુક્ખાસુભાનત્તાકારેન અવટ્ઠિતા, તથા અપસ્સિત્વાતિ વુત્તં હોતિ. પરિણતેનાતિ પરિવત્તેન. તેનાહ ‘‘યથા પરિવત્તમાન’’ન્તિઆદિ. વુત્તરાગવસેનાતિ કાયસંસગ્ગરાગવસેન. તદહુજાતાયપીતિ તસ્મિં અહનિ જાતં જનનં એતિસ્સાતિ તદહુજાતા, તસ્મિં અહનિ જાતાતિ વા તદહુજાતા, તાય, તં દિવસં જાતાયપીતિ અત્થો, જાતમત્તાય અલ્લમંસપેસિવણ્ણાયપીતિ વુત્તં હોતિ.
‘‘Otiṇṇo’’ti (sārattha. ṭī. 2.270) idaṃ kammasādhanaṃ, kattusādhanaṃ vā hotīti tadubhayavasena atthaṃ dassento ‘‘yakkhādīhi viya sattā’’tiādimāha. Asamapekkhitvāti yathāsabhāvaṃ anupaparikkhitvā, yathā te ratijanakā rūpādayo visayā aniccadukkhāsubhānattākārena avaṭṭhitā, tathā apassitvāti vuttaṃ hoti. Pariṇatenāti parivattena. Tenāha ‘‘yathā parivattamāna’’ntiādi. Vuttarāgavasenāti kāyasaṃsaggarāgavasena. Tadahujātāyapīti tasmiṃ ahani jātaṃ jananaṃ etissāti tadahujātā, tasmiṃ ahani jātāti vā tadahujātā, tāya, taṃ divasaṃ jātāyapīti attho, jātamattāya allamaṃsapesivaṇṇāyapīti vuttaṃ hoti.
અસ્સાતિ ‘‘કાયસંસગ્ગં સમાપજ્જેય્યા’’તિ પદસ્સ. ઇદાનિ હત્થાદીનં વિભાગદસ્સનત્થં ‘‘તત્થ હત્થો નામ કપ્પરતો પટ્ઠાયા’’તિઆદિમાહ. કપ્પરતો પટ્ઠાયાતિ દુતિયમહાસન્ધિં ઉપાદાય. અઞ્ઞત્થ પન મણિબન્ધતો પટ્ઠાય યાવ અગ્ગનખા હત્થો. વિનન્ધિત્વા વા અવિનન્ધિત્વા વા કતકેસકલાપસ્સેતં અધિવચનન્તિ સમ્બન્ધો. તત્થ વિનન્ધિત્વાતિ તીહિ કેસવટ્ટીહિ ગન્થિત્વા. સુવણ્ણચીરકન્તિ સુવણ્ણપાળિં. હત્થઞ્ચ વેણિઞ્ચ ઠપેત્વા અવસેસસરીરં અઙ્ગન્તિ આહ ‘‘અવસેસસ્સ સરીરસ્સા’’તિઆદિ.
Assāti ‘‘kāyasaṃsaggaṃ samāpajjeyyā’’ti padassa. Idāni hatthādīnaṃ vibhāgadassanatthaṃ ‘‘tattha hattho nāma kapparato paṭṭhāyā’’tiādimāha. Kapparato paṭṭhāyāti dutiyamahāsandhiṃ upādāya. Aññattha pana maṇibandhato paṭṭhāya yāva agganakhā hattho. Vinandhitvā vā avinandhitvā vā katakesakalāpassetaṃ adhivacananti sambandho. Tattha vinandhitvāti tīhi kesavaṭṭīhi ganthitvā. Suvaṇṇacīrakanti suvaṇṇapāḷiṃ. Hatthañca veṇiñca ṭhapetvā avasesasarīraṃ aṅganti āha ‘‘avasesassa sarīrassā’’tiādi.
યો હિ સેવનાધિપ્પાયોપિ નિચ્ચલેન કાયેન કેવલં ફસ્સં પટિવિજાનાતિ સાદિયતિ અનુભોતિ, તસ્સ ચિત્તુપ્પાદમત્તે આપત્તિયા અભાવતો અનાપત્તીતિ આહ ‘‘કાયેન અવાયમિત્વા’’તિઆદિ. મોક્ખાધિપ્પાયેનાતિ ઇત્થિતો મુચ્ચિતુકામતાધિપ્પાયેન. અસઞ્ચિચ્ચાતિ ‘‘ઇમિના ઉપાયેન ઇમં ફુસિસ્સામી’’તિ અચેતેત્વા. એવઞ્હિ અચેતેત્વા પત્તપ્પટિગ્ગહણાદીસુ માતુગામસ્સ અઙ્ગે ફુટ્ઠેપિ અનાપત્તિ. અસતિયાતિ અઞ્ઞવિહિતો હોતિ, ‘‘માતુગામં ફુસિસ્સામી’’તિ સતિ નત્થિ, એવં અસતિયા હત્થપાદપસારણાદિકાલે ફુસન્તસ્સ અનાપત્તિ. અજાનન્તસ્સાતિ દારકવેસેન ઠિતં દારિકં ‘‘ઇત્થી’’તિ અજાનન્તો કેનચિદેવ કરણીયેન ફુસતિ, એવં ‘‘ઇત્થી’’તિ અજાનન્તસ્સ ફુસતો અનાપત્તિ. અસાદિયન્તસ્સાતિ કાયસંસગ્ગં અસાદિયન્તસ્સ બાહાપરમ્પરાય નીતભિક્ખુસ્સ વિય અનાપત્તિ. ઇધ પન ઉદાયિત્થેરો આદિકમ્મિકો. તસ્સ અનાપત્તિ આદિકમ્મિકસ્સાતિ.
Yo hi sevanādhippāyopi niccalena kāyena kevalaṃ phassaṃ paṭivijānāti sādiyati anubhoti, tassa cittuppādamatte āpattiyā abhāvato anāpattīti āha ‘‘kāyena avāyamitvā’’tiādi. Mokkhādhippāyenāti itthito muccitukāmatādhippāyena. Asañciccāti ‘‘iminā upāyena imaṃ phusissāmī’’ti acetetvā. Evañhi acetetvā pattappaṭiggahaṇādīsu mātugāmassa aṅge phuṭṭhepi anāpatti. Asatiyāti aññavihito hoti, ‘‘mātugāmaṃ phusissāmī’’ti sati natthi, evaṃ asatiyā hatthapādapasāraṇādikāle phusantassa anāpatti. Ajānantassāti dārakavesena ṭhitaṃ dārikaṃ ‘‘itthī’’ti ajānanto kenacideva karaṇīyena phusati, evaṃ ‘‘itthī’’ti ajānantassa phusato anāpatti. Asādiyantassāti kāyasaṃsaggaṃ asādiyantassa bāhāparamparāya nītabhikkhussa viya anāpatti. Idha pana udāyitthero ādikammiko. Tassa anāpatti ādikammikassāti.
કાયસંસગ્ગસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.
Kāyasaṃsaggasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
