| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya |
੯. ਕਟ੍ਠੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
9. Kaṭṭhopamasuttaṃ
੫੦੯. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ। ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ। ਸੁਖવੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ। ਸੋ ਸੁਖਿਤੋવ ਸਮਾਨੋ ‘ਸੁਖਿਤੋਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਤਸ੍ਸੇવ ਸੁਖવੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ વੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖવੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ વੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’।
509. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Sukhindriyaṃ, dukkhindriyaṃ, somanassindriyaṃ, domanassindriyaṃ, upekkhindriyaṃ. Sukhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ. So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ sukhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
‘‘ਦੁਕ੍ਖવੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ। ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋવ ਸਮਾਨੋ ‘ਦੁਕ੍ਖਿਤੋਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਤਸ੍ਸੇવ ਦੁਕ੍ਖવੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ વੇਦਯਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖવੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ વੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’।
‘‘Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhindriyaṃ. So dukkhitova samāno ‘dukkhitosmī’ti pajānāti. Tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ dukkhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ dukkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸવੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ। ਸੋ ਸੁਮਨੋવ ਸਮਾਨੋ ‘ਸੁਮਨੋਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਤਸ੍ਸੇવ ਸੋਮਨਸ੍ਸવੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ વੇਦਯਿਤਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸવੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ વੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’।
‘‘Somanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati somanassindriyaṃ. So sumanova samāno ‘sumanosmī’ti pajānāti. Tasseva somanassavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ somanassavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ somanassindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
‘‘ਦੋਮਨਸ੍ਸવੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ। ਸੋ ਦੁਮ੍ਮਨੋવ ਸਮਾਨੋ ‘ਦੁਮ੍ਮਨੋਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਤਸ੍ਸੇવ ਦੋਮਨਸ੍ਸવੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ વੇਦਯਿਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸવੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ વੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’।
‘‘Domanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati domanassindriyaṃ. So dummanova samāno ‘dummanosmī’ti pajānāti. Tasseva domanassavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ domanassavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ domanassindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾવੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ। ਸੋ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋવ ਸਮਾਨੋ ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਤਸ੍ਸੇવ ਉਪੇਕ੍ਖਾવੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ વੇਦਯਿਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾવੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ વੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’।
‘‘Upekkhāvedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ. So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. Tasseva upekkhāvedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ upekkhāvedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppannaṃ upekkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਦ੍વਿਨ੍ਨਂ ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਸਮੋਧਾਨਾ 1 ਉਸ੍ਮਾ ਜਾਯਤਿ, ਤੇਜੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ; ਤੇਸਂਯੇવ ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਨਾਭਾવਾવਿਨਿਕ੍ਖੇਪਾ ਯਾ 2 ਤਜ੍ਜਾ ਉਸ੍ਮਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਸਾ વੂਪਸਮ੍ਮਤਿ; ਏવਮੇવ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸੁਖવੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ। ਸੋ ਸੁਖਿਤੋવ ਸਮਾਨੋ ‘ਸੁਖਿਤੋਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਤਸ੍ਸੇવ ਸੁਖવੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ વੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖવੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ , ਤਂ વੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’।
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dvinnaṃ kaṭṭhānaṃ saṅghaṭṭanasamodhānā 3 usmā jāyati, tejo abhinibbattati; tesaṃyeva kaṭṭhānaṃ nānābhāvāvinikkhepā yā 4 tajjā usmā sā nirujjhati sā vūpasammati; evameva kho, bhikkhave, sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ. So sukhitova samāno ‘sukhitosmī’ti pajānāti. Tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ sukhavedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati sukhindriyaṃ taṃ nirujjhati , taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’.
‘‘ਦੁਕ੍ਖવੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ…ਪੇ॰… ਸੋਮਨਸ੍ਸવੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ…ਪੇ॰… ਦੋਮਨਸ੍ਸવੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ…ਪੇ॰… ਉਪੇਕ੍ਖਾવੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ। ਸੋ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋવ ਸਮਾਨੋ ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ। ਤਸ੍ਸੇવ ਉਪੇਕ੍ਖਾવੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ‘ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ વੇਦਯਿਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾવੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ વੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’। ਨવਮਂ।
‘‘Dukkhavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca…pe… somanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca…pe… domanassavedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca…pe… upekkhāvedaniyaṃ, bhikkhave, phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ. So upekkhakova samāno ‘upekkhakosmī’ti pajānāti. Tasseva upekkhāvedaniyassa phassassa nirodhā ‘yaṃ tajjaṃ vedayitaṃ upekkhāvedaniyaṃ phassaṃ paṭicca uppajjati upekkhindriyaṃ taṃ nirujjhati, taṃ vūpasammatī’ti pajānāti’’. Navamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ੯. ਕਟ੍ਠੋਪਮਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 9. Kaṭṭhopamasuttavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ੯. ਕਟ੍ਠੋਪਮਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 9. Kaṭṭhopamasuttavaṇṇanā
