Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

৮. কাসাৰৰগ্গো

8. Kāsāvavaggo

[২২১] ১. কাসাৰজাতকৰণ্ণনা

[221] 1. Kāsāvajātakavaṇṇanā

অনিক্কসাৰো কাসাৰন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো দেৰদত্তং আরব্ভ কথেসি। ৰত্থু পন রাজগহে সমুট্ঠিতং। একস্মিং সমযে ধম্মসেনাপতি পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং ৰেল়ুৰনে ৰিহরতি। দেৰদত্তোপি অত্তনো অনুরূপায দুস্সীলপরিসায পরিৰুতো গযাসীসে ৰিহরতি। তস্মিং সমযে রাজগহৰাসিনো ছন্দকং সঙ্ঘরিত্ৰা দানং সজ্জযিংসু। অথেকো ৰোহারত্থায আগতৰাণিজো ইমং সাটকং ৰিস্সজ্জেত্ৰা ‘‘মম্পি পত্তিকং করোথা’’তি মহগ্ঘং গন্ধকাসাৰং অদাসি। নাগরা মহাদানং পৰত্তযিংসু, সব্বং ছন্দকেন সঙ্কড্ঢিতং কহাপণেহেৰ নিট্ঠাসি। সো সাটকো অতিরেকো অহোসি। মহাজনো সন্নিপতিত্ৰা ‘‘অযং গন্ধকাসাৰসাটকো অতিরেকো। কস্স নং দেম, কিং সারিপুত্তত্থেরস্স, উদাহু দেৰদত্তস্সা’’তি মন্তযিংসু।

Anikkasāvokāsāvanti idaṃ satthā jetavane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi. Vatthu pana rājagahe samuṭṭhitaṃ. Ekasmiṃ samaye dhammasenāpati pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ veḷuvane viharati. Devadattopi attano anurūpāya dussīlaparisāya parivuto gayāsīse viharati. Tasmiṃ samaye rājagahavāsino chandakaṃ saṅgharitvā dānaṃ sajjayiṃsu. Atheko vohāratthāya āgatavāṇijo imaṃ sāṭakaṃ vissajjetvā ‘‘mampi pattikaṃ karothā’’ti mahagghaṃ gandhakāsāvaṃ adāsi. Nāgarā mahādānaṃ pavattayiṃsu, sabbaṃ chandakena saṅkaḍḍhitaṃ kahāpaṇeheva niṭṭhāsi. So sāṭako atireko ahosi. Mahājano sannipatitvā ‘‘ayaṃ gandhakāsāvasāṭako atireko. Kassa naṃ dema, kiṃ sāriputtattherassa, udāhu devadattassā’’ti mantayiṃsu.

তত্থেকে ‘‘সারিপুত্তত্থেরস্সা’’তি আহংসু। অপরে ‘‘সারিপুত্তত্থেরো কতিপাহং ৰসিত্ৰা যথারুচি পক্কমিস্সতি , দেৰদত্তত্থেরো পন নিবদ্ধং অম্হাকং নগরমেৰ উপনিস্সায ৰিহরতি, মঙ্গলামঙ্গলেসু অযমেৰ অম্হাকং অৰস্সযো, দেৰদত্তস্স দস্সামা’’তি আহংসু। সম্বহুলিকং করোন্তেসুপি ‘‘দেৰদত্তস্স দস্সামা’’তি ৰত্তারো বহুতরা অহেসুং, অথ নং দেৰদত্তস্স অদংসু। দেৰদত্তো তস্স দসা ছিন্দাপেত্ৰা ওৰট্টিকং সিব্বাপেত্ৰা রজাপেত্ৰা সুৰণ্ণপট্টৰণ্ণং কত্ৰা পারুপি। তস্মিং কালে তিংসমত্তা ভিক্খূ রাজগহা নিক্খমিত্ৰা সাৰত্থিং গন্ত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা কতপটিসন্থারা তং পৰত্তিং আরোচেত্ৰা ‘‘এৰং, ভন্তে, অত্তনো অননুচ্ছৰিকং অরহদ্ধজং পারুপী’’তি আরোচেসুং। সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৰে, দেৰদত্তো ইদানেৰ অত্তনো অননুরূপং অরহদ্ধজং পরিদহতি, পুব্বেপি পরিদহিযেৰা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।

Tattheke ‘‘sāriputtattherassā’’ti āhaṃsu. Apare ‘‘sāriputtatthero katipāhaṃ vasitvā yathāruci pakkamissati , devadattatthero pana nibaddhaṃ amhākaṃ nagarameva upanissāya viharati, maṅgalāmaṅgalesu ayameva amhākaṃ avassayo, devadattassa dassāmā’’ti āhaṃsu. Sambahulikaṃ karontesupi ‘‘devadattassa dassāmā’’ti vattāro bahutarā ahesuṃ, atha naṃ devadattassa adaṃsu. Devadatto tassa dasā chindāpetvā ovaṭṭikaṃ sibbāpetvā rajāpetvā suvaṇṇapaṭṭavaṇṇaṃ katvā pārupi. Tasmiṃ kāle tiṃsamattā bhikkhū rājagahā nikkhamitvā sāvatthiṃ gantvā satthāraṃ vanditvā katapaṭisanthārā taṃ pavattiṃ ārocetvā ‘‘evaṃ, bhante, attano ananucchavikaṃ arahaddhajaṃ pārupī’’ti ārocesuṃ. Satthā ‘‘na, bhikkhave, devadatto idāneva attano ananurūpaṃ arahaddhajaṃ paridahati, pubbepi paridahiyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো হিমৰন্তপদেসে হত্থিকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো অসীতিসহস্সমত্তৰারণপরিৰারো যূথপতি হুত্ৰা অরঞ্ঞাযতনে ৰসতি। অথেকো দুগ্গতমনুস্সো বারাণসিযং ৰিহরন্তো দন্তকারৰীথিযং দন্তকারে দন্তৰলযাদীনি করোন্তে দিস্ৰা ‘‘হত্থিদন্তে লভিত্ৰা গণ্হিস্সথা’’তি পুচ্ছি। তে ‘‘আম গণ্হিস্সামা’’তি আহংসু। সো আৰুধং আদায কাসাৰৰত্থৰসনো পচ্চেকবুদ্ধৰেসং গণ্হিত্ৰা পটিসীসকং পটিমুঞ্চিত্ৰা হত্থিৰীথিযং ঠত্ৰা আৰুধেন হত্থিং মারেত্ৰা দন্তে আদায বারাণসিযং ৰিক্কিণন্তো জীৰিকং কপ্পেসি। সো অপরভাগে বোধিসত্তস্স পরিৰারহত্থীনং সব্বপচ্ছিমং হত্থিং মারেতুং আরভি। হত্থিনো দেৰসিকং হত্থীসু পরিহাযন্তেসু ‘‘কেন নু খো কারণেন হত্থিনো পরিহাযন্তী’’তি বোধিসত্তস্স আরোচেসুং।

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese hatthikule nibbattitvā vayappatto asītisahassamattavāraṇaparivāro yūthapati hutvā araññāyatane vasati. Atheko duggatamanusso bārāṇasiyaṃ viharanto dantakāravīthiyaṃ dantakāre dantavalayādīni karonte disvā ‘‘hatthidante labhitvā gaṇhissathā’’ti pucchi. Te ‘‘āma gaṇhissāmā’’ti āhaṃsu. So āvudhaṃ ādāya kāsāvavatthavasano paccekabuddhavesaṃ gaṇhitvā paṭisīsakaṃ paṭimuñcitvā hatthivīthiyaṃ ṭhatvā āvudhena hatthiṃ māretvā dante ādāya bārāṇasiyaṃ vikkiṇanto jīvikaṃ kappesi. So aparabhāge bodhisattassa parivārahatthīnaṃ sabbapacchimaṃ hatthiṃ māretuṃ ārabhi. Hatthino devasikaṃ hatthīsu parihāyantesu ‘‘kena nu kho kāraṇena hatthino parihāyantī’’ti bodhisattassa ārocesuṃ.

বোধিসত্তো পরিগ্গণ্হন্তো ‘‘পচ্চেকবুদ্ধৰেসং গহেত্ৰা হত্থিৰীথিপরিযন্তে একো পুরিসো তিট্ঠতি, কচ্চি নু খো সো মারেতি, পরিগ্গণ্হিস্সামি ন’’ন্তি একদিৰসং হত্থী পুরতো কত্ৰা সযং পচ্ছতো অহোসি। সো বোধিসত্তং দিস্ৰা আৰুধং আদায পক্খন্দি। বোধিসত্তো নিৰত্তিত্ৰা ঠিতো ‘‘ভূমিযং পোথেত্ৰা মারেস্সামি ন’’ন্তি সোণ্ডং পসারেত্ৰা তেন পরিদহিতানি কাসাৰানি দিস্ৰা ‘‘ইমং অরহদ্ধজং মযা গরুং কাতুং ৰট্টতী’’তি সোণ্ডং পটিসংহরিত্ৰা ‘‘অম্ভো পুরিস, ননু এস অরহদ্ধজো অননুচ্ছৰিকো তুয্হং, কস্মা এতং পরিদহসী’’তি ইমা গাথা অৰোচ –

Bodhisatto pariggaṇhanto ‘‘paccekabuddhavesaṃ gahetvā hatthivīthipariyante eko puriso tiṭṭhati, kacci nu kho so māreti, pariggaṇhissāmi na’’nti ekadivasaṃ hatthī purato katvā sayaṃ pacchato ahosi. So bodhisattaṃ disvā āvudhaṃ ādāya pakkhandi. Bodhisatto nivattitvā ṭhito ‘‘bhūmiyaṃ pothetvā māressāmi na’’nti soṇḍaṃ pasāretvā tena paridahitāni kāsāvāni disvā ‘‘imaṃ arahaddhajaṃ mayā garuṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti soṇḍaṃ paṭisaṃharitvā ‘‘ambho purisa, nanu esa arahaddhajo ananucchaviko tuyhaṃ, kasmā etaṃ paridahasī’’ti imā gāthā avoca –

১৪১.

141.

‘‘অনিক্কসাৰো কাসাৰং, যো ৰত্থং পরিদহিস্সতি।

‘‘Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati;

অপেতো দমসচ্চেন, ন সো কাসাৰমরহতি॥

Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.

১৪২.

142.

‘‘যো চ ৰন্তকসাৰস্স, সীলেসু সুসমাহিতো।

‘‘Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito;

উপেতো দমসচ্চেন, স ৰে কাসাৰমরহতী’’তি॥

Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahatī’’ti.

তত্থ অনিক্কসাৰোতি কসাৰো ৰুচ্চতি রাগো দোসো মোহো মক্খো পল়াসো ইস্সা মচ্ছরিযং মাযা সাঠেয্যং থম্ভো সারম্ভো মানো অতিমানো মদো পমাদো, সব্বে অকুসলা ধম্মা সব্বে দুচ্চরিতা সব্বং ভৰগামিকম্মং দিযড্ঢকিলেসসহস্সং, এসো কসাৰো নাম। সো যস্স পুগ্গলস্স অপ্পহীনো সন্তানতো অনিস্সট্ঠো অনিক্খন্তো, সো অনিক্কসাৰো নাম। কাসাৰন্তি কসাযরসপীতং অরহদ্ধজভূতং। যো ৰত্থং পরিদহিস্সতীতি যো এৰরূপো হুত্ৰা এৰরূপং ৰত্থং পরিদহিস্সতি নিৰাসেতি চেৰ পারুপতি চ। অপেতো দমসচ্চেনাতি ইন্দ্রিযদমসঙ্খাতেন দমেন চ নিব্বানসঙ্খাতেন চ পরমত্থসচ্চেন অপেতো পরিৰজ্জিতো। নিস্সক্কত্থে ৰা করণৰচনং, এতস্মা দমসচ্চা অপেতোতি অত্থো। ‘‘সচ্চ’’ন্তি চেত্থ ৰচীসচ্চং চতুসচ্চম্পি ৰট্টতিযেৰ। ন সো কাসাৰমরহতীতি সো পুগ্গলো অনিক্কসাৰত্তা অরহদ্ধজং কাসাৰং ন অরহতি অননুচ্ছৰিকো এতস্স।

Tattha anikkasāvoti kasāvo vuccati rāgo doso moho makkho paḷāso issā macchariyaṃ māyā sāṭheyyaṃ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo, sabbe akusalā dhammā sabbe duccaritā sabbaṃ bhavagāmikammaṃ diyaḍḍhakilesasahassaṃ, eso kasāvo nāma. So yassa puggalassa appahīno santānato anissaṭṭho anikkhanto, so anikkasāvo nāma. Kāsāvanti kasāyarasapītaṃ arahaddhajabhūtaṃ. Yo vatthaṃ paridahissatīti yo evarūpo hutvā evarūpaṃ vatthaṃ paridahissati nivāseti ceva pārupati ca. Apeto damasaccenāti indriyadamasaṅkhātena damena ca nibbānasaṅkhātena ca paramatthasaccena apeto parivajjito. Nissakkatthe vā karaṇavacanaṃ, etasmā damasaccā apetoti attho. ‘‘Sacca’’nti cettha vacīsaccaṃ catusaccampi vaṭṭatiyeva. Na so kāsāvamarahatīti so puggalo anikkasāvattā arahaddhajaṃ kāsāvaṃ na arahati ananucchaviko etassa.

যো চ ৰন্তকসাৰস্সাতি যো পন পুগ্গলো যথাৰুত্তস্সেৰ কসাৰস্স ৰন্তত্তা ৰন্তকসাৰো অস্স। সীলেসু সুসমাহিতোতি মগ্গসীলেসু চেৰ ফলসীলেসু চ সম্মা আহিতো, আনেত্ৰা ঠপিতো ৰিয তেসু পতিট্ঠিতো। তেহি সীলেহি সমঙ্গীভূতস্সেতং অধিৰচনং। উপেতোতি সমন্নাগতো। দমসচ্চেনাতি ৰুত্তপ্পকারেন দমেন চ সচ্চেন চ। স ৰে কাসাৰমরহতীতি সো এৰরূপো পুগ্গলো ইমং অরহদ্ধজং কাসাৰং অরহতি।

Yo ca vantakasāvassāti yo pana puggalo yathāvuttasseva kasāvassa vantattā vantakasāvo assa. Sīlesu susamāhitoti maggasīlesu ceva phalasīlesu ca sammā āhito, ānetvā ṭhapito viya tesu patiṭṭhito. Tehi sīlehi samaṅgībhūtassetaṃ adhivacanaṃ. Upetoti samannāgato. Damasaccenāti vuttappakārena damena ca saccena ca. Sa ve kāsāvamarahatīti so evarūpo puggalo imaṃ arahaddhajaṃ kāsāvaṃ arahati.

এৰং বোধিসত্তো তস্স পুরিসস্স ইমং কারণং কথেত্ৰা ‘‘ইতো পট্ঠায মা ইধ আগমি, আগচ্ছসি চে, জীৰিতং তে নত্থী’’’তি তজ্জেত্ৰা পলাপেসি।

Evaṃ bodhisatto tassa purisassa imaṃ kāraṇaṃ kathetvā ‘‘ito paṭṭhāya mā idha āgami, āgacchasi ce, jīvitaṃ te natthī’’’ti tajjetvā palāpesi.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা হত্থিমারকপুরিসো দেৰদত্তো অহোসি, যূথপতি পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā hatthimārakapuriso devadatto ahosi, yūthapati pana ahameva ahosi’’nti.

কাসাৰজাতকৰণ্ণনা পঠমা।

Kāsāvajātakavaṇṇanā paṭhamā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ২২১. কাসাৰজাতকং • 221. Kāsāvajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact