Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / วินยวินิจฺฉย-อุตฺตรวินิจฺฉย • Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya

กมฺมฎฺฐานภาวนาวิธานกถา

Kammaṭṭhānabhāvanāvidhānakathā

๓๑๒๕.

3125.

ปาโมเกฺข ปาติโมกฺขสฺมิํ, มุเข โมกฺขปฺปเวสเน;

Pāmokkhe pātimokkhasmiṃ, mukhe mokkhappavesane;

สพฺพทุกฺขกฺขเย วุเตฺต, วุตฺตเมวิตรตฺตยํฯ

Sabbadukkhakkhaye vutte, vuttamevitarattayaṃ.

๓๑๒๖.

3126.

อิทํ จตุพฺพิธํ สีลํ, ญตฺวา ตตฺถ ปติฎฺฐิโต;

Idaṃ catubbidhaṃ sīlaṃ, ñatvā tattha patiṭṭhito;

สมาธิํ ปุน ภาเวตฺวา, ปญฺญาย ปริมุจฺจติฯ

Samādhiṃ puna bhāvetvā, paññāya parimuccati.

๓๑๒๗.

3127.

ทสานุสฺสติโย วุตฺตา, กสิณา จ ทสาสุภา;

Dasānussatiyo vuttā, kasiṇā ca dasāsubhā;

จตโสฺส อปฺปมญฺญาโย, ตถารุปฺปา ปรทฺวยํฯ

Catasso appamaññāyo, tathāruppā paradvayaṃ.

๓๑๒๘.

3128.

อิเจฺจวํ ปน สพฺพมฺปิ, จตฺตาลีสวิธํ สิยา;

Iccevaṃ pana sabbampi, cattālīsavidhaṃ siyā;

กมฺมฎฺฐานํ สมุทฺทิฎฺฐํ, มมฺมฎฺฐานํ มโนภุโนฯ

Kammaṭṭhānaṃ samuddiṭṭhaṃ, mammaṭṭhānaṃ manobhuno.

๓๑๒๙.

3129.

อุปจารปฺปนาโต จ, ฌานเภทา อติกฺกมา;

Upacārappanāto ca, jhānabhedā atikkamā;

วฑฺฒนาวฑฺฒนา จาปิ, ตถารมฺมณภูมิโตฯ

Vaḍḍhanāvaḍḍhanā cāpi, tathārammaṇabhūmito.

๓๑๓๐.

3130.

คหณา ปจฺจยา ภิโยฺย, ตถา จริยานุกูลโต;

Gahaṇā paccayā bhiyyo, tathā cariyānukūlato;

วิเสโส อยเมเตสุ, วิญฺญาตโพฺพ วิภาวินาฯ

Viseso ayametesu, viññātabbo vibhāvinā.

๓๑๓๑.

3131.

อฎฺฐานุสฺสติโย สญฺญา-ววตฺถานญฺจ ตตฺถิเม;

Aṭṭhānussatiyo saññā-vavatthānañca tatthime;

อุปจารวหา, เสสา, ติํส ฌานวหา มตาฯ

Upacāravahā, sesā, tiṃsa jhānavahā matā.

๓๑๓๒.

3132.

ปฐมชฺฌานิกา ตตฺถ, อสุภา กายคตาสติ;

Paṭhamajjhānikā tattha, asubhā kāyagatāsati;

อานาปานญฺจ กสิณา, จตุกฺกชฺฌานิกา อิเมฯ

Ānāpānañca kasiṇā, catukkajjhānikā ime.

๓๑๓๓.

3133.

ติกชฺฌานานิ ติโสฺสว, อปฺปมญฺญาถ ปจฺฉิมา;

Tikajjhānāni tissova, appamaññātha pacchimā;

จตฺตาโรปิ จ อารุปฺปา, จตุตฺถชฺฌานิกา มตาฯ

Cattāropi ca āruppā, catutthajjhānikā matā.

๓๑๓๔.

3134.

อติกฺกโม ทฺวิธา วุโตฺต, องฺคารมฺมณโตปิ จ;

Atikkamo dvidhā vutto, aṅgārammaṇatopi ca;

จตุกฺกติกฌาเนสุ, องฺคาติกฺกมตา มตาฯ

Catukkatikajhānesu, aṅgātikkamatā matā.

๓๑๓๕.

3135.

จตุตฺถา อปฺปมญฺญาปิ, องฺคาติกฺกมโต สิยา;

Catutthā appamaññāpi, aṅgātikkamato siyā;

อารมฺมณมติกฺกมฺม, อารุปฺปา ปน ชายเรฯ

Ārammaṇamatikkamma, āruppā pana jāyare.

๓๑๓๖.

3136.

กสิณานิ ทเสเวตฺถ, วเฑฺฒตพฺพานิ โยคินา;

Kasiṇāni dasevettha, vaḍḍhetabbāni yoginā;

เสสํ ปน จ สพฺพมฺปิ, น วเฑฺฒตพฺพเมว ตํฯ

Sesaṃ pana ca sabbampi, na vaḍḍhetabbameva taṃ.

๓๑๓๗.

3137.

นิมิตฺตารมฺมณา ตตฺถ, กสิณา จ ทสาสุภา;

Nimittārammaṇā tattha, kasiṇā ca dasāsubhā;

กาเย สตานาปานญฺจ, พาวีสติ ภวนฺติเมฯ

Kāye satānāpānañca, bāvīsati bhavantime.

๓๑๓๘.

3138.

เสสานุสฺสติโย อฎฺฐ, สญฺญา ธาตุววตฺถนํ;

Sesānussatiyo aṭṭha, saññā dhātuvavatthanaṃ;

วิญฺญาณํ เนวสญฺญา จ, ทส เทฺว ภาวโคจราฯ

Viññāṇaṃ nevasaññā ca, dasa dve bhāvagocarā.

๓๑๓๙.

3139.

จตโสฺส อปฺปมญฺญาโย, เทฺว จ อารุปฺปมานสา;

Catasso appamaññāyo, dve ca āruppamānasā;

อิเม ธมฺมา วินิทฺทิฎฺฐา, ฉ นวตฺตพฺพโคจราฯ

Ime dhammā viniddiṭṭhā, cha navattabbagocarā.

๓๑๔๐.

3140.

ทสาสุภา ปฎิกฺกูล-สญฺญา กายคตาสติ;

Dasāsubhā paṭikkūla-saññā kāyagatāsati;

เทเวสุ น ปวตฺตนฺติ, ทฺวาทเสวาติ ภูมิโตฯ

Devesu na pavattanti, dvādasevāti bhūmito.

๓๑๔๑.

3141.

ตานิ ทฺวาทส ภิโยฺย จ, อานาปานสตีปิ จ;

Tāni dvādasa bhiyyo ca, ānāpānasatīpi ca;

สพฺพโส เตรส วาปิ, พฺรหฺมโลเก น ชายเรฯ

Sabbaso terasa vāpi, brahmaloke na jāyare.

๓๑๔๒.

3142.

ฐเปตฺวา จตุรารุเปฺป, อรูปาวจเร กิร;

Ṭhapetvā caturāruppe, arūpāvacare kira;

อเญฺญ ปน น ชายนฺติ, สเพฺพ ชายนฺติ มานุเสฯ

Aññe pana na jāyanti, sabbe jāyanti mānuse.

๓๑๔๓.

3143.

จตุตฺถํ กสิณํ หิตฺวา, กสิณา จ ทสาสุภา;

Catutthaṃ kasiṇaṃ hitvā, kasiṇā ca dasāsubhā;

ทิเฎฺฐเนว คเหตพฺพา, ปุพฺพภาเค ภวนฺติ เตฯ

Diṭṭheneva gahetabbā, pubbabhāge bhavanti te.

๓๑๔๔.

3144.

อานาปานญฺจ ผุเฎฺฐน, ทิเฎฺฐน ตจปญฺจกํ;

Ānāpānañca phuṭṭhena, diṭṭhena tacapañcakaṃ;

มาลุโต ทิฎฺฐผุเฎฺฐน, สุเตน เจตฺถ เสสกํฯ

Māluto diṭṭhaphuṭṭhena, sutena cettha sesakaṃ.

๓๑๔๕.

3145.

อากาสกสิณเญฺจตฺถ, ฐเปตฺวา กสิณา นว;

Ākāsakasiṇañcettha, ṭhapetvā kasiṇā nava;

ปฐมารุปฺปจิตฺตสฺส, ปจฺจยา ปน ชายเรฯ

Paṭhamāruppacittassa, paccayā pana jāyare.

๓๑๔๖.

3146.

ภวนฺติ หิ อภิญฺญาณํ, กสิณานิ ทสาปิ จ;

Bhavanti hi abhiññāṇaṃ, kasiṇāni dasāpi ca;

ติโสฺสปิ อปฺปมญฺญาโย, จตุตฺถสฺส ตุ ปจฺจยาฯ

Tissopi appamaññāyo, catutthassa tu paccayā.

๓๑๔๗.

3147.

เหฎฺฐิมเหฎฺฐิมารุปฺปํ, ปรสฺส จ ปรสฺส จ;

Heṭṭhimaheṭṭhimāruppaṃ, parassa ca parassa ca;

เนวสญฺญา นิโรธสฺส, ปจฺจโยติ ปกาสิตาฯ

Nevasaññā nirodhassa, paccayoti pakāsitā.

๓๑๔๘.

3148.

สเพฺพ สุขวิหารสฺส, ภวนิสฺสรณสฺส จ;

Sabbe sukhavihārassa, bhavanissaraṇassa ca;

ตถา ภวสุขานญฺจ, ปจฺจยาติ จ ทีปิตาฯ

Tathā bhavasukhānañca, paccayāti ca dīpitā.

๓๑๔๙.

3149.

อสุภา ทส วิเญฺญยฺยา, ตถา กายคตาสติ;

Asubhā dasa viññeyyā, tathā kāyagatāsati;

อนุกูลา อิเม ราค-จริตสฺส วิเสสโตฯ

Anukūlā ime rāga-caritassa visesato.

๓๑๕๐.

3150.

จตโสฺส อปฺปมญฺญาโย, สวณฺณกสิณา ตถา;

Catasso appamaññāyo, savaṇṇakasiṇā tathā;

อนุกูลา อิเม โทส-จริตสฺส ปกาสิตาฯ

Anukūlā ime dosa-caritassa pakāsitā.

๓๑๕๑.

3151.

วิตกฺกจริตสฺสาปิ, โมหปฺปกติโนปิ จ;

Vitakkacaritassāpi, mohappakatinopi ca;

อานาปานสเตกาว, สปฺปายาติ วิภาวิตาฯ

Ānāpānasatekāva, sappāyāti vibhāvitā.

๓๑๕๒.

3152.

สญฺญา เจว ววตฺถานํ, มรณูปสเม สติ;

Saññā ceva vavatthānaṃ, maraṇūpasame sati;

ปญฺญาปกติโน เอเต, อนุกูลาติ ทีปิตาฯ

Paññāpakatino ete, anukūlāti dīpitā.

๓๑๕๓.

3153.

อาทิอนุสฺสติจฺฉกฺกํ, สทฺธาจริตวณฺณิตํ;

Ādianussaticchakkaṃ, saddhācaritavaṇṇitaṃ;

อารุปฺปา กสิณา เสสา, ทส สพฺพานุรูปกาฯ

Āruppā kasiṇā sesā, dasa sabbānurūpakā.

๓๑๕๔.

3154.

เอวํ ปเภทโต ญตฺวา, กมฺมฎฺฐานานิ ปณฺฑิโต;

Evaṃ pabhedato ñatvā, kammaṭṭhānāni paṇḍito;

จริยายานุกูลํ ตุ, เตสุ ยํ อตฺตโน ปนฯ

Cariyāyānukūlaṃ tu, tesu yaṃ attano pana.

๓๑๕๕.

3155.

ตํ คเหตฺวาน เมธาวี, ทฬฺหํ กลฺยาณมิตฺตโก;

Taṃ gahetvāna medhāvī, daḷhaṃ kalyāṇamittako;

อุเจฺฉทํ ปลิโพธานํ, กตฺวา ปฐมเมว จฯ

Ucchedaṃ palibodhānaṃ, katvā paṭhamameva ca.

๓๑๕๖.

3156.

อนุรูเป วสเนฺตน, วิหาเร โทสวชฺชิเต;

Anurūpe vasantena, vihāre dosavajjite;

ภาเวตฺวา ปฐมาทีนิ, ฌานานิ ปน สพฺพโสฯ

Bhāvetvā paṭhamādīni, jhānāni pana sabbaso.

๓๑๕๗.

3157.

ตโต วุฎฺฐาย สปฺปโญฺญ, ฌานมฺหา ปฐมาทิโต;

Tato vuṭṭhāya sappañño, jhānamhā paṭhamādito;

นามรูปววตฺถานํ, กตฺวา กงฺขํ วิตีริยฯ

Nāmarūpavavatthānaṃ, katvā kaṅkhaṃ vitīriya.

๓๑๕๘.

3158.

อุปเกฺลเส อมโคฺคติ, ทโสภาสาทโย ปน;

Upaklese amaggoti, dasobhāsādayo pana;

มโคฺค วิปสฺสนาญาณํ, อิติ ชานาติ ปณฺฑิโตฯ

Maggo vipassanāñāṇaṃ, iti jānāti paṇḍito.

๓๑๕๙.

3159.

ติณฺณํ เตสํ ววตฺถาเน, กเต เอตฺตาวตา ปน;

Tiṇṇaṃ tesaṃ vavatthāne, kate ettāvatā pana;

ติณฺณํ ปน จ สจฺจานํ, ววตฺถานํ กตํ สิยาฯ

Tiṇṇaṃ pana ca saccānaṃ, vavatthānaṃ kataṃ siyā.

๓๑๖๐.

3160.

อุทยพฺพยภงฺคา จ, ภยาทีนวนิพฺพิทา;

Udayabbayabhaṅgā ca, bhayādīnavanibbidā;

มุญฺจิตุกมฺยตาญาณํ, ปฎิสงฺขานุปสฺสนาฯ

Muñcitukamyatāñāṇaṃ, paṭisaṅkhānupassanā.

๓๑๖๑.

3161.

สงฺขารุเปกฺขาญาณญฺจ, นวมํ สจฺจานุโลมิกํ;

Saṅkhārupekkhāñāṇañca, navamaṃ saccānulomikaṃ;

อยํ ‘‘ปฎิปทาญาณ-ทสฺสน’’นฺติ ปกาสิตาฯ

Ayaṃ ‘‘paṭipadāñāṇa-dassana’’nti pakāsitā.

๓๑๖๒.

3162.

ตโต โคตฺรภุจิตฺตสฺส, สมนนฺตรเมว จ;

Tato gotrabhucittassa, samanantarameva ca;

สนฺติมารมฺมณํ กตฺวา, ชายเต ญาณทสฺสนํฯ

Santimārammaṇaṃ katvā, jāyate ñāṇadassanaṃ.

๓๑๖๓.

3163.

‘‘ญาณทสฺสนสุทฺธี’’ติ, อิทํ ญาณํ ปกาสิตํ;

‘‘Ñāṇadassanasuddhī’’ti, idaṃ ñāṇaṃ pakāsitaṃ;

ปจฺจเวกฺขณปริยนฺตํ, ผลํ ตสฺสานุชายเตฯ

Paccavekkhaṇapariyantaṃ, phalaṃ tassānujāyate.

๓๑๖๔.

3164.

เตเนว จ อุปาเยน, ภาเวโนฺต โส ปุนปฺปุนํ;

Teneva ca upāyena, bhāvento so punappunaṃ;

ปาปุณาติ ยถา ภิกฺขุ, เสสมคฺคผลานิ จฯ

Pāpuṇāti yathā bhikkhu, sesamaggaphalāni ca.

๓๑๖๕.

3165.

อิเจฺจวมจฺจนฺตมเวจฺจ ธมฺมํ;

Iccevamaccantamavecca dhammaṃ;

วิทฺธํสยิตฺวากุสลํ อเสสํ;

Viddhaṃsayitvākusalaṃ asesaṃ;

วิโสสยิตฺวาน ตโย ภเว โส;

Visosayitvāna tayo bhave so;

อุเปติ สนฺติํ นิรุปาทิเสสํฯ

Upeti santiṃ nirupādisesaṃ.

๓๑๖๖.

3166.

วิญฺญาสกฺกมโต วาปิ, ปุพฺพาปรวเสน วา;

Viññāsakkamato vāpi, pubbāparavasena vā;

ยทิ อกฺขรพเนฺธ วา, อยุตฺตํ วิย ทิสฺสติฯ

Yadi akkharabandhe vā, ayuttaṃ viya dissati.

๓๑๖๗.

3167.

ตํ ตถา น คเหตพฺพํ, คเหตพฺพมโทสโต;

Taṃ tathā na gahetabbaṃ, gahetabbamadosato;

มยา อุปปริกฺขิตฺวา, กตตฺตา ปน สพฺพโสฯ

Mayā upaparikkhitvā, katattā pana sabbaso.

๓๑๖๘.

3168.

เสฎฺฐสฺส โจฬรฎฺฐสฺส, นาภิภูเต นิรากุเล;

Seṭṭhassa coḷaraṭṭhassa, nābhibhūte nirākule;

สพฺพสฺส ปน โลกสฺส, คาเม สมฺปิณฺฑิเต วิยฯ

Sabbassa pana lokassa, gāme sampiṇḍite viya.

๓๑๖๙.

3169.

กทลีสาลตาลุจฺฉุ-นาฬิเกรวนากุเล;

Kadalīsālatālucchu-nāḷikeravanākule;

กมลุปฺปลสญฺฉนฺน-สลิลาสยโสภิเตฯ

Kamaluppalasañchanna-salilāsayasobhite.

๓๑๗๐.

3170.

กาเวริชลสมฺปาต-ปริภูตมหีตเล;

Kāverijalasampāta-paribhūtamahītale;

อิเทฺธ สพฺพงฺคสมฺปเนฺน, มงฺคเล ภูตมงฺคเลฯ

Iddhe sabbaṅgasampanne, maṅgale bhūtamaṅgale.

๓๑๗๑.

3171.

ปวราการปาการ-ปริขาปริวาริเต;

Pavarākārapākāra-parikhāparivārite;

วิหาเร เวณฺหุทาสสฺส, ทสฺสนีเย มโนรเมฯ

Vihāre veṇhudāsassa, dassanīye manorame.

๓๑๗๒.

3172.

ตีรนฺตรุหวาติร-ตรุราชวิราชิเต;

Tīrantaruhavātira-tarurājavirājite;

นานาทิชคณาราเม, นานารามมโนรเมฯ

Nānādijagaṇārāme, nānārāmamanorame.

๓๑๗๓.

3173.

จารุปงฺกชสํกิณฺณ-ตฬากสมลงฺกเต;

Cārupaṅkajasaṃkiṇṇa-taḷākasamalaṅkate;

สุรโสทกสมฺปุณฺณ-วรกูโปปโสภิเตฯ

Surasodakasampuṇṇa-varakūpopasobhite.

๓๑๗๔.

3174.

วิจิตฺรวิปุลจฺจุคฺค-วรมณฺฑปมณฺฑิเต;

Vicitravipulaccugga-varamaṇḍapamaṇḍite;

อาวาเสหิ จเนเกหิ, อจฺจนฺตมุปโสภิเตฯ

Āvāsehi canekehi, accantamupasobhite.

๓๑๗๕.

3175.

อุปฺปเตน จ ถูเปน, เภตฺวาว ธรณีตลํ;

Uppatena ca thūpena, bhetvāva dharaṇītalaṃ;

ชิตฺวาวาวหสเนฺตน, เกลาสสิขรํ ขรํฯ

Jitvāvāvahasantena, kelāsasikharaṃ kharaṃ.

๓๑๗๖.

3176.

สรทมฺพุทสงฺกาเส, ทสฺสนีเย สมุสฺสิเต;

Saradambudasaṅkāse, dassanīye samussite;

ปสาทชนเน รเมฺม, ปาสาเท วสตา มยาฯ

Pasādajanane ramme, pāsāde vasatā mayā.

๓๑๗๗.

3177.

วุตฺตสฺส พุทฺธสีเหน, วินยสฺส วินิจฺฉโย;

Vuttassa buddhasīhena, vinayassa vinicchayo;

พุทฺธสีหํ สมุทฺทิสฺส, มม สทฺธิวิหาริกํฯ

Buddhasīhaṃ samuddissa, mama saddhivihārikaṃ.

๓๑๗๘.

3178.

กโตยํ ปน ภิกฺขูนํ, หิตตฺถาย สมาสโต;

Katoyaṃ pana bhikkhūnaṃ, hitatthāya samāsato;

วินยสฺสาวโพธตฺถํ, สุเขเนวาจิเรน จฯ

Vinayassāvabodhatthaṃ, sukhenevācirena ca.

๓๑๗๙.

3179.

อจฺจุตจฺจุตวิกฺกเนฺต, กลมฺพกุลนนฺทเน;

Accutaccutavikkante, kalambakulanandane;

มหิํ สมนุสาสเนฺต, อารโทฺธ จ สมาปิโตฯ

Mahiṃ samanusāsante, āraddho ca samāpito.

๓๑๘๐.

3180.

ยถา สิทฺธิมยํ ปโตฺต, อนฺตรายํ วินา ตถา;

Yathā siddhimayaṃ patto, antarāyaṃ vinā tathā;

สเพฺพ สิชฺฌนฺตุ สงฺกปฺปา, สตฺตานํ ธมฺมสํยุตาฯ

Sabbe sijjhantu saṅkappā, sattānaṃ dhammasaṃyutā.

๓๑๘๑.

3181.

ยาว ติฎฺฐติ โลกสฺมิํ, มนฺทาโร จารุกนฺทโร;

Yāva tiṭṭhati lokasmiṃ, mandāro cārukandaro;

ตาว ติฎฺฐตุ พุทฺธสฺส, สาสนํ กลิสาสนํฯ

Tāva tiṭṭhatu buddhassa, sāsanaṃ kalisāsanaṃ.

๓๑๘๒.

3182.

กาเล สมฺมา ปวสฺสนฺตุ, วสฺสํ วสฺสวลาหกา;

Kāle sammā pavassantu, vassaṃ vassavalāhakā;

ปาลยนฺตุ มหีปาลา, ธมฺมโต สกลํ มหิํฯ

Pālayantu mahīpālā, dhammato sakalaṃ mahiṃ.

๓๑๘๓.

3183.

อิมํ สารภูตํ หิตํ อตฺถยุตฺตํ;

Imaṃ sārabhūtaṃ hitaṃ atthayuttaṃ;

กโรเนฺตน ปตฺตํ มยา ยํ ตุ ปุญฺญํ;

Karontena pattaṃ mayā yaṃ tu puññaṃ;

อยํ เตน โลโก มุนินฺทปฺปยาตํ;

Ayaṃ tena loko munindappayātaṃ;

สิวํ วีตโสกํ ปุรํ ปาปุณาตุฯ

Sivaṃ vītasokaṃ puraṃ pāpuṇātu.

อิติ วินยวินิจฺฉเย กมฺมฎฺฐานภาวนาวิธานกถา

Iti vinayavinicchaye kammaṭṭhānabhāvanāvidhānakathā

สมตฺตาฯ

Samattā.

อิติ ตมฺพปณฺณิเยน ปรมเวยฺยากรเณน ติปิฎกนยวิธิกุสเลน ปรมกวิชนหทยปทุมวนวิกสนกเรน กวิวรวสเภน ปรมรติกรวรมธุรวจนุคฺคาเรน อุรคปุเรน พุทฺธทเตฺตน รจิโตยํ วินยวินิจฺฉโยฯ

Iti tambapaṇṇiyena paramaveyyākaraṇena tipiṭakanayavidhikusalena paramakavijanahadayapadumavanavikasanakarena kavivaravasabhena paramaratikaravaramadhuravacanuggārena uragapurena buddhadattena racitoyaṃ vinayavinicchayo.

วินยวินิจฺฉโย สมโตฺตฯ

Vinayavinicchayo samatto.





© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact