| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / पञ्चपकरण-अनुटीका • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā |
३. कामगुणकथावण्णना
3. Kāmaguṇakathāvaṇṇanā
५१०. सब्बेपीति कुसलाकुसलक्खन्धादयोपि। तेसम्पि हि आलम्बनत्थिकतालक्खणस्स कत्तुकम्यताछन्दस्स वसेन सिया कमनट्ठताति अधिप्पायो। धातुकथायं ‘‘कामभवो पञ्चहि खन्धेहि एकादसहि आयतनेहि सत्तरसहि धातूहि सङ्गहितो। कतिहि असङ्गहितो? न केहिचि खन्धेहि एकेनायतनेन एकाय धातुया असङ्गहितो’’ति आगतत्ता आह ‘‘उपादिन्नक्खन्धानमेव कामभवभावो धातुकथायं दस्सितो’’ति। पञ्चाति गणनपरिच्छेदो, तदञ्ञगणननिवत्तनत्थोति ‘‘पञ्च कामगुणा’’ति वचनं ततो अञ्ञेसं तब्भावं निवत्तेतीति आह ‘‘पञ्चेव कामकोट्ठासा कामोति वुत्ता’’ति। ततो एव कामधातूति वचनं न अञ्ञस्स नामं, तेसंयेव नामन्ति अत्थो। तयिदं परवादिनो मतिमत्तन्ति वुत्तं ‘‘इमिना अधिप्पायेना’’ति। एवं वचनमत्तन्ति एवं ‘‘पञ्चिमे कामगुणा’’ति वचनमत्तं निस्साय, न पनत्थस्स अविपरीतं अत्थन्ति अत्थो।
510. Sabbepīti kusalākusalakkhandhādayopi. Tesampi hi ālambanatthikatālakkhaṇassa kattukamyatāchandassa vasena siyā kamanaṭṭhatāti adhippāyo. Dhātukathāyaṃ ‘‘kāmabhavo pañcahi khandhehi ekādasahi āyatanehi sattarasahi dhātūhi saṅgahito. Katihi asaṅgahito? Na kehici khandhehi ekenāyatanena ekāya dhātuyā asaṅgahito’’ti āgatattā āha ‘‘upādinnakkhandhānameva kāmabhavabhāvo dhātukathāyaṃ dassito’’ti. Pañcāti gaṇanaparicchedo, tadaññagaṇananivattanatthoti ‘‘pañca kāmaguṇā’’ti vacanaṃ tato aññesaṃ tabbhāvaṃ nivattetīti āha ‘‘pañceva kāmakoṭṭhāsā kāmoti vuttā’’ti. Tato eva kāmadhātūti vacanaṃ na aññassa nāmaṃ, tesaṃyeva nāmanti attho. Tayidaṃ paravādino matimattanti vuttaṃ ‘‘iminā adhippāyenā’’ti. Evaṃ vacanamattanti evaṃ ‘‘pañcime kāmaguṇā’’ti vacanamattaṃ nissāya, na panatthassa aviparītaṃ atthanti attho.
कामगुणकथावण्णना निट्ठिता।
Kāmaguṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / अभिधम्मपिटक • Abhidhammapiṭaka / कथावत्थुपाळि • Kathāvatthupāḷi / (७५) ३. कामगुणकथा • (75) 3. Kāmaguṇakathā
अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / अभिधम्मपिटक (अट्ठकथा) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / पञ्चपकरण-अट्ठकथा • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā / ३. कामगुणकथावण्णना • 3. Kāmaguṇakathāvaṇṇanā
टीका • Tīkā / अभिधम्मपिटक (टीका) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / पञ्चपकरण-मूलटीका • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā / ३. कामगुणकथावण्णना • 3. Kāmaguṇakathāvaṇṇanā
