| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / વਿਨਯਸਙ੍ਗਹ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Vinayasaṅgaha-aṭṭhakathā |
੧੮. ਕਾਲਿਕવਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ
18. Kālikavinicchayakathā
੮੯. ਕਾਲਿਕਾਨਿਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਏਤ੍ਥ (ਪਾਚਿ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੨੫੫-੨੫੬) ਯਾવਕਾਲਿਕਂ ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ ਯਾવਜੀવਿਕਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਾਲਿਕਾਨਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ। ਤਤ੍ਥ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਂ ਯਾવ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਸਙ੍ਖਤੋ ਕਾਲੋ, ਤਾવ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ। ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਨੁਲੋਮਪਾਨੇਹਿ ਅਟ੍ਠવਿਧਂ ਪਾਨਂ ਯਾવ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮਸਙ੍ਖਾਤੋ ਯਾਮੋ, ਤਾવ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਯਾਮੋ ਕਾਲੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ। ਸਪ੍ਪਿਆਦਿ ਪਞ੍ਚવਿਧਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਧੇਤਬ੍ਬਤੋ ਸਤ੍ਤਾਹੋ ਕਾਲੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ। ਠਪੇਤ੍વਾ ਉਦਕਂ ਅવਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਯਾવਜੀવਂ ਪਰਿਹਰਿਤ੍વਾ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਯਾવਜੀવਿਕਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ।
89.Kālikānipicattārīti ettha (pāci. aṭṭha. 255-256) yāvakālikaṃ yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikanti imāni cattāri kālikāni veditabbāni. Tattha purebhattaṃ paṭiggahetvā paribhuñjitabbaṃ yaṃ kiñci khādanīyabhojanīyaṃ yāva majjhanhikasaṅkhato kālo, tāva paribhuñjitabbato yāvakālikaṃ. Saddhiṃ anulomapānehi aṭṭhavidhaṃ pānaṃ yāva rattiyā pacchimayāmasaṅkhāto yāmo, tāva paribhuñjitabbato yāmo kālo assāti yāmakālikaṃ. Sappiādi pañcavidhaṃ bhesajjaṃ paṭiggahetvā sattāhaṃ nidhetabbato sattāho kālo assāti sattāhakālikaṃ. Ṭhapetvā udakaṃ avasesaṃ sabbampi paṭiggahitaṃ yāvajīvaṃ pariharitvā sati paccaye paribhuñjitabbato yāvajīvikanti vuccati.
੯੦. ਤਤ੍ਥ ਯਾવਕਾਲਿਕੇਸੁ ਭੋਜਨੀਯਂ ਨਾਮ ਓਦਨੋ ਕੁਮ੍ਮਾਸੋ ਸਤ੍ਤੁ ਮਚ੍ਛੋ ਮਂਸਨ੍ਤਿ। ਪਞ੍ਚ ਭੋਜਨਾਨਿ ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ ਯਾવਜੀવਿਕਞ੍ਚ ਠਪੇਤ੍વਾ ਅવਸੇਸਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਨਾਮ। ਏਤ੍ਥ (ਪਾਚਿ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੨੪੮-੯) ਪਨ ਯਂ ਤਾવ ਸਕ੍ਖਲਿਮੋਦਕਾਦਿ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਪਰਣ੍ਣਮਯਂ ਖਾਦਨੀਯਂ, ਤਤ੍ਥ વਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇવ ਨਤ੍ਥਿ। ਯਮ੍ਪਿ વਨਮੂਲਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਂ ਆਮਿਸਗਤਿਕਂ ਹੋਤਿ। ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਮੂਲਖਾਦਨੀਯਂ ਕਨ੍ਦਖਾਦਨੀਯਂ ਮੁਲ਼ਾਲਖਾਦਨੀਯਂ ਮਤ੍ਥਕਖਾਦਨੀਯਂ ਖਨ੍ਧਖਾਦਨੀਯਂ ਤਚਖਾਦਨੀਯਂ ਪਤ੍ਤਖਾਦਨੀਯਂ ਪੁਪ੍ਫਖਾਦਨੀਯਂ ਫਲਖਾਦਨੀਯਂ ਅਟ੍ਠਿਖਾਦਨੀਯਂ ਪਿਟ੍ਠਖਾਦਨੀਯਂ ਨਿਯ੍ਯਾਸਖਾਦਨੀਯਨ੍ਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਖਾਦਨੀਯਸਙ੍ਖ੍ਯਮੇવ ਗਚ੍ਛਤਿ।
90. Tattha yāvakālikesu bhojanīyaṃ nāma odano kummāso sattu maccho maṃsanti. Pañca bhojanāni yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvikañca ṭhapetvā avasesaṃ khādanīyaṃ nāma. Ettha (pāci. aṭṭha. 248-9) pana yaṃ tāva sakkhalimodakādi pubbaṇṇāparaṇṇamayaṃ khādanīyaṃ, tattha vattabbameva natthi. Yampi vanamūlādippabhedaṃ āmisagatikaṃ hoti. Seyyathidaṃ – mūlakhādanīyaṃ kandakhādanīyaṃ muḷālakhādanīyaṃ matthakakhādanīyaṃ khandhakhādanīyaṃ tacakhādanīyaṃ pattakhādanīyaṃ pupphakhādanīyaṃ phalakhādanīyaṃ aṭṭhikhādanīyaṃ piṭṭhakhādanīyaṃ niyyāsakhādanīyanti, idampi khādanīyasaṅkhyameva gacchati.
ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਆਮਿਸਗਤਿਕਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਂ ਇਦਂ ਮੁਖਮਤ੍ਤਨਿਦਸ੍ਸਨਂ – ਮੂਲਖਾਦਨੀਯੇ ਤਾવ ਮੂਲਕਮੂਲਂ ਖਾਰਕਮੂਲਂ ਚਚ੍ਚੁਮੂਲਂ ਤਮ੍ਬਕਮੂਲਂ ਤਣ੍ਡੁਲੇਯ੍ਯਕਮੂਲਂ વਤ੍ਥੁਲੇਯ੍ਯਕਮੂਲਂ વਜਕਲਿਮੂਲਂ ਜਜ੍ਝਰਿਮੂਲਨ੍ਤਿ ਏવਮਾਦੀਨਿ ਸੂਪੇਯ੍ਯਪਣ੍ਣਮੂਲਾਨਿ ਆਮਿਸਗਤਿਕਾਨਿ। ਏਤ੍ਥ ਚ વਜਕਲਿਮੂਲੇ ਜਰਟ੍ਠਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍વਾ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਯਾવਜੀવਿਕਂ ਹੋਤਿ। ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਏવਰੂਪਂ ਏਤੇਨੇવ ਨਯੇਨ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਮੂਲਕਖਾਰਕਜਜ੍ਝਰਿਮੂਲਾਨਂ ਪਨ ਜਰਟ੍ਠਾਨਿਪਿ ਆਮਿਸਗਤਿਕਾਨੇવਾਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਯਾਨਿ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ –
Tattha pana āmisagatikasallakkhaṇatthaṃ idaṃ mukhamattanidassanaṃ – mūlakhādanīye tāva mūlakamūlaṃ khārakamūlaṃ caccumūlaṃ tambakamūlaṃ taṇḍuleyyakamūlaṃ vatthuleyyakamūlaṃ vajakalimūlaṃ jajjharimūlanti evamādīni sūpeyyapaṇṇamūlāni āmisagatikāni. Ettha ca vajakalimūle jaraṭṭhaṃ chinditvā chaḍḍenti, taṃ yāvajīvikaṃ hoti. Aññampi evarūpaṃ eteneva nayena veditabbaṃ. Mūlakakhārakajajjharimūlānaṃ pana jaraṭṭhānipi āmisagatikānevāti vuttaṃ. Yāni pana pāḷiyaṃ –
‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਮੂਲਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਹਲਿਦ੍ਦਿਂ ਸਿਙ੍ਗਿવੇਰਂ વਚਂ વਚਤ੍ਤਂ ਅਤਿવਿਸਂ ਕਟੁਕਰੋਹਿਣਿਂ ਉਸੀਰਂ ਭਦ੍ਦਮੁਤ੍ਤਕਂ, ਯਾਨਿ વਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਮੂਲਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਨੇવ ਖਾਦਨੀਯੇ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਫਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਭੋਜਨੀਯੇ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਂ ਫਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੩) –
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, mūlāni bhesajjāni haliddiṃ siṅgiveraṃ vacaṃ vacattaṃ ativisaṃ kaṭukarohiṇiṃ usīraṃ bhaddamuttakaṃ, yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti, na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263) –
વੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਯਾવਜੀવਿਕਾਨਿ। ਤੇਸਂ ਚੂਲ਼ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਮਹਾਪਞ੍ਚਮੂਲਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਗਣਿਯਮਾਨਾਨਂ ਗਣਨਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਫਰਣਭਾવੋਯੇવ ਪਨੇਤੇਸਂ ਲਕ੍ਖਣਂ। ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮੂਲਂ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਤਿ, ਤਂ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ, ਇਤਰਂ ਯਾવਜੀવਿਕਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ । ਸੁਬਹੁਂ વਤ੍વਾਪਿ ਹਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇવ ਲਕ੍ਖਣੇ ਠਾਤਬ੍ਬਂ। ਨਾਮਸਞ੍ਞਾਸੁ ਪਨ વੁਚ੍ਚਮਾਨਾਸੁ ਤਂ ਤਂ ਨਾਮਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾਨਂ ਸਮ੍ਮੋਹੋਯੇવ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਮਸਞ੍ਞਾਯ ਆਦਰਂ ਅਕਤ੍વਾ ਲਕ੍ਖਣਮੇવ ਦਸ੍ਸਿਤਂ। ਯਥਾ ਚ ਮੂਲੇ, ਏવਂ ਕਨ੍ਦਾਦੀਸੁਪਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮ, ਤਸ੍ਸੇવ વਸੇਨ વਿਨਿਚ੍ਛਯੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਯਞ੍ਚ ਤਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਹਲਿਦ੍ਦਾਦਿ ਅਟ੍ਠવਿਧਂ વੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਤਚਪੁਪ੍ਫਫਲਾਦਿ ਸਬ੍ਬਂ ਯਾવਜੀવਿਕਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ।
Vuttāni, tāni yāvajīvikāni. Tesaṃ cūḷapañcamūlaṃ mahāpañcamūlantiādinā nayena gaṇiyamānānaṃ gaṇanāya anto natthi, khādanīyatthañca bhojanīyatthañca apharaṇabhāvoyeva panetesaṃ lakkhaṇaṃ. Tasmā yaṃ kiñci mūlaṃ tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharati, taṃ yāvakālikaṃ, itaraṃ yāvajīvikanti veditabbaṃ . Subahuṃ vatvāpi hi imasmiṃyeva lakkhaṇe ṭhātabbaṃ. Nāmasaññāsu pana vuccamānāsu taṃ taṃ nāmaṃ ajānantānaṃ sammohoyeva hoti, tasmā nāmasaññāya ādaraṃ akatvā lakkhaṇameva dassitaṃ. Yathā ca mūle, evaṃ kandādīsupi lakkhaṇaṃ dassayissāma, tasseva vasena vinicchayo veditabbo. Yañca taṃ pāḷiyaṃ haliddādi aṭṭhavidhaṃ vuttaṃ, tassa khandhatacapupphaphalādi sabbaṃ yāvajīvikanti vuttaṃ.
ਕਨ੍ਦਖਾਦਨੀਯੇ ਦੁવਿਧੋ ਕਨ੍ਦੋ ਦੀਘੋ ਚ ਭਿਸਕਿਂਸੁਕਕਨ੍ਦਾਦਿ, વਟ੍ਟੋ ਚ ਉਪ੍ਪਲਕਸੇਰੁਕਕਨ੍ਦਾਦਿ, ਯਂ ਗਣ੍ਠੀਤਿਪਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕਨ੍ਦਾਨਂ ਜਿਣ੍ਣਜਰਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਛਲ੍ਲਿ ਚ ਸੁਖੁਮਮੂਲਾਨਿ ਚ ਯਾવਜੀવਿਕਾਨਿ, ਤਰੁਣੋ ਪਨ ਸੁਖਖਾਦਨੀਯੋ ਸਾਲਕਲ੍ਯਾਣਿਪੋਤਕਕਨ੍ਦੋ ਕਿਂਸੁਕਪੋਤਕਕਨ੍ਦੋ ਅਮ੍ਬਾਟਕਕਨ੍ਦੋ ਕੇਤਕਕਨ੍ਦੋ ਮਾਲੁવਕਨ੍ਦੋ ਭਿਸਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪਦੁਮਪੁਣ੍ਡਰੀਕਕਨ੍ਦੋ ਪਿਣ੍ਡਾਲੁਮਸਾਲੁਆਦਯੋ ਚ ਖੀਰવਲ੍ਲਿਕਨ੍ਦੋ ਆਲੁવਕਨ੍ਦੋ ਸਿਗ੍ਗੁਕਨ੍ਦੋ ਤਾਲਕਨ੍ਦੋ ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਰਤ੍ਤੁਪ੍ਪਲਕੁਮੁਦਸੋਗਨ੍ਧਿਕਾਨਂ ਕਨ੍ਦਾ ਕਦਲਿਕਨ੍ਦੋ વੇਲ਼ੁਕਨ੍ਦੋ ਕਸੇਰੁਕਕਨ੍ਦੋਤਿ ਏવਮਾਦਯੋ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਣਕਕਨ੍ਦਾ ਯਾવਕਾਲਿਕਾ। ਖੀਰવਲ੍ਲਿਕਨ੍ਦੋ ਅਧੋਤੋ ਯਾવਜੀવਿਕੋ, ਧੋਤੋ ਯਾવਕਾਲਿਕੋ। ਖੀਰਕਾਕੋਲਿਜੀવਿਕਉਸਭਕਲਸੁਣਾਦਿਕਨ੍ਦਾ ਪਨ ਯਾવਜੀવਿਕਾ। ਤੇ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਯਾਨਿ વਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਮੂਲਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨੀ’’ਤਿ ਏવਂ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੩) ਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਸਙ੍ਗਹੇਨੇવ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ।
Kandakhādanīye duvidho kando dīgho ca bhisakiṃsukakandādi, vaṭṭo ca uppalakaserukakandādi, yaṃ gaṇṭhītipi vadanti. Tattha sabbesaṃ kandānaṃ jiṇṇajaraṭṭhaṭṭhānañca challi ca sukhumamūlāni ca yāvajīvikāni, taruṇo pana sukhakhādanīyo sālakalyāṇipotakakando kiṃsukapotakakando ambāṭakakando ketakakando māluvakando bhisasaṅkhāto padumapuṇḍarīkakando piṇḍālumasāluādayo ca khīravallikando āluvakando siggukando tālakando nīluppalarattuppalakumudasogandhikānaṃ kandā kadalikando veḷukando kaserukakandoti evamādayo tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthañca bhojanīyatthañca pharaṇakakandā yāvakālikā. Khīravallikando adhoto yāvajīviko, dhoto yāvakāliko. Khīrakākolijīvikausabhakalasuṇādikandā pana yāvajīvikā. Te pāḷiyaṃ ‘‘yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjānī’’ti evaṃ (mahāva. 263) mūlabhesajjasaṅgaheneva saṅgahitā.
ਮੁਲ਼ਾਲਖਾਦਨੀਯੇ ਪਦੁਮਮੁਲ਼ਾਲਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਮੁਲ਼ਾਲਂ ਮੂਲਸਦਿਸਂਯੇવ। ਏਰਕਮੁਲ਼ਾਲਂ ਕਨ੍ਦੁਲਮੁਲ਼ਾਲਨ੍ਤਿ ਏવਮਾਦਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਣਕਮੁਲ਼ਾਲਂ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ, ਹਲਿਦ੍ਦਿਸਿਙ੍ਗਿવੇਰਮਕਚਿਚਤੁਰਸ੍ਸવਲ੍ਲਿਕੇਤਕਤਾਲਹਿਨ੍ਤਾਲਕੁਨ੍ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਪੂਗਰੁਕ੍ਖਾਦਿਮੁਲ਼ਾਲਂ ਪਨ ਯਾવਜੀવਿਕਂ। ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਯਾਨਿ વਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਮੂਲਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨੀ’’ਤਿ ਏવਂ ਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਸਙ੍ਗਹੇਨੇવ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ।
Muḷālakhādanīye padumamuḷālaṃ puṇḍarīkamuḷālaṃ mūlasadisaṃyeva. Erakamuḷālaṃ kandulamuḷālanti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakamuḷālaṃ yāvakālikaṃ, haliddisiṅgiveramakacicaturassavalliketakatālahintālakuntālanāḷikerapūgarukkhādimuḷālaṃ pana yāvajīvikaṃ. Taṃ sabbampi pāḷiyaṃ ‘‘yāni vā panaññānipi atthi mūlāni bhesajjānī’’ti evaṃ mūlabhesajjasaṅgaheneva saṅgahitaṃ.
ਮਤ੍ਥਕਖਾਦਨੀਯੇ ਤਾਲਹਿਨ੍ਤਾਲਕੁਨ੍ਤਾਲਕੇਤਕਨਾਲ਼ਿਕੇਰਪੂਗਰੁਕ੍ਖਖਜ੍ਜੂਰਿવੇਤ੍ਤਏਰਕਕਦਲੀਨਂ ਕਲ਼ੀਰਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮਤ੍ਥਕਾ, વੇਣੁਕਲ਼ੀਰੋ ਨਲ਼ਕਲ਼ੀਰੋ ਉਚ੍ਛੁਕਲ਼ੀਰੋ ਮੂਲਕਕਲ਼ੀਰੋ ਸਾਸਪਕਲ਼ੀਰੋ ਸਤਾવਰਿਕਲ਼ੀਰੋ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਧਞ੍ਞਾਨਂ ਕਲ਼ੀਰਾਤਿ ਏવਮਾਦਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਣਕੋ ਰੁਕ੍ਖવਲ੍ਲਿਆਦੀਨਂ ਮਤ੍ਥਕੋ ਯਾવਕਾਲਿਕੋ, ਹਲਿਦ੍ਦਿਸਿਙ੍ਗਿવੇਰવਚਮਕਚਿਲਸੁਣਾਨਂ ਕਲ਼ੀਰਾ, ਤਾਲਹਿਨ੍ਤਾਲਕੁਨ੍ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਕਲ਼ੀਰਾਨਞ੍ਚ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍વਾ ਪਾਤਿਤੋ ਜਰਟ੍ਠਬੁਨ੍ਦੋ ਯਾવਜੀવਿਕੋ।
Matthakakhādanīye tālahintālakuntālaketakanāḷikerapūgarukkhakhajjūrivettaerakakadalīnaṃ kaḷīrasaṅkhātā matthakā, veṇukaḷīro naḷakaḷīro ucchukaḷīro mūlakakaḷīro sāsapakaḷīro satāvarikaḷīro sattannaṃ dhaññānaṃ kaḷīrāti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇako rukkhavalliādīnaṃ matthako yāvakāliko, haliddisiṅgiveravacamakacilasuṇānaṃ kaḷīrā, tālahintālakuntālanāḷikerakaḷīrānañca chinditvā pātito jaraṭṭhabundo yāvajīviko.
ਖਨ੍ਧਖਾਦਨੀਯੇ ਅਨ੍ਤੋਪਥવੀਗਤੋ ਸਾਲਕਲ੍ਯਾਣੀਖਨ੍ਧੋ ਉਚ੍ਛੁਖਨ੍ਧੋ ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਰਤ੍ਤੁਪ੍ਪਲਕੁਮੁਦਸੋਗਨ੍ਧਿਕਾਨਂ ਦਣ੍ਡਕਖਨ੍ਧਾਤਿ ਏવਮਾਦਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਣਕੋ ਖਨ੍ਧੋ ਯਾવਕਾਲਿਕੋ, ਉਪ੍ਪਲਜਾਤੀਨਂ ਪਣ੍ਣਦਣ੍ਡਕੋ ਪਦੁਮਜਾਤੀਨਂ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਦਣ੍ਡਕੋ ਕਰવਿਨ੍ਦਦਣ੍ਡਾਦਯੋ ਚ ਅવਸੇਸਸਬ੍ਬਖਨ੍ਧਾ ਯਾવਜੀવਿਕਾ।
Khandhakhādanīye antopathavīgato sālakalyāṇīkhandho ucchukhandho nīluppalarattuppalakumudasogandhikānaṃ daṇḍakakhandhāti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇako khandho yāvakāliko, uppalajātīnaṃ paṇṇadaṇḍako padumajātīnaṃ sabbopi daṇḍako karavindadaṇḍādayo ca avasesasabbakhandhā yāvajīvikā.
ਤਚਖਾਦਨੀਯੇ ਉਚ੍ਛੁਤਚੋવ ਏਕੋ ਯਾવਕਾਲਿਕੋ, ਸੋਪਿ ਸਰਸੋ, ਸੇਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਯਾવਜੀવਿਕੋ। ਤੇਸਂ ਪਨ ਮਤ੍ਥਕਖਨ੍ਧਤਚਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਕਸਾવਭੇਸਜ੍ਜੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। વੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
Tacakhādanīye ucchutacova eko yāvakāliko, sopi saraso, seso sabbo yāvajīviko. Tesaṃ pana matthakakhandhatacānaṃ tiṇṇampi pāḷiyaṃ kasāvabhesajjena saṅgaho veditabbo. Vuttañhetaṃ –
‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਕਸਾવਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਨਿਮ੍ਬਕਸਾવਂ ਕੁਟਜਕਸਾવਂ ਪਟੋਲਕਸਾવਂ ਫਗ੍ਗવਕਸਾવਂ ਨਤ੍ਤਮਾਲਕਸਾવਂ, ਯਾਨਿ વਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਕਸਾવਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਨੇવ ਖਾਦਨੀਯੇ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਫਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਭੋਜਨੀਯੇ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਂ ਫਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੩)।
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, kasāvāni bhesajjāni nimbakasāvaṃ kuṭajakasāvaṃ paṭolakasāvaṃ phaggavakasāvaṃ nattamālakasāvaṃ, yāni vā panaññānipi atthi kasāvāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti, na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263).
ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਏਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਿਜ੍ਝਤਿ। વੁਤ੍ਤਕਸਾવਾਨਿ ਚ ਸਬ੍ਬਕਪ੍ਪਿਯਾਨੀਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ।
Ettha hi etesampi saṅgaho sijjhati. Vuttakasāvāni ca sabbakappiyānīti veditabbāni.
ਪਤ੍ਤਖਾਦਨੀਯੇ ਮੂਲਕਂ ਖਾਰਕੋ ਚਚ੍ਚੁ ਤਮ੍ਬਕੋ ਤਣ੍ਡੁਲੇਯ੍ਯਕੋ ਪਪੁਨ੍ਨਾਗੋ વਤ੍ਥੁਲੇਯ੍ਯਕੋ વਜਕਲਿ ਜਜ੍ਝਰਿ ਸੇਲ੍ਲੁ ਸਿਗ੍ਗੁ ਕਾਸਮਦ੍ਦਕੋ ਉਮ੍ਮਾਚੀਨਮੁਗ੍ਗੋ ਮਾਸੋ ਰਾਜਮਾਸੋ ਠਪੇਤ੍વਾ ਮਹਾਨਿਪ੍ਫਾવਂ ਅવਸੇਸਨਿਪ੍ਫਾવੋ ਅਗ੍ਗਿਮਨ੍ਥੋ ਸੁਨਿਸਨ੍ਨਕੋ ਸੇਤવਰਣੋ ਨਾਲ਼ਿਕਾ ਭੂਮਿਯਂ ਜਾਤਲੋਣੀਤਿ ਏਤੇਸਂ ਪਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਏવਰੂਪਾਨਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਣਕਾਨਿ ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਏਕਂਸੇਨ ਯਾવਕਾਲਿਕਾਨਿ , ਯਾ ਪਨਞ੍ਞਾ ਮਹਾਨਖਪਿਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਪਣ੍ਣਾ ਲੋਣਿਰੁਕ੍ਖੇ ਚ ਗਚ੍ਛੇ ਚ ਆਰੋਹਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਤ੍ਤਂ ਯਾવਜੀવਿਕਂ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਿਪਤ੍ਤਞ੍ਚ ਯਾવਕਾਲਿਕਨ੍ਤਿ ਦੀਪવਾਸਿਨੋ વਦਨ੍ਤਿ। ਅਮ੍ਬਪਲ੍ਲવਂ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ, ਅਸੋਕਪਲ੍ਲવਂ ਪਨ ਯਾવਜੀવਿਕਂ। ਯਾਨਿ ਚਞ੍ਞਾਨਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ –
Pattakhādanīye mūlakaṃ khārako caccu tambako taṇḍuleyyako papunnāgo vatthuleyyako vajakali jajjhari sellu siggu kāsamaddako ummācīnamuggo māso rājamāso ṭhapetvā mahānipphāvaṃ avasesanipphāvo aggimantho sunisannako setavaraṇo nāḷikā bhūmiyaṃ jātaloṇīti etesaṃ pattāni, aññāni ca evarūpāni tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthañca bhojanīyatthañca pharaṇakāni pattāni ekaṃsena yāvakālikāni , yā panaññā mahānakhapiṭṭhimattapaṇṇā loṇirukkhe ca gacche ca ārohati, tassā pattaṃ yāvajīvikaṃ. Brahmipattañca yāvakālikanti dīpavāsino vadanti. Ambapallavaṃ yāvakālikaṃ, asokapallavaṃ pana yāvajīvikaṃ. Yāni caññāni pāḷiyaṃ –
‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਨਿਮ੍ਬਪਣ੍ਣਂ ਕੁਟਜਪਣ੍ਣਂ ਪਟੋਲਪਣ੍ਣਂ ਸੁਲਸਿਪਣ੍ਣਂ ਕਪ੍ਪਾਸਪਣ੍ਣਂ, ਯਾਨਿ વਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਣ੍ਣਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਨੇવ ਖਾਦਨੀਯੇ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਫਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਭੋਜਨੀਯੇ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਂ ਫਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੩) –
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, paṇṇāni bhesajjāni nimbapaṇṇaṃ kuṭajapaṇṇaṃ paṭolapaṇṇaṃ sulasipaṇṇaṃ kappāsapaṇṇaṃ, yāni vā panaññānipi atthi paṇṇāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti, na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263) –
વੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਯਾવਜੀવਿਕਾਨਿ। ਨ ਕੇવਲਞ੍ਚ ਪਣ੍ਣਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਪੁਪ੍ਫਫਲਾਨਿਪਿ। ਯਾવਜੀવਿਕਪਣ੍ਣਾਨਂ ਪਨ ਫਗ੍ਗવਪਣ੍ਣਂ ਅਜ੍ਜੁਕਪਣ੍ਣਂ ਫਣਿਜ੍ਜਕਪਣ੍ਣਂ ਤਮ੍ਬੂਲਪਣ੍ਣਂ ਪਦੁਮਿਨਿਪਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਏવਂ ਗਣਨવਸੇਨ ਅਨ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ।
Vuttāni, tāni yāvajīvikāni. Na kevalañca paṇṇāni, tesaṃ pupphaphalānipi. Yāvajīvikapaṇṇānaṃ pana phaggavapaṇṇaṃ ajjukapaṇṇaṃ phaṇijjakapaṇṇaṃ tambūlapaṇṇaṃ paduminipaṇṇanti evaṃ gaṇanavasena anto natthi.
ਪੁਪ੍ਫਖਾਦਨੀਯੇ ਮੂਲਕਪੁਪ੍ਫਂ ਖਾਰਕਪੁਪ੍ਫਂ ਚਚ੍ਚੁਪੁਪ੍ਫਂ ਤਮ੍ਬਕਪੁਪ੍ਫਂ વਜਕਲਿਪੁਪ੍ਫਂ ਜਜ੍ਝਰਿਪੁਪ੍ਫਂ ਚੂਲ਼ਨਿਪ੍ਫਾવਪੁਪ੍ਫਂ ਮਹਾਨਿਪ੍ਫਾવਪੁਪ੍ਫਂ ਕਸੇਰੁਕਪੁਪ੍ਫਂ ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਤਾਲਕੇਤਕਾਨਂ ਤਰੁਣਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਸੇਤવਰਣਪੁਪ੍ਫਂ ਸਿਗ੍ਗੁਪੁਪ੍ਫਂ ਉਪ੍ਪਲਪਦੁਮਜਾਤਿਕਾਨਂ ਪੁਪ੍ਫਾਨਂ ਕਣ੍ਣਿਕਾਮਤ੍ਤਂ ਅਗਨ੍ਧਿਪੁਪ੍ਫਂ ਕਰੀਰਪੁਪ੍ਫਂ ਜੀવਨ੍ਤੀ ਪੁਪ੍ਫਨ੍ਤਿ ਏવਮਾਦਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਣਪੁਪ੍ਫਂ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ, ਅਸੋਕਬਕੁਲਕੁਯ੍ਯਕਪੁਨ੍ਨਾਗਚਮ੍ਪਕਜਾਤਿਕਰવੀਰਕਣਿਕਾਰਕੁਨ੍ਦਨવਮਾਲਿਕਮਲ੍ਲਿਕਾਦੀਨਂ ਪਨ ਪੁਪ੍ਫਂ ਯਾવਜੀવਿਕਂ, ਤਸ੍ਸ ਗਣਨਾਯ ਅਨ੍ਤੋ ਨਤ੍ਥਿ। ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਕਸਾવਭੇਸਜ੍ਜੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ।
Pupphakhādanīye mūlakapupphaṃ khārakapupphaṃ caccupupphaṃ tambakapupphaṃ vajakalipupphaṃ jajjharipupphaṃ cūḷanipphāvapupphaṃ mahānipphāvapupphaṃ kaserukapupphaṃ nāḷikeratālaketakānaṃ taruṇapupphāni setavaraṇapupphaṃ siggupupphaṃ uppalapadumajātikānaṃ pupphānaṃ kaṇṇikāmattaṃ agandhipupphaṃ karīrapupphaṃ jīvantī pupphanti evamādi tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇapupphaṃ yāvakālikaṃ, asokabakulakuyyakapunnāgacampakajātikaravīrakaṇikārakundanavamālikamallikādīnaṃ pana pupphaṃ yāvajīvikaṃ, tassa gaṇanāya anto natthi. Pāḷiyaṃ panassa kasāvabhesajjena saṅgaho veditabbo.
ਫਲਖਾਦਨੀਯੇ ਪਨਸਲਬੁਜਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਅਮ੍ਬਜਮ੍ਬੁਅਮ੍ਬਾਟਕਤਿਨ੍ਤਿਣਿਕਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਕਪਿਤ੍ਥਲਾਬੁਕੁਮ੍ਭਣ੍ਡਪੁਸ੍ਸਫਲਤਿਮ੍ਬਰੂਸਕਤਿਪੁਸવਾਤਿਙ੍ਗਣਚੋਚਮੋਚਮਧੁਕਾਦੀਨਂ ਫਲਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਲੋਕੇ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਯਾવਕਾਲਿਕਾਨਿ, ਨਾਮਗਣਨવਸੇਨ ਤੇਸਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ। ਯਾਨਿ ਪਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ –
Phalakhādanīye panasalabujatālanāḷikeraambajambuambāṭakatintiṇikamātuluṅgakapitthalābukumbhaṇḍapussaphalatimbarūsakatipusavātiṅgaṇacocamocamadhukādīnaṃ phalāni, yāni loke tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharanti, sabbāni tāni yāvakālikāni, nāmagaṇanavasena tesaṃ na sakkā pariyantaṃ dassetuṃ. Yāni pana pāḷiyaṃ –
‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਫਲਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਬਿਲਙ੍ਗਂ ਪਿਪ੍ਪਲਿਂ ਮਰੀਚਂ ਹਰੀਤਕਂ વਿਭੀਤਕਂ ਆਮਲਕਂ ਗੋਟ੍ਠਫਲਂ, ਯਾਨਿ વਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਫਲਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਨੇવ ਖਾਦਨੀਯੇ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਫਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਭੋਜਨੀਯੇ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਂ ਫਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੩) –
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, phalāni bhesajjāni bilaṅgaṃ pippaliṃ marīcaṃ harītakaṃ vibhītakaṃ āmalakaṃ goṭṭhaphalaṃ, yāni vā panaññānipi atthi phalāni bhesajjāni neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti, na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharantī’’ti (mahāva. 263) –
વੁਤ੍ਤਾਨਿ , ਤਾਨਿ ਯਾવਜੀવਿਕਾਨਿ। ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿવਬਿਮ੍ਬવਰਣਕੇਤਕਕਾਸ੍ਮਰੀਆਦੀਨਂ ਫਲਾਨਿ ਜਾਤਿਫਲਂ ਕਟੁਕਫਲਂ ਏਲ਼ਾ ਤਕ੍ਕੋਲਨ੍ਤਿ ਏવਂ ਨਾਮવਸੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ।
Vuttāni , tāni yāvajīvikāni. Tesampi aparipakkāni acchivabimbavaraṇaketakakāsmarīādīnaṃ phalāni jātiphalaṃ kaṭukaphalaṃ eḷā takkolanti evaṃ nāmavasena na sakkā pariyantaṃ dassetuṃ.
ਅਟ੍ਠਿਖਾਦਨੀਯੇ ਲਬੁਜਟ੍ਠਿ ਪਨਸਟ੍ਠਿ ਅਮ੍ਬਾਟਕਟ੍ਠਿ ਸਾਲਟ੍ਠਿ ਖਜ੍ਜੂਰੀਕੇਤਕਤਿਮ੍ਬਰੂਸਕਾਨਂ ਤਰੁਣਫਲਟ੍ਠਿ ਤਿਨ੍ਤਿਣਿਕਟ੍ਠਿ ਬਿਮ੍ਬਫਲਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਲਪਦੁਮਜਾਤੀਨਂ ਪੋਕ੍ਖਰਟ੍ਠੀਤਿ ਏવਮਾਦੀਨਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਣਕਾਨਿ ਅਟ੍ਠੀਨਿ ਯਾવਕਾਲਿਕਾਨਿ, ਮਧੁਕਟ੍ਠਿ ਪੁਨ੍ਨਾਗਟ੍ਠਿ ਹਰੀਤਕਾਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠੀਨਿ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਕਟ੍ਠਿ ਰਾਜਿਕਟ੍ਠੀਤਿ ਏવਮਾਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠੀਨਿ ਯਾવਜੀવਿਕਾਨਿ। ਤੇਸਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਫਲਭੇਸਜ੍ਜੇਨੇવ ਸਙ੍ਗਹੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ।
Aṭṭhikhādanīye labujaṭṭhi panasaṭṭhi ambāṭakaṭṭhi sālaṭṭhi khajjūrīketakatimbarūsakānaṃ taruṇaphalaṭṭhi tintiṇikaṭṭhi bimbaphalaṭṭhi uppalapadumajātīnaṃ pokkharaṭṭhīti evamādīni tesu tesu janapadesu manussānaṃ pakatiāhāravasena khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakāni aṭṭhīni yāvakālikāni, madhukaṭṭhi punnāgaṭṭhi harītakādīnaṃ aṭṭhīni siddhatthakaṭṭhi rājikaṭṭhīti evamādīni aṭṭhīni yāvajīvikāni. Tesaṃ pāḷiyaṃ phalabhesajjeneva saṅgaho veditabbo.
ਪਿਟ੍ਠਖਾਦਨੀਯੇ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਤਾવ ਧਞ੍ਞਾਨਂ ਧਞ੍ਞਾਨੁਲੋਮਾਨਂ ਅਪਰਣ੍ਣਾਨਞ੍ਚ ਪਿਟ੍ਠਂ ਪਨਸਪਿਟ੍ਠਂ ਲਬੁਜਪਿਟ੍ਠਂ ਅਮ੍ਬਾਟਕਪਿਟ੍ਠਂ ਸਾਲਪਿਟ੍ਠਂ ਧੋਤਕਤਾਲਪਿਟ੍ਠਂ ਖੀਰવਲ੍ਲਿਪਿਟ੍ਠਞ੍ਚਾਤਿ ਏવਮਾਦੀਨਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਪਕਤਿਆਹਾਰવਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨੀਯਤ੍ਥਞ੍ਚ ਫਰਣਕਾਨਿ ਪਿਟ੍ਠਾਨਿ ਯਾવਕਾਲਿਕਾਨਿ, ਅਧੋਤਕਂ ਤਾਲਪਿਟ੍ਠਂ ਖੀਰવਲ੍ਲਿਪਿਟ੍ਠਂ ਅਸ੍ਸਗਨ੍ਧਾਦਿਪਿਟ੍ਠਾਨਿ ਚ ਯਾવਜੀવਿਕਾਨਿ। ਤੇਸਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਕਸਾવੇਹਿ ਮੂਲਫਲੇਹਿ ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ।
Piṭṭhakhādanīye sattannaṃ tāva dhaññānaṃ dhaññānulomānaṃ aparaṇṇānañca piṭṭhaṃ panasapiṭṭhaṃ labujapiṭṭhaṃ ambāṭakapiṭṭhaṃ sālapiṭṭhaṃ dhotakatālapiṭṭhaṃ khīravallipiṭṭhañcāti evamādīni tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthaṃ bhojanīyatthañca pharaṇakāni piṭṭhāni yāvakālikāni, adhotakaṃ tālapiṭṭhaṃ khīravallipiṭṭhaṃ assagandhādipiṭṭhāni ca yāvajīvikāni. Tesaṃ pāḷiyaṃ kasāvehi mūlaphalehi ca saṅgaho veditabbo.
ਨਿਯ੍ਯਾਸਖਾਦਨੀਯੇ – ਏਕੋ ਉਚ੍ਛੁਨਿਯ੍ਯਾਸੋવ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕੋ, ਸੇਸਾ –
Niyyāsakhādanīye – eko ucchuniyyāsova sattāhakāliko, sesā –
‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਜਤੂਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਹਿਙ੍ਗੁਂ ਹਿਙ੍ਗੁਜਤੁਂ ਹਿਙ੍ਗੁਸਿਪਾਟਿਕਂ ਤਕਂ ਤਕਪਤ੍ਤਿਂ ਤਕਪਣ੍ਣਿਂ ਸਜ੍ਜੁਲਸਂ, ਯਾਨਿ વਾ ਪਨਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਜਤੂਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨੀ’’ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੩) –
‘‘Anujānāmi, bhikkhave, jatūni bhesajjāni hiṅguṃ hiṅgujatuṃ hiṅgusipāṭikaṃ takaṃ takapattiṃ takapaṇṇiṃ sajjulasaṃ, yāni vā panaññānipi atthi jatūni bhesajjānī’’ti (mahāva. 263) –
ਏવਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ વੁਤ੍ਤਾ ਨਿਯ੍ਯਾਸਾ ਯਾવਜੀવਿਕਾ। ਤਤ੍ਥ ਯੇવਾਪਨਕવਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਅਮ੍ਬਨਿਯ੍ਯਾਸੋ ਕਣਿਕਾਰਨਿਯ੍ਯਾਸੋਤਿ ਏવਂ ਨਾਮવਸੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ। ਏવਂ ਇਮੇਸੁ ਮੂਲਖਾਦਨੀਯਾਦੀਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ, ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਅવਸੇਸਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਨਾਮਾਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ।
Evaṃ pāḷiyaṃ vuttā niyyāsā yāvajīvikā. Tattha yevāpanakavasena saṅgahitānaṃ ambaniyyāso kaṇikāraniyyāsoti evaṃ nāmavasena na sakkā pariyantaṃ dassetuṃ. Evaṃ imesu mūlakhādanīyādīsu yaṃ kiñci yāvakālikaṃ, sabbampi imasmiṃ atthe avasesaṃ khādanīyaṃ nāmāti saṅgahitaṃ.
੯੧. ਯਾਮਕਾਲਿਕੇਸੁ ਪਨ ਅਟ੍ਠ ਪਾਨਾਨਿ ਨਾਮ ਅਮ੍ਬਪਾਨਂ ਜਮ੍ਬੁਪਾਨਂ ਚੋਚਪਾਨਂ ਮੋਚਪਾਨਂ ਮਧੁਕਪਾਨਂ ਮੁਦ੍ਦਿਕਪਾਨਂ ਸਾਲੂਕਪਾਨਂ ਫਾਰੁਸਕਪਾਨਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਾਨਾਨਿ। ਤਤ੍ਥ (ਮਹਾવ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੩੦੦) ਅਮ੍ਬਪਾਨਨ੍ਤਿ ਆਮੇਹਿ વਾ ਪਕ੍ਕੇਹਿ વਾ ਅਮ੍ਬੇਹਿ ਕਤਪਾਨਂ। ਤਤ੍ਥ ਆਮੇਹਿ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਅਮ੍ਬਤਰੁਣਾਨਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍વਾ ਉਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਆਤਪੇ ਆਦਿਚ੍ਚਪਾਕੇਨ ਪਚਿਤ੍વਾ ਪਰਿਸ੍ਸਾવੇਤ੍વਾ ਤਦਹੁਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਕੇਹਿ ਮਧੁਸਕ੍ਕਾਰਕਪ੍ਪੂਰਾਦੀਹਿ ਯੋਜੇਤ੍વਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏવਂ ਕਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਮੇવ ਕਪ੍ਪਤਿ। ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਕਤਂ ਲਭਿਤ੍વਾ ਪਨ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗੇਨਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਨਿਰਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗੇਨ ਯਾવ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਾ વਟ੍ਟਤਿ। ਏਸ ਨਯੋ ਸਬ੍ਬਪਾਨੇਸੁ। ਜਮ੍ਬੁਪਾਨਨ੍ਤਿ ਜਮ੍ਬੁਫਲੇਹਿ ਕਤਪਾਨਂ। ਚੋਚਪਾਨਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਿਕਕਦਲਿਫਲੇਹਿ ਕਤਪਾਨਂ। ਮੋਚਪਾਨਨ੍ਤਿ ਅਨਟ੍ਠਿਕੇਹਿ ਕਦਲਿਫਲੇਹਿ ਕਤਪਾਨਂ। ਮਧੁਕਪਾਨਨ੍ਤਿ ਮਧੁਕਾਨਂ ਜਾਤਿਰਸੇਨ ਕਤਪਾਨਂ। ਤਂ ਪਨ ਉਦਕਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਮੁਦ੍ਦਿਕਪਾਨਨ੍ਤਿ ਮੁਦ੍ਦਿਕਾ ਉਦਕੇ ਮਦ੍ਦਿਤ੍વਾ ਅਮ੍ਬਪਾਨਂ વਿਯ ਕਤਪਾਨਂ। ਸਾਲੂਕਪਾਨਨ੍ਤਿ ਰਤ੍ਤੁਪ੍ਪਲਨੀਲੁਪ੍ਪਲਾਦੀਨਂ ਸਾਲੂਕੇ ਮਦ੍ਦਿਤ੍વਾ ਕਤਪਾਨਂ। ਫਾਰੁਸਕਪਾਨਨ੍ਤਿ ਫਾਰੁਸਕਫਲੇਹਿ ਅਮ੍ਬਪਾਨਂ વਿਯ ਕਤਪਾਨਂ। ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਾਨਾਨਿ ਸੀਤਾਨਿਪਿ ਆਦਿਚ੍ਚਪਾਕਾਨਿਪਿ વਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਿਪਾਕਾਨਿ ਨ વਟ੍ਟਨ੍ਤਿ।
91. Yāmakālikesu pana aṭṭha pānāni nāma ambapānaṃ jambupānaṃ cocapānaṃ mocapānaṃ madhukapānaṃ muddikapānaṃ sālūkapānaṃ phārusakapānanti imāni aṭṭha pānāni. Tattha (mahāva. aṭṭha. 300) ambapānanti āmehi vā pakkehi vā ambehi katapānaṃ. Tattha āmehi karontena ambataruṇāni bhinditvā udake pakkhipitvā ātape ādiccapākena pacitvā parissāvetvā tadahupaṭiggahitakehi madhusakkārakappūrādīhi yojetvā kātabbaṃ, evaṃ kataṃ purebhattameva kappati. Anupasampannehi kataṃ labhitvā pana purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisaparibhogenapi vaṭṭati, pacchābhattaṃ nirāmisaparibhogena yāva aruṇuggamanā vaṭṭati. Esa nayo sabbapānesu. Jambupānanti jambuphalehi katapānaṃ. Cocapānanti aṭṭhikakadaliphalehi katapānaṃ. Mocapānanti anaṭṭhikehi kadaliphalehi katapānaṃ. Madhukapānanti madhukānaṃ jātirasena katapānaṃ. Taṃ pana udakasambhinnaṃ vaṭṭati, suddhaṃ na vaṭṭati. Muddikapānanti muddikā udake madditvā ambapānaṃ viya katapānaṃ. Sālūkapānanti rattuppalanīluppalādīnaṃ sālūke madditvā katapānaṃ. Phārusakapānanti phārusakaphalehi ambapānaṃ viya katapānaṃ. Imāni aṭṭha pānāni sītānipi ādiccapākānipi vaṭṭanti, aggipākāni na vaṭṭanti.
ਅવਸੇਸਾਨਿ વੇਤ੍ਤਤਿਨ੍ਤਿਣਿਕਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਕਪਿਤ੍ਥਕੋਸਮ੍ਬਕਰਮਨ੍ਦਾਦਿਖੁਦ੍ਦਕਫਲਪਾਨਾਨਿ ਅਟ੍ਠਪਾਨਗਅਕਾਨੇવ। ਤਾਨਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨ વੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਥ ਖੋ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਅਨੁਲੋਮੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਨ੍ਤਿ। ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਫਲਰਸਂ ਠਪੇਤ੍વਾ ਧਞ੍ਞਫਲਰਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੩੦੦) વੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਠਪੇਤ੍વਾ ਸਾਨੁਲੋਮਧਞ੍ਞਫਲਰਸਂ ਅਞ੍ਞਂ ਫਲਪਾਨਂ ਨਾਮ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਯਾਮਕਾਲਿਕਮੇવ। ਤਤ੍ਥ ਸਾਨੁਲੋਮਧਞ੍ਞਫਲਰਸੋ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਞ੍ਚੇવ ਧਞ੍ਞਾਨਂ ਤਾਲਨਾਲ਼ਿਕੇਰਪਨਸਲਬੁਜਅਲਾਬੁਕੁਮ੍ਭਣ੍ਡਪੁਸ੍ਸਫਲਤਿਪੁਸਏਲ਼ਾਲੁਕਾਤਿ ਨવਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਫਲਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਪਰਣ੍ਣਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਧਞ੍ਞਾਨਂ ਰਸੋ ਯਾવਕਾਲਿਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਤ੍ਤਰਸਂ ਠਪੇਤ੍વਾ ਡਾਕਰਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੩੦੦) વੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਕ੍ਕਡਾਕਰਸਂ ਠਪੇਤ੍વਾ ਯਾવਕਾਲਿਕਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸੀਤੋਦਕੇਨ ਮਦ੍ਦਿਤ੍વਾ ਕਤਰਸੋ વਾ ਆਦਿਚ੍ਚਪਾਕੋ વਾ વਟ੍ਟਤਿ। ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਪੁਪ੍ਫਰਸਂ ਠਪੇਤ੍વਾ ਮਧੁਕਪੁਪ੍ਫਰਸ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਧੁਕਪੁਪ੍ਫਰਸਂ ਠਪੇਤ੍વਾ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਪੁਪ੍ਫਰਸੋ વਟ੍ਟਤਿ।
Avasesāni vettatintiṇikamātuluṅgakapitthakosambakaramandādikhuddakaphalapānāni aṭṭhapānagaakāneva. Tāni kiñcāpi pāḷiyaṃ na vuttāni, atha kho kappiyaṃ anulomenti, tasmā kappanti. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṃ phalarasaṃ ṭhapetvā dhaññaphalarasa’’nti (mahāva. aṭṭha. 300) vuttattā ṭhapetvā sānulomadhaññaphalarasaṃ aññaṃ phalapānaṃ nāma akappiyaṃ natthi, sabbaṃ yāmakālikameva. Tattha sānulomadhaññaphalaraso nāma sattannañceva dhaññānaṃ tālanāḷikerapanasalabujaalābukumbhaṇḍapussaphalatipusaeḷālukāti navannañca mahāphalānaṃ sabbesañca pubbaṇṇāparaṇṇānaṃ anulomadhaññānaṃ raso yāvakāliko, tasmā pacchābhattaṃ na vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṃ pattarasaṃ ṭhapetvā ḍākarasa’’nti (mahāva. 300) vuttattā pakkaḍākarasaṃ ṭhapetvā yāvakālikapattānampi sītodakena madditvā kataraso vā ādiccapāko vā vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṃ puppharasaṃ ṭhapetvā madhukapuppharasa’’nti vuttattā madhukapuppharasaṃ ṭhapetvā sabbopi puppharaso vaṭṭati.
੯੨. ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਪਿ ਨવਨੀਤਂ ਤੇਲਂ ਮਧੁ ਫਾਣਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ। ਤਤ੍ਥ ਸਪ੍ਪਿ ਨਾਮ ਗੋਸਪ੍ਪਿ વਾ ਅਜਿਕਾਸਪ੍ਪਿ વਾ ਮਹਿਂਸਸਪ੍ਪਿ વਾ ਯੇਸਂ ਮਂਸਂ ਕਪ੍ਪਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਪ੍ਪਿ। ਨવਨੀਤਂ ਨਾਮ ਤੇਸਂਯੇવ ਨવਨੀਤਂ। ਤੇਲਂ ਨਾਮ ਤਿਲਤੇਲਂ ਸਾਸਪਤੇਲਂ ਮਧੁਕਤੇਲਂ ਏਰਣ੍ਡਤੇਲਂ વਸਾਤੇਲਂ। ਮਧੁ ਨਾਮ ਮਕ੍ਖਿਕਾਮਧੁ। ਫਾਣਿਤਂ ਨਾਮ ਉਚ੍ਛੁਮ੍ਹਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ (ਪਚਿ॰ ੨੬੦)। ਯਾવਜੀવਿਕਂ ਪਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਯਾવਕਾਲਿਕੇ ਮੂਲਖਾਦਨੀਯਾਦੀਸੁ વੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇવ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
92. Sattāhakālikaṃ nāma sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitanti imāni pañca bhesajjāni. Tattha sappi nāma gosappi vā ajikāsappi vā mahiṃsasappi vā yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ sappi. Navanītaṃ nāma tesaṃyeva navanītaṃ. Telaṃ nāma tilatelaṃ sāsapatelaṃ madhukatelaṃ eraṇḍatelaṃ vasātelaṃ. Madhu nāma makkhikāmadhu. Phāṇitaṃ nāma ucchumhā nibbattaṃ (paci. 260). Yāvajīvikaṃ pana heṭṭhā yāvakālike mūlakhādanīyādīsu vuttanayeneva veditabbaṃ.
੯੩. ਤਤ੍ਥ (ਪਾਚਿ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੨੫੬) ਅਰੁਣੋਦਯੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ ਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਨਿਦਹਿਤ੍વਾ ਯਾવ ਕਾਲੋ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਾવ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ ਏਕਂ ਅਹੋਰਤ੍ਤਂ, ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ ਸਤ੍ਤਰਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਂ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਯਾવਜੀવਮ੍ਪਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਏਕਰਤ੍ਤਂ વੀਤਿਨਾਮਿਤਂ ਪਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ વਾ ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ વਾ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਤਾવ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੋ ਪਨ ਏਕਮੇਕਸ੍ਮਿਂ ਅਜ੍ਝੋਹਾਰੇ ਸਨ੍ਨਿਧਿਪਚ੍ਚਯਾ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ। ਸਚੇਪਿ ਪਤ੍ਤੋ ਦੁਦ੍ਧੋਤੋ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਅਙ੍ਗੁਲਿਯਾ ਘਂਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਲੇਖਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਗਣ੍ਠਿਕਪਤ੍ਤਸ੍ਸ વਾ ਗਣ੍ਠਿਕਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਨੇਹੋ ਪવਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਉਣ੍ਹੇ ਓਤਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਉਣ੍ਹਯਾਗੁਯਾ વਾ ਗਹਿਤਾਯ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਾਦਿਸੇ ਪਤ੍ਤੇਪਿ ਪੁਨਦਿવਸੇ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਤ੍ਤਂ ਧੋવਿਤ੍વਾ ਪੁਨ ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਛੋਦਕਂ વਾ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍વਾ ਅਙ੍ਗੁਲਿਯਾ વਾ ਘਂਸਿਤ੍વਾ ਨਿਸ੍ਨੇਹਭਾવੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ। ਸਚੇ ਹਿ ਉਦਕੇ વਾ ਸ੍ਨੇਹਭਾવੋ, ਪਤ੍ਤੇ વਾ ਅਙ੍ਗੁਲਿਲੇਖਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਦੁਦ੍ਧੋਤੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਲવਣ੍ਣਪਤ੍ਤੇ ਪਨ ਅਙ੍ਗੁਲਿਲੇਖਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਸਾ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ। ਯਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾ ਸਾਮਣੇਰਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਨ੍ਤਿ, ਤਞ੍ਚੇ ਸਾਮਣੇਰਾ ਨਿਦਹਿਤ੍વਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਯਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਮੇવ ਹਿ ਦੁਤਿਯਦਿવਸੇ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਤਤੋ ਹਿ ਏਕਸਿਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੋ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇવ। ਅਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਮਂਸੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਅવਸੇਸੇਸੁ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ।
93. Tattha (pāci. aṭṭha. 256) aruṇodaye paṭiggahitaṃ yāvakālikaṃ satakkhattumpi nidahitvā yāva kālo nātikkamati, tāva paribhuñjituṃ vaṭṭati, yāmakālikaṃ ekaṃ ahorattaṃ, sattāhakālikaṃ sattarattaṃ, itaraṃ sati paccaye yāvajīvampi paribhuñjituṃ vaṭṭati. Paṭiggahetvā ekarattaṃ vītināmitaṃ pana yaṃ kiñci yāvakālikaṃ vā yāmakālikaṃ vā ajjhoharitukāmatāya gaṇhantassa paṭiggahaṇe tāva dukkaṭaṃ, ajjhoharato pana ekamekasmiṃ ajjhohāre sannidhipaccayā pācittiyaṃ. Sacepi patto duddhoto hoti, yaṃ aṅguliyā ghaṃsantassa lekhā paññāyati, gaṇṭhikapattassa vā gaṇṭhikantare sneho paviṭṭho hoti, so uṇhe otāpentassa paggharati, uṇhayāguyā vā gahitāya sandissati, tādise pattepi punadivase bhuñjantassa pācittiyaṃ, tasmā pattaṃ dhovitvā puna tattha acchodakaṃ vā āsiñcitvā aṅguliyā vā ghaṃsitvā nisnehabhāvo jānitabbo. Sace hi udake vā snehabhāvo, patte vā aṅgulilekhā paññāyati, duddhoto hoti, telavaṇṇapatte pana aṅgulilekhā paññāyati, sā abbohārikā. Yampi bhikkhū nirapekkhā sāmaṇerānaṃ pariccajanti, tañce sāmaṇerā nidahitvā denti, sabbaṃ vaṭṭati. Sayaṃ paṭiggahetvā apariccattameva hi dutiyadivase na vaṭṭati. Tato hi ekasitthampi ajjhoharato pācittiyameva. Akappiyamaṃsesu manussamaṃse thullaccayena saddhiṃ pācittiyaṃ, avasesesu dukkaṭena saddhiṃ.
ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੋ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ, ਆਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ। ਸਚੇ ਪવਾਰਿਤੋ ਹੁਤ੍વਾ ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਕਤਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤਿ, ਪਕਤਿਆਮਿਸੇ ਦ੍વੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਮਂਸੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍વੇ, ਸੇਸਅਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸੇ ਦੁਕ੍ਕਟੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ। ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਾਮਿਸੇਨ ਮੁਖੇਨ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੋ ਦ੍વੇ, ਨਿਰਾਮਿਸੇਨ ਏਕਮੇવ। ਆਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੋ વਿਕਪ੍ਪਦ੍વਯੇਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ વਡ੍ਢਤਿ। ਸਚੇ વਿਕਾਲੇ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤਿ, ਪਕਤਿਭੋਜਨੇ ਸਨ੍ਨਿਧਿਪਚ੍ਚਯਾ ਚ વਿਕਾਲਭੋਜਨਪਚ੍ਚਯਾ ਚ ਦ੍વੇ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਾਨਿ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਦੁਕ੍ਕਟਞ੍ਚ વਡ੍ਢਤਿ। ਯਾਮਕਾਲਿਕੇ વਿਕਾਲਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ। ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ વਿਕਾਲੇ ਸਬ੍ਬવਿਕਪ੍ਪੇਸੁ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ।
Yāmakālikaṃ sati paccaye ajjhoharato pācittiyaṃ, āhāratthāya ajjhoharato dukkaṭena saddhiṃ pācittiyaṃ. Sace pavārito hutvā anatirittakataṃ ajjhoharati, pakatiāmise dve pācittiyāni, manussamaṃse thullaccayena saddhiṃ dve, sesaakappiyamaṃse dukkaṭena saddhiṃ. Yāmakālikaṃ sati paccaye sāmisena mukhena ajjhoharato dve, nirāmisena ekameva. Āhāratthāya ajjhoharato vikappadvayepi dukkaṭaṃ vaḍḍhati. Sace vikāle ajjhoharati, pakatibhojane sannidhipaccayā ca vikālabhojanapaccayā ca dve pācittiyāni, akappiyamaṃse thullaccayaṃ dukkaṭañca vaḍḍhati. Yāmakālike vikālapaccayā anāpatti. Anatirittapaccayā pana vikāle sabbavikappesu anāpatti.
ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ ਪਨ ਯਾવਜੀવਿਕਞ੍ਚ ਆਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਪਚ੍ਚਯਾ ਤਾવ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਅਜ੍ਝੋਹਰਤੋ ਪਨ ਸਚੇ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਹੋਤਿ, ਅਜ੍ਝੋਹਾਰੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ। ਅਥ ਆਮਿਸਸਂਸਟ੍ਠਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਠਪਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਯਥਾવਤ੍ਥੁਕਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇવ।
Sattāhakālikaṃ pana yāvajīvikañca āhāratthāya paṭiggaṇhato paṭiggaṇhanapaccayā tāva dukkaṭaṃ, ajjhoharato pana sace nirāmisaṃ hoti, ajjhohāre dukkaṭaṃ. Atha āmisasaṃsaṭṭhaṃ paṭiggahetvā ṭhapitaṃ hoti, yathāvatthukaṃ pācittiyameva.
੯੪. ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕੇਸੁ ਪਨ ਸਪ੍ਪਿਆਦੀਸੁ ਅਯਂ વਿਨਿਚ੍ਛਯੋ (ਪਾਰਾ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੨.੬੨੨) – ਸਪ੍ਪਿ ਤਾવ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਤਦਹੁਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ ਨਿਰਾਮਿਸਮ੍ਪਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ। ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਸਚੇ ਏਕਭਾਜਨੇ ਠਪਿਤਂ, ਏਕਂ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ। ਸਚੇ ਬਹੂਸੁ, વਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾਨਿ। ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ, ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ વਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ વਾ ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਂ ਕਤ੍વਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤੁਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ, ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਨਾਦੀਸੁ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ। ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਨਜ੍ਝੋਹਰਣੀਯਤਂ ਆਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ। ਸਚੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਨવਨੀਤੇਨ ਸਪ੍ਪਿਂ ਕਤ੍વਾ ਦੇਤਿ, ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਚੇ ਸਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਮ੍ਪਿ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ। ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਨવਨੀਤੇਨ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਤਸਪ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਾਹਮ੍ਪਿ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ, ਉਗ੍ਗਹਿਤਕੇਨ ਕਤੇ ਪੁਬ੍ਬੇ વੁਤ੍ਤਸੁਦ੍ਧਸਪ੍ਪਿਨਯੇਨੇવ વਿਨਿਚ੍ਛਯੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਖੀਰੇਨ વਾ ਦਧਿਨਾ વਾ ਕਤਸਪ੍ਪਿ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਕਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ ਤਦਹੁਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਯਂਕਤਂ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ।
94. Sattāhakālikesu pana sappiādīsu ayaṃ vinicchayo (pārā. aṭṭha. 2.622) – sappi tāva purebhattaṃ paṭiggahitaṃ tadahupurebhattaṃ sāmisampi nirāmisampi paribhuñjituṃ vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisaṃ paribhuñjitabbaṃ. Sattāhātikkame sace ekabhājane ṭhapitaṃ, ekaṃ nissaggiyaṃ. Sace bahūsu, vatthugaṇanāya nissaggiyāni. Pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ nirāmisameva vaṭṭati, purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā uggahitakaṃ katvā nikkhittaṃ ajjhoharituṃ na vaṭṭati, abbhañjanādīsu upanetabbaṃ. Sattāhātikkamepi anāpatti anajjhoharaṇīyataṃ āpannattā. Sace anupasampanno purebhattaṃ paṭiggahitanavanītena sappiṃ katvā deti, purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, sace sayaṃ karoti, sattāhampi nirāmisameva vaṭṭati. Pacchābhattaṃ paṭiggahitanavanītena yena kenaci katasappi sattāhampi nirāmisameva vaṭṭati, uggahitakena kate pubbe vuttasuddhasappinayeneva vinicchayo veditabbo. Purebhattaṃ paṭiggahitakhīrena vā dadhinā vā katasappi anupasampannena kataṃ sāmisampi tadahupurebhattaṃ vaṭṭati, sayaṃkataṃ nirāmisameva vaṭṭati.
੯੫. ਨવਨੀਤਂ ਤਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਾਮਂਪਾਕੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਾਮਂਪਕ੍ਕੇਨ ਪਨ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਮਿਸਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਚ ਨ વਟ੍ਟਤਿਯੇવ। ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਸવਤ੍ਥੁਕਸ੍ਸ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ। ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਕੇਹਿ ਕਤਂ ਪਨ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਨਾਦੀਸੁ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ। ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚ ਉਗ੍ਗਹਿਤਕੇਹਿ ਕਤਂ, ਉਭਯੇਸਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ। ਏਸ ਨਯੋ ਅਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸਸਪ੍ਪਿਮ੍ਹਿ। ਅਯਂ ਪਨ વਿਸੇਸੋ – ਯਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਸਪ੍ਪਿਨਾ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ, ਤਤ੍ਥ ਇਮਿਨਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ। ਅਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਕਾਰਣਪਤਿਰੂਪਕਂ વਤ੍વਾ ਮਨੁਸ੍ਸਸਪ੍ਪਿ ਚ ਨવਨੀਤਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ। ਪਰਤੋ ਚਸ੍ਸ વਿਨਿਚ੍ਛਯੋਪਿ ਆਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ। ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਨવਨੀਤਮ੍ਪਿ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਤਦਹੁਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ। ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਾਨਾਭਾਜਨੇਸੁ ਠਪਿਤੇ ਭਾਜਨਗਣਨਾਯ, ਏਕਭਾਜਨੇਪਿ ਅਮਿਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਪਿਣ੍ਡਪਿਣ੍ਡવਸੇਨ ਠਪਿਤੇ ਪਿਣ੍ਡਗਣਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾਨਿ। ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸਪ੍ਪਿਨਯੇਨ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਦਧਿਗੁਲ਼ਿਕਾਯੋਪਿ ਤਕ੍ਕਬਿਨ੍ਦੂਨਿਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਧੋਤਂ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਉਪਡ੍ਢਤ੍ਥੇਰਾ ਆਹਂਸੁ। ਮਹਾਸਿવਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ‘‘ਭਗવਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤਕ੍ਕਤੋ ਉਦ੍ਧਟਮਤ੍ਤਮੇવ ਖਾਦਿਂਸੂ’’ਤਿ ਆਹ। ਤਸ੍ਮਾ ਨવਨੀਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੇਨ ਧੋવਿਤ੍વਾ ਦਧਿਤਕ੍ਕਮਕ੍ਖਿਕਾਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਾਦੀਨਿ ਅਪਨੇਤ੍વਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ। ਪਚਿਤ੍વਾ ਸਪ੍ਪਿਂ ਕਤ੍વਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਕਾਮੇਨ ਅਧੋਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਦਧਿਗਤਂ વਾ ਤਕ੍ਕਗਤਂ વਾ, ਤਂ ਖਯਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ। ਏਤ੍ਤਾવਤਾ ਹਿ ਸવਤ੍ਥੁਕਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ। ਆਮਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਨ੍ਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਕਾ। ਇਦਾਨਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਠਪਿਤਨવਨੀਤੇ ਚ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਖੀਰਦਧੀਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਕਤਨવਨੀਤੇ ਚ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਤਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਕਤਨવਨੀਤੇ ਚ ਉਗ੍ਗਹਿਤਕੇਹਿ ਕਤਨવਨੀਤੇ ਚ ਅਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸਨવਨੀਤੇ ਚ ਸਬ੍ਬੋ ਆਪਤ੍ਤਾਨਾਪਤ੍ਤਿਪਰਿਭੋਗਾਪਰਿਭੋਗਨਯੋ ਸਪ੍ਪਿਮ੍ਹਿ વੁਤ੍ਤਕ੍ਕਮੇਨੇવ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ। ਤੇਲਭਿਕ੍ਖਾਯ ਪવਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਤਤ੍ਥੇવ ਸਪ੍ਪਿਮ੍ਪਿ ਨવਨੀਤਮ੍ਪਿ ਪਕ੍ਕਤੇਲਮ੍ਪਿ ਅਪਕ੍ਕਤੇਲਮ੍ਪਿ ਆਕਿਰਨ੍ਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਤਕ੍ਕਦਧਿਬਿਨ੍ਦੂਨਿਪਿ ਭਤ੍ਤਸਿਤ੍ਥਾਨਿਪਿ ਤਣ੍ਡੁਲਕਣਾਪਿ ਮਕ੍ਖਿਕਾਦਯੋਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਦਿਚ੍ਚਪਾਕਂ ਕਤ੍વਾ ਪਰਿਸ੍ਸਾવੇਤ੍વਾ ਗਹਿਤਂ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ ਹੋਤਿ। ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਚ ਠਪਿਤਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਚਿਤ੍વਾ ਨਤ੍ਥੁਪਾਨਮ੍ਪਿ ਕਾਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਚੇ વਦ੍ਦਲਿਸਮਯੇ ਲਜ੍ਜੀ ਸਾਮਣੇਰੋ ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਤਤਣ੍ਡੁਲਕਣਾਦਯੋ ਨ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏવਂ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ વਿਲੀਯਾਪੇਤ੍વਾ ਪਰਿਸ੍ਸਾવੇਤ੍વਾ ਪੁਨ ਪਚਿਤ੍વਾ ਦੇਤਿ, ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇવ ਸਤ੍ਤਾਹਂ વਟ੍ਟਤਿ।
95.Navanītaṃ tāpentassa hi sāmaṃpāko na hoti, sāmaṃpakkena pana tena saddhiṃ āmisaṃ na vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya ca na vaṭṭatiyeva. Sattāhātikkamepi anāpatti savatthukassa paṭiggahitattā. Pacchābhattaṃ paṭiggahitakehi kataṃ pana abbhañjanādīsu upanetabbaṃ. Purebhattampi ca uggahitakehi kataṃ, ubhayesampi sattāhātikkame anāpatti. Esa nayo akappiyamaṃsasappimhi. Ayaṃ pana viseso – yattha pāḷiyaṃ āgatasappinā nissaggiyaṃ, tattha iminā dukkaṭaṃ. Andhakaṭṭhakathāyaṃ kāraṇapatirūpakaṃ vatvā manussasappi ca navanītañca paṭikkhittaṃ, taṃ duppaṭikkhittaṃ sabbaaṭṭhakathāsu anuññātattā. Parato cassa vinicchayopi āgacchissati. Pāḷiyaṃ āgatanavanītampi purebhattaṃ paṭiggahitaṃ tadahupurebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva. Sattāhātikkame nānābhājanesu ṭhapite bhājanagaṇanāya, ekabhājanepi amissetvā piṇḍapiṇḍavasena ṭhapite piṇḍagaṇanāya nissaggiyāni. Pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ sappinayena veditabbaṃ. Ettha pana dadhiguḷikāyopi takkabindūnipi honti, tasmā dhotaṃ vaṭṭatīti upaḍḍhattherā āhaṃsu. Mahāsivatthero pana ‘‘bhagavatā anuññātakālato paṭṭhāya takkato uddhaṭamattameva khādiṃsū’’ti āha. Tasmā navanītaṃ paribhuñjantena dhovitvā dadhitakkamakkhikākipillikādīni apanetvā paribhuñjitabbaṃ. Pacitvā sappiṃ katvā paribhuñjitukāmena adhotampi paribhuñjituṃ vaṭṭati. Yaṃ tattha dadhigataṃ vā takkagataṃ vā, taṃ khayaṃ gamissati. Ettāvatā hi savatthukapaṭiggahitaṃ nāma na hotīti ayamettha adhippāyo. Āmisena saddhiṃ pakkattā pana tasmimpi kukkuccāyanti kukkuccakā. Idāni uggahetvā ṭhapitanavanīte ca purebhattaṃ khīradadhīni paṭiggahetvā katanavanīte ca pacchābhattaṃ tāni paṭiggahetvā katanavanīte ca uggahitakehi katanavanīte ca akappiyamaṃsanavanīte ca sabbo āpattānāpattiparibhogāparibhoganayo sappimhi vuttakkameneva gahetabbo. Telabhikkhāya paviṭṭhānaṃ pana bhikkhūnaṃ tattheva sappimpi navanītampi pakkatelampi apakkatelampi ākiranti. Tattha takkadadhibindūnipi bhattasitthānipi taṇḍulakaṇāpi makkhikādayopi honti, ādiccapākaṃ katvā parissāvetvā gahitaṃ sattāhakālikaṃ hoti. Paṭiggahetvā ca ṭhapitabhesajjehi saddhiṃ pacitvā natthupānampi kātuṃ vaṭṭati. Sace vaddalisamaye lajjī sāmaṇero yathā tattha patitataṇḍulakaṇādayo na paccanti, evaṃ aggimhi vilīyāpetvā parissāvetvā puna pacitvā deti, purimanayeneva sattāhaṃ vaṭṭati.
੯੬. ਤੇਲੇਸੁ ਤਿਲਤੇਲਂ ਤਾવ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਤਸ੍ਸ ਭਾਜਨਗਣਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਭਾવੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ, ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਂ ਕਤ੍વਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤੁਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ, ਸੀਸਮਕ੍ਖਨਾਦੀਸੁ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ। ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਤਿਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਕਤਤੇਲਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨਜ੍ਝੋਹਰਣੀਯਂ ਹੋਤਿ, ਸੀਸਮਕ੍ਖਨਾਦੀਸੁ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ। ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਤਿਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਕਤਤੇਲਂ ਅਨਜ੍ਝੋਹਰਣੀਯਮੇવ ਸવਤ੍ਥੁਕਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ। ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਸੀਸਮਕ੍ਖਨਾਦੀਸੁ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ। ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ વਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ વਾ ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਤਿਲੇਹਿ ਕਤਤੇਲੇਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਤਿਲੇ ਭਜ੍ਜਿਤ੍વਾ વਾ ਤਿਲਪਿਟ੍ਠਂ વਾ ਸੇਦੇਤ੍વਾ ਉਣ੍ਹੋਦਕੇਨ વਾ ਤੇਮੇਤ੍વਾ ਕਤਤੇਲਂ ਸਚੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਕਤਂ, ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਂ ਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਿਤਤ੍ਤਾ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਨਿਰਾਮਿਸਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਾਮਂਪਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਸਾਮਿਸਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਸવਤ੍ਥੁਕਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਨਜ੍ਝੋਹਰਣੀਯਂ, ਸੀਸਮਕ੍ਖਨਾਦੀਸੁ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ। ਯਦਿ ਪਨ ਅਪ੍ਪਂ ਉਣ੍ਹੋਦਕਂ ਹੋਤਿ ਅਬ੍ਭੁਕ੍ਕਿਰਣਮਤ੍ਤਂ, ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਹੋਤਿ ਸਾਮਂਪਾਕਗਣਨਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ। ਸਾਸਪਤੇਲਾਦੀਸੁਪਿ ਅવਤ੍ਥੁਕਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ਅવਤ੍ਥੁਕਤਿਲਤੇਲੇ વੁਤ੍ਤਸਦਿਸੋવ વਿਨਿਚ੍ਛਯੋ।
96.Telesu tilatelaṃ tāva purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva vaṭṭati. Sattāhātikkame tassa bhājanagaṇanāya nissaggiyabhāvo veditabbo. Pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati, uggahitakaṃ katvā nikkhittaṃ ajjhoharituṃ na vaṭṭati, sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ, sattāhātikkamepi anāpatti. Purebhattaṃ tile paṭiggahetvā katatelaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya anajjhoharaṇīyaṃ hoti, sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ, sattāhātikkamepi anāpatti. Pacchābhattaṃ tile paṭiggahetvā katatelaṃ anajjhoharaṇīyameva savatthukapaṭiggahitattā. Sattāhātikkamepi anāpatti, sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ. Purebhattaṃ vā pacchābhattaṃ vā uggahitakatilehi katatelepi eseva nayo. Purebhattaṃ paṭiggahitatile bhajjitvā vā tilapiṭṭhaṃ vā sedetvā uṇhodakena vā temetvā katatelaṃ sace anupasampannena kataṃ, purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, attanā kataṃ nibbaṭṭitattā purebhattaṃ nirāmisaṃ vaṭṭati, sāmaṃpakkattā sāmisaṃ na vaṭṭati. Savatthukapaṭiggahitattā pana pacchābhattato paṭṭhāya ubhayampi anajjhoharaṇīyaṃ, sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ, sattāhātikkamepi anāpatti. Yadi pana appaṃ uṇhodakaṃ hoti abbhukkiraṇamattaṃ, abbohārikaṃ hoti sāmaṃpākagaṇanaṃ na gacchati. Sāsapatelādīsupi avatthukapaṭiggahitesu avatthukatilatele vuttasadisova vinicchayo.
ਸਚੇ ਪਨ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਸਾਸਪਾਦੀਨਂ ਚੁਣ੍ਣੇਹਿ ਆਦਿਚ੍ਚਪਾਕੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤੇਲਂ ਕਾਤੁਂ, ਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ। ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਾਸਪਮਧੁਕਚੁਣ੍ਣਾਨਿ ਸੇਦੇਤ੍વਾ ਏਰਣ੍ਡਕਟ੍ਠੀਨਿ ਚ ਭਜ੍ਜਿਤ੍વਾ ਏવ ਤੇਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਸਂ ਤੇਲਂ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਕਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, વਤ੍ਥੂਨਂ ਯਾવਜੀવਿਕਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸવਤ੍ਥੁਕਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥਿ। ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤਂ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਰਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗੇਨੇવ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ। ਉਗ੍ਗਹਿਤਕੇਹਿ ਕਤਂ ਅਨਜ੍ਝੋਹਰਣੀਯਂ, ਬਾਹਿਰਪਰਿਭੋਗੇ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ। ਤੇਲਕਰਣਤ੍ਥਾਯ ਸਾਸਪਮਧੁਕਏਰਣ੍ਡਕਟ੍ਠੀਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਕਤਤੇਲਂ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਂ, ਦੁਤਿਯਦਿવਸੇ ਕਤਂ ਛਾਹਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਤਤਿਯਦਿવਸੇ ਕਤਂ ਪਞ੍ਚਾਹਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਚਤੁਤ੍ਥ, ਪਞ੍ਚਮ, ਛਟ੍ਠ, ਸਤ੍ਤਮਦਿવਸੇ ਕਤਂ ਤਦਹੇવ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਚੇ ਯਾવ ਅਰੁਣਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਮਨਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ, ਅਟ੍ਠਮਦਿવਸੇ ਕਤਂ ਅਨਜ੍ਝੋਹਰਣੀਯਂ, ਅਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਤ੍ਤਾ ਪਨ ਬਾਹਿਰਪਰਿਭੋਗੇ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਚੇਪਿ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਤੇਲਤ੍ਥਾਯ ਗਹਿਤਸਾਸਪਾਦੀਨਂ ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇવ। ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਅਨਾਗਤਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਨਿਮ੍ਬਕੋਸਮ੍ਬਕਰਮਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਤੇਲਾਨਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਾਨਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਅਤਿਕ੍ਕਾਮਯਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਹੋਤਿ। ਅਯਮੇਤੇਸੁ વਿਸੇਸੋ – ਸੇਸਂ ਯਾવਕਾਲਿਕવਤ੍ਥੁਂ ਯਾવਜੀવਿਕવਤ੍ਥੁਞ੍ਚ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍વਾ ਸਾਮਂਪਾਕਸવਤ੍ਥੁਕਪੁਰੇਭਤ੍ਤਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਉਗ੍ਗਹਿਤવਤ੍ਥੁવਿਧਾਨਂ ਸਬ੍ਬਂ વੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇવ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
Sace pana purebhattaṃ paṭiggahitānaṃ sāsapādīnaṃ cuṇṇehi ādiccapākena sakkā telaṃ kātuṃ, taṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva vaṭṭati, sattāhātikkame nissaggiyaṃ. Yasmā pana sāsapamadhukacuṇṇāni sedetvā eraṇḍakaṭṭhīni ca bhajjitvā eva telaṃ karonti, tasmā etesaṃ telaṃ anupasampannehi kataṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, vatthūnaṃ yāvajīvikattā pana savatthukapaṭiggahaṇe doso natthi. Attanā kataṃ sattāhaṃ nirāmisaparibhogeneva paribhuñjitabbaṃ. Uggahitakehi kataṃ anajjhoharaṇīyaṃ, bāhiraparibhoge vaṭṭati, sattāhātikkamepi anāpatti. Telakaraṇatthāya sāsapamadhukaeraṇḍakaṭṭhīni paṭiggahetvā katatelaṃ sattāhakālikaṃ, dutiyadivase kataṃ chāhaṃ vaṭṭati, tatiyadivase kataṃ pañcāhaṃ vaṭṭati, catuttha, pañcama, chaṭṭha, sattamadivase kataṃ tadaheva vaṭṭati. Sace yāva aruṇassa uggamanā tiṭṭhati, nissaggiyaṃ, aṭṭhamadivase kataṃ anajjhoharaṇīyaṃ, anissaggiyattā pana bāhiraparibhoge vaṭṭati. Sacepi na karoti, telatthāya gahitasāsapādīnaṃ sattāhātikkame dukkaṭameva. Pāḷiyaṃ pana anāgatāni aññānipi nāḷikeranimbakosambakaramandādīnaṃ telāni atthi, tāni paṭiggahetvā sattāhaṃ atikkāmayato dukkaṭaṃ hoti. Ayametesu viseso – sesaṃ yāvakālikavatthuṃ yāvajīvikavatthuñca sallakkhetvā sāmaṃpākasavatthukapurebhattapacchābhattapaṭiggahitauggahitavatthuvidhānaṃ sabbaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ.
વਸਾਤੇਲਂ ਨਾਮ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਞ੍ਚ વਸਾਨਿ ਅਚ੍ਛવਸਂ ਮਚ੍ਛવਸਂ ਸੁਸੁਕਾવਸਂ ਸੂਕਰવਸਂ ਗਦ੍ਰਭવਸ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੨) ਏવਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤવਸਾਨਂ ਤੇਲਂ। ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਚ੍ਛવਸ’’ਨ੍ਤਿ વਚਨੇਨ ਠਪੇਤ੍વਾ ਮਨੁਸ੍ਸવਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸਾਨਂ વਸਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ। ਮਚ੍ਛਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਸੁਸੁਕਾਪਿ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, વਾਲ਼ਮਚ੍ਛਤ੍ਤਾ ਪਨ વਿਸੁਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਮਚ੍ਛਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸਾਨਂ વਸਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ। ਮਂਸੇਸੁ ਹਿ ਦਸ ਮਨੁਸ੍ਸਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਸੁਨਖਅਹਿਸੀਹਬ੍ਯਗ੍ਘਦੀਪਿਅਚ੍ਛਤਰਚ੍ਛਾਨਂ ਮਂਸਾਨਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਾਨਿ, વਸਾਸੁ ਏਕਾ ਮਨੁਸ੍ਸવਸਾ। ਖੀਰਾਦੀਸੁ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ। ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਕਤਂ ਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਿਤਂ વਸਾਤੇਲਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ। ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਸੁਖੁਮਰਜਸਦਿਸਂ ਮਂਸਂ વਾ ਨ੍ਹਾਰੁ વਾ ਅਟ੍ਠਿ વਾ ਲੋਹਿਤਂ વਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ। ਸਚੇ ਪਨ વਸਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਸਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਪਚਿਤ੍વਾ ਪਰਿਸ੍ਸਾવੇਤ੍વਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਰਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ। ਨਿਰਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਇਦਂ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਲੇ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ ਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਤੇਲਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੨)। ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਮੇવ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ વਾ ਕਾਤੁਂ વਾ ਨ વਟ੍ਟਤਿਯੇવ। વੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
Vasātelaṃ nāma ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pañca vasāni acchavasaṃ macchavasaṃ susukāvasaṃ sūkaravasaṃ gadrabhavasa’’nti (mahāva. 262) evaṃ anuññātavasānaṃ telaṃ. Ettha ca ‘‘acchavasa’’nti vacanena ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ akappiyamaṃsānaṃ vasā anuññātā. Macchaggahaṇena ca susukāpi gahitā honti, vāḷamacchattā pana visuṃ vuttaṃ. Macchādiggahaṇena cettha sabbesampi kappiyamaṃsānaṃ vasā anuññātā. Maṃsesu hi dasa manussahatthiassasunakhaahisīhabyagghadīpiacchataracchānaṃ maṃsāni akappiyāni, vasāsu ekā manussavasā. Khīrādīsu akappiyaṃ nāma natthi. Anupasampannehi kataṃ nibbaṭṭitaṃ vasātelaṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati. Yaṃ pana tattha sukhumarajasadisaṃ maṃsaṃ vā nhāru vā aṭṭhi vā lohitaṃ vā hoti, taṃ abbohārikaṃ. Sace pana vasaṃ paṭiggahetvā sayaṃ karoti, purebhattaṃ paṭiggahetvā pacitvā parissāvetvā sattāhaṃ nirāmisaparibhogena paribhuñjitabbaṃ. Nirāmisaparibhogañhi sandhāya idaṃ vuttaṃ ‘‘kāle paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjitu’’nti (mahāva. 262). Tatrāpi abbohārikaṃ abbohārikameva, pacchābhattaṃ pana paṭiggahetuṃ vā kātuṃ vā na vaṭṭatiyeva. Vuttañhetaṃ –
‘‘વਿਕਾਲੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ વਿਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ વਿਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਚੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ। ਕਾਲੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ વਿਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ વਿਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਚੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦ੍વਿਨ੍ਨਂ ਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ। ਕਾਲੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ વਿਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਚੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸ । ਕਾਲੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਕਂ ਕਾਲੇ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਤਂ ਚੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਨਾਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੨)।
‘‘Vikāle ce, bhikkhave, paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, āpatti tiṇṇaṃ dukkaṭānaṃ. Kāle ce, bhikkhave, paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, āpatti dvinnaṃ dukkaṭānaṃ. Kāle ce, bhikkhave, paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, āpatti dukkaṭassa . Kāle ce, bhikkhave, paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ, taṃ ce paribhuñjeyya, anāpattī’’ti (mahāva. 262).
ਉਪਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਂ ਪਨ ਅਨ੍ਤੇવਾਸਿਕਾ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਸਪ੍ਪਿਨવਨੀਤવਸਾਨਿ ਏਕਤੋ ਪਚਿਤ੍વਾ ਨਿਬ੍ਬਟ੍ਟਿਤਾਨਿ વਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, ਨ વਟ੍ਟਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ વਟ੍ਟਨ੍ਤਿ, ਆવੁਸੋ’’ਤਿ। ਥੇਰੋ ਕਿਰੇਤ੍ਥ ਪਕ੍ਕਤੇਲਕਸਟੇ વਿਯ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯਤਿ। ਤਤੋ ਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਨવਨੀਤੇ ਦਧਿਗੁਲ਼ਿਕਾ વਾ ਤਕ੍ਕਬਿਨ੍ਦੁ વਾ ਹੋਤਿ, ਏਤਂ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ, ਆવੁਸੋ, ਨ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ। ਤਤੋ ਨਂ ਆਹਂਸੁ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕਤੋ ਪਚਿਤ੍વਾ ਏਕਤੋ ਸਂਸਟ੍ਠਾਨਿ ਤੇਜવਨ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਰੋਗਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ। ‘‘ਸਾਧਾવੁਸੋ’’ਤਿ ਥੇਰੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿ। ਮਹਾਸੁਮਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸવਸਾવ ਸਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗੇ વਟ੍ਟਤਿ, ਇਤਰਾ ਨਿਰਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗੇ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ। ਮਹਾਪਦੁਮਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ‘‘ਇਦਂ ਕਿ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ‘‘ਨਨੁ વਾਤਾਬਾਧਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਕਸਾવਯਾਗੁਯਂ ਅਚ੍ਛਸੂਕਰਤੇਲਾਦੀਨਿ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਯਾਗੁਂ ਪਿવਨ੍ਤਿ, ਸਾ ਤੇਜੁਸ੍ਸਦਤ੍ਤਾ ਰੋਗਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ વਤ੍વਾ ‘‘વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਆਹ।
Upatissattheraṃ pana antevāsikā pucchiṃsu ‘‘bhante, sappinavanītavasāni ekato pacitvā nibbaṭṭitāni vaṭṭanti, na vaṭṭantī’’ti? ‘‘Na vaṭṭanti, āvuso’’ti. Thero kirettha pakkatelakasaṭe viya kukkuccāyati. Tato naṃ uttari pucchiṃsu ‘‘bhante, navanīte dadhiguḷikā vā takkabindu vā hoti, etaṃ vaṭṭatī’’ti? ‘‘Etampi, āvuso, na vaṭṭatī’’ti. Tato naṃ āhaṃsu ‘‘bhante, ekato pacitvā ekato saṃsaṭṭhāni tejavantāni honti, rogaṃ niggaṇhantī’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti thero sampaṭicchi. Mahāsumatthero panāha ‘‘kappiyamaṃsavasāva sāmisaparibhoge vaṭṭati, itarā nirāmisaparibhoge vaṭṭatī’’ti. Mahāpadumatthero pana ‘‘idaṃ ki’’nti paṭikkhipitvā ‘‘nanu vātābādhikā bhikkhū pañcamūlakasāvayāguyaṃ acchasūkaratelādīni pakkhipitvā yāguṃ pivanti, sā tejussadattā rogaṃ niggaṇhātī’’ti vatvā ‘‘vaṭṭatī’’ti āha.
੯੭. ਮਧੁ ਨਾਮ ਮਧੁਕਰੀਹਿ ਮਧੁਮਕ੍ਖਿਕਾਹਿ ਖੁਦ੍ਦਕਮਕ੍ਖਿਕਾਹਿ ਭਮਰਮਕ੍ਖਿਕਾਹਿ ਚ ਕਤਂ ਮਧੁ। ਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਰਾਮਿਸਪਰਿਭੋਗਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ। ਸਚੇ ਸਿਲੇਸਸਦਿਸਂ ਮਹਾਮਧੁਂ ਖਣ੍ਡਂ ਕਤ੍વਾ ਠਪਿਤਂ, ਇਤਰਂ વਾ ਨਾਨਾਭਾਜਨੇਸੁ, વਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਾਨਿ। ਸਚੇ ਏਕਮੇવ ਖਣ੍ਡਂ, ਏਕਭਾਜਨੇ વਾ ਇਤਰਂ, ਏਕਮੇવ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ। ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਂ વੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇવ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਰੁਮਕ੍ਖਨਾਦੀਸੁ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ। ਮਧੁਪਟਲਂ વਾ ਮਧੁਸਿਤ੍ਥਕਂ વਾ ਸਚੇ ਮਧੁਨਾ ਅਮਕ੍ਖਿਤਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ, ਯਾવਜੀવਿਕਂ, ਮਧੁਮਕ੍ਖਿਤਂ ਪਨ ਮਧੁਗਤਿਕਮੇવ। ਚੀਰਿਕਾ ਨਾਮ ਸਪਕ੍ਖਾ ਦੀਘਮਕ੍ਖਿਕਾ ਤੁਮ੍ਬਲ਼ਨਾਮਿਕਾ ਚ ਅਟ੍ਠਿਪਕ੍ਖਿਕਾ ਕਾਲ਼ਮਹਾਭਮਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਆਸਯੇਸੁ ਨਿਯ੍ਯਾਸਸਦਿਸਂ ਮਧੁ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਯਾવਜੀવਿਕਂ।
97.Madhu nāma madhukarīhi madhumakkhikāhi khuddakamakkhikāhi bhamaramakkhikāhi ca kataṃ madhu. Taṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisaparibhogampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisaparibhogameva vaṭṭati, sattāhātikkame nissaggiyaṃ. Sace silesasadisaṃ mahāmadhuṃ khaṇḍaṃ katvā ṭhapitaṃ, itaraṃ vā nānābhājanesu, vatthugaṇanāya nissaggiyāni. Sace ekameva khaṇḍaṃ, ekabhājane vā itaraṃ, ekameva nissaggiyaṃ. Uggahitakaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ, arumakkhanādīsu upanetabbaṃ. Madhupaṭalaṃ vā madhusitthakaṃ vā sace madhunā amakkhitaṃ parisuddhaṃ, yāvajīvikaṃ, madhumakkhitaṃ pana madhugatikameva. Cīrikā nāma sapakkhā dīghamakkhikā tumbaḷanāmikā ca aṭṭhipakkhikā kāḷamahābhamarā honti, tesaṃ āsayesu niyyāsasadisaṃ madhu hoti, taṃ yāvajīvikaṃ.
੯੮. ਫਾਣਿਤਂ ਨਾਮ ਉਚ੍ਛੁਰਸਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਪਕ੍ਕਾ વਾ ਅવਤ੍ਥੁਕਪਕ੍ਕਾ વਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਅવਤ੍ਥੁਕਾ ਉਚ੍ਛੁવਿਕਤਿ। ਤਂ ਫਾਣਿਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ વਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ। ਬਹੂ ਪਿਣ੍ਡਾ ਚੁਣ੍ਣੇ ਕਤ੍વਾ ਏਕਭਾਜਨੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਘਨਸਨ੍ਨਿવੇਸਾ, ਏਕਮੇવ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ। ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਂ વੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇવ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਘਰਧੂਪਨਾਦੀਸੁ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ। ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਪਰਿਸ੍ਸਾવਿਤਉਚ੍ਛੁਰਸੇਨ ਕਤਫਾਣਿਤਂ ਸਚੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਕਤਂ, ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਯਂਕਤਂ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨ ਸવਤ੍ਥੁਕਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਜ੍ਝੋਹਰਣੀਯਂ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ। ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਅਪਰਿਸ੍ਸਾવਿਤਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਕਤਮ੍ਪਿ ਅਨਜ੍ਝੋਹਰਣੀਯਮੇવ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ। ਏਸ ਨਯੋ ਉਚ੍ਛੁਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਕਤਫਾਣਿਤੇਪਿ। ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਰਿਸ੍ਸਾવਿਤਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਕਤਂ ਸਚੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਕਤਂ, ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ। ਸਯਂਕਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸ੍ਸਾવਿਤਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਕਤਂ ਪਨ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ ਸਤ੍ਤਾਹਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਤਂ વੁਤ੍ਤਨਯਮੇવ। ‘‘ਝਾਮਉਚ੍ਛੁਫਾਣਿਤਂ વਾ ਕੋਟ੍ਟਿਤਉਚ੍ਛੁਫਾਣਿਤਂ વਾ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਮੇવ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਏਤਂ ਸવਤ੍ਥੁਕਪਕ੍ਕਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਨੋ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍વਾ ‘‘ਉਚ੍ਛੁਫਾਣਿਤਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਨੋ વਟ੍ਟਨਕਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ। ਸੀਤੋਦਕੇਨ ਕਤਂ ਮਧੁਕਪੁਪ੍ਫਫਾਣਿਤਂ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਸਾਮਿਸਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਨਿਰਾਮਿਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ વਤ੍ਥੁਗਣਨਾਯ ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਖੀਰਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਕਤਂ ਮਧੁਕਫਾਣਿਤਂ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ। ਖਣ੍ਡਸਕ੍ਖਰਂ ਪਨ ਖੀਰਜਲ੍ਲਿਕਂ ਅਪਨੇਤ੍વਾ ਸੋਧੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ વਟ੍ਟਤਿ।
98.Phāṇitaṃ nāma ucchurasaṃ upādāya apakkā vā avatthukapakkā vā sabbāpi avatthukā ucchuvikati. Taṃ phāṇitaṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati, sattāhātikkame vatthugaṇanāya nissaggiyaṃ. Bahū piṇḍā cuṇṇe katvā ekabhājane pakkhittā honti ghanasannivesā, ekameva nissaggiyaṃ. Uggahitakaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ, gharadhūpanādīsu upanetabbaṃ. Purebhattaṃ paṭiggahitena aparissāvitaucchurasena kataphāṇitaṃ sace anupasampannena kataṃ, sāmisampi vaṭṭati, sayaṃkataṃ nirāmisameva vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya pana savatthukapaṭiggahitattā anajjhoharaṇīyaṃ, sattāhātikkamepi anāpatti. Pacchābhattaṃ aparissāvitapaṭiggahitena katampi anajjhoharaṇīyameva, sattāhātikkamepi anāpatti. Esa nayo ucchuṃ paṭiggahetvā kataphāṇitepi. Purebhattaṃ pana parissāvitapaṭiggahitena kataṃ sace anupasampannena kataṃ, purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva. Sayaṃkataṃ purebhattampi nirāmisameva, pacchābhattaṃ parissāvitapaṭiggahitena kataṃ pana nirāmisameva sattāhaṃ vaṭṭati. Uggahitakataṃ vuttanayameva. ‘‘Jhāmaucchuphāṇitaṃ vā koṭṭitaucchuphāṇitaṃ vā purebhattameva vaṭṭatī’’ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Mahāpaccariyaṃ pana ‘‘etaṃ savatthukapakkaṃ vaṭṭati, no vaṭṭatī’’ti pucchaṃ katvā ‘‘ucchuphāṇitaṃ pacchābhattaṃ no vaṭṭanakaṃ nāma natthī’’ti vuttaṃ, taṃ yuttaṃ. Sītodakena kataṃ madhukapupphaphāṇitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati, sattāhātikkame vatthugaṇanāya dukkaṭaṃ, khīraṃ pakkhipitvā kataṃ madhukaphāṇitaṃ yāvakālikaṃ. Khaṇḍasakkharaṃ pana khīrajallikaṃ apanetvā sodhenti, tasmā vaṭṭati.
੯੯. ਮਧੁਕਪੁਪ੍ਫਂ ਪਨ ਪੁਰੇਭਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਲ੍ਲਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਭਜ੍ਜਿਤਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਭਜ੍ਜਿਤ੍વਾ ਤਿਲਾਦੀਹਿ ਮਿਸ੍ਸਂ વਾ ਅਮਿਸ੍ਸਂ વਾ ਕਤ੍વਾ ਕੋਟ੍ਟਿਤਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਯਦਿ ਪਨ ਤਂ ਗਹੇਤ੍વਾ ਮੇਰਯਤ੍ਥਾਯ ਯੋਜੇਨ੍ਤਿ, ਯੋਜਿਤਂ ਬੀਜਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਕਦਲੀਖਜ੍ਜੂਰੀਅਮ੍ਬਲਬੁਜਪਨਸਚਿਞ੍ਚਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਯਾવਕਾਲਿਕਫਲਾਨਂ ਫਾਣਿਤਂ ਯਾવਕਾਲਿਕਮੇવ। ਮਰਿਚਪਕ੍ਕੇਹਿ ਫਾਣਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਯਾવਜੀવਿਕਂ। ਏવਂ ਯਥਾવੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਾਨਿ ਸਪ੍ਪਿਆਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਪਞ੍ਚ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨੀ’’ਤਿ (ਮਹਾવ॰ ੨੬੦) ਭੇਸਜ੍ਜਨਾਮੇਨ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਭੇਸਜ੍ਜਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤੁ વਾ ਮਾ વਾ, ਆਹਾਰਤ੍ਥਂ ਫਰਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾਨਿਪਿ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਤਦਹੁਪੁਰੇਭਤ੍ਤਂ ਯਥਾਸੁਖਂ, ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ વੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਪਨ ਭੇਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਨ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ। ਸਚੇਪਿ ਸਾਸਪਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਕਿਂ વਾ ਅਙ੍ਗੁਲਿਯਾ ਗਹੇਤ੍વਾ ਜਿવ੍ਹਾਯ ਸਾਯਨਮਤ੍ਤਂ, ਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਮੇવ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਞ੍ਚ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਂ। ਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍વਾ ਨ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਕਾਯਿਕੇਨ ਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ , ਕਾਯੋ વਾ ਕਾਯੇ ਅਰੁ વਾ ਨ ਮਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਂ। ਤੇਹਿ ਮਕ੍ਖਿਤਾਨਿ ਕਾਸਾવਕਤ੍ਤਰਯਟ੍ਠਿਉਪਾਹਨਪਾਦਕਠਲਿਕਮਞ੍ਚਪੀਠਾਦੀਨਿਪਿ ਅਪਰਿਭੋਗਾਨਿ। ‘‘ਦ੍વਾਰવਾਤਪਾਨਕવਾਟੇਸੁਪਿ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹਣਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਮਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ વੁਤ੍ਤਂ। ‘‘ਕਸਾવੇ ਪਨ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਦ੍વਾਰવਾਤਪਾਨਕવਾਟਾਨਿ ਮਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਪਦੀਪੇ વਾ ਕਾਲ਼વਣ੍ਣੇ વਾ ਉਪਨੇਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਾਯਿਕੇਨ ਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤਬ੍ਬਂ। ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤੋਸਤ੍ਤਾਹਂ ਅਧਿਟ੍ਠੇਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ॰ ੬੨੫) વਚਨਤੋ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾਹਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਸਪ੍ਪਿਞ੍ਚ ਤੇਲਞ੍ਚ વਸਞ੍ਚ ਮੁਦ੍ਧਨਿ ਤੇਲਂ વਾ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਨਂ વਾ ਮਧੁਂ ਅਰੁਮਕ੍ਖਨਂ ਫਾਣਿਤਂ ਘਰਧੂਪਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠੇਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਨੇવ ਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਿਯਂ ਹੋਤਿ। ਸਚੇ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਤੇਲਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤਤੇਲਭਾਜਨੇ ਆਕਿਰਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਭਾਜਨੇ ਚੇ ਸੁਖੁਮਂ ਛਿਦ੍ਦਂ, ਪવਿਟ੍ਠਂ ਪવਿਟ੍ਠਂ ਤੇਲਂ ਪੁਰਾਣਤੇਲੇਨ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰੀਯਤਿ, ਪੁਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ। ਅਥ ਮਹਾਮੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਸਹਸਾવ ਬਹੁ ਤੇਲਂ ਪવਿਸਿਤ੍વਾ ਪੁਰਾਣਤੇਲਂ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਤਿ, ਪੁਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ। ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਗਤਿਕਮੇવ ਹਿ ਤਂ ਹੋਤਿ। ਏਤੇਨ ਨਯੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਤੇਲਭਾਜਨੇ ਅਨਧਿਟ੍ਠਿਤਤੇਲਆਕਿਰਣਮ੍ਪਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ।
99. Madhukapupphaṃ pana purebhattampi allaṃ vaṭṭati. Bhajjitampi vaṭṭati, bhajjitvā tilādīhi missaṃ vā amissaṃ vā katvā koṭṭitaṃ vaṭṭati. Yadi pana taṃ gahetvā merayatthāya yojenti, yojitaṃ bījato paṭṭhāya na vaṭṭati. Kadalīkhajjūrīambalabujapanasaciñcādīnaṃ sabbesaṃ yāvakālikaphalānaṃ phāṇitaṃ yāvakālikameva. Maricapakkehi phāṇitaṃ karonti, taṃ yāvajīvikaṃ. Evaṃ yathāvuttāni sattāhakālikāni sappiādīni pañca ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pañca bhesajjānī’’ti (mahāva. 260) bhesajjanāmena anuññātattā bhesajjakiccaṃ karontu vā mā vā, āhāratthaṃ pharituṃ samatthānipi paṭiggahetvā tadahupurebhattaṃ yathāsukhaṃ, pacchābhattato paṭṭhāya sati paccaye vuttanayena sattāhaṃ paribhuñjitabbāni, sattāhātikkame pana bhesajjasikkhāpadena nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Sacepi sāsapamattaṃ hoti, sakiṃ vā aṅguliyā gahetvā jivhāya sāyanamattaṃ, nissajjitabbameva pācittiyañca desetabbaṃ. Nissaṭṭhaṃ paṭilabhitvā na ajjhoharitabbaṃ, na kāyikena paribhogena paribhuñjitabbaṃ , kāyo vā kāye aru vā na makkhetabbaṃ. Tehi makkhitāni kāsāvakattarayaṭṭhiupāhanapādakaṭhalikamañcapīṭhādīnipi aparibhogāni. ‘‘Dvāravātapānakavāṭesupi hatthena gahaṇaṭṭhānaṃ na makkhetabba’’nti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. ‘‘Kasāve pana pakkhipitvā dvāravātapānakavāṭāni makkhetabbānī’’ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ. Padīpe vā kāḷavaṇṇe vā upanetuṃ vaṭṭati. Aññena pana bhikkhunā kāyikena paribhogena paribhuñjitabbaṃ, na ajjhoharitabbaṃ. ‘‘Anāpatti antosattāhaṃ adhiṭṭhetī’’ti (pārā. 625) vacanato pana sattāhabbhantare sappiñca telañca vasañca muddhani telaṃ vā abbhañjanaṃ vā madhuṃ arumakkhanaṃ phāṇitaṃ gharadhūpanaṃ adhiṭṭheti anāpatti, neva nissaggiyaṃ hoti. Sace adhiṭṭhitatelaṃ anadhiṭṭhitatelabhājane ākiritukāmo hoti, bhājane ce sukhumaṃ chiddaṃ, paviṭṭhaṃ paviṭṭhaṃ telaṃ purāṇatelena ajjhottharīyati, puna adhiṭṭhātabbaṃ. Atha mahāmukhaṃ hoti, sahasāva bahu telaṃ pavisitvā purāṇatelaṃ ajjhottharati, puna adhiṭṭhānakiccaṃ natthi. Adhiṭṭhitagatikameva hi taṃ hoti. Etena nayena adhiṭṭhitatelabhājane anadhiṭṭhitatelaākiraṇampi veditabbaṃ.
ਸਚੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍વਾ ਦੇਤਿ, ਪੁਨ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ ਕਤ੍વਾ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਚੇ ਹਿ ਸੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍વਾ વਾ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍વਾ વਾ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਨਤ੍ਥੁਕਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਗਹੇਤ੍વਾ ਨਤ੍ਥੁਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ। ਸਚੇ ਬਾਲੋ ਹੋਤਿ, ਦਾਤੁਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ વਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਤੇ ਸਾਮਣੇਰ ਤੇਲ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ। ਆਹਰ ਥੇਰਸ੍ਸ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ। ਏવਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਚੇ ਦ੍વਿਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਤਕਂ ਏਕੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਅવਿਭਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇ ਦ੍વਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਪਨ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਚੇ ਯੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਸੋ ਇਤਰਂ ਭਣਤਿ ‘‘ਆવੁਸੋ, ਇਮਂ ਤੇਲਂ ਸਤ੍ਤਾਹਮਤ੍ਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪਰਿਭੋਗਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿ? ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ। ਕਸ੍ਮਾ? ਯੇਨ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਤੇਨ વਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ।
Sace pana sattāhātikkantaṃ anupasampannassa pariccajitvā deti, puna tena attano santakaṃ katvā dinnaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Sace hi so abhisaṅkharitvā vā anabhisaṅkharitvā vā tassa bhikkhuno natthukammatthaṃ dadeyya, gahetvā natthukammaṃ kātabbaṃ. Sace bālo hoti, dātuṃ na jānāti, aññena bhikkhunā vattabbo ‘‘atthi te sāmaṇera tela’’nti? ‘‘Āma, bhante, atthī’’ti. Āhara therassa bhesajjaṃ karissāmāti. Evampi vaṭṭati. Sace dvinnaṃ santakaṃ ekena paṭiggahitaṃ avibhattaṃ hoti, sattāhātikkame dvinnampi anāpatti, paribhuñjituṃ pana na vaṭṭati. Sace yena paṭiggahitaṃ, so itaraṃ bhaṇati ‘‘āvuso, imaṃ telaṃ sattāhamattaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti, so ca paribhogaṃ na karoti, kassa āpatti? Na kassaci. Kasmā? Yena paṭiggahitaṃ, tena vissajjitattā, itarassa appaṭiggahitattā.
੧੦੦. ਇਮੇਸੁ (ਮਹਾવ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੩੦੫) ਪਨ ਚਤੂਸੁ ਕਾਲਿਕੇਸੁ ਯਾવਕਾਲਿਕਂ ਯਾਮਕਾਲਿਕਨ੍ਤਿ ਇਦਮੇવ ਦ੍વਯਂ ਅਨ੍ਤੋવੁਤ੍ਥਕਞ੍ਚੇવ ਸਨ੍ਨਿਧਿਕਾਰਕਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਞ੍ਚ ਯਾવਜੀવਿਕਞ੍ਚ ਅਕਪ੍ਪਿਯਕੁਟਿਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍ਪਿ ਨ ਜਨੇਤਿ। ਯਾવਕਾਲਿਕਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਰਸਾਨਿ ਤੀਣਿਪਿ ਯਾਮਕਾਲਿਕਾਦੀਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾવਂ ਉਪਨੇਤਿ। ਯਾਮਕਾਲਿਕਂ ਦ੍વੇਪਿ ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਾਦੀਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾવਂ ਉਪਨੇਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਯਾવਜੀવਿਕਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾવਞ੍ਞੇવ ਉਪਨੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਾવਕਾਲਿਕੇਨ ਤਦਹੁਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਰਸਂ ਸੇਸਕਾਲਿਕਤ੍ਤਯਂ ਤਦਹੁਪੁਰੇਭਤ੍ਤਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ। ਯਾਮਕਾਲਿਕੇਨ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਪਨ ਇਤਰਦ੍વਯਂ ਤਦਹੁਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਯਾવ ਅਰੁਣੁਗ੍ਗਮਨਾ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਤ੍ਤਾਹਕਾਲਿਕੇਨ ਪਨ ਤਦਹੁਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਟ੍ਠਂ ਤਦਹੁਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ વਾ ਪੁਰੇਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ વਾ ਯਾવਜੀવਿਕਂ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਕਪ੍ਪਤਿ। ਦ੍વੀਹਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਛਾਹਂ। ਤੀਹਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਪਞ੍ਚਾਹਂ…ਪੇ॰… ਸਤ੍ਤਾਹਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨ ਤਦਹੇવ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਕਾਲਯਾਮਸਤ੍ਤਾਹਾਤਿਕ੍ਕਮੇਸੁ ਚੇਤ੍ਥ વਿਕਾਲਭੋਜਨਸਨ੍ਨਿਧਿਭੇਸਜ੍ਜਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਂ વਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਯੋ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾ।
100. Imesu (mahāva. aṭṭha. 305) pana catūsu kālikesu yāvakālikaṃ yāmakālikanti idameva dvayaṃ antovutthakañceva sannidhikārakañca hoti, sattāhakālikañca yāvajīvikañca akappiyakuṭiyaṃ nikkhipitumpi vaṭṭati, sannidhimpi na janeti. Yāvakālikaṃ pana attanā saddhiṃ sambhinnarasāni tīṇipi yāmakālikādīni attano sabhāvaṃ upaneti. Yāmakālikaṃ dvepi sattāhakālikādīni attano sabhāvaṃ upaneti, sattāhakālikampi attanā saddhiṃ saṃsaṭṭhaṃ yāvajīvikaṃ attano sabhāvaññeva upaneti, tasmā yāvakālikena tadahupaṭiggahitena saddhiṃ saṃsaṭṭhaṃ sambhinnarasaṃ sesakālikattayaṃ tadahupurebhattameva vaṭṭati. Yāmakālikena saṃsaṭṭhaṃ pana itaradvayaṃ tadahupaṭiggahitaṃ yāva aruṇuggamanā vaṭṭati. Sattāhakālikena pana tadahupaṭiggahitena saddhiṃ saṃsaṭṭhaṃ tadahupaṭiggahitaṃ vā purepaṭiggahitaṃ vā yāvajīvikaṃ sattāhaṃ kappati. Dvīhapaṭiggahitena chāhaṃ. Tīhapaṭiggahitena pañcāhaṃ…pe… sattāhapaṭiggahitena tadaheva kappatīti veditabbaṃ. Kālayāmasattāhātikkamesu cettha vikālabhojanasannidhibhesajjasikkhāpadānaṃ vasena āpattiyo veditabbā.
ਸਚੇ ਪਨ ਏਕਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਿਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਾਲਿਕਾਨਿ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਰਸਾਨਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇવ ਕਾਲਸ੍ਸ વਸੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਨ੍ਤਿ। ਸਚੇ ਹਿ ਛਲ੍ਲਿਮ੍ਪਿ ਅਨਪਨੇਤ੍વਾ ਸਕਲੇਨੇવ ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਫਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਮ੍ਬਪਾਨਾਦਿਪਾਨਕਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਂ ਅਪਨੇਤ੍વਾ ਤਂ વਿਕਾਲੇਪਿ ਕਪ੍ਪਤਿ। ਉਪਰਿ ਸਪ੍ਪਿਪਿਣ੍ਡਂ ਠਪੇਤ੍વਾ ਸੀਤਲਪਾਯਾਸਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਯਂ ਪਾਯਾਸੇਨ ਅਸਂਸਟ੍ਠਂ ਸਪ੍ਪਿ, ਤਂ ਅਪਨੇਤ੍વਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਥਦ੍ਧਮਧੁਫਾਣਿਤਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਤਕ੍ਕੋਲਜਾਤਿਫਲਾਦੀਹਿ ਅਲਙ੍ਕਰਿਤ੍વਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍વਾ ਧੋવਿਤ੍વਾ ਯਾવਜੀવਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾਨਿ। ਯਾਗੁਯਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਦਿਨ੍ਨਸਿਙ੍ਗਿવੇਰਾਦੀਸੁਪਿ ਤੇਲਾਦੀਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਦਿਨ੍ਨਲਟ੍ਠਿਮਧੁਕਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਏવਂ ਯਂ ਯਂ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਰਸਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਏਕਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਮ੍ਪਿ ਯਥਾ ਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਧੋવਿਤ੍વਾ ਤਚ੍ਛੇਤ੍વਾ વਾ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਸ੍ਸ વਸੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਸਚੇ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਰਸਂ ਹੋਤਿ ਸਂਸਟ੍ਠਂ, ਨ વਟ੍ਟਤਿ।
Sace pana ekato paṭiggahitānipi cattāri kālikāni sambhinnarasāni na honti, tassa tasseva kālassa vasena paribhuñjituṃ vaṭṭanti. Sace hi challimpi anapanetvā sakaleneva nāḷikeraphalena saddhiṃ ambapānādipānakaṃ paṭiggahitaṃ hoti, nāḷikeraṃ apanetvā taṃ vikālepi kappati. Upari sappipiṇḍaṃ ṭhapetvā sītalapāyāsaṃ denti, yaṃ pāyāsena asaṃsaṭṭhaṃ sappi, taṃ apanetvā sattāhaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭati. Thaddhamadhuphāṇitādīsupi eseva nayo. Takkolajātiphalādīhi alaṅkaritvā piṇḍapātaṃ denti, tāni uddharitvā dhovitvā yāvajīvaṃ paribhuñjitabbāni. Yāguyaṃ pakkhipitvā dinnasiṅgiverādīsupi telādīsu pakkhipitvā dinnalaṭṭhimadhukādīsupi eseva nayo. Evaṃ yaṃ yaṃ asambhinnarasaṃ hoti, taṃ taṃ ekato paṭiggahitampi yathā suddhaṃ hoti, tathā dhovitvā tacchetvā vā tassa tassa kālassa vasena paribhuñjituṃ vaṭṭati. Sace sambhinnarasaṃ hoti saṃsaṭṭhaṃ, na vaṭṭati.
ਇਤਿ ਪਾਲ਼ਿਮੁਤ੍ਤਕવਿਨਯવਿਨਿਚ੍ਛਯਸਙ੍ਗਹੇ
Iti pāḷimuttakavinayavinicchayasaṅgahe
ਕਾਲਿਕવਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ।
Kālikavinicchayakathā samattā.
