| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ជាតក-អដ្ឋកថា • Jātaka-aṭṭhakathā |
[៣២៧] ៧. កាកវតីជាតកវណ្ណនា
[327] 7. Kākavatījātakavaṇṇanā
វាតិ ចាយំ តតោ គន្ធោតិ ឥទំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ឯកំ ឧក្កណ្ឋិតភិក្ខុំ អារព្ភ កថេសិ។ តទា ហិ សត្ថា តំ ភិក្ខុំ ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ ភិក្ខុ ឧក្កណ្ឋិតោសី’’តិ បុច្ឆិ។ ‘‘សច្ចំ, ភន្តេ’’តិ។ ‘‘កស្មា ឧក្កណ្ឋិតោសី’’តិ? ‘‘កិលេសវសេន, ភន្តេ’’តិ។ ‘‘ភិក្ខុ មាតុគាមោ នាម អរក្ខិយោ, ន សក្កា រក្ខិតុំ, បោរាណកបណ្ឌិតា បន មាតុគាមំ មហាសមុទ្ទមជ្ឈេ សិម្ពលិរុក្ខវិមានេ វសាបេន្តាបិ រក្ខិតុំ នាសក្ខិំសូ’’តិ វត្វា អតីតំ អាហរិ។
Vāti cāyaṃ tato gandhoti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi. Tadā hi satthā taṃ bhikkhuṃ ‘‘saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī’’ti pucchi. ‘‘Saccaṃ, bhante’’ti. ‘‘Kasmā ukkaṇṭhitosī’’ti? ‘‘Kilesavasena, bhante’’ti. ‘‘Bhikkhu mātugāmo nāma arakkhiyo, na sakkā rakkhituṃ, porāṇakapaṇḍitā pana mātugāmaṃ mahāsamuddamajjhe simbalirukkhavimāne vasāpentāpi rakkhituṃ nāsakkhiṃsū’’ti vatvā atītaṃ āhari.
អតីតេ ពារាណសិយំ ព្រហ្មទត្តេ រជ្ជំ ការេន្តេ ពោធិសត្តោ តស្ស អគ្គមហេសិយា កុច្ឆិស្មិំ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តោ បិតុ អច្ចយេន រជ្ជំ ការេសិ។ កាកវតី នាមស្ស អគ្គមហេសី អហោសិ អភិរូបា ទេវច្ឆរា វិយ។ អយមេត្ថ សង្ខេបោ , វិត្ថារតោ បន អតីតវត្ថុ កុណាលជាតកេ (ជា. ២.២១.កុណាលជាតក) អាវិ ភវិស្សតិ។ តទា បនេកោ សុបណ្ណរាជា មនុស្សវេសេន អាគន្ត្វា រញ្ញា សហ ជូតំ កីឡន្តោ កាកវតិយា អគ្គមហេសិយា បដិពទ្ធចិត្តោ តំ អាទាយ សុបណ្ណភវនំ នេត្វា តាយ សទ្ធិំ អភិរមិ។ រាជា ទេវិំ អបស្សន្តោ នដកុវេរំ នាម គន្ធព្ពំ ‘‘ត្វំ វិចិនាហិ ន’’ន្តិ អាហ។ សោ តំ សុបណ្ណរាជានំ បរិគ្គហេត្វា ឯកស្មិំ សរេ ឯរកវនេ និបជ្ជិត្វា តតោ សុបណ្ណស្ស គមនកាលេ បត្តន្តរេ និសីទិត្វា សុបណ្ណភវនំ បត្វា បត្តន្តរតោ និក្ខមិត្វា តាយ សទ្ធិំ កិលេសសំសគ្គំ កត្វា បុន តស្សេវ បត្តន្តរេ និសិន្នោ អាគន្ត្វា សុបណ្ណស្ស រញ្ញា សទ្ធិំ ជូតកីឡនកាលេ អត្តនោ វីណំ គហេត្វា ជូតមណ្ឌលំ គន្ត្វា រញ្ញោ សន្តិកេ ឋិតោ គីតវសេន បឋមំ គាថមាហ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto tassa aggamahesiyā kucchismiṃ nibbattitvā vayappatto pitu accayena rajjaṃ kāresi. Kākavatī nāmassa aggamahesī ahosi abhirūpā devaccharā viya. Ayamettha saṅkhepo , vitthārato pana atītavatthu kuṇālajātake (jā. 2.21.kuṇālajātaka) āvi bhavissati. Tadā paneko supaṇṇarājā manussavesena āgantvā raññā saha jūtaṃ kīḷanto kākavatiyā aggamahesiyā paṭibaddhacitto taṃ ādāya supaṇṇabhavanaṃ netvā tāya saddhiṃ abhirami. Rājā deviṃ apassanto naṭakuveraṃ nāma gandhabbaṃ ‘‘tvaṃ vicināhi na’’nti āha. So taṃ supaṇṇarājānaṃ pariggahetvā ekasmiṃ sare erakavane nipajjitvā tato supaṇṇassa gamanakāle pattantare nisīditvā supaṇṇabhavanaṃ patvā pattantarato nikkhamitvā tāya saddhiṃ kilesasaṃsaggaṃ katvā puna tasseva pattantare nisinno āgantvā supaṇṇassa raññā saddhiṃ jūtakīḷanakāle attano vīṇaṃ gahetvā jūtamaṇḍalaṃ gantvā rañño santike ṭhito gītavasena paṭhamaṃ gāthamāha –
១០៥.
105.
‘‘វាតិ ចាយំ តតោ គន្ធោ, យត្ថ មេ វសតី បិយា;
‘‘Vāti cāyaṃ tato gandho, yattha me vasatī piyā;
ទូរេ ឥតោ ហិ កាកវតី, យត្ថ មេ និរតោ មនោ’’តិ។
Dūre ito hi kākavatī, yattha me nirato mano’’ti.
តត្ថ គន្ធោតិ តស្សា ទិព្ពគន្ធវិលិត្តាយ សរីរគន្ធោ។ យត្ថ មេតិ យត្ថ សុបណ្ណភវនេ មម បិយា វសតិ, តតោ ឥមិនា សទ្ធិំ កតកាយសំសគ្គាយ តស្សា ឥមស្ស កាយេន សទ្ធិំ អាគតោ គន្ធោ វាយតីតិ អធិប្បាយោ។ ទូរេ ឥតោតិ ឥមម្ហា ឋានា ទូរេ។ ហិ-ការោ និបាតមត្តោ។ កាកវតីតិ កាកវតី ទេវី។ យត្ថ មេតិ យស្សា ឧបរិ មម មនោ និរតោ។
Tattha gandhoti tassā dibbagandhavilittāya sarīragandho. Yattha meti yattha supaṇṇabhavane mama piyā vasati, tato iminā saddhiṃ katakāyasaṃsaggāya tassā imassa kāyena saddhiṃ āgato gandho vāyatīti adhippāyo. Dūre itoti imamhā ṭhānā dūre. Hi-kāro nipātamatto. Kākavatīti kākavatī devī. Yattha meti yassā upari mama mano nirato.
តំ សុត្វា សុបណ្ណោ ទុតិយំ គាថមាហ –
Taṃ sutvā supaṇṇo dutiyaṃ gāthamāha –
១០៦.
106.
‘‘កថំ សមុទ្ទមតរី, កថំ អតរិ កេបុកំ;
‘‘Kathaṃ samuddamatarī, kathaṃ atari kepukaṃ;
កថំ សត្ត សមុទ្ទានិ, កថំ សិម្ពលិមារុហី’’តិ។
Kathaṃ satta samuddāni, kathaṃ simbalimāruhī’’ti.
តស្សត្ថោ – ត្វំ ឥមំ ជម្ពុទីបសមុទ្ទំ តស្ស បរតោ កេបុកំ នាម នទិំ បព្ពតន្តរេសុ ឋិតានិ សត្ត សមុទ្ទានិ ច កថំ អតរិ, កេនុបាយេន តិណ្ណោ សត្ត សមុទ្ទានិ អតិក្កមិត្វា ឋិតំ អម្ហាកំ ភវនំ សិម្ពលិរុក្ខញ្ច កថំ អារុហីតិ។
Tassattho – tvaṃ imaṃ jambudīpasamuddaṃ tassa parato kepukaṃ nāma nadiṃ pabbatantaresu ṭhitāni satta samuddāni ca kathaṃ atari, kenupāyena tiṇṇo satta samuddāni atikkamitvā ṭhitaṃ amhākaṃ bhavanaṃ simbalirukkhañca kathaṃ āruhīti.
តំ សុត្វា នដកុវេរោ តតិយំ គាថមាហ –
Taṃ sutvā naṭakuvero tatiyaṃ gāthamāha –
១០៧.
107.
‘‘តយា សមុទ្ទមតរិំ, តយា អតរិ កេបុកំ;
‘‘Tayā samuddamatariṃ, tayā atari kepukaṃ;
តយា សត្ត សមុទ្ទានិ, តយា សិម្ពលិមារុហិ’’ន្តិ។
Tayā satta samuddāni, tayā simbalimāruhi’’nti.
តត្ថ តយាតិ តយា ករណភូតេន តវ បត្តន្តរេ និសិន្នោ អហំ សព្ពមេតំ អកាសិន្តិ អត្ថោ។
Tattha tayāti tayā karaṇabhūtena tava pattantare nisinno ahaṃ sabbametaṃ akāsinti attho.
តតោ សុបណ្ណរាជា ចតុត្ថំ គាថមាហ –
Tato supaṇṇarājā catutthaṃ gāthamāha –
១០៨.
108.
‘‘ធិរត្ថុ មំ មហាកាយំ, ធិរត្ថុ មំ អចេតនំ;
‘‘Dhiratthu maṃ mahākāyaṃ, dhiratthu maṃ acetanaṃ;
យត្ថ ជាយាយហំ ជារំ, អាវហាមិ វហាមិ ចា’’តិ។
Yattha jāyāyahaṃ jāraṃ, āvahāmi vahāmi cā’’ti.
តត្ថ ធិរត្ថុ មន្តិ អត្តានំ គរហន្តោ អាហ។ អចេតនន្តិ មហាសរីរតាយ លហុភាវគរុភាវស្ស អជាននតាយ អចេតនំ។ យត្ថាតិ យស្មា។ ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – យស្មា អហំ អត្តនោ ជាយាយ ជារំ ឥមំ គន្ធព្ពំ បត្តន្តរេ និសិន្នំ អានេន្តោ អាវហាមិ នេន្តោ ច វហាមិ, តស្មា ធិរត្ថុ មន្តិ។ សោ តំ អានេត្វា ពារាណសិរញ្ញោ ទត្វា បុន នគរំ នាគមាសិ។
Tattha dhiratthu manti attānaṃ garahanto āha. Acetananti mahāsarīratāya lahubhāvagarubhāvassa ajānanatāya acetanaṃ. Yatthāti yasmā. Idaṃ vuttaṃ hoti – yasmā ahaṃ attano jāyāya jāraṃ imaṃ gandhabbaṃ pattantare nisinnaṃ ānento āvahāmi nento ca vahāmi, tasmā dhiratthu manti. So taṃ ānetvā bārāṇasirañño datvā puna nagaraṃ nāgamāsi.
សត្ថា ឥមំ ធម្មទេសនំ អាហរិត្វា សច្ចានិ បកាសេត្វា ជាតកំ សមោធានេសិ, សច្ចបរិយោសានេ ឧក្កណ្ឋិតភិក្ខុ សោតាបត្តិផលេ បតិដ្ឋហិ។ តទា នដកុវេរោ ឧក្កណ្ឋិតភិក្ខុ អហោសិ, រាជា បន អហមេវ អហោសិន្តិ។
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi. Tadā naṭakuvero ukkaṇṭhitabhikkhu ahosi, rājā pana ahameva ahosinti.
កាកវតីជាតកវណ្ណនា សត្តមា។
Kākavatījātakavaṇṇanā sattamā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ជាតកបាឡិ • Jātakapāḷi / ៣២៧. កាកវតីជាតកំ • 327. Kākavatījātakaṃ
