| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បញ្ចបករណ-អដ្ឋកថា • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā |
៦. ឈានសង្កន្តិកថាវណ្ណនា
6. Jhānasaṅkantikathāvaṇṇanā
៨១៣-៨១៦. ឥទានិ ឈានសង្កន្តិកថា នាម ហោតិ។ តត្ថ យេសំ ‘‘ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ, វិតក្កវិចារានំ វូបសមា ទុតិយំ ឈានំ, តតិយំ ឈានំ, ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតី’’តិ (សំ. និ. ៥.៩២៣-៩៣៤) ឥមំ បដិបាដិទេសនំ និស្សាយ ‘‘តស្ស តស្ស ឈានស្ស ឧបចារប្បវត្តិំ វិនាវ ឈានា ឈានំ សង្កមតី’’តិ លទ្ធិ, សេយ្យថាបិ មហិសាសកានញ្ចេវ ឯកច្ចានញ្ច អន្ធកានំ; តេ សន្ធាយ បុច្ឆា សកវាទិស្ស, បដិញ្ញា ឥតរស្ស។ អថ នំ ‘‘យទិ តេ ទុតិយជ្ឈានូបចារំ អប្បត្វា ឧប្បដិបាដិយា បឋមជ្ឈានា ទុតិយជ្ឈានមេវ សង្កមតិ, បឋមតោ តតិយំ, ទុតិយតោ ចតុត្ថម្បិ សង្កមេយ្យា’’តិ ចោទេតុំ បឋមា ឈានាតិអាទិមាហ។ យា បឋមស្សាតិអាទិ ‘‘យទិ បឋមតោ អនន្តរំ ទុតិយំ, ទុតិយាទីហិ វា តតិយាទីនិ សមាបជ្ជតិ, ឯកាវជ្ជនេន សមាបជ្ជេយ្យា’’តិ ចោទនត្ថំ វុត្តំ។ កាមេ អាទីនវតោតិ បឋមំ កាមេ អាទីនវតោ មនសិ ករោតោ បច្ឆា ឧប្បជ្ជតិ។ ឈានក្ខណេ បនេស និមិត្តមេវ មនសិ ករោតិ។ តញ្ញេវ បឋមន្តិ ‘‘យទិ បុរិមជវនតោ បច្ឆិមជវនំ វិយ អនន្តរំ ឧប្បជ្ជេយ្យ, ឋបេត្វា បុរិមបច្ឆិមភាវំ លក្ខណតោ តញ្ញេវ តំ ភវេយ្យា’’តិ ចោទេតុំ បុច្ឆតិ។ ឥមិនា ឧបាយេន សព្ពត្ថ អត្ថោ វេទិតព្ពោ។ វិវិច្ចេវ កាមេហីតិអាទីហិ បដិបាដិយា ឈានានំ ទេសិតភាវំ ទីបេតិ, ន អនន្តរុប្បត្តិំ, តស្មា អសាធកន្តិ។
813-816. Idāni jhānasaṅkantikathā nāma hoti. Tattha yesaṃ ‘‘idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, vitakkavicārānaṃ vūpasamā dutiyaṃ jhānaṃ, tatiyaṃ jhānaṃ, catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharatī’’ti (saṃ. ni. 5.923-934) imaṃ paṭipāṭidesanaṃ nissāya ‘‘tassa tassa jhānassa upacārappavattiṃ vināva jhānā jhānaṃ saṅkamatī’’ti laddhi, seyyathāpi mahisāsakānañceva ekaccānañca andhakānaṃ; te sandhāya pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Atha naṃ ‘‘yadi te dutiyajjhānūpacāraṃ appatvā uppaṭipāṭiyā paṭhamajjhānā dutiyajjhānameva saṅkamati, paṭhamato tatiyaṃ, dutiyato catutthampi saṅkameyyā’’ti codetuṃ paṭhamā jhānātiādimāha. Yā paṭhamassātiādi ‘‘yadi paṭhamato anantaraṃ dutiyaṃ, dutiyādīhi vā tatiyādīni samāpajjati, ekāvajjanena samāpajjeyyā’’ti codanatthaṃ vuttaṃ. Kāme ādīnavatoti paṭhamaṃ kāme ādīnavato manasi karoto pacchā uppajjati. Jhānakkhaṇe panesa nimittameva manasi karoti. Taññeva paṭhamanti ‘‘yadi purimajavanato pacchimajavanaṃ viya anantaraṃ uppajjeyya, ṭhapetvā purimapacchimabhāvaṃ lakkhaṇato taññeva taṃ bhaveyyā’’ti codetuṃ pucchati. Iminā upāyena sabbattha attho veditabbo. Vivicceva kāmehītiādīhi paṭipāṭiyā jhānānaṃ desitabhāvaṃ dīpeti, na anantaruppattiṃ, tasmā asādhakanti.
ឈានសង្កន្តិកថាវណ្ណនា។
Jhānasaṅkantikathāvaṇṇanā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / អភិធម្មបិដក • Abhidhammapiṭaka / កថាវត្ថុបាឡិ • Kathāvatthupāḷi / (១៨២) ៦. ឈានសង្កន្តិកថា • (182) 6. Jhānasaṅkantikathā
ដីកា • Tīkā / អភិធម្មបិដក (ដីកា) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / បញ្ចបករណ-មូលដីកា • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā / ៦. ឈានសង្កន្តិកថាវណ្ណនា • 6. Jhānasaṅkantikathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / អភិធម្មបិដក (ដីកា) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / បញ្ចបករណ-អនុដីកា • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā / ៦. ឈានសង្កន្តិកថាវណ្ណនា • 6. Jhānasaṅkantikathāvaṇṇanā
