| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មហានិទ្ទេសបាឡិ • Mahāniddesapāḷi |
៦. ជរាសុត្តនិទ្ទេសោ
6. Jarāsuttaniddeso
អថ ជរាសុត្តនិទ្ទេសំ វក្ខតិ –
Atha jarāsuttaniddesaṃ vakkhati –
៣៩.
39.
យោ ចេបិ អតិច្ច ជីវតិ, អថ ខោ សោ ជរសាបិ មិយ្យតិ។
Yo cepi aticca jīvati, atha kho so jarasāpi miyyati.
អប្បំ វត ជីវិតំ ឥទន្តិ។ ជីវិតន្តិ អាយុ ឋិតិ យបនា យាបនា ឥរិយនា វត្តនា បាលនា ជីវិតំ ជីវិតិន្ទ្រិយំ។ អបិ ច, ទ្វីហិ ការណេហិ អប្បកំ ជីវិតំ ថោកំ ជីវិតំ – ឋិតិបរិត្តតាយ វា អប្បកំ ជីវិតំ, សរសបរិត្តតាយ វា អប្បកំ ជីវិតំ។ កថំ ឋិតិបរិត្តតាយ វា អប្បកំ ជីវិតំ? អតីតេ ចិត្តក្ខណេ ជីវិត្ថ, ន ជីវតិ ន ជីវិស្សតិ; អនាគតេ ចិត្តក្ខណេ ជីវិស្សតិ, ន ជីវតិ ន ជីវិត្ថ; បច្ចុប្បន្នេ ចិត្តក្ខណេ ជីវតិ, ន ជីវិត្ថ ន ជីវិស្សតិ។
Appaṃ vata jīvitaṃ idanti. Jīvitanti āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṃ jīvitindriyaṃ. Api ca, dvīhi kāraṇehi appakaṃ jīvitaṃ thokaṃ jīvitaṃ – ṭhitiparittatāya vā appakaṃ jīvitaṃ, sarasaparittatāya vā appakaṃ jīvitaṃ. Kathaṃ ṭhitiparittatāya vā appakaṃ jīvitaṃ? Atīte cittakkhaṇe jīvittha, na jīvati na jīvissati; anāgate cittakkhaṇe jīvissati, na jīvati na jīvittha; paccuppanne cittakkhaṇe jīvati, na jīvittha na jīvissati.
‘‘ជីវិតំ អត្តភាវោ ច, សុខទុក្ខា ច កេវលា;
‘‘Jīvitaṃ attabhāvo ca, sukhadukkhā ca kevalā;
ឯកចិត្តសមាយុត្តា, លហុសោ វត្តតេ ខណោ។
Ekacittasamāyuttā, lahuso vattate khaṇo.
‘‘ចុល្លាសីតិសហស្សានិ, កប្បា តិដ្ឋន្តិ យេ មរូ;
‘‘Cullāsītisahassāni, kappā tiṭṭhanti ye marū;
‘‘យេ និរុទ្ធា មរន្តស្ស, តិដ្ឋមានស្ស វា ឥធ;
‘‘Ye niruddhā marantassa, tiṭṭhamānassa vā idha;
សព្ពេបិ សទិសា ខន្ធា, គតា អប្បដិសន្ធិកា។
Sabbepi sadisā khandhā, gatā appaṭisandhikā.
‘‘អនន្តរា ច យេ ភគ្គា, យេ ច ភគ្គា អនាគតា;
‘‘Anantarā ca ye bhaggā, ye ca bhaggā anāgatā;
តទន្តរេ និរុទ្ធានំ, វេសមំ នត្ថិ លក្ខណេ។
Tadantare niruddhānaṃ, vesamaṃ natthi lakkhaṇe.
‘‘អនិព្ពត្តេន ន ជាតោ, បច្ចុប្បន្នេន ជីវតិ;
‘‘Anibbattena na jāto, paccuppannena jīvati;
ចិត្តភគ្គា មតោ លោកោ, បញ្ញត្តិ បរមត្ថិយា។
Cittabhaggā mato loko, paññatti paramatthiyā.
‘‘យថា និន្នា បវត្តន្តិ, ឆន្ទេន បរិណាមិតា;
‘‘Yathā ninnā pavattanti, chandena pariṇāmitā;
អច្ឆិន្នធារា វត្តន្តិ, សឡាយតនបច្ចយា។
Acchinnadhārā vattanti, saḷāyatanapaccayā.
‘‘អនិធានគតា ភគ្គា, បុញ្ជោ នត្ថិ អនាគតេ;
‘‘Anidhānagatā bhaggā, puñjo natthi anāgate;
និព្ពត្តា យេ ច តិដ្ឋន្តិ, អារគ្គេ សាសបូបមា។
Nibbattā ye ca tiṭṭhanti, āragge sāsapūpamā.
‘‘និព្ពត្តានញ្ច ធម្មានំ, ភង្គោ នេសំ បុរក្ខតោ;
‘‘Nibbattānañca dhammānaṃ, bhaṅgo nesaṃ purakkhato;
បលោកធម្មា តិដ្ឋន្តិ, បុរាណេហិ អមិស្សិតា។
Palokadhammā tiṭṭhanti, purāṇehi amissitā.
‘‘អទស្សនតោ អាយន្តិ, ភង្គា គច្ឆន្តិ ទស្សនំ;
‘‘Adassanato āyanti, bhaṅgā gacchanti dassanaṃ;
វិជ្ជុប្បាទោវ អាកាសេ, ឧប្បជ្ជន្តិ វយន្តិ ចា’’តិ។
Vijjuppādova ākāse, uppajjanti vayanti cā’’ti.
ឯវំ ឋិតិបរិត្តតាយ អប្បកំ ជីវិតំ។
Evaṃ ṭhitiparittatāya appakaṃ jīvitaṃ.
កថំ សរសបរិត្តតាយ អប្បកំ ជីវិតំ? អស្សាសូបនិពទ្ធំ 5 ជីវិតំ, បស្សាសូបនិពទ្ធំ ជីវិតំ, អស្សាសបស្សាសូបនិពទ្ធំ ជីវិតំ, មហាភូតូបនិពទ្ធំ ជីវិតំ, កពឡីការាហារូបនិពទ្ធំ ជីវិតំ, ឧស្មូបនិពទ្ធំ ជីវិតំ, វិញ្ញាណូបនិពទ្ធំ ជីវិតំ។ មូលម្បិ ឥមេសំ ទុព្ពលំ, បុព្ពហេតូបិ ឥមេសំ ទុព្ពលា, យេ បច្ចយា តេបិ ទុព្ពលា, យេបិ បភាវិកា តេបិ ទុព្ពលា, សហភូបិ ឥមេសំ ទុព្ពលា, សម្បយោគាបិ ឥមេសំ ទុព្ពលា, សហជាបិ ឥមេសំ ទុព្ពលា, យាបិ បយោជិកា សាបិ ទុព្ពលា។ អញ្ញមញ្ញំ ឥមេ និច្ចទុព្ពលា, អញ្ញមញ្ញំ អនវដ្ឋិតា ឥមេ។ អញ្ញមញ្ញំ បរិបាតយន្តិ ឥមេ, អញ្ញមញ្ញស្ស ហិ នត្ថិ តាយិតា, ន ចាបិ ឋបេន្តិ អញ្ញមញ្ញំ ឥមេ។ យោបិ និព្ពត្តកោ សោ ន វិជ្ជតិ។
Kathaṃ sarasaparittatāya appakaṃ jīvitaṃ? Assāsūpanibaddhaṃ 6 jīvitaṃ, passāsūpanibaddhaṃ jīvitaṃ, assāsapassāsūpanibaddhaṃ jīvitaṃ, mahābhūtūpanibaddhaṃ jīvitaṃ, kabaḷīkārāhārūpanibaddhaṃ jīvitaṃ, usmūpanibaddhaṃ jīvitaṃ, viññāṇūpanibaddhaṃ jīvitaṃ. Mūlampi imesaṃ dubbalaṃ, pubbahetūpi imesaṃ dubbalā, ye paccayā tepi dubbalā, yepi pabhāvikā tepi dubbalā, sahabhūpi imesaṃ dubbalā, sampayogāpi imesaṃ dubbalā, sahajāpi imesaṃ dubbalā, yāpi payojikā sāpi dubbalā. Aññamaññaṃ ime niccadubbalā, aññamaññaṃ anavaṭṭhitā ime. Aññamaññaṃ paripātayanti ime, aññamaññassa hi natthi tāyitā, na cāpi ṭhapenti aññamaññaṃ ime. Yopi nibbattako so na vijjati.
‘‘ន ច កេនចិ កោចិ ហាយតិ, គន្ធព្ពា ច ឥមេ ហិ សព្ពសោ;
‘‘Na ca kenaci koci hāyati, gandhabbā ca ime hi sabbaso;
បុរិមេហិ បភាវិកា ឥមេ, យេបិ បភាវិកា តេ បុរេ មតា;
Purimehi pabhāvikā ime, yepi pabhāvikā te pure matā;
បុរិមាបិ ច បច្ឆិមាបិ ច, អញ្ញមញ្ញំ ន កទាចិ មទ្ទសំសូ’’តិ។
Purimāpi ca pacchimāpi ca, aññamaññaṃ na kadāci maddasaṃsū’’ti.
ឯវំ សរសបរិត្តតាយ អប្បកំ ជីវិតំ។
Evaṃ sarasaparittatāya appakaṃ jīvitaṃ.
អបិ ច, ចាតុមហារាជិកានំ 7 ទេវានំ ជីវិតំ ឧបាទាយ មនុស្សានំ អប្បកំ ជីវិតំ បរិត្តំ ជីវិតំ ថោកំ ជីវិតំ ខណិកំ ជីវិតំ លហុកំ ជីវិតំ ឥត្តរំ ជីវិតំ អនទ្ធនីយំ ជីវិតំ នចិរដ្ឋិតិកំ ជីវិតំ។ តាវតិំសានំ ទេវានំ…បេ.… យាមានំ ទេវានំ… តុសិតានំ ទេវានំ… និម្មានរតីនំ ទេវានំ… បរនិម្មិតវសវត្តីនំ ទេវានំ… ព្រហ្មកាយិកានំ ទេវានំ ជីវិតំ ឧបាទាយ មនុស្សានំ អប្បកំ ជីវិតំ បរិត្តំ ជីវិតំ ថោកំ ជីវិតំ ខណិកំ ជីវិតំ លហុកំ ជីវិតំ ឥត្តរំ ជីវិតំ អនទ្ធនីយំ ជីវិតំ នចិរដ្ឋិតិកំ ជីវិតំ។ វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា – ‘‘អប្បមិទំ, ភិក្ខវេ, មនុស្សានំ អាយុ, គមនិយោ សម្បរាយោ, មន្តាយ ពោទ្ធព្ពំ, កត្តព្ពំ កុសលំ, ចរិតព្ពំ ព្រហ្មចរិយំ, នត្ថិ ជាតស្ស អមរណំ។ យោ, ភិក្ខវេ, ចិរំ ជីវតិ, សោ វស្សសតំ អប្បំ វា ភិយ្យោ។
Api ca, cātumahārājikānaṃ 8 devānaṃ jīvitaṃ upādāya manussānaṃ appakaṃ jīvitaṃ parittaṃ jīvitaṃ thokaṃ jīvitaṃ khaṇikaṃ jīvitaṃ lahukaṃ jīvitaṃ ittaraṃ jīvitaṃ anaddhanīyaṃ jīvitaṃ naciraṭṭhitikaṃ jīvitaṃ. Tāvatiṃsānaṃ devānaṃ…pe… yāmānaṃ devānaṃ… tusitānaṃ devānaṃ… nimmānaratīnaṃ devānaṃ… paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ… brahmakāyikānaṃ devānaṃ jīvitaṃ upādāya manussānaṃ appakaṃ jīvitaṃ parittaṃ jīvitaṃ thokaṃ jīvitaṃ khaṇikaṃ jīvitaṃ lahukaṃ jīvitaṃ ittaraṃ jīvitaṃ anaddhanīyaṃ jīvitaṃ naciraṭṭhitikaṃ jīvitaṃ. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘appamidaṃ, bhikkhave, manussānaṃ āyu, gamaniyo samparāyo, mantāya boddhabbaṃ, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ, natthi jātassa amaraṇaṃ. Yo, bhikkhave, ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo.
‘‘អប្បមាយុ មនុស្សានំ, ហីឡេយ្យ នំ សុបោរិសោ;
‘‘Appamāyu manussānaṃ, hīḷeyya naṃ suporiso;
ចរេយ្យាទិត្តសីសោវ នត្ថិ មច្ចុស្សនាគមោ។
Careyyādittasīsova natthi maccussanāgamo.
‘‘អច្ចយន្តិ អហោរត្តា, ជីវិតំ ឧបរុជ្ឈតិ;
‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;
អាយុ ខិយ្យតិ មច្ចានំ, កុន្នទីនំវ ឱទក’’ន្តិ។
Āyu khiyyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odaka’’nti.
អប្បំ វត ជីវិតំ ឥទំ។
Appaṃ vata jīvitaṃ idaṃ.
ឱរំ វស្សសតាបិ មិយ្យតីតិ។ កលលកាលេបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, អព្ពុទកាលេបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, បេសិកាលេបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, ឃនកាលេបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, បសាខកាលេបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, ជាតមត្តោបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, សូតិឃរេបិ 9 ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, អទ្ធមាសិកោបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, មាសិកោបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, ទ្វេមាសិកោបិ…បេ.… តេមាសិកោបិ… ចតុមាសិកោបិ… បញ្ចមាសិកោបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, ឆមាសិកោបិ… សត្តមាសិកោបិ… អដ្ឋមាសិកោបិ… នវមាសិកោបិ… ទសមាសិកោបិ… សំវច្ឆរិកោបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, ទ្វេវស្សិកោបិ… តិវស្សិកោបិ… ចតុវស្សិកោបិ… បញ្ចវស្សិកោបិ … ឆវស្សិកោបិ… សត្តវស្សិកោបិ… អដ្ឋវស្សិកោបិ… នវវស្សិកោបិ… ទសវស្សិកោបិ… វីសតិវស្សិកោបិ… តិំសវស្សិកោបិ… ចត្តារីសវស្សិកោបិ… បញ្ញាសវស្សិកោបិ… សដ្ឋិវស្សិកោបិ… សត្តតិវស្សិកោបិ… អសីតិវស្សិកោបិ… នវុតិវស្សិកោបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតីតិ – ឱរំ វស្សសតាបិ មិយ្យតិ។
Oraṃ vassasatāpi miyyatīti. Kalalakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, abbudakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, pesikālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, ghanakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, pasākhakālepi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, jātamattopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, sūtigharepi 10 cavati marati antaradhāyati vippalujjati, addhamāsikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, māsikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, dvemāsikopi…pe… temāsikopi… catumāsikopi… pañcamāsikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, chamāsikopi… sattamāsikopi… aṭṭhamāsikopi… navamāsikopi… dasamāsikopi… saṃvaccharikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, dvevassikopi… tivassikopi… catuvassikopi… pañcavassikopi … chavassikopi… sattavassikopi… aṭṭhavassikopi… navavassikopi… dasavassikopi… vīsativassikopi… tiṃsavassikopi… cattārīsavassikopi… paññāsavassikopi… saṭṭhivassikopi… sattativassikopi… asītivassikopi… navutivassikopi cavati marati antaradhāyati vippalujjatīti – oraṃ vassasatāpi miyyati.
យោ ចេបិ អតិច្ច ជីវតីតិ។ យោ វស្សសតំ អតិក្កមិត្វា ជីវតិ សោ ឯកំ វា វស្សំ ជីវតិ, ទ្វេ វា វស្សានិ ជីវតិ, តីណិ វា វស្សានិ ជីវតិ, ចត្តារិ វា វស្សានិ ជីវតិ, បញ្ច វា វស្សានិ ជីវតិ…បេ.… ទស វា វស្សានិ ជីវតិ, វីសតិ វា វស្សានិ ជីវតិ, តិំសំ វា វស្សានិ ជីវតិ, ចត្តារីសំ វា វស្សានិ ជីវតីតិ – យោ ចេបិ អតិច្ច ជីវតិ។ អថ ខោ សោ ជរសាបិ មិយ្យតីតិ។ យទា ជិណ្ណោ ហោតិ វុទ្ធោ មហល្លកោ អទ្ធគតោ វយោអនុប្បត្តោ ខណ្ឌទន្តោ បលិតកេសោ វិលូនំ ខលិតសិរោ 11 វលិនំ តិលកាហតគត្តោ វង្កោ ភោគ្គោ ទណ្ឌបរាយនោ, សោ ជរាយបិ ចវតិ មរតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, នត្ថិ មរណម្ហា មោក្ខោ។
Yocepi aticca jīvatīti. Yo vassasataṃ atikkamitvā jīvati so ekaṃ vā vassaṃ jīvati, dve vā vassāni jīvati, tīṇi vā vassāni jīvati, cattāri vā vassāni jīvati, pañca vā vassāni jīvati…pe… dasa vā vassāni jīvati, vīsati vā vassāni jīvati, tiṃsaṃ vā vassāni jīvati, cattārīsaṃ vā vassāni jīvatīti – yo cepi aticca jīvati. Atha kho so jarasāpi miyyatīti. Yadā jiṇṇo hoti vuddho mahallako addhagato vayoanuppatto khaṇḍadanto palitakeso vilūnaṃ khalitasiro 12 valinaṃ tilakāhatagatto vaṅko bhoggo daṇḍaparāyano, so jarāyapi cavati marati antaradhāyati vippalujjati, natthi maraṇamhā mokkho.
ឯវំ ជាតាន មច្ចានំ, និច្ចំ មរណតោ ភយំ។
Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇato bhayaṃ.
‘‘យថាបិ កុម្ភការស្ស, កតា មត្តិកភាជនា;
‘‘Yathāpi kumbhakārassa, katā mattikabhājanā;
សព្ពេ ភេទនបរិយន្តា, ឯវំ មច្ចាន ជីវិតំ។
Sabbe bhedanapariyantā, evaṃ maccāna jīvitaṃ.
‘‘ទហរា ច មហន្តា ច, យេ ពាលា យេ ច បណ្ឌិតា;
‘‘Daharā ca mahantā ca, ye bālā ye ca paṇḍitā;
សព្ពេ មច្ចុវសំ យន្តិ, សព្ពេ មច្ចុបរាយនា។
Sabbe maccuvasaṃ yanti, sabbe maccuparāyanā.
‘‘តេសំ មច្ចុបរេតានំ, គច្ឆតំ បរលោកតោ;
‘‘Tesaṃ maccuparetānaṃ, gacchataṃ paralokato;
ន បិតា តាយតេ បុត្តំ, ញាតី វា បន ញាតកេ។
Na pitā tāyate puttaṃ, ñātī vā pana ñātake.
‘‘បេក្ខតញ្ញេវ ញាតីនំ, បស្ស លាលប្បតំ បុថុ;
‘‘Pekkhataññeva ñātīnaṃ, passa lālappataṃ puthu;
ឯកមេកោវ មច្ចានំ, គោវជ្ឈោ វិយ និយ្យតិ;
Ekamekova maccānaṃ, govajjho viya niyyati;
ឯវមព្ភាហតោ លោកោ, មច្ចុនា ច ជរាយ ចា’’តិ។
Evamabbhāhato loko, maccunā ca jarāya cā’’ti.
អថ ខោ សោ ជរសាបិ មិយ្យតិ។
Atha kho so jarasāpi miyyati.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘អប្បំ វត ជីវិតំ ឥទំ, ឱរំ វស្សសតាបិ មិយ្យតិ;
‘‘Appaṃ vata jīvitaṃ idaṃ, oraṃ vassasatāpi miyyati;
យោ ចេបិ អតិច្ច ជីវតិ, អថ ខោ សោ ជរសាបិ មិយ្យតី’’តិ។
Yo cepi aticca jīvati, atha kho so jarasāpi miyyatī’’ti.
៤០.
40.
សោចន្តិ ជនា មមាយិតេ, ន ហិ សន្តិ និច្ចា បរិគ្គហា;
Socantijanā mamāyite, na hi santi niccā pariggahā;
វិនាភាវំ សន្តមេវិទំ, ឥតិ ទិស្វា នាគារមាវសេ។
Vinābhāvaṃ santamevidaṃ, iti disvā nāgāramāvase.
សោចន្តិ ជនា មមាយិតេតិ។ ជនាតិ ខត្តិយា ច ព្រាហ្មណា ច វេស្សា ច សុទ្ទា ច គហដ្ឋា ច បព្ពជិតា ច ទេវា ច មនុស្សា ច។ មមត្តាតិ ទ្វេ មមត្តា – តណ្ហាមមត្តញ្ច ទិដ្ឋិមមត្តញ្ច…បេ.… ឥទំ តណ្ហាមមត្តំ…បេ.… ឥទំ ទិដ្ឋិមមត្តំ។ មមាយិតំ វត្ថុំ អច្ឆេទសង្កិនោបិ សោចន្តិ, អច្ឆិជ្ជន្តេបិ សោចន្តិ, អច្ឆិន្នេបិ សោចន្តិ។ មមាយិតំ វត្ថុំ វិបរិណាមសង្កិនោបិ សោចន្តិ, វិបរិណាមន្តេបិ សោចន្តិ, វិបរិណតេបិ សោចន្តិ កិលមន្តិ បរិទេវន្តិ ឧរត្តាឡិំ កន្ទន្តិ សម្មោហំ អាបជ្ជន្តីតិ – សោចន្តិ ជនា មមាយិតេ។
Socanti janā mamāyiteti. Janāti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca. Mamattāti dve mamattā – taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca…pe… idaṃ taṇhāmamattaṃ…pe… idaṃ diṭṭhimamattaṃ. Mamāyitaṃ vatthuṃ acchedasaṅkinopi socanti, acchijjantepi socanti, acchinnepi socanti. Mamāyitaṃ vatthuṃ vipariṇāmasaṅkinopi socanti, vipariṇāmantepi socanti, vipariṇatepi socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṃ kandanti sammohaṃ āpajjantīti – socanti janā mamāyite.
ន ហិ សន្តិ និច្ចា បរិគ្គហាតិ។ ទ្វេ បរិគ្គហា – តណ្ហាបរិគ្គហោ ច ទិដ្ឋិបរិគ្គហោ ច…បេ.… អយំ តណ្ហាបរិគ្គហោ…បេ.… អយំ ទិដ្ឋិបរិគ្គហោ។ តណ្ហាបរិគ្គហោ អនិច្ចោ សង្ខតោ បដិច្ចសមុប្បន្នោ ខយធម្មោ វយធម្មោ វិរាគធម្មោ និរោធធម្មោ វិបរិណាមធម្មោ។ ទិដ្ឋិបរិគ្គហោបិ អនិច្ចោ សង្ខតោ បដិច្ចសមុប្បន្នោ ខយធម្មោ វយធម្មោ វិរាគធម្មោ និរោធធម្មោ វិបរិណាមធម្មោ។ វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា – ‘‘បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តំ បរិគ្គហំ យ្វាយំ បរិគ្គហោ និច្ចោ ធុវោ សស្សតោ អវិបរិណាមធម្មោ សស្សតិសមំ តថេវ ឋស្សតី’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’។ ‘‘សាធុ, ភិក្ខវេ! អហម្បិ ខោ ឯតំ, ភិក្ខវេ, បរិគ្គហំ ន សមនុបស្សាមិ, យ្វាយំ បរិគ្គហោ និច្ចោ ធុវោ សស្សតោ អវិបរិណាមធម្មោ សស្សតិសមំ តថេវ ឋស្សតី’’តិ។ បរិគ្គហា និច្ចា ធុវា សស្សតា អវិបរិណាមធម្មា នត្ថិ ន សន្តិ ន សំវិជ្ជន្តិ ន លព្ភន្តីតិ – ន ហិ សន្តិ និច្ចា បរិគ្គហា។
Nahi santi niccā pariggahāti. Dve pariggahā – taṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca…pe… ayaṃ taṇhāpariggaho…pe… ayaṃ diṭṭhipariggaho. Taṇhāpariggaho anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammo. Diṭṭhipariggahopi anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammo vipariṇāmadhammo. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, taṃ pariggahaṃ yvāyaṃ pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Sādhu, bhikkhave! Ahampi kho etaṃ, bhikkhave, pariggahaṃ na samanupassāmi, yvāyaṃ pariggaho nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’’ti. Pariggahā niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā natthi na santi na saṃvijjanti na labbhantīti – na hi santi niccā pariggahā.
វិនាភាវំ សន្តមេវិទន្តិ។ នានាភាវេ វិនាភាវេ អញ្ញថាភាវេ សន្តេ សំវិជ្ជមានេ ឧបលព្ភិយមានេ។ វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា – ‘‘អលំ, អានន្ទ! មា សោចិ មា បរិទេវិ។ ននុ ឯតំ, អានន្ទ, មយា បដិកច្ចេវ 15 អក្ខាតំ – ‘សព្ពេហេវ បិយេហិ មនាបេហិ នានាភាវោ វិនាភាវោ អញ្ញថាភាវោ។ តំ កុតេត្ថ, អានន្ទ, លព្ភា – យំ តំ ជាតំ ភូតំ សង្ខតំ បលោកធម្មំ តំ វត មា បលុជ្ជី’តិ! នេតំ ឋានំ វិជ្ជតិ។ បុរិមានំ បុរិមានំ ខន្ធានំ ធាតូនំ អាយតនានំ វិបរិណាមញ្ញថាភាវា បច្ឆិមា បច្ឆិមា ខន្ធា ច ធាតុយោ ច អាយតនានិ ច បវត្តន្តី’’តិ – វិនាភាវំ សន្តមេវិទំ។
Vinābhāvaṃ santamevidanti. Nānābhāve vinābhāve aññathābhāve sante saṃvijjamāne upalabbhiyamāne. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘alaṃ, ānanda! Mā soci mā paridevi. Nanu etaṃ, ānanda, mayā paṭikacceva 16 akkhātaṃ – ‘sabbeheva piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhāvo aññathābhāvo. Taṃ kutettha, ānanda, labbhā – yaṃ taṃ jātaṃ bhūtaṃ saṅkhataṃ palokadhammaṃ taṃ vata mā palujjī’ti! Netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Purimānaṃ purimānaṃ khandhānaṃ dhātūnaṃ āyatanānaṃ vipariṇāmaññathābhāvā pacchimā pacchimā khandhā ca dhātuyo ca āyatanāni ca pavattantī’’ti – vinābhāvaṃ santamevidaṃ.
ឥតិ ទិស្វា នាគារមាវសេតិ។ ឥតីតិ បទសន្ធិ បទសំសគ្គោ បទបារិបូរី អក្ខរសមវាយោ ព្យញ្ជនសិលិដ្ឋតា បទានុបុព្ពតាបេតំ។ ឥតីតិ ឥតិ ទិស្វា បស្សិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា មមត្តេសូតិ – ឥតិ ទិស្វា។ នាគារមាវសេតិ សព្ពំ ឃរាវាសបលិពោធំ ឆិន្ទិត្វា បុត្តទារបលិពោធំ ឆិន្ទិត្វា ញាតិបលិពោធំ ឆិន្ទិត្វា មិត្តាមច្ចបលិពោធំ ឆិន្ទិត្វា សន្និធិបលិពោធំ ឆិន្ទិត្វា កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិត្វា អកិញ្ចនភាវំ ឧបគន្ត្វា ឯកោ ចរេយ្យ វិហរេយ្យ ឥរិយេយ្យ វត្តេយ្យ បាលេយ្យ យបេយ្យ យាបេយ្យាតិ – ឥតិ ទិស្វា នាគារមាវសេ។
Iti disvā nāgāramāvaseti. Itīti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṃ. Itīti iti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā mamattesūti – iti disvā. Nāgāramāvaseti sabbaṃ gharāvāsapalibodhaṃ chinditvā puttadārapalibodhaṃ chinditvā ñātipalibodhaṃ chinditvā mittāmaccapalibodhaṃ chinditvā sannidhipalibodhaṃ chinditvā kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā akiñcanabhāvaṃ upagantvā eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti – iti disvā nāgāramāvase.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘សោចន្តិ ជនា មមាយិតេ, ន ហិ សន្តិ និច្ចា បរិគ្គហា;
‘‘Socanti janā mamāyite, na hi santi niccā pariggahā;
វិនាភាវំ សន្តមេវិទំ, ឥតិ ទិស្វា នាគារមាវសេ’’តិ។
Vinābhāvaṃ santamevidaṃ, iti disvā nāgāramāvase’’ti.
៤១.
41.
មរណេនបិ តំ បហីយតិ 17 យំ បុរិសោ មមិទន្តិ មញ្ញតិ;
Maraṇenapi taṃ pahīyati18yaṃ puriso mamidanti maññati;
ឯតម្បិ វិទិត្វាន 19 បណ្ឌិតោ, ន មមត្តាយ នមេថ មាមកោ។
Etampividitvāna20paṇḍito, na mamattāya nametha māmako.
មរណេនបិ តំ បហីយតីតិ។ មរណន្តិ យា តេសំ តេសំ សត្តានំ តម្ហា តម្ហា សត្តនិកាយា ចុតិ ចវនតា ភេទោ អន្តរធានំ មច្ចុមរណំ កាលំកិរិយា ខន្ធានំ ភេទោ កឡេវរស្ស និក្ខេបោ ជីវិតិន្ទ្រិយស្សុបច្ឆេទោ។ តន្តិ រូបគតំ វេទនាគតំ សញ្ញាគតំ សង្ខារគតំ វិញ្ញាណគតំ។ បហីយតីតិ បហីយតិ ជហីយតិ វិជហីយតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ។ ភាសិតម្បិ ហេតំ –
Maraṇenapi taṃ pahīyatīti. Maraṇanti yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccumaraṇaṃ kālaṃkiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo. Tanti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ. Pahīyatīti pahīyati jahīyati vijahīyati antaradhāyati vippalujjati. Bhāsitampi hetaṃ –
‘‘បុព្ពេវ មច្ចំ វិជហន្តិ ភោគា, មច្ចោវ នេ បុព្ពតរំ ជហាតិ;
‘‘Pubbeva maccaṃ vijahanti bhogā, maccova ne pubbataraṃ jahāti;
អសស្សតា ភោគិនោ កាមកាមី, តស្មា ន សោចាមហំ សោកកាលេ។
Asassatā bhogino kāmakāmī, tasmā na socāmahaṃ sokakāle.
‘‘ឧទេតិ អាបូរតិ វេតិ ចន្ទោ, អត្តំ គមេត្វាន បលេតិ សូរិយោ;
‘‘Udeti āpūrati veti cando, attaṃ gametvāna paleti sūriyo;
វិទិតា មយា សត្តុក លោកធម្មា, តស្មា ន សោចាមហំ សោកកាលេ’’តិ។
Viditā mayā sattuka lokadhammā, tasmā na socāmahaṃ sokakāle’’ti.
មរណេនបិ តំ បហីយតិ។ យំ បុរិសោ មមិទន្តិ មញ្ញតីតិ។ យន្តិ រូបគតំ វេទនាគតំ សញ្ញាគតំ សង្ខារគតំ វិញ្ញាណគតំ។ បុរិសោតិ សង្ខា សមញ្ញា បញ្ញត្តិ វោហារោ 21 នាមំ នាមកម្មំ នាមធេយ្យំ និរុត្តិ ព្យញ្ជនំ អភិលាបោ។ មមិទន្តិ មញ្ញតីតិ តណ្ហាមញ្ញនាយ មញ្ញតិ, ទិដ្ឋិមញ្ញនាយ មញ្ញតិ, មានមញ្ញនាយ មញ្ញតិ, កិលេសមញ្ញនាយ មញ្ញតិ, ទុច្ចរិតមញ្ញនាយ មញ្ញតិ, បយោគមញ្ញនាយ មញ្ញតិ, វិបាកមញ្ញនាយ មញ្ញតីតិ – យំ បុរិសោ មមិទន្តិ មញ្ញតិ។
Maraṇenapi taṃ pahīyati. Yaṃ puriso mamidanti maññatīti. Yanti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ. Purisoti saṅkhā samaññā paññatti vohāro 22 nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo. Mamidanti maññatīti taṇhāmaññanāya maññati, diṭṭhimaññanāya maññati, mānamaññanāya maññati, kilesamaññanāya maññati, duccaritamaññanāya maññati, payogamaññanāya maññati, vipākamaññanāya maññatīti – yaṃ puriso mamidanti maññati.
ឯតម្បិ វិទិត្វាន បណ្ឌិតោតិ។ ឯតំ អាទីនវំ ញត្វា ជានិត្វា តុលយិត្វា តីរយិត្វា វិភាវយិត្វា វិភូតំ កត្វា មមត្តេសូតិ, ឯតម្បិ វិទិត្វា បណ្ឌិតោ ធីរោ បណ្ឌិតោ បញ្ញវា ពុទ្ធិមា ញាណី វិភាវី មេធាវីតិ – ឯតម្បិ វិទិត្វាន បណ្ឌិតោ។
Etampi viditvāna paṇḍitoti. Etaṃ ādīnavaṃ ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā mamattesūti, etampi viditvā paṇḍito dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti – etampi viditvāna paṇḍito.
ន មមត្តាយ នមេថ មាមកោតិ។ មមត្តាតិ ទ្វេ មមត្តា – តណ្ហាមមត្តញ្ច ទិដ្ឋិមមត្តញ្ច…បេ.… ឥទំ តណ្ហាមមត្តំ…បេ.… ឥទំ ទិដ្ឋិមមត្តំ។ មាមកោតិ ពុទ្ធមាមកោ ធម្មមាមកោ សង្ឃមាមកោ។ សោ ភគវន្តំ មមាយតិ, ភគវា តំ បុគ្គលំ បរិគ្គណ្ហាតិ។ វុត្តញ្ហេតំ ភគវតា – ‘‘យេ តេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ កុហា ថទ្ធា 23 លបា សិង្គី ឧន្នឡា អសមាហិតា, ន មេ តេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ មាមកា; អបគតា ច តេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មា ធម្មវិនយា។ ន ច តេ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជន្តិ។ យេ ច ខោ តេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ និក្កុហា និល្លបា ធីរា អត្ថទ្ធា សុសមាហិតា, តេ ខោ មេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ មាមកា; អនបគតា ច តេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឥមស្មា ធម្មវិនយា។ តេ ច ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជន្តិ’’។
Na mamattāya nametha māmakoti. Mamattāti dve mamattā – taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca…pe… idaṃ taṇhāmamattaṃ…pe… idaṃ diṭṭhimamattaṃ. Māmakoti buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako. So bhagavantaṃ mamāyati, bhagavā taṃ puggalaṃ pariggaṇhāti. Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘ye te, bhikkhave, bhikkhū kuhā thaddhā 24 lapā siṅgī unnaḷā asamāhitā, na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā; apagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā. Na ca te imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti. Ye ca kho te, bhikkhave, bhikkhū nikkuhā nillapā dhīrā atthaddhā susamāhitā, te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā; anapagatā ca te, bhikkhave, bhikkhū imasmā dhammavinayā. Te ca imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti’’.
‘‘កុហា ថទ្ធា លបា សិង្គី, ឧន្នឡា អសមាហិតា;
‘‘Kuhā thaddhā lapā siṅgī, unnaḷā asamāhitā;
ន តេ ធម្មេ វិរូហន្តិ, សម្មាសម្ពុទ្ធទេសិតេ។
Na te dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite.
‘‘និក្កុហា និល្លបា ធីរា, អត្ថទ្ធា សុសមាហិតា;
‘‘Nikkuhā nillapā dhīrā, atthaddhā susamāhitā;
តេ វេ ធម្មេ វិរូហន្តិ, សម្មាសម្ពុទ្ធទេសិតេ’’។
Te ve dhamme virūhanti, sammāsambuddhadesite’’.
ន មមត្តាយ នមេថ មាមកោតិ។ មាមកោ តណ្ហាមមត្តំ បហាយ ទិដ្ឋិមមត្តំ បដិនិស្សជ្ជិត្វា មមត្តាយ ន នមេយ្យ ន ឱនមេយ្យ, ន តំនិន្នោ អស្ស ន តប្បោណោ ន តប្បព្ភារោ ន តទធិមុត្តោ ន តទធិបតេយ្យោតិ – ន មមត្តាយ នមេថ មាមកោ។
Na mamattāya nametha māmakoti. Māmako taṇhāmamattaṃ pahāya diṭṭhimamattaṃ paṭinissajjitvā mamattāya na nameyya na onameyya, na taṃninno assa na tappoṇo na tappabbhāro na tadadhimutto na tadadhipateyyoti – na mamattāya nametha māmako.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘មរណេនបិ តំ បហីយតិ, យំ បុរិសោ មមិទន្តិ មញ្ញតិ;
‘‘Maraṇenapi taṃ pahīyati, yaṃ puriso mamidanti maññati;
ឯតម្បិ វិទិត្វាន បណ្ឌិតោ, ន មមត្តាយ នមេថ មាមកោ’’តិ។
Etampi viditvāna paṇḍito, na mamattāya nametha māmako’’ti.
៤២.
42.
សុបិនេន យថាបិ សង្គតំ, បដិពុទ្ធោ បុរិសោ ន បស្សតិ;
Supinenayathāpi saṅgataṃ, paṭibuddho puriso na passati;
ឯវម្បិ បិយាយិតំ ជនំ, បេតំ កាលង្កតំ 25 ន បស្សតិ។
Evampi piyāyitaṃ janaṃ, petaṃ kālaṅkataṃ26na passati.
សុបិនេន យថាបិ សង្គតន្តិ។ សង្គតំ សមាគតំ សមាហិតំ សន្និបតិតន្តិ – សុបិនេន យថាបិ សង្គតំ។ បដិពុទ្ធោ បុរិសោ ន បស្សតីតិ យថា បុរិសោ សុបិនគតោ ចន្ទំ បស្សតិ, សូរិយំ បស្សតិ, មហាសមុទ្ទំ បស្សតិ, សិនេរុំ បព្ពតរាជានំ បស្សតិ, ហត្ថិំ បស្សតិ, អស្សំ បស្សតិ, រថំ បស្សតិ, បត្តិំ បស្សតិ, សេនាព្យូហំ បស្សតិ, អារាមរាមណេយ្យកំ បស្សតិ, វនរាមណេយ្យកំ…បេ.… ភូមិរាមណេយ្យកំ… បោក្ខរណីរាមណេយ្យកំ បស្សតិ; បដិពុទ្ធោ ន កិញ្ចិ បស្សតីតិ – បដិពុទ្ធោ បុរិសោ ន បស្សតិ។
Supinena yathāpi saṅgatanti. Saṅgataṃ samāgataṃ samāhitaṃ sannipatitanti – supinena yathāpi saṅgataṃ. Paṭibuddhopuriso na passatīti yathā puriso supinagato candaṃ passati, sūriyaṃ passati, mahāsamuddaṃ passati, sineruṃ pabbatarājānaṃ passati, hatthiṃ passati, assaṃ passati, rathaṃ passati, pattiṃ passati, senābyūhaṃ passati, ārāmarāmaṇeyyakaṃ passati, vanarāmaṇeyyakaṃ…pe… bhūmirāmaṇeyyakaṃ… pokkharaṇīrāmaṇeyyakaṃ passati; paṭibuddho na kiñci passatīti – paṭibuddho puriso na passati.
ឯវម្បិ បិយាយិតំ ជនន្តិ។ ឯវន្តិ ឱបម្មសម្បដិបាទនំ។ បិយាយិតំ ជនន្តិ មមាយិតំ ជនំ មាតរំ វា បិតរំ វា ភាតរំ វា ភគិនិំ វា បុត្តំ វា ធីតរំ វា មិត្តំ វា អមច្ចំ វា ញាតិំ វា សាលោហិតំ វាតិ – ឯវម្បិ បិយាយិតំ ជនំ។
Evampi piyāyitaṃ jananti. Evanti opammasampaṭipādanaṃ. Piyāyitaṃ jananti mamāyitaṃ janaṃ mātaraṃ vā pitaraṃ vā bhātaraṃ vā bhaginiṃ vā puttaṃ vā dhītaraṃ vā mittaṃ vā amaccaṃ vā ñātiṃ vā sālohitaṃ vāti – evampi piyāyitaṃ janaṃ.
បេតំ កាលង្កតំ ន បស្សតីតិ។ បេតោ វុច្ចតិ មតោ។ កាលង្កតំ ន បស្សតិ ន ទក្ខតិ នាធិគច្ឆតិ ន វិន្ទតិ ន បដិលភតីតិ – បេតំ កាលង្កតំ ន បស្សតិ។
Petaṃkālaṅkataṃ na passatīti. Peto vuccati mato. Kālaṅkataṃ na passati na dakkhati nādhigacchati na vindati na paṭilabhatīti – petaṃ kālaṅkataṃ na passati.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘សុបិនេន យថាបិ សង្គតំ, បដិពុទ្ធោ បុរិសោ ន បស្សតិ;
‘‘Supinena yathāpi saṅgataṃ, paṭibuddho puriso na passati;
ឯវម្បិ បិយាយិតំ ជនំ, បេតំ កាលង្កតំ ន បស្សតី’’តិ។
Evampi piyāyitaṃ janaṃ, petaṃ kālaṅkataṃ na passatī’’ti.
៤៣.
43.
ទិដ្ឋាបិ សុតាបិ តេ ជនា, យេសំ នាមមិទំ បវុច្ចតិ;
Diṭṭhāpisutāpi te janā, yesaṃ nāmamidaṃ pavuccati;
ទិដ្ឋាបិ សុតាបិ តេ ជនាតិ។ ទិដ្ឋាតិ យេ ចក្ខុវិញ្ញាណាភិសម្ភូតា។ សុតាតិ យេ សោតវិញ្ញាណាភិសម្ភូតា ។ តេ ជនាតិ ខត្តិយា ច ព្រាហ្មណា ច វេស្សា ច សុទ្ទា ច គហដ្ឋា ច បព្ពជិតា ច ទេវា ច មនុស្សា ចាតិ – ទិដ្ឋាបិ សុតាបិ តេ ជនា។
Diṭṭhāpi sutāpi te janāti. Diṭṭhāti ye cakkhuviññāṇābhisambhūtā. Sutāti ye sotaviññāṇābhisambhūtā . Te janāti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā cāti – diṭṭhāpi sutāpi te janā.
យេសំ នាមមិទំ បវុច្ចតីតិ។ យេសន្តិ យេសំ ខត្តិយានំ ព្រាហ្មណានំ វេស្សានំ សុទ្ទានំ គហដ្ឋានំ បព្ពជិតានំ ទេវានំ មនុស្សានំ។ នាមន្តិ សង្ខា សមញ្ញា បញ្ញត្តិ វោហារោ នាមំ នាមកម្មំ នាមធេយ្យំ និរុត្តិ ព្យញ្ជនំ អភិលាបោ។ បវុច្ចតីតិ វុច្ចតិ បវុច្ចតិ កថីយតិ ភណីយតិ ទីបីយតិ វោហរីយតីតិ – យេសំ នាមមិទំ បវុច្ចតិ។
Yesaṃ nāmamidaṃ pavuccatīti. Yesanti yesaṃ khattiyānaṃ brāhmaṇānaṃ vessānaṃ suddānaṃ gahaṭṭhānaṃ pabbajitānaṃ devānaṃ manussānaṃ. Nāmanti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṃ nāmakammaṃ nāmadheyyaṃ nirutti byañjanaṃ abhilāpo. Pavuccatīti vuccati pavuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyatīti – yesaṃ nāmamidaṃ pavuccati.
នាមំយេវាវសិស្សតិ អក្ខេយ្យន្តិ។ រូបគតំ វេទនាគតំ សញ្ញាគតំ សង្ខារគតំ វិញ្ញាណគតំ បហីយតិ ជហីយតិ វិជហីយតិ អន្តរធាយតិ វិប្បលុជ្ជតិ, នាមំយេវាវសិស្សតិ។ អក្ខេយ្យន្តិ។ អក្ខាតុំ កថេតុំ ភណិតុំ ទីបយិតុំ វោហរិតុន្តិ – នាមំ ឯវាវសិស្សតិ អក្ខេយ្យំ។ បេតស្ស ជន្តុនោតិ។ បេតស្សាតិ មតស្ស កាលង្កតស្ស។ ជន្តុនោតិ សត្តស្ស នរស្ស មានវស្ស បោសស្ស បុគ្គលស្ស ជីវស្ស ជាគុស្ស ជន្តុស្ស ឥន្ទគុស្ស មនុជស្សាតិ – បេតស្ស ជន្តុនោ។
Nāmaṃyevāvasissati akkheyyanti. Rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ pahīyati jahīyati vijahīyati antaradhāyati vippalujjati, nāmaṃyevāvasissati. Akkheyyanti. Akkhātuṃ kathetuṃ bhaṇituṃ dīpayituṃ voharitunti – nāmaṃ evāvasissati akkheyyaṃ. Petassa jantunoti. Petassāti matassa kālaṅkatassa. Jantunoti sattassa narassa mānavassa posassa puggalassa jīvassa jāgussa jantussa indagussa manujassāti – petassa jantuno.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘ទិដ្ឋាបិ សុតាបិ តេ ជនា, យេសំ នាមមិទំ បវុច្ចតិ;
‘‘Diṭṭhāpi sutāpi te janā, yesaṃ nāmamidaṃ pavuccati;
នាមំយេវាវសិស្សតិ, អក្ខេយ្យំ បេតស្ស ជន្តុនោ’’តិ។
Nāmaṃyevāvasissati, akkheyyaṃ petassa jantuno’’ti.
៤៤.
44.
សោកប្បរិទេវមច្ឆរំ , ន បជហន្តិ គិទ្ធា មមាយិតេ;
Sokapparidevamaccharaṃ, na pajahanti giddhā mamāyite;
តស្មា មុនយោ បរិគ្គហំ, ហិត្វា អចរិំសុ ខេមទស្សិនោ។
Tasmā munayo pariggahaṃ, hitvā acariṃsu khemadassino.
សោកប្បរិទេវមច្ឆរំ ន បជហន្តិ គិទ្ធា មមាយិតេតិ។ សោកោតិ ញាតិព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស ភោគព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស រោគព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស សីលព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស ទិដ្ឋិព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស អញ្ញតរញ្ញតរេន ព្យសនេន សមន្នាគតស្ស អញ្ញតរញ្ញតរេន ទុក្ខធម្មេន ផុដ្ឋស្ស សោកោ សោចនា សោចិតត្តំ អន្តោសោកោ អន្តោបរិសោកោ អន្តោទាហោ អន្តោបរិទាហោ 29 ចេតសោ បរិជ្ឈាយនា ទោមនស្សំ សោកសល្លំ។ បរិទេវោតិ ញាតិព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស…បេ.… ទិដ្ឋិព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស អញ្ញតរញ្ញតរេន ព្យសនេន សមន្នាគតស្ស អញ្ញតរញ្ញតរេន ទុក្ខធម្មេន ផុដ្ឋស្ស អាទេវោ បរិទេវោ អាទេវនា បរិទេវនា អាទេវិតត្តំ បរិទេវិតត្តំ វាចា បលាបោ វិប្បលាបោ លាលប្បោ លាលប្បាយនា លាលប្បាយិតត្តំ។ មច្ឆរិយន្តិ បញ្ច មច្ឆរិយានិ – អាវាសមច្ឆរិយំ , កុលមច្ឆរិយំ, លាភមច្ឆរិយំ, វណ្ណមច្ឆរិយំ , ធម្មមច្ឆរិយំ។ យំ ឯវរូបំ មច្ឆរិយំ មច្ឆរាយនា មច្ឆរាយិតត្តំ វេវិច្ឆំ កទរិយំ កដុកញ្ចុកតា អគ្គហិតត្តំ ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ មច្ឆរិយំ។ អបិ ច ខន្ធមច្ឆរិយម្បិ មច្ឆរិយំ, ធាតុមច្ឆរិយម្បិ មច្ឆរិយំ, អាយតនមច្ឆរិយម្បិ មច្ឆរិយំ គាហោ – ឥទំ វុច្ចតិ មច្ឆរិយំ។ គេធោ វុច្ចតិ តណ្ហា។ យោ រាគោ សារាគោ…បេ.… អភិជ្ឈា លោភោ អកុសលមូលំ។ មមត្តាតិ ទ្វេ មមត្តា – តណ្ហាមមត្តញ្ច ទិដ្ឋិមមត្តញ្ច …បេ.… ឥទំ តណ្ហាមមត្តំ…បេ.… ឥទំ ទិដ្ឋិមមត្តំ។ មមាយិតំ វត្ថុំ អច្ឆេទសង្កិនោបិ សោចន្តិ, អច្ឆិជ្ជន្តេបិ សោចន្តិ, អច្ឆិន្នេបិ សោចន្តិ, មមាយិតំ វត្ថុំ វិបរិណាមសង្កិនោបិ សោចន្តិ, វិបរិណាមន្តេបិ សោចន្តិ, វិបរិណតេបិ សោចន្តិ, មមាយិតំ វត្ថុំ អច្ឆេទសង្កិនោបិ បរិទេវន្តិ, អច្ឆិជ្ជន្តេបិ បរិទេវន្តិ, អច្ឆិន្នេបិ បរិទេវន្តិ។ មមាយិតំ វត្ថុំ វិបរិណាមសង្កិនោបិ បរិទេវន្តិ, វិបរិណាមន្តេបិ បរិទេវន្តិ, វិបរិណតេបិ បរិទេវន្តិ។ មមាយិតំ វត្ថុំ រក្ខន្តិ គោបេន្តិ បរិគ្គណ្ហន្តិ មមាយន្តិ មច្ឆរាយន្តិ; មមាយិតស្មិំ វត្ថុស្មិំ សោកំ ន ជហន្តិ, បរិទេវំ ន ជហន្តិ, មច្ឆរិយំ ន ជហន្តិ, គេធំ ន ជហន្តិ នប្បជហន្តិ ន វិនោទេន្តិ ន ព្យន្តិំ ករោន្តិ ន អនភាវំ គមេន្តីតិ – សោកប្បរិទេវមច្ឆរំ នប្បជហន្តិ គិទ្ធា មមាយិតេ។
Sokapparidevamaccharaṃ na pajahanti giddhā mamāyiteti. Sokoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko antodāho antoparidāho 30 cetaso parijjhāyanā domanassaṃ sokasallaṃ. Paridevoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa…pe… diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattaṃ. Macchariyanti pañca macchariyāni – āvāsamacchariyaṃ , kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ , dhammamacchariyaṃ. Yaṃ evarūpaṃ macchariyaṃ maccharāyanā maccharāyitattaṃ vevicchaṃ kadariyaṃ kaṭukañcukatā aggahitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati macchariyaṃ. Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṃ, dhātumacchariyampi macchariyaṃ, āyatanamacchariyampi macchariyaṃ gāho – idaṃ vuccati macchariyaṃ. Gedho vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Mamattāti dve mamattā – taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe… idaṃ taṇhāmamattaṃ…pe… idaṃ diṭṭhimamattaṃ. Mamāyitaṃ vatthuṃ acchedasaṅkinopi socanti, acchijjantepi socanti, acchinnepi socanti, mamāyitaṃ vatthuṃ vipariṇāmasaṅkinopi socanti, vipariṇāmantepi socanti, vipariṇatepi socanti, mamāyitaṃ vatthuṃ acchedasaṅkinopi paridevanti, acchijjantepi paridevanti, acchinnepi paridevanti. Mamāyitaṃ vatthuṃ vipariṇāmasaṅkinopi paridevanti, vipariṇāmantepi paridevanti, vipariṇatepi paridevanti. Mamāyitaṃ vatthuṃ rakkhanti gopenti pariggaṇhanti mamāyanti maccharāyanti; mamāyitasmiṃ vatthusmiṃ sokaṃ na jahanti, paridevaṃ na jahanti, macchariyaṃ na jahanti, gedhaṃ na jahanti nappajahanti na vinodenti na byantiṃ karonti na anabhāvaṃ gamentīti – sokapparidevamaccharaṃ nappajahanti giddhā mamāyite.
តស្មា មុនយោ បរិគ្គហំ, ហិត្វា អចរិំសុ ខេមទស្សិនោតិ។ តស្មាតិ តស្មា តំការណា តំហេតុ តប្បច្ចយា តំនិទានា ឯតំ អាទីនវំ សម្បស្សមានា មមត្តេសូតិ – តស្មា។ មុនយោតិ មោនំ វុច្ចតិ ញាណំ។ យា បញ្ញា បជាននា…បេ.… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ។ តេន ញាណេន សមន្នាគតា មុនយោ មោនប្បត្តា។ តីណិ មោនេយ្យានិ – កាយមោនេយ្យំ, វចីមោនេយ្យំ, មនោមោនេយ្យំ…បេ.… សង្គជាលមតិច្ច សោ មុនិ។ បរិគ្គហោតិ ទ្វេ បរិគ្គហា – តណ្ហាបរិគ្គហោ ច ទិដ្ឋិបរិគ្គហោ ច…បេ.… អយំ តណ្ហាបរិគ្គហោ…បេ.… អយំ ទិដ្ឋិបរិគ្គហោ។ មុនយោ តណ្ហាបរិគ្គហំ បរិច្ចជិត្វា ទិដ្ឋិបរិគ្គហំ បដិនិស្សជ្ជិត្វា ចជិត្វា បជហិត្វា វិនោទេត្វា ព្យន្តិំ ករិត្វា អនភាវំ គមេត្វា អចរិំសុ វិហរិំសុ ឥរិយិំសុ វត្តិំសុ បាលិំសុ យបិំសុ យាបិំសុ។ ខេមទស្សិនោតិ ខេមំ វុច្ចតិ អមតំ និព្ពានំ។ យោ សោ សព្ពសង្ខារសមថោ សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គោ តណ្ហក្ខយោ វិរាគោ និរោធោ និព្ពានំ។ ខេមទស្សិនោតិ ខេមទស្សិនោ តាណទស្សិនោ លេណទស្សិនោ សរណទស្សិនោ អភយទស្សិនោ អច្ចុតទស្សិនោ អមតទស្សិនោ និព្ពានទស្សិនោតិ – តស្មា មុនយោ បរិគ្គហំ ហិត្វា អចរិំសុ ខេមទស្សិនោ។
Tasmā munayo pariggahaṃ, hitvā acariṃsu khemadassinoti. Tasmāti tasmā taṃkāraṇā taṃhetu tappaccayā taṃnidānā etaṃ ādīnavaṃ sampassamānā mamattesūti – tasmā. Munayoti monaṃ vuccati ñāṇaṃ. Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Tena ñāṇena samannāgatā munayo monappattā. Tīṇi moneyyāni – kāyamoneyyaṃ, vacīmoneyyaṃ, manomoneyyaṃ…pe… saṅgajālamaticca so muni. Pariggahoti dve pariggahā – taṇhāpariggaho ca diṭṭhipariggaho ca…pe… ayaṃ taṇhāpariggaho…pe… ayaṃ diṭṭhipariggaho. Munayo taṇhāpariggahaṃ pariccajitvā diṭṭhipariggahaṃ paṭinissajjitvā cajitvā pajahitvā vinodetvā byantiṃ karitvā anabhāvaṃ gametvā acariṃsu vihariṃsu iriyiṃsu vattiṃsu pāliṃsu yapiṃsu yāpiṃsu. Khemadassinoti khemaṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Khemadassinoti khemadassino tāṇadassino leṇadassino saraṇadassino abhayadassino accutadassino amatadassino nibbānadassinoti – tasmā munayo pariggahaṃ hitvā acariṃsu khemadassino.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘សោកប្បរិទេវមច្ឆរំ, ន ជហន្តិ គិទ្ធា មមាយិតេ;
‘‘Sokapparidevamaccharaṃ, na jahanti giddhā mamāyite;
តស្មា មុនយោ បរិគ្គហំ, ហិត្វា អចរិំសុ ខេមទស្សិនោ’’តិ។
Tasmā munayo pariggahaṃ, hitvā acariṃsu khemadassino’’ti.
៤៥.
45.
បតិលីនចរស្ស ភិក្ខុនោ, ភជមានស្ស វិវិត្តមាសនំ;
Patilīnacarassa bhikkhuno, bhajamānassa vivittamāsanaṃ;
សាមគ្គិយមាហុ តស្ស តំ, យោ អត្តានំ ភវនេ ន ទស្សយេ។
Sāmaggiyamāhutassa taṃ, yo attānaṃ bhavane na dassaye.
បតិលីនចរស្ស ភិក្ខុនោតិ។ បតិលីនចរា វុច្ចន្តិ សត្ត សេក្ខា 31។ អរហា បតិលីនោ។ កិំការណា បតិលីនចរា វុច្ចន្តិ សត្ត សេក្ខា? តេ តតោ តតោ ចិត្តំ បតិលីនេន្តា បតិកុដេន្តា បតិវដ្ដេន្តា សន្និរុទ្ធន្តា 32 សន្និគ្គណ្ហន្តា សន្និវារេន្តា រក្ខន្តា គោបេន្តា ចរន្តិ វិចរន្តិ វិហរន្តិ ឥរិយន្តិ វត្តេន្តិ បាលេន្តិ យបេន្តិ យាបេន្តិ, ចក្ខុទ្វារេ ចិត្តំ បតិលីនេន្តា បតិកុដេន្តា បតិវដ្ដេន្តា សន្និរុទ្ធន្តា សន្និគ្គណ្ហន្តា សន្និវារេន្តា រក្ខន្តា គោបេន្តា ចរន្តិ វិចរន្តិ វិហរន្តិ ឥរិយន្តិ វត្តេន្តិ បាលេន្តិ យបេន្តិ យាបេន្តិ, សោតទ្វារេ ចិត្តំ…បេ.… ឃានទ្វារេ ចិត្តំ… ជិវ្ហាទ្វារេ ចិត្តំ… កាយទ្វារេ ចិត្តំ… មនោទ្វារេ ចិត្តំ បតិលីនេន្តា បតិកុដេន្តា បតិវដ្ដេន្តា សន្និរុទ្ធន្តា សន្និគ្គណ្ហន្តា សន្និវារេន្តា រក្ខន្តា គោបេន្តា ចរន្តិ វិចរន្តិ វិហរន្តិ ឥរិយន្តិ វត្តេន្តិ បាលេន្តិ យបេន្តិ យាបេន្តិ។ យថា កុក្កុដបត្តំ វា ន្ហារុទទ្ទុលំ វា អគ្គិម្ហិ បក្ខិត្តំ បតិលីយតិ បតិកុដតិ បតិវដ្ដតិ ន សម្បសារិយតិ; ឯវមេវ តតោ តតោ ចិត្តំ បតិលីនេន្តា បតិកុដេន្តា បតិវដ្ដេន្តា សន្និរុទ្ធន្តា សន្និគ្គណ្ហន្តា សន្និវារេន្តា រក្ខន្តា គោបេន្តា ចរន្តិ វិចរន្តិ វិហរន្តិ ឥរិយន្តិ វត្តេន្តិ បាលេន្តិ យបេន្តិ យាបេន្តិ, ចក្ខុទ្វារេ ចិត្តំ…បេ.… សោតទ្វារេ ចិត្តំ… ឃានទ្វារេ ចិត្តំ… ជិវ្ហាទ្វារេ ចិត្តំ… កាយទ្វារេ ចិត្តំ… មនោទ្វារេ ចិត្តំ បតិលីនេន្តា បតិកុដេន្តា បតិវដ្ដេន្តា សន្និរុទ្ធន្តា សន្និគ្គណ្ហន្តា សន្និវារេន្តា រក្ខន្តា គោបេន្តា ចរន្តិ វិចរន្តិ វិហរន្តិ ឥរិយន្តិ វត្តេន្តិ បាលេន្តិ យបេន្តិ យាបេន្តិ។ តំការណា បតិលីនចរា វុច្ចន្តិ សត្ត សេក្ខា។ ភិក្ខុនោតិ បុថុជ្ជនកល្យាណកស្ស វា ភិក្ខុនោ សេក្ខស្ស វា ភិក្ខុនោតិ – បតិលីនចរស្ស ភិក្ខុនោ។
Patilīnacarassabhikkhunoti. Patilīnacarā vuccanti satta sekkhā 33. Arahā patilīno. Kiṃkāraṇā patilīnacarā vuccanti satta sekkhā? Te tato tato cittaṃ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā 34 sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, cakkhudvāre cittaṃ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, sotadvāre cittaṃ…pe… ghānadvāre cittaṃ… jivhādvāre cittaṃ… kāyadvāre cittaṃ… manodvāre cittaṃ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti. Yathā kukkuṭapattaṃ vā nhārudaddulaṃ vā aggimhi pakkhittaṃ patilīyati patikuṭati pativaṭṭati na sampasāriyati; evameva tato tato cittaṃ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, cakkhudvāre cittaṃ…pe… sotadvāre cittaṃ… ghānadvāre cittaṃ… jivhādvāre cittaṃ… kāyadvāre cittaṃ… manodvāre cittaṃ patilīnentā patikuṭentā pativaṭṭentā sanniruddhantā sanniggaṇhantā sannivārentā rakkhantā gopentā caranti vicaranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti. Taṃkāraṇā patilīnacarā vuccanti satta sekkhā. Bhikkhunoti puthujjanakalyāṇakassa vā bhikkhuno sekkhassa vā bhikkhunoti – patilīnacarassa bhikkhuno.
ភជមានស្ស វិវិត្តមាសនន្តិ អាសនំ វុច្ចតិ យត្ថ និសីទន្តិ – មញ្ចោ បីឋំ ភិសិ តដ្ដិកា ចម្មខណ្ឌោ តិណសន្ថារោ បណ្ណសន្ថារោ បលាលសន្ថារោ។ តំ អាសនំ អសប្បាយរូបទស្សនេន រិត្តំ វិវិត្តំ បវិវិត្តំ, អសប្បាយសទ្ទស្សវនេន រិត្តំ វិវិត្តំ បវិវិត្តំ, អសប្បាយគន្ធឃាយនេន… អសប្បាយរសសាយនេន… អសប្បាយផោដ្ឋព្ពផុសនេន… អសប្បាយេហិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ រិត្តំ វិវិត្តំ បវិវិត្តំ។ តំ វិវិត្តំ អាសនំ ភជតោ សម្ភជតោ សេវតោ និសេវតោ សំសេវតោ បដិសេវតោតិ – ភជមានស្ស វិវិត្តមាសនំ។
Bhajamānassa vivittamāsananti āsanaṃ vuccati yattha nisīdanti – mañco pīṭhaṃ bhisi taṭṭikā cammakhaṇḍo tiṇasanthāro paṇṇasanthāro palālasanthāro. Taṃ āsanaṃ asappāyarūpadassanena rittaṃ vivittaṃ pavivittaṃ, asappāyasaddassavanena rittaṃ vivittaṃ pavivittaṃ, asappāyagandhaghāyanena… asappāyarasasāyanena… asappāyaphoṭṭhabbaphusanena… asappāyehi pañcahi kāmaguṇehi rittaṃ vivittaṃ pavivittaṃ. Taṃ vivittaṃ āsanaṃ bhajato sambhajato sevato nisevato saṃsevato paṭisevatoti – bhajamānassa vivittamāsanaṃ.
សាមគ្គិយមាហុ តស្ស តំ, យោ អត្តានំ ភវនេ ន ទស្សយេតិ។ សាមគ្គិយោតិ តិស្សោ សាមគ្គិយោ – គណសាមគ្គី, ធម្មសាមគ្គី, អនភិនិព្ពត្តិសាមគ្គី។ កតមា គណសាមគ្គី? ពហុ ចេបិ ភិក្ខូ សមគ្គា សម្មោទមានា អវិវទមានា ខីរោទកីភូតា អញ្ញមញ្ញំ បិយចក្ខូហិ សម្បស្សន្តា វិហរន្តិ – អយំ គណសាមគ្គី។ កតមា ធម្មសាមគ្គី? ចត្តារោ សតិបដ្ឋានា, ចត្តារោ សម្មប្បធានា, ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា, បញ្ចិន្ទ្រិយានិ, បញ្ច ពលានិ, សត្ត ពោជ្ឈង្គា, អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ។ តេ ឯកតោ បក្ខន្ទន្តិ បសីទន្តិ សម្បតិដ្ឋន្តិ វិមុច្ចន្តិ; ន តេសំ ធម្មានំ វិវាទោ បវិវាទោ អត្ថិ – អយំ ធម្មសាមគ្គី។ កតមា អនភិនិព្ពត្តិសាមគ្គី? ពហុ ចេបិ ភិក្ខូ អនុបាទិសេសាយ និព្ពានធាតុយា បរិនិព្ពាយន្តិ; ន តេសំ និព្ពានធាតុយា 35 ឩនត្តំ វា បុណ្ណត្តំ វា បញ្ញាយតិ – អយំ អនភិនិព្ពត្តិសាមគ្គី។ ភវនេតិ នេរយិកានំ និរយោ ភវនំ, តិរច្ឆានយោនិកានំ តិរច្ឆានយោនិ ភវនំ, បេត្តិវិសយិកានំ បេត្តិវិសយោ ភវនំ, មនុស្សានំ មនុស្សលោកោ ភវនំ, ទេវានំ ទេវលោកោ ភវនន្តិ។ សាមគ្គិយមាហុ តស្ស តំ, យោ អត្តានំ ភវនេ ន ទស្សយេតិ។ តស្សេសា សាមគ្គី ឯតំ ឆន្នំ ឯតំ បតិរូបំ ឯតំ អនុច្ឆវិកំ ឯតំ អនុលោមំ, យោ ឯវំ បដិច្ឆន្នេ និរយេ អត្តានំ ន ទស្សេយ្យ, តិរច្ឆានយោនិយំ អត្តានំ ន ទស្សេយ្យ, បេត្តិវិសយេ អត្តានំ ន ទស្សេយ្យ, មនុស្សលោកេ អត្តានំ ន ទស្សេយ្យ, ទេវលោកេ អត្តានំ ន ទស្សេយ្យាតិ ឯវមាហំសុ ឯវំ កថេន្តិ ឯវំ ភណន្តិ ឯវំ ទីបយន្តិ ឯវំ វោហរន្តីតិ – សាមគ្គិយមាហុ តស្ស តំ, យោ អត្តានំ ភវនេ ន ទស្សយេ។
Sāmaggiyamāhutassa taṃ, yo attānaṃ bhavane na dassayeti. Sāmaggiyoti tisso sāmaggiyo – gaṇasāmaggī, dhammasāmaggī, anabhinibbattisāmaggī. Katamā gaṇasāmaggī? Bahu cepi bhikkhū samaggā sammodamānā avivadamānā khīrodakībhūtā aññamaññaṃ piyacakkhūhi sampassantā viharanti – ayaṃ gaṇasāmaggī. Katamā dhammasāmaggī? Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Te ekato pakkhandanti pasīdanti sampatiṭṭhanti vimuccanti; na tesaṃ dhammānaṃ vivādo pavivādo atthi – ayaṃ dhammasāmaggī. Katamā anabhinibbattisāmaggī? Bahu cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti; na tesaṃ nibbānadhātuyā 36 ūnattaṃ vā puṇṇattaṃ vā paññāyati – ayaṃ anabhinibbattisāmaggī. Bhavaneti nerayikānaṃ nirayo bhavanaṃ, tiracchānayonikānaṃ tiracchānayoni bhavanaṃ, pettivisayikānaṃ pettivisayo bhavanaṃ, manussānaṃ manussaloko bhavanaṃ, devānaṃ devaloko bhavananti. Sāmaggiyamāhu tassa taṃ, yo attānaṃ bhavane na dassayeti. Tassesā sāmaggī etaṃ channaṃ etaṃ patirūpaṃ etaṃ anucchavikaṃ etaṃ anulomaṃ, yo evaṃ paṭicchanne niraye attānaṃ na dasseyya, tiracchānayoniyaṃ attānaṃ na dasseyya, pettivisaye attānaṃ na dasseyya, manussaloke attānaṃ na dasseyya, devaloke attānaṃ na dasseyyāti evamāhaṃsu evaṃ kathenti evaṃ bhaṇanti evaṃ dīpayanti evaṃ voharantīti – sāmaggiyamāhu tassa taṃ, yo attānaṃ bhavane na dassaye.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘បតិលីនចរស្ស ភិក្ខុនោ, ភជមានស្ស វិវិត្តមាសនំ;
‘‘Patilīnacarassa bhikkhuno, bhajamānassa vivittamāsanaṃ;
សាមគ្គិយមាហុ តស្ស តំ, យោ អត្តានំ ភវនេ ន ទស្សយេ’’តិ។
Sāmaggiyamāhu tassa taṃ, yo attānaṃ bhavane na dassaye’’ti.
៤៦.
46.
សព្ពត្ថ មុនី អនិស្សិតោ, ន បិយំ កុព្ពតិ នោបិ អប្បិយំ;
Sabbatthamunī anissito, na piyaṃ kubbati nopi appiyaṃ;
តស្មិំ បរិទេវមច្ឆរំ, បណ្ណេ វារិ យថា ន លិម្បតិ។
Tasmiṃ paridevamaccharaṃ, paṇṇe vāri yathā na limpati.
សព្ពត្ថ មុនី អនិស្សិតោតិ។ សព្ពំ វុច្ចតិ ទ្វាទសាយតនានិ – ចក្ខុញ្ចេវ រូបា ច, សោតញ្ច សទ្ទា ច, ឃានញ្ច គន្ធា ច, ជិវ្ហា ច រសា ច, កាយោ ច ផោដ្ឋព្ពា ច, មនោ ច ធម្មា ច។ មុនីតិ។ មោនំ វុច្ចតិ ញាណំ…បេ.… សង្គជាលមតិច្ច សោ មុនិ។ អនិស្សិតោតិ ។ ទ្វេ និស្សយា – តណ្ហានិស្សយោ ច ទិដ្ឋិនិស្សយោ ច…បេ.… អយំ តណ្ហានិស្សយោ…បេ.… អយំ ទិដ្ឋិនិស្សយោ។ មុនិ តណ្ហានិស្សយំ បហាយ ទិដ្ឋិនិស្សយំ បដិនិស្សជ្ជិត្វា ចក្ខុំ អនិស្សិតោ សោតំ អនិស្សិតោ ឃានំ អនិស្សិតោ ជិវ្ហំ អនិស្សិតោ កាយំ អនិស្សិតោ មនំ អនិស្សិតោ រូបេ… សទ្ទេ… គន្ធេ… រសេ… ផោដ្ឋព្ពេ… ធម្មេ… កុលំ… គណំ… អាវាសំ… លាភំ… យសំ… បសំសំ… សុខំ… ចីវរំ… បិណ្ឌបាតំ… សេនាសនំ… គិលានបច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ… កាមធាតុំ… រូបធាតុំ… អរូបធាតុំ… កាមភវំ… រូបភវំ… អរូបភវំ… សញ្ញាភវំ… អសញ្ញាភវំ … នេវសញ្ញានាសញ្ញាភវំ… ឯកវោការភវំ… ចតុវោការភវំ… បញ្ចវោការភវំ… អតីតំ… អនាគតំ… បច្ចុប្បន្នំ… ទិដ្ឋំ… សុតំ… មុតំ… វិញ្ញាតំ… សព្ពេ ធម្មេ អនិស្សិតោ អនល្លីនោ អនុបគតោ អនជ្ឈោសិតោ អនធិមុត្តោ និក្ខន្តោ និស្សដោ វិប្បមុត្តោ វិសញ្ញុត្តោ វិមរិយាទិកតេន ចេតសា វិហរតីតិ – សព្ពត្ថ មុនិ អនិស្សិតោ។
Sabbatthamunī anissitoti. Sabbaṃ vuccati dvādasāyatanāni – cakkhuñceva rūpā ca, sotañca saddā ca, ghānañca gandhā ca, jivhā ca rasā ca, kāyo ca phoṭṭhabbā ca, mano ca dhammā ca. Munīti. Monaṃ vuccati ñāṇaṃ…pe… saṅgajālamaticca so muni. Anissitoti . Dve nissayā – taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca…pe… ayaṃ taṇhānissayo…pe… ayaṃ diṭṭhinissayo. Muni taṇhānissayaṃ pahāya diṭṭhinissayaṃ paṭinissajjitvā cakkhuṃ anissito sotaṃ anissito ghānaṃ anissito jivhaṃ anissito kāyaṃ anissito manaṃ anissito rūpe… sadde… gandhe… rase… phoṭṭhabbe… dhamme… kulaṃ… gaṇaṃ… āvāsaṃ… lābhaṃ… yasaṃ… pasaṃsaṃ… sukhaṃ… cīvaraṃ… piṇḍapātaṃ… senāsanaṃ… gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṃ… kāmadhātuṃ… rūpadhātuṃ… arūpadhātuṃ… kāmabhavaṃ… rūpabhavaṃ… arūpabhavaṃ… saññābhavaṃ… asaññābhavaṃ … nevasaññānāsaññābhavaṃ… ekavokārabhavaṃ… catuvokārabhavaṃ… pañcavokārabhavaṃ… atītaṃ… anāgataṃ… paccuppannaṃ… diṭṭhaṃ… sutaṃ… mutaṃ… viññātaṃ… sabbe dhamme anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti – sabbattha muni anissito.
ន បិយំ កុព្ពតិ នោបិ អប្បិយន្តិ។ បិយាតិ ទ្វេ បិយា – សត្តា វា សង្ខារា វា។ កតមេ សត្តា បិយា? ឥធ យស្ស តេ ហោន្តិ អត្ថកាមា ហិតកាមា ផាសុកាមា យោគក្ខេមកាមា មាតា វា បិតា វា ភាតា វា ភគិនី វា បុត្តា វា ធីតរា វា មិត្តា វា អមច្ចា វា ញាតី វា សាលោហិតា វា – ឥមេ សត្តា បិយា។ កតមេ សង្ខារា បិយា? មនាបិកា រូបា មនាបិកា សទ្ទា មនាបិកា គន្ធា មនាបិកា រសា មនាបិកា ផោដ្ឋព្ពា – ឥមេ សង្ខារា បិយា។ អប្បិយាតិ ទ្វេ អប្បិយា – សត្តា វា សង្ខារា វា។ កតមេ សត្តា អប្បិយា? ឥធ យស្ស តេ ហោន្តិ អនត្ថកាមា អហិតកាមា អផាសុកាមា អយោគក្ខេមកាមា ជីវិតា វោរោបេតុកាមា – ឥមេ សត្តា អប្បិយា។ កតមេ សង្ខារា អប្បិយា? អមនាបិកា រូបា អមនាបិកា សទ្ទា អមនាបិកា គន្ធា អមនាបិកា រសា អមនាបិកា ផោដ្ឋព្ពា – ឥមេ សង្ខារា អប្បិយា។ ន បិយំ កុព្ពតិ នោបិ អប្បិយន្តិ។ ‘‘អយំ មេ សត្តោ បិយោ, ឥមេ ច សង្ខារា មនាបា’’តិ រាគវសេន បិយំ ន ករោតិ; ‘‘អយំ មេ សត្តោ អប្បិយោ, ឥមេ ច សង្ខារា អមនាបា’’តិ បដិឃវសេន អប្បិយំ ន ករោតិ ន ជនេតិ ន សញ្ជនេតិ ន និព្ពត្តេតិ នាភិនិព្ពត្តេតីតិ – ន បិយំ កុព្ពតិ នោបិ អប្បិយំ។
Na piyaṃ kubbati nopi appiyanti. Piyāti dve piyā – sattā vā saṅkhārā vā. Katame sattā piyā? Idha yassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā puttā vā dhītarā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā – ime sattā piyā. Katame saṅkhārā piyā? Manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā – ime saṅkhārā piyā. Appiyāti dve appiyā – sattā vā saṅkhārā vā. Katame sattā appiyā? Idha yassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā jīvitā voropetukāmā – ime sattā appiyā. Katame saṅkhārā appiyā? Amanāpikā rūpā amanāpikā saddā amanāpikā gandhā amanāpikā rasā amanāpikā phoṭṭhabbā – ime saṅkhārā appiyā. Na piyaṃ kubbati nopi appiyanti. ‘‘Ayaṃ me satto piyo, ime ca saṅkhārā manāpā’’ti rāgavasena piyaṃ na karoti; ‘‘ayaṃ me satto appiyo, ime ca saṅkhārā amanāpā’’ti paṭighavasena appiyaṃ na karoti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti – na piyaṃ kubbati nopi appiyaṃ.
តស្មិំ បរិទេវមច្ឆរំ បណ្ណេ វារិ យថា ន លិម្បតីតិ។ តស្មិន្តិ តស្មិំ បុគ្គលេ អរហន្តេ ខីណាសវេ។ បរិទេវោតិ ញាតិព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស ភោគព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស រោគព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស សីលព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស ទិដ្ឋិព្យសនេន វា ផុដ្ឋស្ស អញ្ញតរញ្ញតរេន ព្យសនេន សមន្នាគតស្ស អញ្ញតរញ្ញតរេន ទុក្ខធម្មេន ផុដ្ឋស្ស អាទេវោ បរិទេវោ អាទេវនា បរិទេវនា អាទេវិតត្តំ បរិទេវិតត្តំ វាចា បលាបោ វិប្បលាបោ លាលប្បោ លាលប្បាយនា លាលប្បាយិតត្តំ។ មច្ឆរិយន្តិ បញ្ច មច្ឆរិយានិ – អាវាសមច្ឆរិយំ, កុលមច្ឆរិយំ, លាភមច្ឆរិយំ, វណ្ណមច្ឆរិយំ, ធម្មមច្ឆរិយំ។ យំ ឯវរូបំ មច្ឆរិយំ មច្ឆរាយនា មច្ឆរាយិតត្តំ វេវិច្ឆំ កទរិយំ កដុកញ្ចុកតា អគ្គហិតត្តំ ចិត្តស្ស – ឥទំ វុច្ចតិ មច្ឆរិយំ។ អបិ ច ខន្ធមច្ឆរិយម្បិ មច្ឆរិយំ, ធាតុមច្ឆរិយម្បិ មច្ឆរិយំ, អាយតនមច្ឆរិយម្បិ មច្ឆរិយំ គាហោ – ឥទំ វុច្ចតិ មច្ឆរិយំ។
Tasmiṃ paridevamaccharaṃ paṇṇe vāri yathā na limpatīti. Tasminti tasmiṃ puggale arahante khīṇāsave. Paridevoti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattaṃ. Macchariyanti pañca macchariyāni – āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ, dhammamacchariyaṃ. Yaṃ evarūpaṃ macchariyaṃ maccharāyanā maccharāyitattaṃ vevicchaṃ kadariyaṃ kaṭukañcukatā aggahitattaṃ cittassa – idaṃ vuccati macchariyaṃ. Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṃ, dhātumacchariyampi macchariyaṃ, āyatanamacchariyampi macchariyaṃ gāho – idaṃ vuccati macchariyaṃ.
បណ្ណេ វារិ យថា ន លិម្បតីតិ។ បណ្ណំ វុច្ចតិ បទុមបត្តំ។ វារិ វុច្ចតិ ឧទកំ។ យថា វារិ បទុមបត្តំ ន លិម្បតិ ន បលិម្បតិ ន ឧបលិម្បតិ អលិត្តំ អបលិត្តំ អនុបលិត្តំ, ឯវមេវ តស្មិំ បុគ្គលេ អរហន្តេ ខីណាសវេ បរិទេវោ មច្ឆរិយញ្ច ន លិម្បតិ ន បលិម្បតិ ន ឧបលិម្បតិ អលិត្តា អបលិត្តា អនុបលិត្តា។ សោ ច បុគ្គលោ អរហន្តោ តេហិ កិលេសេហិ ន លិម្បតិ ន បលិម្បតិ ន ឧបលិម្បតិ អលិត្តោ អបលិត្តោ អនុបលិត្តោ និក្ខន្តោ និស្សដោ វិប្បមុត្តោ វិសញ្ញុត្តោ វិមរិយាទិកតេន ចេតសា វិហរតីតិ – តស្មិំ បរិទេវមច្ឆរំ បណ្ណេ វារិ យថា ន លិម្បតិ។
Paṇṇe vāri yathā na limpatīti. Paṇṇaṃ vuccati padumapattaṃ. Vāri vuccati udakaṃ. Yathā vāri padumapattaṃ na limpati na palimpati na upalimpati alittaṃ apalittaṃ anupalittaṃ, evameva tasmiṃ puggale arahante khīṇāsave paridevo macchariyañca na limpati na palimpati na upalimpati alittā apalittā anupalittā. So ca puggalo arahanto tehi kilesehi na limpati na palimpati na upalimpati alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti – tasmiṃ paridevamaccharaṃ paṇṇe vāri yathā na limpati.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘សព្ពត្ថ មុនី អនិស្សិតោ, ន បិយំ កុព្ពតិ នោបិ អប្បិយំ;
‘‘Sabbattha munī anissito, na piyaṃ kubbati nopi appiyaṃ;
តស្មិំ បរិទេវមច្ឆរំ, បណ្ណេ វារិ យថា ន លិម្បតី’’តិ។
Tasmiṃ paridevamaccharaṃ, paṇṇe vāri yathā na limpatī’’ti.
៤៧.
47.
ឧទពិន្ទុ យថាបិ បោក្ខរេ, បទុមេ វារិ យថា ន លិម្បតិ;
Udabindu yathāpi pokkhare, padume vāri yathā na limpati;
ឯវំ មុនិ នោបលិម្បតិ, យទិទំ ទិដ្ឋសុតមុតេសុ 37 វា។
Evaṃ muni nopalimpati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu38vā.
ឧទពិន្ទុ យថាបិ បោក្ខរេតិ។ ឧទពិន្ទុ វុច្ចតិ ឧទកថេវោ។ បោក្ខរំ វុច្ចតិ បទុមបត្តំ។ យថា ឧទពិន្ទុ បទុមបត្តេ ន លិម្បតិ ន បលិម្បតិ ន ឧបលិម្បតិ អលិត្តំ អបលិត្តំ អនុបលិត្តន្តិ – ឧទពិន្ទុ យថាបិ បោក្ខរេ។ បទុមេ វារិ យថា ន លិម្បតីតិ។ បទុមំ វុច្ចតិ បទុមបុប្ផំ។ វារិ វុច្ចតិ ឧទកំ។ យថា វារិ បទុមបុប្ផំ ន លិម្បតិ ន បលិម្បតិ ន ឧបលិម្បតិ អលិត្តំ អបលិត្តំ អនុបលិត្តន្តិ – បទុមេ វារិ យថា ន លិម្បតិ។
Udabindu yathāpi pokkhareti. Udabindu vuccati udakathevo. Pokkharaṃ vuccati padumapattaṃ. Yathā udabindu padumapatte na limpati na palimpati na upalimpati alittaṃ apalittaṃ anupalittanti – udabindu yathāpi pokkhare. Padumevāri yathā na limpatīti. Padumaṃ vuccati padumapupphaṃ. Vāri vuccati udakaṃ. Yathā vāri padumapupphaṃ na limpati na palimpati na upalimpati alittaṃ apalittaṃ anupalittanti – padume vāri yathā na limpati.
ឯវំ មុនិ នោបលិម្បតិ, យទិទំ ទិដ្ឋសុតមុតេសុ វាតិ។ ឯវន្តិ ឱបម្មសម្បដិបាទនំ។ មុនីតិ។ មោនំ វុច្ចតិ ញាណំ…បេ.… សង្គជាលមតិច្ច សោ មុនិ។ លេបាតិ ទ្វេ លេបា – តណ្ហាលេបោ ច ទិដ្ឋិលេបោ ច…បេ.… អយំ តណ្ហាលេបោ…បេ.… អយំ ទិដ្ឋិលេបោ។ មុនិ តណ្ហាលេបំ បហាយ ទិដ្ឋិលេបំ បដិនិស្សជ្ជិត្វា ទិដ្ឋេ ន លិម្បតិ, សុតេ ន លិម្បតិ, មុតេ ន លិម្បតិ, វិញ្ញាតេ ន លិម្បតិ ន បលិម្បតិ ន ឧបលិម្បតិ អលិត្តោ អបលិត្តោ អនុបលិត្តោ និក្ខន្តោ និស្សដោ វិប្បមុត្តោ វិសញ្ញុត្តោ វិមរិយាទិកតេន ចេតសា វិហរតីតិ – ឯវំ មុនិ នោបលិម្បតិ, យទិទំ ទិដ្ឋសុតមុតេសុ វា។
Evaṃmuni nopalimpati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vāti. Evanti opammasampaṭipādanaṃ. Munīti. Monaṃ vuccati ñāṇaṃ…pe… saṅgajālamaticca so muni. Lepāti dve lepā – taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca…pe… ayaṃ taṇhālepo…pe… ayaṃ diṭṭhilepo. Muni taṇhālepaṃ pahāya diṭṭhilepaṃ paṭinissajjitvā diṭṭhe na limpati, sute na limpati, mute na limpati, viññāte na limpati na palimpati na upalimpati alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti – evaṃ muni nopalimpati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vā.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘ឧទពិន្ទុ យថាបិ បោក្ខរេ, បទុមេ វារិ យថា ន លិម្បតិ;
‘‘Udabindu yathāpi pokkhare, padume vāri yathā na limpati;
ឯវំ មុនិ នោបលិម្បតិ, យទិទំ ទិដ្ឋសុតមុតេសុ វា’’តិ។
Evaṃ muni nopalimpati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vā’’ti.
៤៨.
48.
ធោនោ ន ហិ តេន មញ្ញតិ, យទិទំ ទិដ្ឋសុតមុតេសុ វា;
Dhono na hi tena maññati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vā;
នាញ្ញេន វិសុទ្ធិមិច្ឆតិ, ន ហិ សោ រជ្ជតិ នោ វិរជ្ជតិ។
Nāññenavisuddhimicchati, na hi so rajjati no virajjati.
ធោនោ ន ហិ តេន មញ្ញតិ, យទិទំ ទិដ្ឋសុតមុតេសុ វាតិ។ ធោនោតិ ធោនា វុច្ចតិ បញ្ញា។ យា បញ្ញា បជាននា…បេ.… អមោហោ ធម្មវិចយោ សម្មាទិដ្ឋិ។ កិំការណា ធោនា វុច្ចតិ បញ្ញា? តាយ បញ្ញាយ កាយទុច្ចរិតំ ធុតញ្ច ធោត ច សន្ធោតញ្ច និទ្ធោតញ្ច, វចីទុច្ចរិតំ…បេ.… មនោទុច្ចរិតំ ធុតញ្ច ធោតញ្ច សន្ធោតញ្ច និទ្ធោតញ្ច, រាគោ ធុតោ ច ធោតោ ច សន្ធោតោ ច និទ្ធោតោ ច, ទោសោ… មោហោ… កោធោ… ឧបនាហោ… មក្ខោ… បឡាសោ… ឥស្សា… មច្ឆរិយំ… មាយា… សាឋេយ្យំ… ថម្ភោ… សារម្ភោ… មានោ… អតិមានោ… មទោ… បមាទោ… សព្ពេ កិលេសា… សព្ពេ ទុច្ចរិតា… សព្ពេ ទរថា… សព្ពេ បរិឡាហា… សព្ពេ សន្តាបា… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារា ធុតា ច ធោតា ច សន្ធោតា ច និទ្ធោតា ច។ តំការណា ធោនា វុច្ចតិ បញ្ញា។
Dhono na hi tena maññati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vāti. Dhonoti dhonā vuccati paññā. Yā paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi. Kiṃkāraṇā dhonā vuccati paññā? Tāya paññāya kāyaduccaritaṃ dhutañca dhota ca sandhotañca niddhotañca, vacīduccaritaṃ…pe… manoduccaritaṃ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca, rāgo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca, doso… moho… kodho… upanāho… makkho… paḷāso… issā… macchariyaṃ… māyā… sāṭheyyaṃ… thambho… sārambho… māno… atimāno… mado… pamādo… sabbe kilesā… sabbe duccaritā… sabbe darathā… sabbe pariḷāhā… sabbe santāpā… sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca. Taṃkāraṇā dhonā vuccati paññā.
អថ វា សម្មាទិដ្ឋិយា មិច្ឆាទិដ្ឋិ ធុតា ច ធោតា ច សន្ធោតា ច និទ្ធោតា ច, សម្មាសង្កប្បេន មិច្ឆាសង្កប្បោ ធុតោ ច ធោតោ ច សន្ធោតោ ច និទ្ធោតោ ច, សម្មាវាចាយ មិច្ឆាវាចា ធុតា ច… សម្មាកម្មន្តេន មិច្ឆាកម្មន្តោ ធុតោ ច… សម្មាអាជីវេន មិច្ឆាអាជីវោ ធុតោ ច… សម្មាវាយាមេន មិច្ឆាវាយាមោ ធុតោ ច… សម្មាសតិយា មិច្ឆាសតិ ធុតា ច… សម្មាសមាធិនា មិច្ឆាសមាធិ ធុតោ ច… សម្មាញាណេន មិច្ឆាញាណំ ធុតញ្ច… សម្មាវិមុត្តិយា មិច្ឆាវិមុត្តិ ធុតា ច ធោតា ច សន្ធោតា ច និទ្ធោតា ច។
Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhi dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca, sammāsaṅkappena micchāsaṅkappo dhuto ca dhoto ca sandhoto ca niddhoto ca, sammāvācāya micchāvācā dhutā ca… sammākammantena micchākammanto dhuto ca… sammāājīvena micchāājīvo dhuto ca… sammāvāyāmena micchāvāyāmo dhuto ca… sammāsatiyā micchāsati dhutā ca… sammāsamādhinā micchāsamādhi dhuto ca… sammāñāṇena micchāñāṇaṃ dhutañca… sammāvimuttiyā micchāvimutti dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.
អថ វា អរិយេន អដ្ឋង្គិកេន មគ្គេន សព្ពេ កិលេសា… សព្ពេ ទុច្ចរិតា… សព្ពេ ទរថា… សព្ពេ បរិឡាហា… សព្ពេ សន្តាបា… សព្ពាកុសលាភិសង្ខារា ធុតា ច ធោតា ច សន្ធោតា ច និទ្ធោតា ច។ អរហា ឥមេហិ ធោនេហិ ធម្មេហិ ឧបេតោ សមុបេតោ ឧបគតោ សមុបគតោ ឧបបន្នោ សមុបបន្នោ សមន្នាគតោ។ តស្មា អរហា ធោនោ។ សោ ធុតរាគោ ធុតបាបោ ធុតកិលេសោ ធុតបរិឡាហោតិ – ធោនោ។
Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilesā… sabbe duccaritā… sabbe darathā… sabbe pariḷāhā… sabbe santāpā… sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca. Arahā imehi dhonehi dhammehi upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato. Tasmā arahā dhono. So dhutarāgo dhutapāpo dhutakileso dhutapariḷāhoti – dhono.
ធោនោ ន ហិ តេន មញ្ញតិ, យទិទំ ទិដ្ឋសុតមុតេសុ វាតិ។ ធោនោ ទិដ្ឋំ ន មញ្ញតិ, ទិដ្ឋស្មិំ ន មញ្ញតិ, ទិដ្ឋតោ ន មញ្ញតិ, ទិដ្ឋា មេតិ ន មញ្ញតិ; សុតំ ន មញ្ញតិ, សុតស្មិំ ន មញ្ញតិ, សុតតោ ន មញ្ញតិ, សុតំ មេតិ ន មញ្ញតិ; មុតំ ន មញ្ញតិ, មុតស្មិំ ន មញ្ញតិ, មុតតោ ន មញ្ញតិ, មុតំ មេតិ ន មញ្ញតិ; វិញ្ញាតំ ន មញ្ញតិ, វិញ្ញាតស្មិំ ន មញ្ញតិ, វិញ្ញាតតោ ន មញ្ញតិ, វិញ្ញាតំ មេតិ ន មញ្ញតិ។ វុត្តម្បិ ហេតំ ភគវតា – ‘‘អស្មីតិ, ភិក្ខវេ, មញ្ញិតមេតំ, អយមហមស្មីតិ មញ្ញិតមេតំ, ភវិស្សន្តិ មញ្ញិតមេតំ, ន ភវិស្សន្តិ មញ្ញិតមេតំ, រូបី ភវិស្សន្តិ មញ្ញិតមេតំ, អរូបី ភវិស្សន្តិ មញ្ញិតមេតំ, សញ្ញី ភវិស្សន្តិ មញ្ញិតមេតំ, អសញ្ញី ភវិស្សន្តិ មញ្ញិតមេតំ, នេវសញ្ញីនាសញ្ញី ភវិស្សន្តិ មញ្ញិតមេតំ។ មញ្ញិតំ 39, ភិក្ខវេ, រោគោ, មញ្ញិតំ គណ្ឌោ, មញ្ញិតំ សល្លំ, មញ្ញិតំ ឧបទ្ទវោ។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, អមញ្ញមានេន ចេតសា វិហរិស្សាមាតិ, ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ – ធោនោ ន ហិ តេន មញ្ញតិ យទិទំ ទិដ្ឋសុតមុតេសុ វា។
Dhono na hi tena maññati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vāti. Dhono diṭṭhaṃ na maññati, diṭṭhasmiṃ na maññati, diṭṭhato na maññati, diṭṭhā meti na maññati; sutaṃ na maññati, sutasmiṃ na maññati, sutato na maññati, sutaṃ meti na maññati; mutaṃ na maññati, mutasmiṃ na maññati, mutato na maññati, mutaṃ meti na maññati; viññātaṃ na maññati, viññātasmiṃ na maññati, viññātato na maññati, viññātaṃ meti na maññati. Vuttampi hetaṃ bhagavatā – ‘‘asmīti, bhikkhave, maññitametaṃ, ayamahamasmīti maññitametaṃ, bhavissanti maññitametaṃ, na bhavissanti maññitametaṃ, rūpī bhavissanti maññitametaṃ, arūpī bhavissanti maññitametaṃ, saññī bhavissanti maññitametaṃ, asaññī bhavissanti maññitametaṃ, nevasaññīnāsaññī bhavissanti maññitametaṃ. Maññitaṃ 40, bhikkhave, rogo, maññitaṃ gaṇḍo, maññitaṃ sallaṃ, maññitaṃ upaddavo. Tasmātiha, bhikkhave, amaññamānena cetasā viharissāmāti, evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabba’’nti – dhono na hi tena maññati yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vā.
នាញ្ញេន វិសុទ្ធិមិច្ឆតីតិ។ ធោនោ អញ្ញេន អសុទ្ធិមគ្គេន មិច្ឆាបដិបទាយ អនិយ្យានិកបថេន អញ្ញត្រ សតិបដ្ឋានេហិ អញ្ញត្រ សម្មប្បធានេហិ អញ្ញត្រ ឥទ្ធិបាទេហិ អញ្ញត្រ ឥន្ទ្រិយេហិ អញ្ញត្រ ពលេហិ អញ្ញត្រ ពោជ្ឈង្គេហិ អញ្ញត្រ អរិយា អដ្ឋង្គិកា មគ្គា សុទ្ធិំ វិសុទ្ធិំ បរិសុទ្ធិំ មុត្តិំ វិមុត្តិំ បរិមុត្តិំ ន ឥច្ឆតិ ន សាទិយតិ ន បត្ថេតិ ន បិហេតិ នាភិជប្បតីតិ – នាញ្ញេន វិសុទ្ធិមិច្ឆតិ។
Nāññenavisuddhimicchatīti. Dhono aññena asuddhimaggena micchāpaṭipadāya aniyyānikapathena aññatra satipaṭṭhānehi aññatra sammappadhānehi aññatra iddhipādehi aññatra indriyehi aññatra balehi aññatra bojjhaṅgehi aññatra ariyā aṭṭhaṅgikā maggā suddhiṃ visuddhiṃ parisuddhiṃ muttiṃ vimuttiṃ parimuttiṃ na icchati na sādiyati na pattheti na piheti nābhijappatīti – nāññena visuddhimicchati.
ន ហិ សោ រជ្ជតិ នោ វិរជ្ជតីតិ។ សព្ពេ ពាលបុថុជ្ជនា រជ្ជន្តិ, បុថុជ្ជនកល្យាណកំ ឧបាទាយ សត្ត សេក្ខា វិរជ្ជន្តិ; អរហា នេវ រជ្ជតិ នោ វិរជ្ជតិ។ វិរត្តោ សោ ខយា រាគស្ស វីតរាគត្តា, ខយា ទោសស្ស វីតទោសត្តា, ខយា មោហស្ស វីតមោហត្តា។ សោ វុដ្ឋវាសោ ចិណ្ណចរណោ…បេ.… ជាតិជរាមរណសំសារោ, នត្ថិ តស្ស បុនព្ភវោតិ – ន ហិ សោ រជ្ជតិ នោ វិរជ្ជតិ។
Na hi so rajjati no virajjatīti. Sabbe bālaputhujjanā rajjanti, puthujjanakalyāṇakaṃ upādāya satta sekkhā virajjanti; arahā neva rajjati no virajjati. Viratto so khayā rāgassa vītarāgattā, khayā dosassa vītadosattā, khayā mohassa vītamohattā. So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo…pe… jātijarāmaraṇasaṃsāro, natthi tassa punabbhavoti – na hi so rajjati no virajjati.
តេនាហ ភគវា –
Tenāha bhagavā –
‘‘ធោនោ ន ហិ តេន មញ្ញតិ, យទិទំ ទិដ្ឋសុតមុតេសុ វា;
‘‘Dhono na hi tena maññati, yadidaṃ diṭṭhasutamutesu vā;
នាញ្ញេន វិសុទ្ធិមិច្ឆតិ, ន ហិ សោ រជ្ជតិ នោ វិរជ្ជតី’’តិ។
Nāññena visuddhimicchati, na hi so rajjati no virajjatī’’ti.
ជរាសុត្តនិទ្ទេសោ ឆដ្ឋោ។
Jarāsuttaniddeso chaṭṭho.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / មហានិទ្ទេស-អដ្ឋកថា • Mahāniddesa-aṭṭhakathā / ៦. ជរាសុត្តនិទ្ទេសវណ្ណនា • 6. Jarāsuttaniddesavaṇṇanā
