| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
၃. ဇရာမရဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ
3. Jarāmaraṇasuttavaṇṇanā
၁၁၄. တတိယေ အညတ္ရ ဇရာမရဏာတိ ဇရာမရဏတော မုတ္တော နာမ အတ္ထီတိ ဝုစ္စတိ။ ခတ္တိယမဟာသာလာတိ ခတ္တိယမဟာသာလာ နာမ မဟာသာရပ္ပတ္တာ ခတ္တိယာ။ ယေသံ ဟိ ခတ္တိယာနံ ဟေဋ္ဌိမန္တေန ကောဋိသတံ နိဓာနဂတံ ဟောတိ, တယော ကဟာပဏကုမ္ဘာ ဝလဉ္ဇနတ္ထာယ ဂေဟမဇ္ဈေ ရာသိံ ကတ္ဝာ ဌပိတာ ဟောန္တိ, တေ ခတ္တိယမဟာသာလာ နာမ။ ယေသံ ဗ္ရာဟ္မဏာနံ အသီတိကောဋိဓနံ နိဟိတံ ဟောတိ, ဒိယဍ္ဎော ကဟာပဏကုမ္ဘော ဝလဉ္ဇနတ္ထာယ ဂေဟမဇ္ဈေ ရာသိံ ကတ္ဝာ ဌပိတော ဟောတိ, တေ ဗ္ရာဟ္မဏမဟာသာလာ နာမ။ ယေသံ ဂဟပတီနံ စတ္တာလီသကောဋိဓနံ နိဟိတံ ဟောတိ, ကဟာပဏကုမ္ဘော ဝလဉ္ဇနတ္ထာယ ဂေဟမဇ္ဈေ ရာသိံ ကတ္ဝာ ဌပိတော ဟောတိ, တေ ဂဟပတိမဟာသာလာ နာမ။
114. Tatiye aññatra jarāmaraṇāti jarāmaraṇato mutto nāma atthīti vuccati. Khattiyamahāsālāti khattiyamahāsālā nāma mahāsārappattā khattiyā. Yesaṃ hi khattiyānaṃ heṭṭhimantena koṭisataṃ nidhānagataṃ hoti, tayo kahāpaṇakumbhā valañjanatthāya gehamajjhe rāsiṃ katvā ṭhapitā honti, te khattiyamahāsālā nāma. Yesaṃ brāhmaṇānaṃ asītikoṭidhanaṃ nihitaṃ hoti, diyaḍḍho kahāpaṇakumbho valañjanatthāya gehamajjhe rāsiṃ katvā ṭhapito hoti, te brāhmaṇamahāsālā nāma. Yesaṃ gahapatīnaṃ cattālīsakoṭidhanaṃ nihitaṃ hoti, kahāpaṇakumbho valañjanatthāya gehamajjhe rāsiṃ katvā ṭhapito hoti, te gahapatimahāsālā nāma.
အဍ္ဎာတိ ဣသ္သရာ။ နိဓာနဂတဓနသ္သ မဟန္တတာယ မဟဒ္ဓနာ။ သုဝဏ္ဏရဇတဘာဇနာဒီနံ ဥပဘောဂဘဏ္ဍာနံ မဟန္တတာယ မဟာဘောဂာ။ အနိဓာနဂတသ္သ ဇာတရူပရဇတသ္သ ပဟူတတာယ, ပဟူတဇာတရူပရဇတာ ။ ဝိတ္တူပကရဏသ္သ တုဋ္ဌိကရဏသ္သ ပဟူတတာယ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏာ။ ဂောဓနာဒီနဉ္စ သတ္တဝိဓဓညာနဉ္စ ပဟူတတာယ ပဟူတဓနဓညာ။ တေသမ္ပိ ဇာတာနံ နတ္ထိ အညတ္ရ ဇရာမရဏာတိ တေသမ္ပိ ဧဝံ ဣသ္သရာနံ ဇာတာနံ နိဗ္ဗတ္တာနံ နတ္ထိ အညတ္ရ ဇရာမရဏာ, ဇာတတ္တာယေဝ ဇရာမရဏတော မောက္ခော နာမ နတ္ထိ, အန္တောဇရာမရဏေယေဝ ဟောတိ။
Aḍḍhāti issarā. Nidhānagatadhanassa mahantatāya mahaddhanā. Suvaṇṇarajatabhājanādīnaṃ upabhogabhaṇḍānaṃ mahantatāya mahābhogā. Anidhānagatassa jātarūparajatassa pahūtatāya, pahūtajātarūparajatā. Vittūpakaraṇassa tuṭṭhikaraṇassa pahūtatāya pahūtavittūpakaraṇā. Godhanādīnañca sattavidhadhaññānañca pahūtatāya pahūtadhanadhaññā. Tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇāti tesampi evaṃ issarānaṃ jātānaṃ nibbattānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā, jātattāyeva jarāmaraṇato mokkho nāma natthi, antojarāmaraṇeyeva hoti.
အရဟန္တောတိအာဒီသု အာရကာ ကိလေသေဟီတိ အရဟန္တော။ ခီဏာ ဧတေသံ စတ္တာရော အာသဝာတိ ခီဏာသဝာ။ ဗ္ရဟ္မစရိယဝာသံ ဝုဋ္ဌာ ပရိနိဋ္ဌိတဝာသာတိ ဝုသိတဝန္တော။ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ ကရဏီယံ ဧတေသံ ကတန္တိ ကတကရဏီယာ။ ခန္ဓဘာရော ကိလေသဘာရော အဘိသင္ခာရဘာရော ကာမဂုဏဘာရောတိ, ဣမေ ဩဟိတာ ဘာရာ ဧတေသန္တိ ဩဟိတဘာရာ။ အနုပ္ပတ္တော အရဟတ္တသင္ခာတော သကော အတ္ထော ဧတေသန္တိ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ။ ဒသဝိဓမ္ပိ ပရိက္ခီဏံ ဘဝသံယောဇနံ ဧတေသန္တိ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ။ သမ္မာ ကာရဏေဟိ ဇာနိတ္ဝာ ဝိမုတ္တာတိ သမ္မဒညာဝိမုတ္တာ။ မဂ္ဂပညာယ စတုသစ္စဓမ္မံ ဉတ္ဝာ ဖလဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တာတိ အတ္ထော။ ဘေဒနဓမ္မောတိ ဘိဇ္ဇနသဘာဝော။ နိက္ခေပနဓမ္မောတိ နိက္ခိပိတဗ္ဗသဘာဝော။ ခီဏာသဝသ္သ ဟိ အဇီရဏဓမ္မောပိ အတ္ထိ, အာရမ္မဏတော ပဋိဝိဒ္ဓံ နိဗ္ဗာနံ, တံ ဟိ န ဇီရတိ။ ဣဓ ပနသ္သ ဇီရဏဓမ္မံ ဒသ္သေန္တော ဧဝမာဟ။ အတ္ထုပ္ပတ္တိကော ကိရသ္သ သုတ္တသ္သ နိက္ခေပော။ သိဝိကသာလာယ နိသီဒိတ္ဝာ ကထိတန္တိ ဝဒန္တိ။ တတ္ထ ဘဂဝာ စိတ္ရာနိ ရထယာနာဒီနိ ဒိသ္ဝာ ဒိဋ္ဌမေဝ ဥပမံ ကတ္ဝာ, ‘‘ဇီရန္တိ ဝေ ရာဇရထာ’’တိ ဂာထမာဟ။
Arahantotiādīsu ārakā kilesehīti arahanto. Khīṇā etesaṃ cattāro āsavāti khīṇāsavā. Brahmacariyavāsaṃ vuṭṭhā pariniṭṭhitavāsāti vusitavanto. Catūhi maggehi karaṇīyaṃ etesaṃ katanti katakaraṇīyā. Khandhabhāro kilesabhāro abhisaṅkhārabhāro kāmaguṇabhāroti, ime ohitā bhārā etesanti ohitabhārā. Anuppatto arahattasaṅkhāto sako attho etesanti anuppattasadatthā. Dasavidhampi parikkhīṇaṃ bhavasaṃyojanaṃ etesanti parikkhīṇabhavasaṃyojanā. Sammā kāraṇehi jānitvā vimuttāti sammadaññāvimuttā. Maggapaññāya catusaccadhammaṃ ñatvā phalavimuttiyā vimuttāti attho. Bhedanadhammoti bhijjanasabhāvo. Nikkhepanadhammoti nikkhipitabbasabhāvo. Khīṇāsavassa hi ajīraṇadhammopi atthi, ārammaṇato paṭividdhaṃ nibbānaṃ, taṃ hi na jīrati. Idha panassa jīraṇadhammaṃ dassento evamāha. Atthuppattiko kirassa suttassa nikkhepo. Sivikasālāya nisīditvā kathitanti vadanti. Tattha bhagavā citrāni rathayānādīni disvā diṭṭhameva upamaṃ katvā, ‘‘jīranti ve rājarathā’’ti gāthamāha.
တတ္ထ ဇီရန္တီတိ ဇရံ ပာပုဏန္တိ။ ရာဇရထာတိ ရညော အဘိရူဟနရထာ။ သုစိတ္တာတိ သုဝဏ္ဏရဇတာဒီဟိ သုဋ္ဌု စိတ္တိတာ။ အထော သရီရမ္ပိ ဇရံ ဥပေတီတိ ဧဝရူပေသု အနုပာဒိဏ္ဏကေသု သာရဒာရုမယေသု ရထေသု ဇီရန္တေသု ဣမသ္မိံ အဇ္ဈတ္တိကေ ဥပာဒိဏ္ဏကေ မံသလောဟိတာဒိမယေ သရီရေ ကိံ ဝတ္တဗ္ဗံ? သရီရမ္ပိ ဇရံ ဥပေတိယေဝာတိ အတ္ထော။ သန္တော ဟဝေ သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တီတိ သန္တော သဗ္ဘီဟိ သဒ္ဓိံ သတံ ဓမ္မော န ဇရံ ဥပေတီတိ ဧဝံ ပဝေဒယန္တိ။ ‘‘သတံ ဓမ္မော နာမ နိဗ္ဗာနံ, တံ န ဇီရတိ, အဇရံ အမတန္တိ ဧဝံ ကထေန္တီ’’တိ အတ္ထော။ ယသ္မာ ဝာ နိဗ္ဗာနံ အာဂမ္မ သီဒနသဘာဝာ ကိလေသာ ဘိဇ္ဇန္တိ, တသ္မာ တံ သဗ္ဘီတိ ဝုစ္စတိ။ ဣတိ ပုရိမပဒသ္သ ကာရဏံ ဒသ္သေန္တော ‘‘သန္တော ဟဝေ သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တီ’’တိ အာဟ။ ဣဒံ ဟိ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သတံ ဓမ္မော န ဇရံ ဥပေတိ, တသ္မာ သန္တော သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တိ။ အဇရံ နိဗ္ဗာနံ သတံ ဓမ္မောတိ အာစိက္ခန္တီတိ အတ္ထော။ သုန္ဒရာဓိဝစနံ ဝာ ဧတံ သဗ္ဘီတိ။ ယံ သဗ္ဘိဓမ္မဘူတံ နိဗ္ဗာနံ သန္တော ပဝေဒယန္တိ ကထယန္တိ, သော သတံ ဓမ္မော န ဇရံ ဥပေတီတိပိ အတ္ထော။ တတိယံ။
Tattha jīrantīti jaraṃ pāpuṇanti. Rājarathāti rañño abhirūhanarathā. Sucittāti suvaṇṇarajatādīhi suṭṭhu cittitā. Atho sarīrampi jaraṃ upetīti evarūpesu anupādiṇṇakesu sāradārumayesu rathesu jīrantesu imasmiṃ ajjhattike upādiṇṇake maṃsalohitādimaye sarīre kiṃ vattabbaṃ? Sarīrampi jaraṃ upetiyevāti attho. Santo have sabbhi pavedayantīti santo sabbhīhi saddhiṃ sataṃ dhammo na jaraṃ upetīti evaṃ pavedayanti. ‘‘Sataṃ dhammo nāma nibbānaṃ, taṃ na jīrati, ajaraṃ amatanti evaṃ kathentī’’ti attho. Yasmā vā nibbānaṃ āgamma sīdanasabhāvā kilesā bhijjanti, tasmā taṃ sabbhīti vuccati. Iti purimapadassa kāraṇaṃ dassento ‘‘santo have sabbhi pavedayantī’’ti āha. Idaṃ hi vuttaṃ hoti – sataṃ dhammo na jaraṃ upeti, tasmā santo sabbhi pavedayanti. Ajaraṃ nibbānaṃ sataṃ dhammoti ācikkhantīti attho. Sundarādhivacanaṃ vā etaṃ sabbhīti. Yaṃ sabbhidhammabhūtaṃ nibbānaṃ santo pavedayanti kathayanti, so sataṃ dhammo na jaraṃ upetītipi attho. Tatiyaṃ.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၃. ဇရာမရဏသုတ္တံ • 3. Jarāmaraṇasuttaṃ
ဋီကာ • Tīkā / သုတ္တပိဋက (ဋီကာ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ၃. ဇရာမရဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 3. Jarāmaraṇasuttavaṇṇanā
