| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
၄. ဣသ္သတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ
4. Issattasuttavaṇṇanā
၁၃၅. စတုတ္ထသ္သ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိကော နိက္ခေပော။ ဘဂဝတော ကိရ ပဌမဗောဓိယံ မဟာလာဘသက္ကာရော ဥဒပာဒိ ဘိက္ခုသင္ဃသ္သ စ။ တိတ္ထိယာ ဟတလာဘသက္ကာရာ ဟုတ္ဝာ ကုလေသု ဧဝံ ကန္ထေန္တာ ဝိစရန္တိ – ‘‘သမဏော ဂောတမော ဧဝမာဟ, ‘မယ္ဟမေဝ ဒာနံ ဒာတဗ္ဗံ, န အညေသံ ဒာနံ ဒာတဗ္ဗံ။ မယ္ဟမေဝ သာဝကာနံ ဒာနံ ဒာတဗ္ဗံ, န အညေသံ သာဝကာနံ ဒာနံ ဒာတဗ္ဗံ။ မယ္ဟမေဝ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, န အညေသံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ။ မယ္ဟမေဝ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, န အညေသံ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’န္တိ။ ယုတ္တံ နု ခော သယမ္ပိ ဘိက္ခာစာရနိသ္သိတေန ပရေသံ ဘိက္ခာစာရနိသ္သိတာနံ စတုန္နံ ပစ္စယာနံ အန္တရာယံ ကာတုံ, အယုတ္တံ ကရောတိ အနနုစ္ဆဝိက’’န္တိ။ သာ ကထာ ပတ္ထရမာနာ ရာဇကုလံ သမ္ပတ္တာ။ ရာဇာ သုတ္ဝာ စိန္တေသိ – ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ ယံ တထာဂတော ပရေသံ လာဘန္တရာယံ ကရေယ္ယ။ ဧတေ တထာဂတသ္သ အလာဘာယ အယသာယ ပရိသက္ကန္တိ။ သစာဟံ ဣဓေဝ ဌတ္ဝာ ‘မာ ဧဝံ အဝောစုတ္ထ, န သတ္ထာ ဧဝံ ကထေတီ’တိ ဝဒေယ္ယံ, ဧဝံ သာ ကထာ နိဇ္ဈတ္တိံ န ဂစ္ဆေယ္ယ, ဣမသ္သ မဟာဇနသ္သ သန္နိပတိတကာလေယေဝ နံ နိဇ္ဈာပေသ္သာမီ’’တိ ဧကံ ဆဏဒိဝသံ အာဂမေန္တော တုဏ္ဟီ အဟောသိ။
135. Catutthassa aṭṭhuppattiko nikkhepo. Bhagavato kira paṭhamabodhiyaṃ mahālābhasakkāro udapādi bhikkhusaṅghassa ca. Titthiyā hatalābhasakkārā hutvā kulesu evaṃ kanthentā vicaranti – ‘‘samaṇo gotamo evamāha, ‘mayhameva dānaṃ dātabbaṃ, na aññesaṃ dānaṃ dātabbaṃ. Mayhameva sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ, na aññesaṃ sāvakānaṃ dānaṃ dātabbaṃ. Mayhameva dinnaṃ mahapphalaṃ, na aññesaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ. Mayhameva sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphalaṃ, na aññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphala’nti. Yuttaṃ nu kho sayampi bhikkhācāranissitena paresaṃ bhikkhācāranissitānaṃ catunnaṃ paccayānaṃ antarāyaṃ kātuṃ, ayuttaṃ karoti ananucchavika’’nti. Sā kathā pattharamānā rājakulaṃ sampattā. Rājā sutvā cintesi – ‘‘aṭṭhānametaṃ yaṃ tathāgato paresaṃ lābhantarāyaṃ kareyya. Ete tathāgatassa alābhāya ayasāya parisakkanti. Sacāhaṃ idheva ṭhatvā ‘mā evaṃ avocuttha, na satthā evaṃ kathetī’ti vadeyyaṃ, evaṃ sā kathā nijjhattiṃ na gaccheyya, imassa mahājanassa sannipatitakāleyeva naṃ nijjhāpessāmī’’ti ekaṃ chaṇadivasaṃ āgamento tuṇhī ahosi.
အပရေန သမယေန မဟာဆဏေ သမ္ပတ္တေ ‘‘အယံ ဣမသ္သ ကာလော’’တိ နဂရေ ဘေရိံ စရာပေသိ – ‘‘သဒ္ဓာ ဝာ အသ္သဒ္ဓာ ဝာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ ဝာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ ဝာ ဂေဟရက္ခကေ ဒာရကေ ဝာ မာတုဂာမေ ဝာ ဌပေတ္ဝာ အဝသေသာ ယေ ဝိဟာရံ နာဂစ္ဆန္တိ, ပညာသံ ဒဏ္ဍော’’တိ။ သယမ္ပိ ပာတောဝ န္ဟတ္ဝာ ကတပာတရာသော သဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတော မဟတာ ဗလကာယေန သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ အဂမာသိ။ ဂစ္ဆန္တော စ စိန္တေသိ – ‘‘ဘဂဝာ တုမ္ဟေ ကိရ ဧဝံ ဝဒထ ‘မယ္ဟမေဝ ဒာနံ ဒာတဗ္ဗံ။ပေ.။ န အညေသံ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’န္တိ ဧဝံ ပုစ္ဆိတုံ အယုတ္တံ, ပဉ္ဟမေဝ ပုစ္ဆိသ္သာမိ, ပဉ္ဟံ ကထေန္တော စ မေ ဘဂဝာ အဝသာနေ တိတ္ထိယာနံ ဝာဒံ ဘဉ္ဇိသ္သတီ’’တိ။ သော ပဉ္ဟံ ပုစ္ဆန္တော ကတ္ထ နု ခော, ဘန္တေ, ဒာနံ ဒာတဗ္ဗန္တိ အာဟ။ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ စိတ္တံ ပသီဒတိ, တသ္မိံ ဒာတဗ္ဗံ, တသ္သ ဝာ ဒာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။
Aparena samayena mahāchaṇe sampatte ‘‘ayaṃ imassa kālo’’ti nagare bheriṃ carāpesi – ‘‘saddhā vā assaddhā vā sammādiṭṭhikā vā micchādiṭṭhikā vā geharakkhake dārake vā mātugāme vā ṭhapetvā avasesā ye vihāraṃ nāgacchanti, paññāsaṃ daṇḍo’’ti. Sayampi pātova nhatvā katapātarāso sabbābharaṇapaṭimaṇḍito mahatā balakāyena saddhiṃ vihāraṃ agamāsi. Gacchanto ca cintesi – ‘‘bhagavā tumhe kira evaṃ vadatha ‘mayhameva dānaṃ dātabbaṃ…pe… na aññesaṃ sāvakānaṃ dinnaṃ mahapphala’nti evaṃ pucchituṃ ayuttaṃ, pañhameva pucchissāmi, pañhaṃ kathento ca me bhagavā avasāne titthiyānaṃ vādaṃ bhañjissatī’’ti. So pañhaṃ pucchanto kattha nu kho, bhante, dānaṃ dātabbanti āha. Yatthāti yasmiṃ puggale cittaṃ pasīdati, tasmiṃ dātabbaṃ, tassa vā dātabbanti attho.
ဧဝံ ဝုတ္တေ ရာဇာ ယေဟိ မနုသ္သေဟိ တိတ္ထိယာနံ ဝစနံ အာရောစိတံ, တေ ဩလောကေသိ။ တေ ရညာ ဩလောကိတမတ္တာဝ မင္ကုဘူတာ အဓောမုခာ ပာဒင္ဂုဋ္ဌကေန ဘူမိံ လေခမာနာ အဋ္ဌံသု။ ရာဇာ – ‘‘ဧကပဒေနေဝ, ဘန္တေ, ဟတာ တိတ္ထိယာ’’တိ မဟာဇနံ သာဝေန္တော မဟာသဒ္ဒေန အဘာသိ။ ဧဝဉ္စ ပန ဘာသိတ္ဝာ – ‘‘ဘဂဝာ စိတ္တံ နာမ နိဂဏ္ဌာစေလကပရိဗ္ဗာဇကာဒီသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပသီဒတိ , ကတ္ထ ပန, ဘန္တေ, ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ ပုစ္ဆိ။ အညံ ခော ဧတန္တိ, ‘‘မဟာရာဇ, အညံ တယာ ပဌမံ ပုစ္ဆိတံ, အညံ ပစ္ဆာ, သလ္လက္ခေဟိ ဧတံ, ပဉ္ဟာကထနံ ပန မယ္ဟံ ဘာရော’’တိ ဝတ္ဝာ သီလဝတော ခောတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ဣဓ တ္ယသ္သာတိ ဣဓ တေ အသ္သ။ သမုပဗ္ယူဠ္ဟောတိ ရာသိဘူတော။ အသိက္ခိတောတိ ဓနုသိပ္ပေ အသိက္ခိတော။ အကတဟတ္ထောတိ မုဋ္ဌိဗန္ဓာဒိဝသေန အသမ္ပာဒိတဟတ္ထော။ အကတယောဂ္ဂောတိ တိဏပုဉ္ဇမတ္တိကာပုဉ္ဇာဒီသု အကတပရိစယော။ အကတူပာသနောတိ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာနံ အဒသ္သိတသရက္ခေပော။ ဆမ္ဘီတိ ပဝေဓိတကာယော။
Evaṃ vutte rājā yehi manussehi titthiyānaṃ vacanaṃ ārocitaṃ, te olokesi. Te raññā olokitamattāva maṅkubhūtā adhomukhā pādaṅguṭṭhakena bhūmiṃ lekhamānā aṭṭhaṃsu. Rājā – ‘‘ekapadeneva, bhante, hatā titthiyā’’ti mahājanaṃ sāvento mahāsaddena abhāsi. Evañca pana bhāsitvā – ‘‘bhagavā cittaṃ nāma nigaṇṭhācelakaparibbājakādīsu yattha katthaci pasīdati , kattha pana, bhante, dinnaṃ mahapphala’’nti pucchi. Aññaṃ kho etanti, ‘‘mahārāja, aññaṃ tayā paṭhamaṃ pucchitaṃ, aññaṃ pacchā, sallakkhehi etaṃ, pañhākathanaṃ pana mayhaṃ bhāro’’ti vatvā sīlavato khotiādimāha. Tattha idha tyassāti idha te assa. Samupabyūḷhoti rāsibhūto. Asikkhitoti dhanusippe asikkhito. Akatahatthoti muṭṭhibandhādivasena asampāditahattho. Akatayoggoti tiṇapuñjamattikāpuñjādīsu akataparicayo. Akatūpāsanoti rājarājamahāmattānaṃ adassitasarakkhepo. Chambhīti pavedhitakāyo.
ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီနောတိအာဒီသု အရဟတ္တမဂ္ဂေန ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီနော ဟောတိ, အနာဂာမိမဂ္ဂေန ဗ္ယာပာဒော , အရဟတ္တမဂ္ဂေနေဝ ထိနမိဒ္ဓံ, တထာ ဥဒ္ဓစ္စံ, တတိယေနေဝ ကုက္ကုစ္စံ, ပဌမမဂ္ဂေန ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ။ အသေက္ခေန သီလက္ခန္ဓေနာတိ အသေက္ခသ္သ သီလက္ခန္ဓော အသေက္ခော သီလက္ခန္ဓော နာမ။ ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ။ ဧတ္ထ စ ပုရိမေဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ လောကိယလောကုတ္တရသီလသမာဓိပညာဝိမုတ္တိယော ကထိတာ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒသ္သနံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ဟောတိ, တံ လောကိယမေဝ။
Kāmacchando pahīnotiādīsu arahattamaggena kāmacchando pahīno hoti, anāgāmimaggena byāpādo , arahattamaggeneva thinamiddhaṃ, tathā uddhaccaṃ, tatiyeneva kukkuccaṃ, paṭhamamaggena vicikicchā pahīnā hoti. Asekkhenasīlakkhandhenāti asekkhassa sīlakkhandho asekkho sīlakkhandho nāma. Esa nayo sabbattha. Ettha ca purimehi catūhi padehi lokiyalokuttarasīlasamādhipaññāvimuttiyo kathitā. Vimuttiñāṇadassanaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ hoti, taṃ lokiyameva.
ဣသ္သတ္တန္တိ ဥသုသိပ္ပံ။ ဗလဝီရိယန္တိ ဧတ္ထ ဗလံ နာမ ဝာယောဓာတု, ဝီရိယံ ကာယိကစေတသိကဝီရိယမေဝ။ ဘရေတိ ဘရေယ္ယ။ နာသူရံ ဇာတိပစ္စယာတိ, ‘‘အယံ ဇာတိသမ္ပန္နော’’တိ ဧဝံ ဇာတိကာရဏာ အသူရံ န ဘရေယ္ယ။
Issattanti ususippaṃ. Balavīriyanti ettha balaṃ nāma vāyodhātu, vīriyaṃ kāyikacetasikavīriyameva. Bhareti bhareyya. Nāsūraṃ jātipaccayāti, ‘‘ayaṃ jātisampanno’’ti evaṃ jātikāraṇā asūraṃ na bhareyya.
ခန္တိသောရစ္စန္တိ ဧတ္ထ ခန္တီတိ အဓိဝာသနခန္တိ, သောရစ္စန္တိ အရဟတ္တံ။ ဓမ္မာတိ ဧတေ ဒ္ဝေ ဓမ္မာ။ အသ္သမေတိ အာဝသထေ။ ဝိဝနေတိ အရညဋ္ဌာနေ, နိရုဒကေ အရညေ စတုရသ္သပောက္ခရဏိအာဒီနိ ကာရယေတိ အတ္ထော။ ဒုဂ္ဂေတိ ဝိသမဋ္ဌာနေ။ သင္ကမနာနီတိ ပဏ္ဏာသဟတ္ထသဋ္ဌိဟတ္ထာနိ သမောကိဏ္ဏပရိသုဒ္ဓဝာလိကာနိ သင္ကမနာနိ ကရေယ္ယ။
Khantisoraccanti ettha khantīti adhivāsanakhanti, soraccanti arahattaṃ. Dhammāti ete dve dhammā. Assameti āvasathe. Vivaneti araññaṭṭhāne, nirudake araññe caturassapokkharaṇiādīni kārayeti attho. Duggeti visamaṭṭhāne. Saṅkamanānīti paṇṇāsahatthasaṭṭhihatthāni samokiṇṇaparisuddhavālikāni saṅkamanāni kareyya.
ဣဒာနိ ဧတေသု အရညသေနာသနေသု ဝသန္တာနံ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခာစာရဝတ္တံ အာစိက္ခန္တော အန္နံ ပာနန္တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သေနာသနာနီတိ မဉ္စပီဌာဒီနိ။ ဝိပ္ပသန္နေနာတိ ခီဏာသဝသ္သ ဒေန္တောပိ သကင္ခေန ကိလေသမလိနေန စိတ္တေန အဒတ္ဝာ ဝိပ္ပသန္နေနေဝ စိတ္တေန ဒဒေယ္ယ။ ထနယန္တိ ဂဇ္ဇန္တော။ သတက္ကကူတိ သတသိခရော, အနေကကူဋောတိ အတ္ထော။ အဘိသင္ခစ္စာတိ အဘိသင္ခရိတ္ဝာ သမောဓာနေတ္ဝာ ရာသိံ ကတ္ဝာ။
Idāni etesu araññasenāsanesu vasantānaṃ bhikkhūnaṃ bhikkhācāravattaṃ ācikkhanto annaṃ pānantiādimāha. Tattha senāsanānīti mañcapīṭhādīni. Vippasannenāti khīṇāsavassa dentopi sakaṅkhena kilesamalinena cittena adatvā vippasanneneva cittena dadeyya. Thanayanti gajjanto. Satakkakūti satasikharo, anekakūṭoti attho. Abhisaṅkhaccāti abhisaṅkharitvā samodhānetvā rāsiṃ katvā.
အာမောဒမာနောတိ တုဋ္ဌမာနသော ဟုတ္ဝာ။ ပကိရေတီတိ ဒာနဂ္ဂေ ဝိစိရတိ, ပကိရန္တော ဝိယ ဝာ ဒာနံ ဒေတိ။ ပုညဓာရာတိ အနေကဒာနစေတနာမယာ ပုညဓာရာ။ ဒာတာရံ အဘိဝသ္သတီတိ ယထာ အာကာသေ သမုဋ္ဌိတမေဃတော နိက္ခန္တာ ဥဒကဓာရာ ပထဝိံ သိနေဟယန္တီ တေမေန္တီ ကိလေဒယန္တီ အဘိဝသ္သတိ, ဧဝမေဝ အယမ္ပိ ဒာယကသ္သ အဗ္ဘန္တရေ ဥပ္ပန္နာ ပုညဓာရာ တမေဝ ဒာတာရံ အန္တော သိနေဟေတိ ပူရေတိ အဘိသန္ဒေတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒာတာရံ အဘိဝသ္သတီ’’တိ။ စတုတ္ထံ။
Āmodamānoti tuṭṭhamānaso hutvā. Pakiretīti dānagge vicirati, pakiranto viya vā dānaṃ deti. Puññadhārāti anekadānacetanāmayā puññadhārā. Dātāraṃ abhivassatīti yathā ākāse samuṭṭhitameghato nikkhantā udakadhārā pathaviṃ sinehayantī tementī kiledayantī abhivassati, evameva ayampi dāyakassa abbhantare uppannā puññadhārā tameva dātāraṃ anto sineheti pūreti abhisandeti. Tena vuttaṃ ‘‘dātāraṃ abhivassatī’’ti. Catutthaṃ.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၄. ဣသ္သတ္တသုတ္တံ • 4. Issattasuttaṃ
ဋီကာ • Tīkā / သုတ္တပိဋက (ဋီကာ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ၄. ဣသ္သတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 4. Issattasuttavaṇṇanā
