| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
၁၀. ယက္ခသံယုတ္တံ
10. Yakkhasaṃyuttaṃ
၁. ဣန္ဒကသုတ္တဝဏ္ဏနာ
1. Indakasuttavaṇṇanā
၂၃၅. ယက္ခသံယုတ္တသ္သ ပဌမေ ဣန္ဒကသ္သာတိ ဣန္ဒကူဋနိဝာသိနော ယက္ခသ္သ။ ယက္ခတော ဟိ ကူဋေန, ကူဋတော စ ယက္ခေန နာမံ လဒ္ဓံ။ ရူပံ န ဇီဝန္တိ ဝဒန္တီတိ ယဒိ ဗုဒ္ဓာ ရူပံ ဇီဝန္တိ န ဝဒန္တိ, ယဒိ ရူပံ သတ္တော ပုဂ္ဂလောတိ ဧဝံ န ဝဒန္တီတိ အတ္ထော။ ကထံ န္ဝယန္တိ ကထံ နု အယံ? ကုတသ္သ အဋ္ဌီယကပိဏ္ဍမေတီတိ အသ္သ သတ္တသ္သ အဋ္ဌိယကပိဏ္ဍဉ္စ ကုတော အာဂစ္ဆတိ? ဧတ္ထ စ အဋ္ဌိဂ္ဂဟဏေန တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ, ယကပိဏ္ဍဂ္ဂဟဏေန နဝ မံသပေသိသတာနိ ဂဟိတာနိ။ ယဒိ ရူပံ န ဇီဝော, အထသ္သ ဣမာနိ စ အဋ္ဌီနိ ဣမာ စ မံသပေသိယော ကုတော အာဂစ္ဆန္တီတိ ပုစ္ဆတိ။ ကထံ န္ဝယံ သဇ္ဇတိ ဂဗ္ဘရသ္မိန္တိ ကေန နု ကာရဏေန အယံ သတ္တော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ သဇ္ဇတိ လဂ္ဂတိ, တိဋ္ဌတီတိ? ပုဂ္ဂလဝာဒီ ကိရေသ ယက္ခော, ‘‘ဧကပ္ပဟာရေနေဝ သတ္တော မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ နိဗ္ဗတ္တတီ’’တိ ဂဟေတ္ဝာ ဂဗ္ဘသေယ္ယကသတ္တသ္သ မာတာ မစ္ဆမံသာဒီနိ ခာဒတိ, သဗ္ဗာနိ ဧကရတ္တိဝာသေန ပစိတ္ဝာ ဖေဏံ ဝိယ ဝိလီယန္တိ။ ယဒိ ရူပံ သတ္တော န ဘဝေယ္ယ, ဧဝမေဝ ဝိလီယေယ္ယာတိ လဒ္ဓိယာ ဧဝမာဟ။ အထသ္သ ဘဂဝာ – ‘‘န မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ နိဗ္ဗတ္တတိ, အနုပုဗ္ဗေန ပန ဝဍ္ဎတီ’’တိ ဒသ္သေန္တော ပဌမံ ကလလံ ဟောတီတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ပဌမန္တိ ပဌမေန ပဋိသန္ဓိဝိညာဏေန သဒ္ဓိံ တိသ္သောတိ ဝာ ဖုသ္သောတိ ဝာ နာမံ နတ္ထိ, အထ ခော တီဟိ ဇာတိဥဏ္ဏံသူဟိ ကတသုတ္တဂ္ဂေ သဏ္ဌိတတေလဗိန္ဒုပ္ပမာဏံ ကလလံ ဟောတိ, ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ –
235. Yakkhasaṃyuttassa paṭhame indakassāti indakūṭanivāsino yakkhassa. Yakkhato hi kūṭena, kūṭato ca yakkhena nāmaṃ laddhaṃ. Rūpaṃ na jīvanti vadantīti yadi buddhā rūpaṃ jīvanti na vadanti, yadi rūpaṃ satto puggaloti evaṃ na vadantīti attho. Kathaṃ nvayanti kathaṃ nu ayaṃ? Kutassa aṭṭhīyakapiṇḍametīti assa sattassa aṭṭhiyakapiṇḍañca kuto āgacchati? Ettha ca aṭṭhiggahaṇena tīṇi aṭṭhisatāni, yakapiṇḍaggahaṇena nava maṃsapesisatāni gahitāni. Yadi rūpaṃ na jīvo, athassa imāni ca aṭṭhīni imā ca maṃsapesiyo kuto āgacchantīti pucchati. Kathaṃ nvayaṃ sajjati gabbharasminti kena nu kāraṇena ayaṃ satto mātukucchismiṃ sajjati laggati, tiṭṭhatīti? Puggalavādī kiresa yakkho, ‘‘ekappahāreneva satto mātukucchismiṃ nibbattatī’’ti gahetvā gabbhaseyyakasattassa mātā macchamaṃsādīni khādati, sabbāni ekarattivāsena pacitvā pheṇaṃ viya vilīyanti. Yadi rūpaṃ satto na bhaveyya, evameva vilīyeyyāti laddhiyā evamāha. Athassa bhagavā – ‘‘na mātukucchismiṃ ekappahāreneva nibbattati, anupubbena pana vaḍḍhatī’’ti dassento paṭhamaṃ kalalaṃ hotītiādimāha. Tattha paṭhamanti paṭhamena paṭisandhiviññāṇena saddhiṃ tissoti vā phussoti vā nāmaṃ natthi, atha kho tīhi jātiuṇṇaṃsūhi katasuttagge saṇṭhitatelabinduppamāṇaṃ kalalaṃ hoti, yaṃ sandhāya vuttaṃ –
‘‘တိလတေလသ္သ ယထာ ဗိန္ဒု၊ သပ္ပိမဏ္ဍော အနာဝိလော။
‘‘Tilatelassa yathā bindu, sappimaṇḍo anāvilo;
ဧဝံ ဝဏ္ဏပ္ပဋိဘာဂံ၊ ကလလံ သမ္ပဝုစ္စတီ’’တိ။
Evaṃ vaṇṇappaṭibhāgaṃ, kalalaṃ sampavuccatī’’ti.
ကလလာ ဟောတိ အဗ္ဗုဒန္တိ တသ္မာ ကလလာ သတ္တာဟစ္စယေန မံသဓောဝနဥဒကဝဏ္ဏံ အဗ္ဗုဒံ နာမ ဟောတိ, ကလလန္တိ နာမံ အန္တရဓာယတိ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –
Kalalāhoti abbudanti tasmā kalalā sattāhaccayena maṃsadhovanaudakavaṇṇaṃ abbudaṃ nāma hoti, kalalanti nāmaṃ antaradhāyati. Vuttampi cetaṃ –
‘‘သတ္တာဟံ ကလလံ ဟောတိ၊ ပရိပက္ကံ သမူဟတံ။
‘‘Sattāhaṃ kalalaṃ hoti, paripakkaṃ samūhataṃ;
ဝိဝဋ္ဋမာနံ တဗ္ဘာဝံ၊ အဗ္ဗုဒံ နာမ ဇာယတီ’’တိ။
Vivaṭṭamānaṃ tabbhāvaṃ, abbudaṃ nāma jāyatī’’ti.
အဗ္ဗုဒာ ဇာယတေ ပေသီတိ တသ္မာပိ အဗ္ဗုဒာ သတ္တာဟစ္စယေန ဝိလီနတိပုသဒိသာ ပေသိ နာမ သဉ္ဇာယတိ။ သာ မရိစဖာဏိတေန ဒီပေတဗ္ဗာ။ ဂာမဒာရိကာ ဟိ သုပက္ကာနိ မရိစာနိ ဂဟေတ္ဝာ သာဋကန္တေ ဘဏ္ဍိကံ ကတ္ဝာ ပီဠေတ္ဝာ မဏ္ဍံ အာဒာယ ကပာလေ ပက္ခိပိတ္ဝာ အာတပေ ဌပေန္တိ, တံ သုက္ခမာနံ သဗ္ဗဘာဂေဟိ မုစ္စတိ။ ဧဝရူပာ ပေသိ ဟောတိ, အဗ္ဗုဒန္တိ နာမံ အန္တရဓာယတိ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –
Abbudājāyate pesīti tasmāpi abbudā sattāhaccayena vilīnatipusadisā pesi nāma sañjāyati. Sā maricaphāṇitena dīpetabbā. Gāmadārikā hi supakkāni maricāni gahetvā sāṭakante bhaṇḍikaṃ katvā pīḷetvā maṇḍaṃ ādāya kapāle pakkhipitvā ātape ṭhapenti, taṃ sukkhamānaṃ sabbabhāgehi muccati. Evarūpā pesi hoti, abbudanti nāmaṃ antaradhāyati. Vuttampi cetaṃ –
‘‘သတ္တာဟံ အဗ္ဗုဒံ ဟောတိ၊ ပရိပက္ကံ သမူဟတံ။
‘‘Sattāhaṃ abbudaṃ hoti, paripakkaṃ samūhataṃ;
ဝိဝဋ္ဋမာနံ တဗ္ဘာဝံ၊ ပေသိ နာမ ပဇာယတီ’’တိ။
Vivaṭṭamānaṃ tabbhāvaṃ, pesi nāma pajāyatī’’ti.
ပေသိ နိဗ္ဗတ္တတီ ဃနောတိ တတော ပေသိတော သတ္တာဟစ္စယေန ကုက္ကုဋဏ္ဍသဏ္ဌာနော ဃနော နာမ မံသပိဏ္ဍော နိဗ္ဗတ္တတိ, ပေသီတိ နာမံ အန္တရဓာယတိ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –
Pesi nibbattatī ghanoti tato pesito sattāhaccayena kukkuṭaṇḍasaṇṭhāno ghano nāma maṃsapiṇḍo nibbattati, pesīti nāmaṃ antaradhāyati. Vuttampi cetaṃ –
‘‘သတ္တာဟံ ပေသိ ဘဝတိ၊ ပရိပက္ကံ သမူဟတံ။
‘‘Sattāhaṃ pesi bhavati, paripakkaṃ samūhataṃ;
ဝိဝဋ္ဋမာနံ တဗ္ဘာဝံ၊ ဃနောတိ နာမ ဇာယတိ။
Vivaṭṭamānaṃ tabbhāvaṃ, ghanoti nāma jāyati.
‘‘ယထာ ကုက္ကုဋိယာ အဏ္ဍံ၊ သမန္တာ ပရိမဏ္ဍလံ။
‘‘Yathā kukkuṭiyā aṇḍaṃ, samantā parimaṇḍalaṃ;
ဧဝံ ဃနသ္သ သဏ္ဌာနံ၊ နိဗ္ဗတ္တံ ကမ္မပစ္စယာ’’တိ။
Evaṃ ghanassa saṇṭhānaṃ, nibbattaṃ kammapaccayā’’ti.
ဃနာ ပသာခာ ဇာယန္တီတိ ပဉ္စမေ သတ္တာဟေ ဒ္ဝိန္နံ ဟတ္ထပာဒာနံ သီသသ္သ စတ္ထာယ ပဉ္စ ပီဠကာ ဇာယန္တိ, ယံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ ‘‘ပဉ္စမေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာဟေ ပဉ္စ ပီဠကာ သဏ္ဌဟန္တိ ကမ္မတော’’တိ။
Ghanā pasākhā jāyantīti pañcame sattāhe dvinnaṃ hatthapādānaṃ sīsassa catthāya pañca pīḷakā jāyanti, yaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ ‘‘pañcame, bhikkhave, sattāhe pañca pīḷakā saṇṭhahanti kammato’’ti.
ဣတော ပရံ ဆဋ္ဌသတ္တမာဒီနိ သတ္တာဟာနိ အတိက္ကမ္မ ဒေသနံ သင္ခိပိတ္ဝာ ဒ္ဝာစတ္တာလီသေ သတ္တာဟေ ပရိဏတကာလံ ဂဟေတ္ဝာ ဒသ္သေန္တော ကေသာတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ကေသာ လောမာ နခာပိ စာတိ ဒ္ဝာစတ္တာလီသေ သတ္တာဟေ ဧတာနိ ဇာယန္တိ။
Ito paraṃ chaṭṭhasattamādīni sattāhāni atikkamma desanaṃ saṅkhipitvā dvācattālīse sattāhe pariṇatakālaṃ gahetvā dassento kesātiādimāha. Tattha kesā lomā nakhāpi cāti dvācattālīse sattāhe etāni jāyanti.
တေန သော တတ္ထ ယာပေတီတိ တသ္သ ဟိ နာဘိတော ဥဋ္ဌိတော နာဠော မာတု ဥဒရပဋလေန ဧကာဗဒ္ဓော ဟောတိ, သော ဥပ္ပလဒဏ္ဍကော ဝိယ ဆိဒ္ဒော, တေန အာဟာရရသော သံသရိတ္ဝာ အာဟာရသမုဋ္ဌာနရူပံ သမုဋ္ဌာပေတိ။ ဧဝံ သော ဒသ မာသေ ယာပေတိ။ မာတုကုစ္ဆိဂတော နရောတိ မာတုယာ တိရောကုစ္ဆိဂတော, ကုစ္ဆိယာ အဗ္ဘန္တရဂတောတိ အတ္ထော။ ဣတိ ဘဂဝာ ‘‘ဧဝံ ခော, ယက္ခ, အယံ သတ္တော အနုပုဗ္ဗေန မာတုကုစ္ဆိယံ ဝဍ္ဎတိ, န ဧကပ္ပဟာရေနေဝ နိဗ္ဗတ္တတီ’’တိ ဒသ္သေတိ။ ပဌမံ။
Tena so tattha yāpetīti tassa hi nābhito uṭṭhito nāḷo mātu udarapaṭalena ekābaddho hoti, so uppaladaṇḍako viya chiddo, tena āhāraraso saṃsaritvā āhārasamuṭṭhānarūpaṃ samuṭṭhāpeti. Evaṃ so dasa māse yāpeti. Mātukucchigato naroti mātuyā tirokucchigato, kucchiyā abbhantaragatoti attho. Iti bhagavā ‘‘evaṃ kho, yakkha, ayaṃ satto anupubbena mātukucchiyaṃ vaḍḍhati, na ekappahāreneva nibbattatī’’ti dasseti. Paṭhamaṃ.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၁. ဣန္ဒကသုတ္တံ • 1. Indakasuttaṃ
ဋီကာ • Tīkā / သုတ္တပိဋက (ဋီကာ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ၁. ဣန္ဒကသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 1. Indakasuttavaṇṇanā
