| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / संयुत्तनिकाय (अट्ठकथा) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
२. दुतियवग्गो
2. Dutiyavaggo
१-२. इच्छानङ्गलसुत्तादिवण्णना
1-2. Icchānaṅgalasuttādivaṇṇanā
९८७-९८८. दुतियवग्गस्स पठमे एवं ब्याकरेय्याथाति कस्मा अत्तनो विहारसमापत्तिं आचिक्खति? उपारम्भमोचनत्थं। सचे हि ते ‘‘न जानामा’’ति वदेय्युं, अथ नेसं तित्थिया ‘‘तुम्हे ‘असुकसमापत्तिया नाम नो सत्था तेमासं विहासी’तिपि न जानाथ, अथ कस्मा नं उपट्ठहन्ता विहरथा’’ति उपारम्भं आरोपेय्युं, ततो मोचनत्थं एवमाह।
987-988. Dutiyavaggassa paṭhame evaṃ byākareyyāthāti kasmā attano vihārasamāpattiṃ ācikkhati? Upārambhamocanatthaṃ. Sace hi te ‘‘na jānāmā’’ti vadeyyuṃ, atha nesaṃ titthiyā ‘‘tumhe ‘asukasamāpattiyā nāma no satthā temāsaṃ vihāsī’tipi na jānātha, atha kasmā naṃ upaṭṭhahantā viharathā’’ti upārambhaṃ āropeyyuṃ, tato mocanatthaṃ evamāha.
अथ कस्मा यथा अञ्ञत्थ ‘‘सतोव अस्ससति, दीघं वा अस्ससन्तो’’ति (दी॰ नि॰ २.३७४; म॰ नि॰ १.१०७; सं॰ नि॰ ५.९७७) एव-वाकारो वुत्तो। एवं इध न वुत्तोति? एकन्तसन्तत्ता। अञ्ञेसञ्हि अस्सासो वा पाकटो होति पस्सासो वा, भगवतो उभयम्पेतं पाकटमेव निच्चं उपट्ठितस्सतितायाति एकन्तसन्तत्ता न वुत्तो। अथ ‘‘सिक्खामी’’ति अवत्वा कस्मा ‘‘अस्ससामी’’ति एत्तकमेव वुत्तन्ति? सिक्खितब्बाभावा। सत्त हि सेखा सिक्खितब्बभावा सेखा नाम, खीणासवा सिक्खितब्बाभावा असेखा नाम, तथागता असिक्खितब्बा असेक्खा नाम नत्थि तेसं सिक्खितब्बकिच्चन्ति सिक्खितब्बाभावा न वुत्तं। दुतियं उत्तानमेव।
Atha kasmā yathā aññattha ‘‘satova assasati, dīghaṃ vā assasanto’’ti (dī. ni. 2.374; ma. ni. 1.107; saṃ. ni. 5.977) eva-vākāro vutto. Evaṃ idha na vuttoti? Ekantasantattā. Aññesañhi assāso vā pākaṭo hoti passāso vā, bhagavato ubhayampetaṃ pākaṭameva niccaṃ upaṭṭhitassatitāyāti ekantasantattā na vutto. Atha ‘‘sikkhāmī’’ti avatvā kasmā ‘‘assasāmī’’ti ettakameva vuttanti? Sikkhitabbābhāvā. Satta hi sekhā sikkhitabbabhāvā sekhā nāma, khīṇāsavā sikkhitabbābhāvā asekhā nāma, tathāgatā asikkhitabbā asekkhā nāma natthi tesaṃ sikkhitabbakiccanti sikkhitabbābhāvā na vuttaṃ. Dutiyaṃ uttānameva.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / सुत्तपिटक • Suttapiṭaka / संयुत्तनिकाय • Saṃyuttanikāya
१. इच्छानङ्गलसुत्तं • 1. Icchānaṅgalasuttaṃ
२. कङ्खेय्यसुत्तं • 2. Kaṅkheyyasuttaṃ
टीका • Tīkā / सुत्तपिटक (टीका) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / संयुत्तनिकाय (टीका) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / १-२. इच्छानङ्गलसुत्तादिवण्णना • 1-2. Icchānaṅgalasuttādivaṇṇanā
