| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / суд̇д̇анибаад̇а-адтагат̇аа • Suttanipāta-aṭṭhakathā |
3. хирисуд̇д̇аван̣н̣анаа
3. Hirisuttavaṇṇanā
хирим̣ д̇аранд̇анд̇и хирисуд̇д̇ам̣. гаа уббад̇д̇и? ануббаннз бхаг̇авад̇и саавад̇т̇ияам̣ ан̃н̃ад̇аро б̣раахман̣амахаасаало ад̣дхо ахоси асийд̇игодид̇ханавибхаво. д̇асса згабуд̇д̇аго ахоси бияо манаабо. со д̇ам̣ д̣̇звагумаарам̣ вияа наанаббагаарзхи сукуубагаран̣зхи сам̣вад̣дхзнд̇о д̇ам̣ саабад̇зяяам̣ д̇асса анияяаад̇зд̇ваава гааламагааси сад̣̇д̇хим̣ б̣раахман̣ияаа. д̇ад̇о д̇асса маан̣авасса маад̇аабид̇уунам̣ ажжаязна бхан̣д̣ааг̇аариго саараг̇аб̣бхам̣ виварид̇ваа саабад̇зяяам̣ нияяаад̇знд̇о ааха – ‘‘ид̣̇ам̣ д̇з, саами, маад̇аабид̇уунам̣ санд̇агам̣, ид̣̇ам̣ аяяагабаяяагаанам̣ санд̇агам̣, ид̣̇ам̣ сад̇д̇агулабариваддзна ааг̇ад̇а’’нд̇и. маан̣аво д̇ханам̣ д̣̇исваа жинд̇зси – ‘‘ид̣̇ам̣ д̇ханам̣язва д̣̇иссад̇и, язхи бана ид̣̇ам̣ сан̃жид̇ам̣, д̇з на д̣̇иссанд̇и, саб̣б̣зва мажжувасам̣ г̇ад̇аа. г̇ажчанд̇аа жа на ид̇о гин̃жи аад̣̇ааяа аг̇амам̣су, звам̣ наама бхог̇з бахааяа г̇анд̇аб̣б̣о баралого, на саггаа гин̃жи аад̣̇ааяа г̇анд̇ум̣ ан̃н̃ад̇ра сужарид̇зна. яам̣нуунаахам̣ имам̣ д̇ханам̣ барижжаж̇ид̇ваа сужарид̇ад̇ханам̣ г̇ан̣хзяяам̣, яам̣ саггаа аад̣̇ааяа г̇анд̇у’’нд̇и. со д̣̇ивасз д̣̇ивасз сад̇асахассам̣ виссаж̇ж̇знд̇о буна жинд̇зси – ‘‘бахууд̇амид̣̇ам̣ д̇ханам̣, гим̣ иминаа звамаббагзна барижжааг̇зна, яам̣нуунаахам̣ махаад̣̇аанам̣ д̣̇ад̣̇зяяа’’нд̇и. со ран̃н̃о аарожзси – ‘‘махаарааж̇а, мама гхарз зд̇д̇агам̣ д̇ханам̣ ад̇т̇и, ижчаами д̇зна махаад̣̇аанам̣ д̣̇аад̇ум̣. саад̇ху, махаарааж̇а, наг̇арз гхосанам̣ гаараабзт̇аа’’д̇и. рааж̇аа д̇ат̇аа гаараабзси. со ааг̇ад̇ааг̇ад̇аанам̣ бхааж̇анаани буурзд̇ваа сад̇д̇ахи д̣̇ивасзхи саб̣б̣ад̇ханамад̣̇ааси , д̣̇ад̇ваа жа жинд̇зси – ‘‘звам̣ махаабарижжааг̇ам̣ гад̇ваа аяуд̇д̇ам̣ гхарз васид̇ум̣, яам̣нуунаахам̣ баб̣б̣аж̇зяяа’’нд̇и. д̇ад̇о бариж̇анасса зд̇амад̇т̇ам̣ аарожзси. д̇з ‘‘маа, д̇вам̣ саами, ‘д̇ханам̣ баригкийн̣а’нд̇и жинд̇аяи, маяам̣ аббагзнзва гаалзна наанаавид̇хзхи убааязхи д̇ханасан̃жаяам̣ гариссаамаа’’д̇и вад̇ваа наанаббагаарзхи д̇ам̣ яаажим̣су. со д̇зсам̣ яаажанам̣ анаад̣̇ияид̇ваава д̇аабасабаб̣б̣аж̇ж̇ам̣ баб̣б̣аж̇и.
Hiriṃtarantanti hirisuttaṃ. Kā uppatti? Anuppanne bhagavati sāvatthiyaṃ aññataro brāhmaṇamahāsālo aḍḍho ahosi asītikoṭidhanavibhavo. Tassa ekaputtako ahosi piyo manāpo. So taṃ devakumāraṃ viya nānappakārehi sukhūpakaraṇehi saṃvaḍḍhento taṃ sāpateyyaṃ tassa aniyyātetvāva kālamakāsi saddhiṃ brāhmaṇiyā. Tato tassa māṇavassa mātāpitūnaṃ accayena bhaṇḍāgāriko sāragabbhaṃ vivaritvā sāpateyyaṃ niyyātento āha – ‘‘idaṃ te, sāmi, mātāpitūnaṃ santakaṃ, idaṃ ayyakapayyakānaṃ santakaṃ, idaṃ sattakulaparivaṭṭena āgata’’nti. Māṇavo dhanaṃ disvā cintesi – ‘‘idaṃ dhanaṃyeva dissati, yehi pana idaṃ sañcitaṃ, te na dissanti, sabbeva maccuvasaṃ gatā. Gacchantā ca na ito kiñci ādāya agamaṃsu, evaṃ nāma bhoge pahāya gantabbo paraloko, na sakkā kiñci ādāya gantuṃ aññatra sucaritena. Yaṃnūnāhaṃ imaṃ dhanaṃ pariccajitvā sucaritadhanaṃ gaṇheyyaṃ, yaṃ sakkā ādāya gantu’’nti. So divase divase satasahassaṃ vissajjento puna cintesi – ‘‘pahūtamidaṃ dhanaṃ, kiṃ iminā evamappakena pariccāgena, yaṃnūnāhaṃ mahādānaṃ dadeyya’’nti. So rañño ārocesi – ‘‘mahārāja, mama ghare ettakaṃ dhanaṃ atthi, icchāmi tena mahādānaṃ dātuṃ. Sādhu, mahārāja, nagare ghosanaṃ kārāpethā’’ti. Rājā tathā kārāpesi. So āgatāgatānaṃ bhājanāni pūretvā sattahi divasehi sabbadhanamadāsi , datvā ca cintesi – ‘‘evaṃ mahāpariccāgaṃ katvā ayuttaṃ ghare vasituṃ, yaṃnūnāhaṃ pabbajeyya’’nti. Tato parijanassa etamatthaṃ ārocesi. Te ‘‘mā, tvaṃ sāmi, ‘dhanaṃ parikkhīṇa’nti cintayi, mayaṃ appakeneva kālena nānāvidhehi upāyehi dhanasañcayaṃ karissāmā’’ti vatvā nānappakārehi taṃ yāciṃsu. So tesaṃ yācanaṃ anādiyitvāva tāpasapabbajjaṃ pabbaji.
д̇ад̇т̇а адтавид̇хаа д̇аабасаа – сабуд̇д̇абхарияаа, ун̃чаажааригаа, самбад̇д̇агаалигаа, анаг̇г̇ибаггигаа, асмамудтигаа, д̣̇анд̇алуяяагаа, бавад̇д̇апалигаа, ван̣дамуд̇д̇игаа жаад̇и (д̣̇ий. ни. адта. 1.280). д̇ад̇т̇а сабуд̇д̇абхарияаад̇и буд̇д̇ад̣̇аарзна сад̣̇д̇хим̣ баб̣б̣аж̇ид̇ваа гасиван̣иж̇ж̇аад̣̇ийхи ж̇ийвигам̣ габбаяамаанаа гзн̣ияаж̇адилаад̣̇аяо. ун̃чаажааригаад̇и наг̇арад̣̇ваарз ассамам̣ гаараабзд̇ваа д̇ад̇т̇а кад̇д̇ияаб̣раахман̣агумаараад̣̇аяо сиббаад̣̇ийни сигкаабзд̇ваа хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ бадигкибид̇ваа д̇илад̇ан̣д̣улаад̣̇игаббияабхан̣д̣абадиг̇г̇аахагаа, д̇з сабуд̇д̇абхариязхи сздтад̇араа. самбад̇д̇агаалигаад̇и аахааравзлааяа самбад̇д̇ам̣ аахаарам̣ г̇ахзд̇ваа яаабзнд̇аа, д̇з ун̃чаажааригзхи сздтад̇араа. анаг̇г̇ибаггигаад̇и аг̇г̇инаа абаггабад̇д̇апалаани каад̣̇ид̇ваа яаабзнд̇аа, д̇з самбад̇д̇агаалигзхи сздтад̇араа. асмамудтигаад̇и мудтибаасаан̣ам̣ г̇ахзд̇ваа ан̃н̃ам̣ ваа гин̃жи ваасисад̇т̇агаад̣̇им̣ г̇ахзд̇ваа вижаранд̇аа яад̣̇аа чаад̇аа хонд̇и, д̇ад̣̇аа самбад̇д̇аругкад̇о д̇ажам̣ г̇ахзд̇ваа каад̣̇ид̇ваа убосат̇ан̇г̇аани ад̇хидтааяа жад̇д̇ааро б̣рахмавихаарз бхаавзнд̇и, д̇з анаг̇г̇ибаггигзхи сздтад̇араа. д̣̇анд̇алуяяагаад̇и мудтибаасаан̣аад̣̇ийниби аг̇ахзд̇ваа жаранд̇аа куд̣̇аагаалз самбад̇д̇аругкад̇о д̣̇анд̇зхи уббаадзд̇ваа д̇ажам̣ каад̣̇ид̇ваа убосат̇ан̇г̇аани ад̇хидтааяа б̣рахмавихаарз бхаавзнд̇и, д̇з асмамудтигзхи сздтад̇араа. бавад̇д̇апалигаад̇и ж̇аад̇ассарам̣ ваа ванасан̣д̣ам̣ ваа ниссааяа васанд̇аа яам̣ д̇ад̇т̇а сарз бхисамул̣аалаад̣̇и, яам̣ ваа ванасан̣д̣з бубпагаалз бубпам̣, палагаалз палам̣, д̇амзва каад̣̇анд̇и. бубпапалз асад̇и анд̇амасо д̇ад̇т̇а ругкабабадигамби каад̣̇ид̇ваа васанд̇и, на д̇взва аахаарад̇т̇ааяа ан̃н̃ад̇ра г̇ажчанд̇и. убосат̇ан̇г̇аад̇хидтаанам̣ б̣рахмавихаарабхааванам̣ жа гаронд̇и, д̇з д̣̇анд̇алуяяагзхи сздтад̇араа. ван̣дамуд̇д̇игаа наама ван̣дамуд̇д̇аани бхуумияам̣ бад̇ид̇аани бан̣н̣ааниязва каад̣̇анд̇и, сзсам̣ буримасад̣̇исамзва, д̇з саб̣б̣асздтаа.
Tattha aṭṭhavidhā tāpasā – saputtabhariyā, uñchācārikā, sampattakālikā, anaggipakkikā, asmamuṭṭhikā, dantaluyyakā, pavattaphalikā, vaṇṭamuttikā cāti (dī. ni. aṭṭha. 1.280). Tattha saputtabhariyāti puttadārena saddhiṃ pabbajitvā kasivaṇijjādīhi jīvikaṃ kappayamānā keṇiyajaṭilādayo. Uñchācārikāti nagaradvāre assamaṃ kārāpetvā tattha khattiyabrāhmaṇakumārādayo sippādīni sikkhāpetvā hiraññasuvaṇṇaṃ paṭikkhipitvā tilataṇḍulādikappiyabhaṇḍapaṭiggāhakā, te saputtabhariyehi seṭṭhatarā. Sampattakālikāti āhāravelāya sampattaṃ āhāraṃ gahetvā yāpentā, te uñchācārikehi seṭṭhatarā. Anaggipakkikāti agginā apakkapattaphalāni khāditvā yāpentā, te sampattakālikehi seṭṭhatarā. Asmamuṭṭhikāti muṭṭhipāsāṇaṃ gahetvā aññaṃ vā kiñci vāsisatthakādiṃ gahetvā vicarantā yadā chātā honti, tadā sampattarukkhato tacaṃ gahetvā khāditvā uposathaṅgāni adhiṭṭhāya cattāro brahmavihāre bhāventi, te anaggipakkikehi seṭṭhatarā. Dantaluyyakāti muṭṭhipāsāṇādīnipi agahetvā carantā khudākāle sampattarukkhato dantehi uppāṭetvā tacaṃ khāditvā uposathaṅgāni adhiṭṭhāya brahmavihāre bhāventi, te asmamuṭṭhikehi seṭṭhatarā. Pavattaphalikāti jātassaraṃ vā vanasaṇḍaṃ vā nissāya vasantā yaṃ tattha sare bhisamuḷālādi, yaṃ vā vanasaṇḍe pupphakāle pupphaṃ, phalakāle phalaṃ, tameva khādanti. Pupphaphale asati antamaso tattha rukkhapapaṭikampi khāditvā vasanti, na tveva āhāratthāya aññatra gacchanti. Uposathaṅgādhiṭṭhānaṃ brahmavihārabhāvanaṃ ca karonti, te dantaluyyakehi seṭṭhatarā. Vaṇṭamuttikā nāma vaṇṭamuttāni bhūmiyaṃ patitāni paṇṇāniyeva khādanti, sesaṃ purimasadisameva, te sabbaseṭṭhā.
аяам̣ бана б̣раахман̣агулабуд̇д̇о ‘‘д̇аабасабаб̣б̣аж̇ж̇аасу аг̇г̇абаб̣б̣аж̇ж̇ам̣ баб̣б̣аж̇иссаамий’’д̇и ван̣дамуд̇д̇игабаб̣б̣аж̇ж̇амзва баб̣б̣аж̇ид̇ваа химаванд̇з д̣̇вз д̇аяо баб̣б̣ад̇з ад̇иггамма ассамам̣ гаараабзд̇ваа бадивасад̇и. ат̇а бхаг̇аваа логз уббаж̇ж̇ид̇ваа бавад̇д̇ид̇аварад̇хаммажагго анубуб̣б̣зна саавад̇т̇им̣ г̇анд̇ваа саавад̇т̇ияам̣ вихарад̇и ж̇зд̇аванз анаат̇абин̣д̣игасса аараамз. д̇зна ко бана самаязна саавад̇т̇иваасий зго бурисо баб̣б̣ад̇з жанд̣̇анасаараад̣̇ийни г̇авзсанд̇о д̇асса ассамам̣ бад̇ваа абхиваад̣̇зд̇ваа згаманд̇ам̣ адтааси. со д̇ам̣ д̣̇исваа ‘‘гуд̇о ааг̇ад̇осий’’д̇и бужчи. ‘‘саавад̇т̇ид̇о, бханд̇з’’д̇и. ‘‘гаа д̇ад̇т̇а бавад̇д̇ий’’д̇и? ‘‘д̇ад̇т̇а, бханд̇з, мануссаа аббамад̇д̇аа д̣̇аанаад̣̇ийни бун̃н̃аани гаронд̇ий’’д̇и. ‘‘гасса оваад̣̇ам̣ суд̇ваа’’д̇и? ‘‘б̣уд̣̇д̇хасса бхаг̇авад̇о’’д̇и. д̇аабасо б̣уд̣̇д̇хасад̣̇д̣̇ассаванзна вимхид̇о ‘‘б̣уд̣̇д̇ход̇и д̇вам̣, бхо буриса, вад̣̇зсий’’д̇и аамаг̇анд̇хз вуд̇д̇анаязнзва д̇игкад̇д̇ум̣ бужчид̇ваа ‘‘гхособи ко зсо д̣̇уллабхо’’д̇и ад̇д̇амано бхаг̇авад̇о санд̇игам̣ г̇анд̇угаамо худ̇ваа жинд̇зси – ‘‘на яуд̇д̇ам̣ б̣уд̣̇д̇хасса санд̇игам̣ д̇ужчамзва г̇анд̇ум̣, гим̣ ну ко г̇ахзд̇ваа г̇ажчзяяа’’нд̇и. буна жинд̇зси – ‘‘б̣уд̣̇д̇хаа наама аамисаг̇аругаа на хонд̇и, ханд̣̇аахам̣ д̇хаммабан̣н̣аагаарам̣ г̇ахзд̇ваа г̇ажчаамий’’д̇и жад̇д̇ааро бан̃хз абхисан̇кари –
Ayaṃ pana brāhmaṇakulaputto ‘‘tāpasapabbajjāsu aggapabbajjaṃ pabbajissāmī’’ti vaṇṭamuttikapabbajjameva pabbajitvā himavante dve tayo pabbate atikkamma assamaṃ kārāpetvā paṭivasati. Atha bhagavā loke uppajjitvā pavattitavaradhammacakko anupubbena sāvatthiṃ gantvā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sāvatthivāsī eko puriso pabbate candanasārādīni gavesanto tassa assamaṃ patvā abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. So taṃ disvā ‘‘kuto āgatosī’’ti pucchi. ‘‘Sāvatthito, bhante’’ti. ‘‘Kā tattha pavattī’’ti? ‘‘Tattha, bhante, manussā appamattā dānādīni puññāni karontī’’ti. ‘‘Kassa ovādaṃ sutvā’’ti? ‘‘Buddhassa bhagavato’’ti. Tāpaso buddhasaddassavanena vimhito ‘‘buddhoti tvaṃ, bho purisa, vadesī’’ti āmagandhe vuttanayeneva tikkhattuṃ pucchitvā ‘‘ghosopi kho eso dullabho’’ti attamano bhagavato santikaṃ gantukāmo hutvā cintesi – ‘‘na yuttaṃ buddhassa santikaṃ tucchameva gantuṃ, kiṃ nu kho gahetvā gaccheyya’’nti. Puna cintesi – ‘‘buddhā nāma āmisagarukā na honti, handāhaṃ dhammapaṇṇākāraṃ gahetvā gacchāmī’’ti cattāro pañhe abhisaṅkhari –
‘‘гийд̣̇исо мид̇д̇о на сзвид̇аб̣б̣о, гийд̣̇исо мид̇д̇о сзвид̇аб̣б̣о;
‘‘Kīdiso mitto na sevitabbo, kīdiso mitto sevitabbo;
гийд̣̇исо баяог̇о баяун̃ж̇ид̇аб̣б̣о, гим̣ расаанам̣ аг̇г̇а’’нд̇и.
Kīdiso payogo payuñjitabbo, kiṃ rasānaṃ agga’’nti.
со д̇з бан̃хз г̇ахзд̇ваа маж̇жхимад̣̇зсаабхимуко баггамид̇ваа анубуб̣б̣зна саавад̇т̇им̣ бад̇ваа ж̇зд̇аванам̣ бавидто. бхаг̇авааби д̇асмим̣ самаяз д̇хаммад̣̇зсанад̇т̇ааяа аасанз нисинноязва ход̇и. со бхаг̇аванд̇ам̣ д̣̇исваа аванд̣̇ид̇ваава згаманд̇ам̣ адтааси. бхаг̇аваа ‘‘гажжи, иси, каманийяа’’нд̇иаад̣̇инаа наязна саммод̣̇и. соби ‘‘каманийяам̣, бхо г̇од̇амаа’’д̇иаад̣̇инаа наязна бадисаммод̣̇ид̇ваа ‘‘яад̣̇и б̣уд̣̇д̇хо бхависсад̇и, манасаа бужчид̇з бан̃хз ваажааяа зва виссаж̇ж̇зссад̇ий’’д̇и манасаа зва бхаг̇аванд̇ам̣ д̇з бан̃хз бужчи. бхаг̇аваа б̣раахман̣зна будто аад̣̇ибан̃хам̣ д̇аава виссаж̇ж̇зд̇ум̣ хирим̣ д̇аранд̇анд̇и аарабхид̇ваа ад̣дхад̇зяяаа г̇аат̇ааяо ааха.
So te pañhe gahetvā majjhimadesābhimukho pakkamitvā anupubbena sāvatthiṃ patvā jetavanaṃ paviṭṭho. Bhagavāpi tasmiṃ samaye dhammadesanatthāya āsane nisinnoyeva hoti. So bhagavantaṃ disvā avanditvāva ekamantaṃ aṭṭhāsi. Bhagavā ‘‘kacci, isi, khamanīya’’ntiādinā nayena sammodi. Sopi ‘‘khamanīyaṃ, bho gotamā’’tiādinā nayena paṭisammoditvā ‘‘yadi buddho bhavissati, manasā pucchite pañhe vācāya eva vissajjessatī’’ti manasā eva bhagavantaṃ te pañhe pucchi. Bhagavā brāhmaṇena puṭṭho ādipañhaṃ tāva vissajjetuṃ hiriṃ tarantanti ārabhitvā aḍḍhateyyā gāthāyo āha.
256. д̇аасам̣ ад̇т̇о – хирим̣ д̇аранд̇анд̇и хирим̣ ад̇иггаманд̇ам̣ ахиригам̣ ниллаж̇ж̇ам̣. виж̇иг̇ужчамаананд̇и асужимива бассамаанам̣. ахириго хи хирим̣ ж̇иг̇ужчад̇и асужимива бассад̇и, д̇зна нам̣ на бхаж̇ад̇и на аллийяад̇и. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘виж̇иг̇ужчамаана’’нд̇и. д̇аваахамасми ид̇и бхаасамаананд̇и ‘‘ахам̣, самма, д̇ава сахааяо хид̇агаамо сукагаамо, ж̇ийвид̇амби мз д̇уяхам̣ ад̇т̇ааяа барижжад̇д̇а’’нд̇и звамаад̣̇инаа наязна бхаасамаанам̣. саяхаани гаммаани анаад̣̇ияанд̇анд̇и звам̣ бхаасид̇вааби жа саяхаани гаад̇ум̣ саггааниби д̇асса гаммаани анаад̣̇ияанд̇ам̣ гаран̣ад̇т̇ааяа асамаад̣̇ияанд̇ам̣. ат̇а ваа жид̇д̇зна д̇ад̇т̇а аад̣̇арамад̇д̇амби агаронд̇ам̣, абижа ко бана уббаннзсу гижжзсу б̣яасанамзва д̣̇ассзнд̇ам̣. нзсо маманд̇и ид̇и нам̣ виж̇ан̃н̃аад̇и д̇ам̣ зваруубам̣ ‘‘мид̇д̇абадируубаго зсо, нзсо мз мид̇д̇о’’д̇и звам̣ бан̣д̣ид̇о бурисо виж̇аанзяяа.
256. Tāsaṃ attho – hiriṃ tarantanti hiriṃ atikkamantaṃ ahirikaṃ nillajjaṃ. Vijigucchamānanti asucimiva passamānaṃ. Ahiriko hi hiriṃ jigucchati asucimiva passati, tena naṃ na bhajati na allīyati. Tena vuttaṃ ‘‘vijigucchamāna’’nti. Tavāhamasmi iti bhāsamānanti ‘‘ahaṃ, samma, tava sahāyo hitakāmo sukhakāmo, jīvitampi me tuyhaṃ atthāya pariccatta’’nti evamādinā nayena bhāsamānaṃ. Sayhāni kammāni anādiyantanti evaṃ bhāsitvāpi ca sayhāni kātuṃ sakkānipi tassa kammāni anādiyantaṃ karaṇatthāya asamādiyantaṃ. Atha vā cittena tattha ādaramattampi akarontaṃ, apica kho pana uppannesu kiccesu byasanameva dassentaṃ. Neso mamanti iti naṃ vijaññāti taṃ evarūpaṃ ‘‘mittapaṭirūpako eso, neso me mitto’’ti evaṃ paṇḍito puriso vijāneyya.
257. ананваяанд̇и яам̣ ад̇т̇ам̣ д̣̇ассаами, гариссаамийд̇и жа бхаасад̇и, д̇зна анануг̇ад̇ам̣. бияам̣ ваажам̣ яо мид̇д̇зсу багуб̣б̣ад̇ийд̇и яо ад̇ийд̇аанааг̇ад̇зхи бад̣̇зхи бадисант̇аранд̇о нирад̇т̇агзна сан̇г̇ан̣ханд̇о гзвалам̣ б̣яан̃ж̇анажчааяаамад̇д̇знзва бияам̣ мид̇д̇зсу ваажам̣ бавад̇д̇зд̇и. агаронд̇ам̣ бхаасамаанам̣, бариж̇аананд̇и бан̣д̣ид̇аад̇и зваруубам̣ яам̣ бхаасад̇и, д̇ам̣ агаронд̇ам̣, гзвалам̣ ваажааяа бхаасамаанам̣ ‘‘важийбарамо наамзса амид̇д̇о мид̇д̇абадируубаго’’д̇и звам̣ барижчинд̣̇ид̇ваа бан̣д̣ид̇аа ж̇аананд̇и.
257.Ananvayanti yaṃ atthaṃ dassāmi, karissāmīti ca bhāsati, tena ananugataṃ. Piyaṃ vācaṃ yo mittesu pakubbatīti yo atītānāgatehi padehi paṭisantharanto niratthakena saṅgaṇhanto kevalaṃ byañjanacchāyāmatteneva piyaṃ mittesu vācaṃ pavatteti. Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitāti evarūpaṃ yaṃ bhāsati, taṃ akarontaṃ, kevalaṃ vācāya bhāsamānaṃ ‘‘vacīparamo nāmesa amitto mittapaṭirūpako’’ti evaṃ paricchinditvā paṇḍitā jānanti.
258. на со мид̇д̇о яо сад̣̇аа аббамад̇д̇о, бхзд̣̇аасан̇гий ранд̇хамзваанубассийд̇и яо бхзд̣̇амзва аасан̇гамаано гад̇амад̇хурзна убажаарзна сад̣̇аа аббамад̇д̇о вихарад̇и, яам̣гин̃жи ассад̇ияаа аманасигаарзна гад̇ам̣, ан̃н̃аан̣агзна ваа агад̇ам̣, ‘‘яад̣̇аа мам̣ г̇арахиссад̇и, д̇ад̣̇аа нам̣ зд̇зна бадижод̣̇зссаамий’’д̇и звам̣ ранд̇хамзва анубассад̇и, на со мид̇д̇о сзвид̇аб̣б̣од̇и.
258.Na so mitto yo sadā appamatto, bhedāsaṅkī randhamevānupassīti yo bhedameva āsaṅkamāno katamadhurena upacārena sadā appamatto viharati, yaṃkiñci assatiyā amanasikārena kataṃ, aññāṇakena vā akataṃ, ‘‘yadā maṃ garahissati, tadā naṃ etena paṭicodessāmī’’ti evaṃ randhameva anupassati, na so mitto sevitabboti.
звам̣ бхаг̇аваа ‘‘гийд̣̇исо мид̇д̇о на сзвид̇аб̣б̣о’’д̇и имам̣ аад̣̇ибан̃хам̣ виссаж̇ж̇зд̇ваа д̣̇уд̇ияам̣ виссаж̇ж̇зд̇ум̣ ‘‘яасмин̃жа сзд̇ий’’д̇и имам̣ убад̣дхаг̇аат̇амааха. д̇ассад̇т̇о яасмин̃жа мид̇д̇з мид̇д̇о д̇асса хад̣̇аяаманубависид̇ваа саяанзна яат̇аа наама бид̇у ураси буд̇д̇о ‘‘имасса маяи ураси саяанд̇з д̣̇угкам̣ ваа анад̇д̇аманад̇аа ваа бхавзяяаа’’д̇иаад̣̇ийхи абарисан̇гамаано ниб̣б̣исан̇го худ̇ваа сзд̇и, звамзвам̣ д̣̇аарад̇ханаж̇ийвид̇аад̣̇ийсу виссаасам̣ гаронд̇о мид̇д̇абхаавзна ниб̣б̣исан̇го сзд̇и. яо жа барзхи гааран̣асад̇ам̣ гааран̣асахассамби вад̇ваа абхзж̇ж̇о, са вз мид̇д̇о сзвид̇аб̣б̣од̇и.
Evaṃ bhagavā ‘‘kīdiso mitto na sevitabbo’’ti imaṃ ādipañhaṃ vissajjetvā dutiyaṃ vissajjetuṃ ‘‘yasmiñca setī’’ti imaṃ upaḍḍhagāthamāha. Tassattho yasmiñca mitte mitto tassa hadayamanupavisitvā sayanena yathā nāma pitu urasi putto ‘‘imassa mayi urasi sayante dukkhaṃ vā anattamanatā vā bhaveyyā’’tiādīhi aparisaṅkamāno nibbisaṅko hutvā seti, evamevaṃ dāradhanajīvitādīsu vissāsaṃ karonto mittabhāvena nibbisaṅko seti. Yo ca parehi kāraṇasataṃ kāraṇasahassampi vatvā abhejjo, sa ve mitto sevitabboti.
259. звам̣ бхаг̇аваа ‘‘гийд̣̇исо мид̇д̇о сзвид̇аб̣б̣о’’д̇и звам̣ д̣̇уд̇ияабан̃хам̣ виссаж̇ж̇зд̇ваа д̇ад̇ияам̣ виссаж̇ж̇зд̇ум̣ ‘‘баамуж̇ж̇агаран̣а’’нд̇и г̇аат̇амааха. д̇ассад̇т̇о – баамуж̇ж̇ам̣ гарод̇ийд̇и баамуж̇ж̇агаран̣ам̣. таананд̇и гааран̣ам̣. гим̣ бана д̇анд̇и? вийрияам̣. д̇ан̃хи д̇хаммуубасан̃хид̇ам̣ бийд̇ибаамож̇ж̇асукамуббаад̣̇анад̇о баамуж̇ж̇агаран̣анд̇и вужжад̇и. яат̇ааха ‘‘сваакаад̇з, бхигкавз, д̇хаммавинаяз яо аарад̣̇д̇хавийрияо, со сукам̣ вихарад̇ий’’д̇и (а. ни. 1.319). басам̣сам̣ аавахад̇ийд̇и басам̣сааваханам̣. аад̣̇ид̇о д̣̇иб̣б̣амаанусагасукаанам̣ , барияосаанз ниб̣б̣аанасукасса ааваханад̇о палуубажаарзна сукам̣. палам̣ бадиган̇камаано палаанисам̣со. бхаавзд̇ийд̇и вад̣дхзд̇и. ваханд̇о борисам̣ д̇хуранд̇и бурисаанужчавигам̣ бхаарам̣ аад̣̇ааяа вихаранд̇о зд̇ам̣ саммаббад̇хаанавийрияасан̇каад̇ам̣ таанам̣ бхаавзд̇и, ийд̣̇исо баяог̇о сзвид̇аб̣б̣од̇и.
259. Evaṃ bhagavā ‘‘kīdiso mitto sevitabbo’’ti evaṃ dutiyapañhaṃ vissajjetvā tatiyaṃ vissajjetuṃ ‘‘pāmujjakaraṇa’’nti gāthamāha. Tassattho – pāmujjaṃ karotīti pāmujjakaraṇaṃ. Ṭhānanti kāraṇaṃ. Kiṃ pana tanti? Vīriyaṃ. Tañhi dhammūpasañhitaṃ pītipāmojjasukhamuppādanato pāmujjakaraṇanti vuccati. Yathāha ‘‘svākhāte, bhikkhave, dhammavinaye yo āraddhavīriyo, so sukhaṃ viharatī’’ti (a. ni. 1.319). Pasaṃsaṃ āvahatīti pasaṃsāvahanaṃ. Ādito dibbamānusakasukhānaṃ , pariyosāne nibbānasukhassa āvahanato phalūpacārena sukhaṃ. Phalaṃ paṭikaṅkhamāno phalānisaṃso. Bhāvetīti vaḍḍheti. Vahanto porisaṃ dhuranti purisānucchavikaṃ bhāraṃ ādāya viharanto etaṃ sammappadhānavīriyasaṅkhātaṃ ṭhānaṃ bhāveti, īdiso payogo sevitabboti.
260. звам̣ бхаг̇аваа ‘‘гийд̣̇исо баяог̇о баяун̃ж̇ид̇аб̣б̣о’’д̇и д̇ад̇ияабан̃хам̣ виссаж̇ж̇зд̇ваа жад̇уд̇т̇ам̣ виссаж̇ж̇зд̇ум̣ ‘‘бавивзгараса’’нд̇и г̇аат̇амааха. д̇ад̇т̇а бавивзгод̇и гилзсавивзгад̇о ж̇аад̇ад̇д̇аа аг̇г̇апалам̣ вужжад̇и, д̇асса расод̇и ассаад̣̇анадтзна д̇ам̣самбаяуд̇д̇ам̣ сукам̣. убасамоби гилзсуубасаманд̇з ж̇аад̇ад̇д̇аа ниб̣б̣аанасан̇каад̇аубасамаарамман̣ад̇д̇аа ваа д̇ад̣̇зва, д̇хаммабийд̇ирасоби арияад̇хаммад̇о анабзд̇ааяа ниб̣б̣аанасан̇каад̇з д̇хаммз уббаннааяа бийд̇ияаа расад̇д̇аа д̇ад̣̇зва. д̇ам̣ бавивзгарасам̣ убасамасса жа расам̣ бид̇ваа д̇ад̣̇зва д̇хаммабийд̇ирасам̣ бивам̣ нид̣̇д̣̇аро ход̇и ниббаабо, бивид̇вааби гилзсабарил̣аахаабхаавзна нид̣̇д̣̇аро, биванд̇оби бахийнабаабад̇д̇аа ниббаабо ход̇и, д̇асмаа зд̇ам̣ расаанамаг̇г̇анд̇и. гзжи бана ‘‘жхаананиб̣б̣аанабажжавзгкан̣аанам̣ гааяажид̇д̇аубад̇хививзгаанан̃жа васзна бавивзгарасаад̣̇аяо д̇аяо зва зд̇з д̇хаммаа’’д̇и яож̇знд̇и , буримамзва сунд̣̇арам̣. звам̣ бхаг̇аваа жад̇уд̇т̇абан̃хам̣ виссаж̇ж̇знд̇о арахад̇д̇анигуудзна д̣̇зсанам̣ нидтаабзси. д̣̇зсанаабарияосаанз б̣раахман̣о бхаг̇авад̇о санд̇игз баб̣б̣аж̇ид̇ваа гад̇ибаахзнзва бадисамбхид̣̇ааббад̇д̇о арахаа ахосийд̇и.
260. Evaṃ bhagavā ‘‘kīdiso payogo payuñjitabbo’’ti tatiyapañhaṃ vissajjetvā catutthaṃ vissajjetuṃ ‘‘pavivekarasa’’nti gāthamāha. Tattha pavivekoti kilesavivekato jātattā aggaphalaṃ vuccati, tassa rasoti assādanaṭṭhena taṃsampayuttaṃ sukhaṃ. Upasamopi kilesūpasamante jātattā nibbānasaṅkhātaupasamārammaṇattā vā tadeva, dhammapītirasopi ariyadhammato anapetāya nibbānasaṅkhāte dhamme uppannāya pītiyā rasattā tadeva. Taṃ pavivekarasaṃ upasamassa ca rasaṃ pitvā tadeva dhammapītirasaṃ pivaṃ niddaro hoti nippāpo, pivitvāpi kilesapariḷāhābhāvena niddaro, pivantopi pahīnapāpattā nippāpo hoti, tasmā etaṃ rasānamagganti. Keci pana ‘‘jhānanibbānapaccavekkhaṇānaṃ kāyacittaupadhivivekānañca vasena pavivekarasādayo tayo eva ete dhammā’’ti yojenti , purimameva sundaraṃ. Evaṃ bhagavā catutthapañhaṃ vissajjento arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi. Desanāpariyosāne brāhmaṇo bhagavato santike pabbajitvā katipāheneva paṭisambhidāppatto arahā ahosīti.
барамад̇т̇аж̇од̇игааяа куд̣̇д̣̇ага-адтагат̇ааяа
Paramatthajotikāya khuddaka-aṭṭhakathāya
суд̇д̇анибаад̇а-адтагат̇ааяа хирисуд̇д̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Suttanipāta-aṭṭhakathāya hirisuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
батамо бхааг̇о нидтид̇о.
Paṭhamo bhāgo niṭṭhito.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / куд̣̇д̣̇аганигааяа • Khuddakanikāya / суд̇д̇анибаад̇абаал̣и • Suttanipātapāḷi / 3. хирисуд̇д̇ам̣ • 3. Hirisuttaṃ
