Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৩৬৩] ৩. হিরিজাতকৰণ্ণনা

[363] 3. Hirijātakavaṇṇanā

হিরিং তরন্তন্তি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো অনাথপিণ্ডিকস্স সহাযং পচ্চন্তৰাসিসেট্ঠিং আরব্ভ কথেসি। দ্ৰেপি ৰত্থূনি এককনিপাতে নৰমৰগ্গস্স পরিযোসানজাতকে ৰিত্থারিতানেৰ। ইধ পন ‘‘পচ্চন্তৰাসিসেট্ঠিনো মনুস্সা অচ্ছিন্নসব্বসাপতেয্যা অত্তনো সন্তকস্স অস্সামিনো হুত্ৰা পলাতা’’তি বারাণসিসেট্ঠিস্স আরোচিতে বারাণসিসেট্ঠি ‘‘অত্তনো সন্তিকং আগতানং কত্তব্বং অকরোন্তা নাম পটিকারকে ন লভন্তিযেৰা’’তি ৰত্ৰা ইমা গাথা অভাসি –

Hiriṃtarantanti idaṃ satthā jetavane viharanto anāthapiṇḍikassa sahāyaṃ paccantavāsiseṭṭhiṃ ārabbha kathesi. Dvepi vatthūni ekakanipāte navamavaggassa pariyosānajātake vitthāritāneva. Idha pana ‘‘paccantavāsiseṭṭhino manussā acchinnasabbasāpateyyā attano santakassa assāmino hutvā palātā’’ti bārāṇasiseṭṭhissa ārocite bārāṇasiseṭṭhi ‘‘attano santikaṃ āgatānaṃ kattabbaṃ akarontā nāma paṭikārake na labhantiyevā’’ti vatvā imā gāthā abhāsi –

৭০.

70.

‘‘হিরিং তরন্তং ৰিজিগুচ্ছমানং, তৰাহমস্মী ইতি ভাসমানং।

‘‘Hiriṃ tarantaṃ vijigucchamānaṃ, tavāhamasmī iti bhāsamānaṃ;

সেয্যানি কম্মানি অনাদিযন্তং, নেসো মমন্তি ইতি নং ৰিজঞ্ঞা॥

Seyyāni kammāni anādiyantaṃ, neso mamanti iti naṃ vijaññā.

৭১.

71.

‘‘যঞ্হি কযিরা তঞ্হি ৰদে, যং ন কযিরা ন তং ৰদে।

‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;

অকরোন্তং ভাসমানং, পরিজানন্তি পণ্ডিতা॥

Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.

৭২.

72.

‘‘ন সো মিত্তো যো সদা অপ্পমত্তো, ভেদাসঙ্কী রন্ধমেৰানুপস্সী।

‘‘Na so mitto yo sadā appamatto, bhedāsaṅkī randhamevānupassī;

যস্মিঞ্চ সেতী উরসীৰ পুত্তো, স ৰে মিত্তো যো অভেজ্জো পরেহি॥

Yasmiñca setī urasīva putto, sa ve mitto yo abhejjo parehi.

৭৩.

73.

‘‘পামোজ্জকরণং ঠানং, পসংসাৰহনং সুখং।

‘‘Pāmojjakaraṇaṃ ṭhānaṃ, pasaṃsāvahanaṃ sukhaṃ;

ফলানিসংসো ভাৰেতি, ৰহন্তো পোরিসং ধুরং॥

Phalānisaṃso bhāveti, vahanto porisaṃ dhuraṃ.

৭৪.

74.

‘‘পৰিৰেকরসং পিত্ৰা, রসং উপসমস্স চ।

‘‘Pavivekarasaṃ pitvā, rasaṃ upasamassa ca;

নিদ্দরো হোতি নিপ্পাপো, ধম্মপ্পীতিরসং পিৰ’’ন্তি॥

Niddaro hoti nippāpo, dhammappītirasaṃ piva’’nti.

তত্থ হিরিং তরন্তন্তি লজ্জং অতিক্কন্তং। ৰিজিগুচ্ছমানন্তি মিত্তভাৰেন জিগুচ্ছযমানং। তৰাহমস্মীতি ‘‘তৰ অহং মিত্তো’’তি কেৰলং ৰচনমত্তেনেৰ ভাসমানং। সেয্যানি কম্মানিতি ‘‘দস্সামি করিস্সামী’’তি ৰচনস্স অনুরূপানি উত্তমকম্মানি। অনাদিযন্তন্তি অকরোন্তং। নেসো মমন্তি এৰরূপং পুগ্গলং ‘‘ন এসো মম মিত্তো’’তি ৰিজঞ্ঞা।

Tattha hiriṃ tarantanti lajjaṃ atikkantaṃ. Vijigucchamānanti mittabhāvena jigucchayamānaṃ. Tavāhamasmīti ‘‘tava ahaṃ mitto’’ti kevalaṃ vacanamatteneva bhāsamānaṃ. Seyyāni kammāniti ‘‘dassāmi karissāmī’’ti vacanassa anurūpāni uttamakammāni. Anādiyantanti akarontaṃ. Neso mamanti evarūpaṃ puggalaṃ ‘‘na eso mama mitto’’ti vijaññā.

পামোজ্জকরণং ঠানন্তি দানম্পি সীলম্পি ভাৰনাপি পণ্ডিতেহি কল্যাণমিত্তেহি সদ্ধিং মিত্তভাৰোপি। ইধ পন ৰুত্তপ্পকারং মিত্তভাৰমেৰ সন্ধাযেৰমাহ। পণ্ডিতেন হি কল্যাণমিত্তেন সদ্ধিং মিত্তভাৰো পামোজ্জম্পি করোতি, পসংসম্পি ৰহতি। ইধলোকপরলোকেসু কাযিকচেতসিকসুখহেতুতো ‘‘সুখ’’ন্তিপি ৰুচ্চতি, তস্মা এতং ফলঞ্চ আনিসংসঞ্চ সম্পস্সমানো ফলানিসংসো কুলপুত্তো পুরিসেহি ৰহিতব্বং দানসীলভাৰনামিত্তভাৰসঙ্খাতং চতুব্বিধম্পি পোরিসং ধুরং ৰহন্তো এতং মিত্তভাৰসঙ্খাতং পামোজ্জকরণং ঠানং পসংসাৰহনং সুখং ভাৰেতি ৰড্ঢেতি, ন পণ্ডিতেহি মিত্তভাৰং ভিন্দতীতি দীপেতি।

Pāmojjakaraṇaṃṭhānanti dānampi sīlampi bhāvanāpi paṇḍitehi kalyāṇamittehi saddhiṃ mittabhāvopi. Idha pana vuttappakāraṃ mittabhāvameva sandhāyevamāha. Paṇḍitena hi kalyāṇamittena saddhiṃ mittabhāvo pāmojjampi karoti, pasaṃsampi vahati. Idhalokaparalokesu kāyikacetasikasukhahetuto ‘‘sukha’’ntipi vuccati, tasmā etaṃ phalañca ānisaṃsañca sampassamāno phalānisaṃso kulaputto purisehi vahitabbaṃ dānasīlabhāvanāmittabhāvasaṅkhātaṃ catubbidhampi porisaṃ dhuraṃ vahanto etaṃ mittabhāvasaṅkhātaṃ pāmojjakaraṇaṃ ṭhānaṃ pasaṃsāvahanaṃ sukhaṃ bhāveti vaḍḍheti, na paṇḍitehi mittabhāvaṃ bhindatīti dīpeti.

পৰিৰেকরসন্তি কাযচিত্তউপধিৰিৰেকানং রসং তে ৰিৰেকে নিস্সায উপ্পন্নং সোমনস্সরসং। উপসমস্স চাতি কিলেসূপসমেন লদ্ধসোমনস্সস্স। নিদ্দরো হোতি নিপ্পাপোতি সব্বকিলেসদরথাভাৰেন নিদ্দরো, কিলেসাভাৰেন নিপ্পাপো হোতি। ধম্মপ্পীতিরসন্তি ধম্মপীতিসঙ্খাতং রসং, ৰিমুত্তিপীতিং পিৰন্তোতি অত্থো।

Pavivekarasanti kāyacittaupadhivivekānaṃ rasaṃ te viveke nissāya uppannaṃ somanassarasaṃ. Upasamassa cāti kilesūpasamena laddhasomanassassa. Niddaro hoti nippāpoti sabbakilesadarathābhāvena niddaro, kilesābhāvena nippāpo hoti. Dhammappītirasanti dhammapītisaṅkhātaṃ rasaṃ, vimuttipītiṃ pivantoti attho.

ইতি মহাসত্তো পাপমিত্তসংসগ্গতো উব্বিগ্গো পৰিৰেকরসেন অমতমহানিব্বানং পাপেত্ৰা দেসনায কূটং গণ্হি।

Iti mahāsatto pāpamittasaṃsaggato ubbiggo pavivekarasena amatamahānibbānaṃ pāpetvā desanāya kūṭaṃ gaṇhi.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা পচ্চন্তৰাসী ইদানি পচ্চন্তৰাসীযেৰ, তদা বারাণসিসেট্ঠি অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā paccantavāsī idāni paccantavāsīyeva, tadā bārāṇasiseṭṭhi ahameva ahosi’’nti.

হিরিজাতকৰণ্ণনা ততিযা।

Hirijātakavaṇṇanā tatiyā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৩৬৩. হিরিজাতকং • 363. Hirijātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact