| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / сам̣яуд̇д̇анигааяа (дийгаа) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
3. хаалид̣̇д̣̇игаанисуд̇д̇аван̣н̣анаа
3. Hāliddikānisuttavaṇṇanā
3. ‘‘аванд̇ид̣̇агкин̣аабат̇з’’д̇и ан̃н̃зсу суд̇д̇абад̣̇зсу ааг̇ад̇ад̇д̇аа ааха ‘‘аванд̇ид̣̇агкин̣аабат̇асан̇каад̇з’’д̇и. маж̇жхимад̣̇зсад̇о хи д̣̇агкин̣ад̣̇исааяа аванд̇ирадтам̣. бавад̇д̇аяид̇т̇а зд̇т̇а лад̣̇д̇хийд̇и бавад̇д̇ам̣, бавад̇д̇ид̇аб̣б̣адтаананд̇и ааха ‘‘лад̣̇д̇хибавад̇д̇адтаанз’’д̇и. руббанасабхааво д̇хаммод̇и гад̇ваа руубад̇хаад̇ууд̇и руубагканд̇хо вуд̇д̇о. руубад̇хаад̇умхи аарамман̣абажжаяабхууд̇зна рааг̇зна сахаж̇аад̇знаби асахаж̇аад̇знаби убаниссаяабхууд̇зна аббахийнабхаавзнзва виниб̣ад̣̇д̇хам̣ бадиб̣ад̣̇д̇хам̣ гаммавин̃н̃аан̣ам̣. огасаарийд̇и вужжад̇и – ‘‘д̇асмим̣ руубад̇хаад̇усан̃н̃ид̇з огз сарад̇и бавад̇д̇ад̇ий’’д̇и гад̇ваа. авад̇и зд̇т̇а г̇ажчад̇и бавад̇д̇ад̇ийд̇и огам̣, бавад̇д̇идтаанам̣. д̇знааха – ‘‘г̇зхасаарий аалаяасаарий’’д̇и.
3. ‘‘Avantidakkhiṇāpathe’’ti aññesu suttapadesu āgatattā āha ‘‘avantidakkhiṇāpathasaṅkhāte’’ti. Majjhimadesato hi dakkhiṇadisāya avantiraṭṭhaṃ. Pavattayittha ettha laddhīti pavattaṃ, pavattitabbaṭṭhānanti āha ‘‘laddhipavattaṭṭhāne’’ti. Ruppanasabhāvo dhammoti katvā rūpadhātūti rūpakkhandho vutto. Rūpadhātumhi ārammaṇapaccayabhūtena rāgena sahajātenapi asahajātenapi upanissayabhūtena appahīnabhāveneva vinibaddhaṃ paṭibaddhaṃ kammaviññāṇaṃ. Okasārīti vuccati – ‘‘tasmiṃ rūpadhātusaññite oke sarati pavattatī’’ti katvā. Avati ettha gacchati pavattatīti okaṃ, pavattiṭṭhānaṃ. Tenāha – ‘‘gehasārī ālayasārī’’ti.
уг̇ажчад̇и ваа зд̇т̇а взд̣̇анаад̣̇ийхи сад̣̇д̇хим̣ самавзд̇ийд̇и ого, жагкуруубаад̣̇и. бажжаяод̇и аарамман̣аад̣̇ивасзна бажжаяо. бажжаяо ход̇ийд̇и ананд̇арасамананд̇араад̣̇инаа жзва гаммуубаниссаяааарамман̣аад̣̇инаа жа. ‘‘вин̃н̃аан̣ад̇хаад̇у ко, г̇ахабад̇ий’’д̇и звам̣ вуд̇д̇з ‘‘гаммавин̃н̃аан̣авибаагавин̃н̃аан̣зсу гад̇арам̣ ну ко’’д̇и саммохо бхавзяяа. д̇асса саммохасса вигхаад̇ад̇т̇ам̣ абаг̇аманад̇т̇ам̣. асамбхиннааваад̇и асам̣гин̣н̣аава д̣̇зсанаа гад̇аа. аарамман̣авасзна жад̇ассо абхисан̇кааравин̃н̃аан̣адтид̇ияо вуд̇д̇аа – ‘‘руубубаяам̣ ваа, бхигкавз, вин̃н̃аан̣ам̣ д̇идтамаанам̣ д̇идтзяяа, руубаарамман̣а’’нд̇иаад̣̇инаа (сам̣. ни. 3.53). д̇аа вин̃н̃аан̣адтид̇ияо д̣̇ассзд̇умби.
Ugacchati vā ettha vedanādīhi saddhiṃ samavetīti oko, cakkhurūpādi. Paccayoti ārammaṇādivasena paccayo. Paccayo hotīti anantarasamanantarādinā ceva kammūpanissayaārammaṇādinā ca. ‘‘Viññāṇadhātu kho, gahapatī’’ti evaṃ vutte ‘‘kammaviññāṇavipākaviññāṇesu kataraṃ nu kho’’ti sammoho bhaveyya. Tassa sammohassa vighātatthaṃ apagamanatthaṃ. Asambhinnāvāti asaṃkiṇṇāva desanā katā. Ārammaṇavasena catasso abhisaṅkhāraviññāṇaṭṭhitiyo vuttā – ‘‘rūpupayaṃ vā, bhikkhave, viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭheyya, rūpārammaṇa’’ntiādinā (saṃ. ni. 3.53). Tā viññāṇaṭṭhitiyo dassetumpi.
д̣̇ал̣хам̣ абхинивзсавасзна аарамман̣ам̣ убзнд̇ийд̇и убаяаа, д̇ан̣хаад̣̇идтияо. ад̇хидтаанабхууд̇аад̇и бад̇идтаанабхууд̇аа. абхинивзсабхууд̇аад̇и д̇ам̣ д̇ам̣ аарамман̣ам̣ абхинивисса аж̇жхосааяа бавад̇д̇ияаа гааран̣абхууд̇аа. анусаяабхууд̇аад̇и рааг̇аанусаяад̣̇идтаанусаяабхууд̇аа. убаримагодияаад̇и бахаанасса убаримагодияаа . б̣уд̣̇д̇хаанан̃н̃зва хи д̇з саваасанаа бахийнаа. буб̣б̣з аг̇г̇ахид̇ам̣ вин̃н̃аан̣ам̣ аг̇г̇ахид̇амзваад̇и гад̇ваа гасмаа ид̇ха д̣̇зсанаа гад̇аад̇и жод̣̇зд̇и – ‘‘ид̇ха вин̃н̃аан̣ам̣ гасмаа г̇ахид̇а’’нд̇и. буб̣б̣з ‘‘вин̃н̃аан̣ад̇хаад̇урааг̇авиниб̣анд̇хан̃жа вин̃н̃аан̣а’’нд̇и вужжамаанз яат̇аа яат̇аа саммохо сияаа бажжаяабажжаяуббаннавибхааг̇асса д̣̇уггарад̇д̇аа, ид̇ха бана саммохасса огаасова над̇т̇и ависзсзна бан̃жасу канд̇хзсу гилзсаббахаанавасзнаад̇и. д̇знааха ‘‘гилзсаббахаанад̣̇ассанад̇т̇а’’нд̇иаад̣̇и. гаммавин̃н̃аан̣зна огам̣ асаранд̇знаа’’д̇и ид̇т̇амбхууд̇алагкан̣з гаран̣аважанам̣. асаранд̇знаад̇и анубаг̇ажчанд̇зна.
Daḷhaṃ abhinivesavasena ārammaṇaṃ upentīti upayā, taṇhādiṭṭhiyo. Adhiṭṭhānabhūtāti patiṭṭhānabhūtā. Abhinivesabhūtāti taṃ taṃ ārammaṇaṃ abhinivissa ajjhosāya pavattiyā kāraṇabhūtā. Anusayabhūtāti rāgānusayadiṭṭhānusayabhūtā. Uparimakoṭiyāti pahānassa uparimakoṭiyā . Buddhānaññeva hi te savāsanā pahīnā. Pubbe aggahitaṃ viññāṇaṃ aggahitamevāti katvā kasmā idha desanā katāti codeti – ‘‘idhaviññāṇaṃ kasmā gahita’’nti. Pubbe ‘‘viññāṇadhāturāgavinibandhañca viññāṇa’’nti vuccamāne yathā yathā sammoho siyā paccayapaccayuppannavibhāgassa dukkarattā, idha pana sammohassa okāsova natthi avisesena pañcasu khandhesu kilesappahānavasenāti. Tenāha ‘‘kilesappahānadassanattha’’ntiādi. Kammaviññāṇena okaṃ asarantenā’’ti itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ. Asarantenāti anupagacchantena.
бажжаяадтзнаад̇и аарамман̣аад̣̇ибажжаяабхаавзна. нимид̇д̇ам̣ уббад̇д̇игам̣. аарамман̣а…бз… нигзд̇анд̇и аарамман̣агаран̣асан̇каад̇зна ниваасадтаанабхууд̇зна руубамзва нигзд̇анд̇и руубанимид̇д̇анигзд̇ам̣.
Paccayaṭṭhenāti ārammaṇādipaccayabhāvena. Nimittaṃ uppattikaṃ. Ārammaṇa…pe… niketanti ārammaṇakaraṇasaṅkhātena nivāsaṭṭhānabhūtena rūpameva niketanti rūpanimittaniketaṃ.
чанд̣̇арааг̇асса б̣алавад̣̇уб̣б̣алад̇ааяаад̇и аж̇жхад̇д̇аканд̇хабан̃жагз чанд̣̇арааг̇асса б̣алавабхаавзна д̇ам̣ ‘‘ого’’д̇и, б̣ахид̣̇д̇хаа часу аарамман̣зсу д̇асса д̣̇уб̣б̣алад̇ааяа д̇аани ‘‘нигзд̇а’’нд̇и вуд̇д̇аани. ид̣̇аани яат̇аавуд̇д̇амад̇т̇ам̣ баагадам̣ гад̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘самаанзби хий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. огод̇и вужжад̇и г̇зхамзва рад̇д̇идтаанабхаавад̇о. нигзд̇анд̇и вужжад̇и уяяаанаад̣̇и д̣̇иваадтаанабхаавад̇о. д̇ад̇о д̣̇уб̣б̣алад̇аро ход̇и чанд̣̇арааг̇о.
Chandarāgassa balavadubbalatāyāti ajjhattakhandhapañcake chandarāgassa balavabhāvena taṃ ‘‘oko’’ti, bahiddhā chasu ārammaṇesu tassa dubbalatāya tāni ‘‘niketa’’nti vuttāni. Idāni yathāvuttamatthaṃ pākaṭaṃ katvā dassetuṃ ‘‘samānepi hī’’tiādi vuttaṃ. Okoti vuccati gehameva rattiṭṭhānabhāvato. Niketanti vuccati uyyānādi divāṭṭhānabhāvato. Tato dubbalataro hoti chandarāgo.
г̇зхассид̇асукзнаад̇и г̇зханиссид̇зна жид̇д̇асса сукзна сукид̇о сукаббад̇д̇о ход̇и. гижжагаран̣ийязсууд̇и куд̣̇д̣̇агзсу жзва маханд̇зсу жа гад̇д̇аб̣б̣ад̇т̇зсу. саяанд̇и ад̇д̇анаа. анд̇од̇и жид̇д̇аж̇жхаасаяз.
Gehassitasukhenāti gehanissitena cittassa sukhena sukhito sukhappatto hoti. Kiccakaraṇīyesūti khuddakesu ceva mahantesu ca kattabbatthesu. Sayanti attanā. Antoti cittajjhāsaye.
звам̣руубод̇и ийд̣̇исаруубо. ван̣н̣асад̣̇д̣̇о вияа руубасад̣̇д̣̇о руубааяад̇анасса вияа сан̣таанассаби ваажагод̇и ад̇хиббааязна ‘‘д̣̇ийгхарасса гаал̣од̣̇аад̇аад̣̇ийсу руубзсуу’’д̇и вуд̇д̇ам̣. сукаад̣̇ийсууд̇и соманассаад̣̇ийсу. д̇ад̇т̇а хи ‘‘абхин̣хам̣ соманассид̇о бхавзяяа’’нд̇и бад̇т̇анаа сияаа. звам̣сан̃н̃о наамаад̇и висаяавасзна сан̃н̃аависзсабад̇т̇анамааха. звам̣вин̃н̃аан̣од̇и бана ид̇ха висаяамукзна вин̃н̃аан̣ависзсабад̇т̇анам̣ вад̣̇ад̇и – ‘‘звам̣нибун̣аруубад̣̇ассанасамад̇т̇ам̣, звам̣бан̃жабасаад̣̇абадиман̣д̣ид̇аниссаяан̃жа мз вин̃н̃аан̣ам̣ бхавзяяаа’’д̇и.
Evaṃrūpoti īdisarūpo. Vaṇṇasaddo viya rūpasaddo rūpāyatanassa viya saṇṭhānassapi vācakoti adhippāyena ‘‘dīgharassa kāḷodātādīsu rūpesū’’ti vuttaṃ. Sukhādīsūti somanassādīsu. Tattha hi ‘‘abhiṇhaṃ somanassito bhaveyya’’nti patthanā siyā. Evaṃsañño nāmāti visayavasena saññāvisesapatthanamāha. Evaṃviññāṇoti pana idha visayamukhena viññāṇavisesapatthanaṃ vadati – ‘‘evaṃnipuṇarūpadassanasamatthaṃ, evaṃpañcapasādapaṭimaṇḍitanissayañca me viññāṇaṃ bhaveyyā’’ti.
ваддам̣ бурад̇о агуруумаанод̇и логз жид̇д̇ам̣ абад̇т̇знд̇о. асилидтам̣ буб̣б̣знаабарам̣ асамб̣ад̣̇д̇хам̣. вад̣̇анд̇и зд̇знаад̇и ваад̣̇о, д̣̇осод̇и ааха – ‘‘д̇уяхам̣ д̣̇осо’’д̇иаад̣̇и. ид̇хзва имасмим̣язва самааг̇амз. ниб̣б̣зтзхи д̣̇осад̇о ад̇д̇аанам̣ можзхи.
Vaṭṭaṃ purato akurūmānoti loke cittaṃ apatthento. Asiliṭṭhaṃ pubbenāparaṃ asambaddhaṃ. Vadanti etenāti vādo, dosoti āha – ‘‘tuyhaṃ doso’’tiādi. Idheva imasmiṃyeva samāgame. Nibbeṭhehi dosato attānaṃ mocehi.
хаалид̣̇д̣̇игаанисуд̇д̇аван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Hāliddikānisuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / сам̣яуд̇д̇анигааяа • Saṃyuttanikāya / 3. хаалид̣̇д̣̇игаанисуд̇д̇ам̣ • 3. Hāliddikānisuttaṃ
адтагат̇аа • Aṭṭhakathā / суд̇д̇абидага (адтагат̇аа) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / сам̣яуд̇д̇анигааяа (адтагат̇аа) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / 3. хаалид̣̇д̣̇игаанисуд̇д̇аван̣н̣анаа • 3. Hāliddikānisuttavaṇṇanā
