| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya |
੭. ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਂ
7. Hāliddikānisuttaṃ
੧੩੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਅવਨ੍ਤੀਸੁ વਿਹਰਤਿ ਕੁਰਰਘਰੇ 1 ਪਪਾਤੇ 2 ਪਬ੍ਬਤੇ। ਅਥ ਖੋ ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿ 3 ਗਹਪਤਿ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ॰… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦવੋਚ – ‘‘વੁਤ੍ਤਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗવਤਾ – ‘ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ; ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ વੇਦਨਾਨਾਨਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ। ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ; ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ વੇਦਨਾਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍વਾ ‘ਮਨਾਪਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁવਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸੁਖવੇਦਨਿਯਞ੍ਚ 4। ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ વੇਦਨਾ। ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਖੋ ਪਨੇવ 5 ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍વਾ ‘ਅਮਨਾਪਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁવਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖવੇਦਨਿਯਞ੍ਚ। ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ વੇਦਨਾ। ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਖੋ ਪਨੇવ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍વਾ ‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ 6 ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁવਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖવੇਦਨਿਯਞ੍ਚ। ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ વੇਦਨਾ।
130. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare 7 papāte 8 pabbate. Atha kho hāliddikāni 9 gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami…pe… ekamantaṃ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca – ‘‘vuttamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānatta’nti. Kathaṃ nu kho, bhante, dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānatta’’nti? ‘‘Idha, gahapati, bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā ‘manāpaṃ ittheta’nti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ sukhavedaniyañca 10. Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Cakkhunā kho paneva 11 rūpaṃ disvā ‘amanāpaṃ ittheta’nti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ dukkhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā ‘upekkhāṭṭhāniyaṃ 12 ittheta’nti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ adukkhamasukhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍વਾ…ਪੇ॰… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍વਾ…ਪੇ॰… ਜਿવ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍વਾ…ਪੇ॰… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍વਾ…ਪੇ॰… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ વਿਞ੍ਞਾਯ ‘ਮਨਾਪਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਮਨੋવਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸੁਖવੇਦਨਿਯਞ੍ਚ । ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ વੇਦਨਾ। ਮਨਸਾ ਖੋ ਪਨੇવ ਧਮ੍ਮਂ વਿਞ੍ਞਾਯ ‘ਅਮਨਾਪਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਮਨੋવਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖવੇਦਨਿਯਞ੍ਚ। ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ વੇਦਨਾ। ਮਨਸਾ ਖੋ ਪਨੇવ ਧਮ੍ਮਂ વਿਞ੍ਞਾਯ ‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਮਨੋવਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖવੇਦਨਿਯਞ੍ਚ। ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ વੇਦਨਾ। ਏવਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ; ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ વੇਦਨਾਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਤ੍ਤਮਂ।
‘‘Puna caparaṃ, gahapati, bhikkhu sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā…pe… jivhāya rasaṃ sāyitvā…pe… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā…pe… manasā dhammaṃ viññāya ‘manāpaṃ ittheta’nti pajānāti manoviññāṇaṃ sukhavedaniyañca . Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya ‘amanāpaṃ ittheta’nti pajānāti manoviññāṇaṃ dukkhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā. Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya ‘upekkhāṭṭhāniyaṃ ittheta’nti pajānāti manoviññāṇaṃ adukkhamasukhavedaniyañca. Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā. Evaṃ kho, gahapati, dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ; phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānatta’’nti. Sattamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ੭-੮. ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿવਣ੍ਣਨਾ • 7-8. Hāliddikānisuttādivaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ੭-੮. ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਾਦਿવਣ੍ਣਨਾ • 7-8. Hāliddikānisuttādivaṇṇanā
