Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi

২. গোতমিৰত্থদানপঞ্হো

2. Gotamivatthadānapañho

. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৰতা মাতুচ্ছায মহাপজাপতিযা গোতমিযা ৰস্সিকসাটিকায দীযমানায ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি। কিং নু খো, ভন্তে নাগসেন, তথাগতো সঙ্ঘরতনতো ন ভারিকো ন গরুকো ন দক্খিণেয্যো, যং তথাগতো সকায মাতুচ্ছায সযং পিঞ্জিতং 1 সযং লুঞ্চিতং সযং পোথিতং সযং কন্তিতং সযং ৰাযিতং ৰস্সিকসাটিকং অত্তনো দীযমানং সঙ্ঘস্স দাপেসি। যদি, ভন্তে নাগসেন, তথাগতো সঙ্ঘরতনতো উত্তরো ভৰেয্য অধিকো ৰা ৰিসিট্ঠো ৰা, ‘মযি দিন্নে মহপ্ফলং ভৰিস্সতী’তি ন তথাগতো মাতুচ্ছায সযং পিঞ্জিতং সযং লুঞ্চিতং সযং পোথিতং ৰস্সিকসাটিকং সঙ্ঘে দাপেয্য, যস্মা চ খো ভন্তে নাগসেন তথাগতো অত্তানং ন পত্থযতি 2 ন উপনিস্সযতি, তস্মা তথাগতো মাতুচ্ছায তং ৰস্সিকসাটিকং সঙ্ঘস্স দাপেসী’’তি।

2. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā mātucchāya mahāpajāpatiyā gotamiyā vassikasāṭikāya dīyamānāya ‘saṅghe gotami dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti. Kiṃ nu kho, bhante nāgasena, tathāgato saṅgharatanato na bhāriko na garuko na dakkhiṇeyyo, yaṃ tathāgato sakāya mātucchāya sayaṃ piñjitaṃ 3 sayaṃ luñcitaṃ sayaṃ pothitaṃ sayaṃ kantitaṃ sayaṃ vāyitaṃ vassikasāṭikaṃ attano dīyamānaṃ saṅghassa dāpesi. Yadi, bhante nāgasena, tathāgato saṅgharatanato uttaro bhaveyya adhiko vā visiṭṭho vā, ‘mayi dinne mahapphalaṃ bhavissatī’ti na tathāgato mātucchāya sayaṃ piñjitaṃ sayaṃ luñcitaṃ sayaṃ pothitaṃ vassikasāṭikaṃ saṅghe dāpeyya, yasmā ca kho bhante nāgasena tathāgato attānaṃ na patthayati 4 na upanissayati, tasmā tathāgato mātucchāya taṃ vassikasāṭikaṃ saṅghassa dāpesī’’ti.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা মাতুচ্ছায মহাপজাপতিযা গোতমিযা ৰস্সিকসাটিকায দীযমানায ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি। তং পন ন অত্তনো পতিমাননস্স অৰিপাকতায ন অদক্খিণেয্যতায, অপি চ খো, মহারাজ, হিতত্থায অনুকম্পায অনাগতমদ্ধানং সঙ্ঘো মমচ্চযেন চিত্তীকতো ভৰিস্সতীতি ৰিজ্জমানে যেৰ গুণে পরিকিত্তযন্তো এৰমাহ ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পূজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি।

‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā mātucchāya mahāpajāpatiyā gotamiyā vassikasāṭikāya dīyamānāya ‘saṅghe gotami dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti. Taṃ pana na attano patimānanassa avipākatāya na adakkhiṇeyyatāya, api ca kho, mahārāja, hitatthāya anukampāya anāgatamaddhānaṃ saṅgho mamaccayena cittīkato bhavissatīti vijjamāne yeva guṇe parikittayanto evamāha ‘saṅghe gotami dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti.

‘‘যথা, মহারাজ, পিতা ধরমানো যেৰ অমচ্চভটবলদোৰারিকঅনীকট্ঠপারিসজ্জজনমজ্ঝে রঞ্ঞো সন্তিকে পুত্তস্স ৰিজ্জমানং যেৰ গুণং পকিত্তেতি 5 ‘ইধ ঠপিতো অনাগতমদ্ধানং জনমজ্ঝে পূজিতো ভৰিস্সতী’তি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, তথাগতো হিতত্থায অনুকম্পায অনাগতমদ্ধানং সঙ্ঘো মমচ্চযেন চিত্তীকতো ভৰিস্সতীতি ৰিজ্জমানে যেৰ গুণে পকিত্তযন্তো এৰমাহ ‘সঙ্ঘে গোতমি দেহি, সঙ্ঘে তে দিন্নে অহঞ্চেৰ পুজিতো ভৰিস্সামি সঙ্ঘো চা’তি।

‘‘Yathā, mahārāja, pitā dharamāno yeva amaccabhaṭabaladovārikaanīkaṭṭhapārisajjajanamajjhe rañño santike puttassa vijjamānaṃ yeva guṇaṃ pakitteti 6 ‘idha ṭhapito anāgatamaddhānaṃ janamajjhe pūjito bhavissatī’ti. Evameva kho, mahārāja, tathāgato hitatthāya anukampāya anāgatamaddhānaṃ saṅgho mamaccayena cittīkato bhavissatīti vijjamāne yeva guṇe pakittayanto evamāha ‘saṅghe gotami dehi, saṅghe te dinne ahañceva pujito bhavissāmi saṅgho cā’ti.

‘‘ন খো, মহারাজ, তাৰতকেন ৰস্সিকসাটিকানুপ্পদানমত্তকেন সঙ্ঘো তথাগততো অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰা। যথা, মহারাজ, মাতাপিতরো পুত্তানং উচ্ছাদেন্তি পরিমদ্দন্তি নহাপেন্তি সম্বাহেন্তি, অপি নু খো, মহারাজ, তাৰতকেন উচ্ছাদনপরিমদ্দননহাপনসম্বাহনমত্তকেন ‘পুত্তো মাতাপিতূহি অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰা’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, অকামকরণীযা ভন্তে পুত্তা মাতাপিতূনং, তস্মা মাতাপিতরো পুত্তানং উচ্ছাদনপরিমদ্দননহাপনসম্বাহনং করোন্তী’’তি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, ন তাৰতকেন ৰস্সিকসাটিকানুপ্পদানমত্তকেন সঙ্ঘো তথাগততো অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰাতি। অপি চ তথাগতো অকামকরণীযং করোন্তো মাতুচ্ছায তং ৰস্সিকসাটিকং সঙ্ঘস্স দাপেসি।

‘‘Na kho, mahārāja, tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vā. Yathā, mahārāja, mātāpitaro puttānaṃ ucchādenti parimaddanti nahāpenti sambāhenti, api nu kho, mahārāja, tāvatakena ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanamattakena ‘putto mātāpitūhi adhiko nāma hoti visiṭṭho vā’ti? ‘‘Na hi, bhante, akāmakaraṇīyā bhante puttā mātāpitūnaṃ, tasmā mātāpitaro puttānaṃ ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanaṃ karontī’’ti. Evameva kho, mahārāja, na tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vāti. Api ca tathāgato akāmakaraṇīyaṃ karonto mātucchāya taṃ vassikasāṭikaṃ saṅghassa dāpesi.

‘‘যথা ৰা পন, মহারাজ, কোচিদেৰ পুরিসো রঞ্ঞো উপাযনং আহরেয্য, তং রাজা উপাযনং অঞ্ঞতরস্স ভটস্স ৰা বলস্স ৰা সেনাপতিস্স ৰা পুরোহিতস্স ৰা দদেয্য। অপি নু খো সো, মহারাজ, পুরিসো তাৰতকেন উপাযনপটিলাভমত্তকেন রঞ্ঞা অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰা’’তি? ‘‘ন হি, ভন্তে, রাজভত্তিকো, ভন্তে, সো পুরিসো রাজূপজীৰী, তট্ঠানে ঠপেন্তো রাজা উপাযনং দেতী’’তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, ন তাৰতকেন ৰস্সিকসাটিকানুপ্পদানমত্তকেন সঙ্ঘো তথাগততো অধিকো নাম হোতি ৰিসিট্ঠো ৰা, অথ খো তথাগতভত্তিকো তথাগতূপজীৰী। তট্ঠানে ঠপেন্তো তথাগতো সঙ্ঘস্স ৰস্সিকসাটিকং দাপেসি।

‘‘Yathā vā pana, mahārāja, kocideva puriso rañño upāyanaṃ āhareyya, taṃ rājā upāyanaṃ aññatarassa bhaṭassa vā balassa vā senāpatissa vā purohitassa vā dadeyya. Api nu kho so, mahārāja, puriso tāvatakena upāyanapaṭilābhamattakena raññā adhiko nāma hoti visiṭṭho vā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, rājabhattiko, bhante, so puriso rājūpajīvī, taṭṭhāne ṭhapento rājā upāyanaṃ detī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, na tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vā, atha kho tathāgatabhattiko tathāgatūpajīvī. Taṭṭhāne ṭhapento tathāgato saṅghassa vassikasāṭikaṃ dāpesi.

‘‘অপি চ, মহারাজ, তথাগতস্স এৰং অহোসি ‘সভাৰপটিপূজনীযো সঙ্ঘো, মম সন্তকেন সঙ্ঘং পটিপূজেস্সামী’তি সঙ্ঘস্স ৰস্সিকসাটিকং দাপেসি, ন, মহারাজ, তথাগতো অত্তনো যেৰ পটিপূজনং ৰণ্ণেতি, অথ খো যে লোকে পটিপূজনারহা, তেসম্পি তথাগতো পটিপূজনং ৰণ্ণেতি।

‘‘Api ca, mahārāja, tathāgatassa evaṃ ahosi ‘sabhāvapaṭipūjanīyo saṅgho, mama santakena saṅghaṃ paṭipūjessāmī’ti saṅghassa vassikasāṭikaṃ dāpesi, na, mahārāja, tathāgato attano yeva paṭipūjanaṃ vaṇṇeti, atha kho ye loke paṭipūjanārahā, tesampi tathāgato paṭipūjanaṃ vaṇṇeti.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, ভগৰতা দেৰাতিদেৰেন মজ্ঝিমনিকাযৰরলঞ্ছকে ধম্মদাযাদধম্মপরিযাযে অপ্পিচ্ছপ্পটিপত্তিং পকিত্তযমানেন ‘অসু যেৰ মে পুরিমো ভিক্খু পুজ্জতরো চ পাসংসতরো চা’তি। ‘‘নত্থি, মহারাজ, ভৰেসু কোচি সত্তো তথাগততো দক্খিণেয্যো ৰা উত্তরো ৰা অধিকো ৰা ৰিসিট্ঠো ৰা, তথাগতোৰ উত্তরো অধিকো ৰিসিট্ঠো।

‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena majjhimanikāyavaralañchake dhammadāyādadhammapariyāye appicchappaṭipattiṃ pakittayamānena ‘asu yeva me purimo bhikkhu pujjataro ca pāsaṃsataro cā’ti. ‘‘Natthi, mahārāja, bhavesu koci satto tathāgatato dakkhiṇeyyo vā uttaro vā adhiko vā visiṭṭho vā, tathāgatova uttaro adhiko visiṭṭho.

‘‘ভাসিতম্পেতং, মহারাজ, সংযুত্তনিকাযৰরে মাণৰগামিকেন দেৰপুত্তেন ভগৰতো পুরতো ঠত্ৰা দেৰমনুস্সমজ্ঝে –

‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, saṃyuttanikāyavare māṇavagāmikena devaputtena bhagavato purato ṭhatvā devamanussamajjhe –

‘‘‘ৰিপুলো রাজগহীযানং 7, গিরি সেট্ঠো পৰুচ্চতি।

‘‘‘Vipulo rājagahīyānaṃ 8, giri seṭṭho pavuccati;

সেতো হিমৰতং সেট্ঠো, আদিচ্চো অঘগামিনং॥

Seto himavataṃ seṭṭho, ādicco aghagāminaṃ.

‘‘‘সমুদ্দো উদধিনং সেট্ঠো, নক্খত্তানঞ্চ চন্দিমা।

‘‘‘Samuddo udadhinaṃ seṭṭho, nakkhattānañca candimā;

সদেৰকস্স লোকস্স, বুদ্ধো অগ্গো পৰুচ্চতী’তি॥

Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccatī’ti.

‘‘তা খো পনেতা, মহারাজ, মাণৰগামিকেন দেৰপুত্তেন গাথা সুগীতা ন দুগ্গীতা, সুভাসিতা ন দুব্ভাসিতা, অনুমতা চ ভগৰতা, ননু, মহারাজ, থেরেনপি সারিপুত্তেন ধম্মসেনাপতিনা ভণিতং –

‘‘Tā kho panetā, mahārāja, māṇavagāmikena devaputtena gāthā sugītā na duggītā, subhāsitā na dubbhāsitā, anumatā ca bhagavatā, nanu, mahārāja, therenapi sāriputtena dhammasenāpatinā bhaṇitaṃ –

‘‘‘একো মনোপসাদো। সরণগমনমঞ্জলিপণামো ৰা।

‘‘‘Eko manopasādo; Saraṇagamanamañjalipaṇāmo vā;

উস্সহতে তারযিতুং, মারবলনিসূদনে বুদ্ধে’তি॥

Ussahate tārayituṃ, mārabalanisūdane buddhe’ti.

‘‘ভগৰতা চ ভণিতং দেৰাতিদেৰেন ‘একপুগ্গলো, ভিক্খৰে, লোকে উপ্পজ্জমানো উপ্পজ্জতি বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং। কতমো একপুগ্গলো? তথাগতো অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে॰… দেৰমনুস্সান’’’ন্তি। ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৰমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি।

‘‘Bhagavatā ca bhaṇitaṃ devātidevena ‘ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamo ekapuggalo? Tathāgato arahaṃ sammāsambuddho…pe… devamanussāna’’’nti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.

গোতমিৰত্থদানপঞ্হো দুতিযো।

Gotamivatthadānapañho dutiyo.







Footnotes:
1. পিচ্ছিতং (সী॰ পী॰)
2. ন পত্থীযতি (সী॰ পী॰)
3. picchitaṃ (sī. pī.)
4. na patthīyati (sī. pī.)
5. পরিকিত্তেতি (ক॰)
6. parikitteti (ka.)
7. রাজগহিকানং (ক॰) সং॰ নি॰ ১.১১১ পস্সিতব্বং
8. rājagahikānaṃ (ka.) saṃ. ni. 1.111 passitabbaṃ

© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact