| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បដិសម្ភិទាមគ្គ-អដ្ឋកថា • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
១៦. គោចរនានត្តញាណនិទ្ទេសវណ្ណនា
16. Gocaranānattañāṇaniddesavaṇṇanā
៦៧. គោចរនានត្តញាណនិទ្ទេសេ រូបេ ពហិទ្ធា វវត្ថេតីតិ អជ្ឈត្តតោ ពហិទ្ធាភូតេ រូបាយតនធម្មេ វវត្ថបេតីតិ អត្ថោ។ អវិជ្ជាសម្ភូតាតិអាទិ អត្តភាវបរិយាបន្នកម្មជរូបត្តា វុត្តំ។ អាហារោបិ ហិ កម្មជរូបស្ស ឧបត្ថម្ភកបច្ចយោ ហោតិ។ សទ្ទស្ស បន ឧតុចិត្តសមុដ្ឋានត្តា អវិជ្ជាសម្ភូតាទិចតុក្កំ ន វុត្តំ។ ផោដ្ឋព្ពានំ សយំ មហាភូតត្តា ‘‘ចតុន្នំ មហាភូតានំ ឧបាទាយា’’តិ ន វុត្តំ។ ធម្មាតិ ចេត្ថ ភវង្គមនោសម្បយុត្តា តយោ អរូបិនោ ខន្ធា, ធម្មាយតនបរិយាបន្នានិ សុខុមរូបានិ ច កម្មសមុដ្ឋានានិ, សព្ពានិបិ រូបាទីនិ ច។ អបិច យានិ យានិ យេន យេន សមុដ្ឋហន្តិ, តានិ តានិ តេន តេន វេទិតព្ពានិ។ ឥតរថា ហិ សកសន្តានបរិយាបន្នាបិ រូបាទយោ ធម្មា សព្ពេ ន សង្គណ្ហេយ្យុំ។ យស្មា អនិន្ទ្រិយពទ្ធរូបាទយោបិ វិបស្សនូបគា, តស្មា តេសំ កម្មសម្ភូតបទេន សង្គហោ វេទិតព្ពោ។ តេបិ ហិ សព្ពសត្តសាធារណកម្មបច្ចយឧតុសមុដ្ឋានា។ អញ្ញេ បន ‘‘អនិន្ទ្រិយពទ្ធា រូបាទយោ អវិបស្សនូបគា’’តិ វទន្តិ។ តំ បន –
67. Gocaranānattañāṇaniddese rūpe bahiddhā vavatthetīti ajjhattato bahiddhābhūte rūpāyatanadhamme vavatthapetīti attho. Avijjāsambhūtātiādi attabhāvapariyāpannakammajarūpattā vuttaṃ. Āhāropi hi kammajarūpassa upatthambhakapaccayo hoti. Saddassa pana utucittasamuṭṭhānattā avijjāsambhūtādicatukkaṃ na vuttaṃ. Phoṭṭhabbānaṃ sayaṃ mahābhūtattā ‘‘catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāyā’’ti na vuttaṃ. Dhammāti cettha bhavaṅgamanosampayuttā tayo arūpino khandhā, dhammāyatanapariyāpannāni sukhumarūpāni ca kammasamuṭṭhānāni, sabbānipi rūpādīni ca. Apica yāni yāni yena yena samuṭṭhahanti, tāni tāni tena tena veditabbāni. Itarathā hi sakasantānapariyāpannāpi rūpādayo dhammā sabbe na saṅgaṇheyyuṃ. Yasmā anindriyabaddharūpādayopi vipassanūpagā, tasmā tesaṃ kammasambhūtapadena saṅgaho veditabbo. Tepi hi sabbasattasādhāraṇakammapaccayautusamuṭṭhānā. Aññe pana ‘‘anindriyabaddhā rūpādayo avipassanūpagā’’ti vadanti. Taṃ pana –
‘‘សព្ពេ សង្ខារា អនិច្ចាតិ, យទា បញ្ញាយ បស្សតិ;
‘‘Sabbe saṅkhārā aniccāti, yadā paññāya passati;
អថ និព្ពិន្ទតិ ទុក្ខេ, ឯស មគ្គោ វិសុទ្ធិយា’’តិ។ (ធ. ប. ២៧៧) –
Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā’’ti. (dha. pa. 277) –
អាទិកាយ បាឡិយា វិរុជ្ឈតិ។ វុត្តញ្ច វិសុទ្ធិមគ្គេ – ‘‘ឥធេកច្ចោ អាទិតោវ អជ្ឈត្តសង្ខារេ អភិនិវិសិត្វា វិបស្សតិ, យស្មា បន ន សុទ្ធអជ្ឈត្តទស្សនមត្តេនេវ មគ្គវុដ្ឋានំ ហោតិ, ពហិទ្ធាបិ ទដ្ឋព្ពមេវ, តស្មា បរស្ស ខន្ធេបិ អនុបាទិន្នសង្ខារេបិ អនិច្ចំ ទុក្ខមនត្តាតិ វិបស្សតី’’តិ (វិសុទ្ធិ. ២.៧៨៤)។ តស្មា បរេសំ ចក្ខាទិវវត្ថានម្បិ អនិន្ទ្រិយពទ្ធរូបាទិវវត្ថានម្បិ ឥច្ឆិតព្ពមេវ, តស្មា តេភូមកសង្ខារា អវិបស្សនូបគា នាម នត្ថិ។
Ādikāya pāḷiyā virujjhati. Vuttañca visuddhimagge – ‘‘idhekacco āditova ajjhattasaṅkhāre abhinivisitvā vipassati, yasmā pana na suddhaajjhattadassanamatteneva maggavuṭṭhānaṃ hoti, bahiddhāpi daṭṭhabbameva, tasmā parassa khandhepi anupādinnasaṅkhārepi aniccaṃ dukkhamanattāti vipassatī’’ti (visuddhi. 2.784). Tasmā paresaṃ cakkhādivavatthānampi anindriyabaddharūpādivavatthānampi icchitabbameva, tasmā tebhūmakasaṅkhārā avipassanūpagā nāma natthi.
គោចរនានត្តញាណនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Gocaranānattañāṇaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ • Paṭisambhidāmaggapāḷi / ១៦. គោចរនានត្តញាណនិទ្ទេសោ • 16. Gocaranānattañāṇaniddeso
