| Library / Tipiṭaka / తిపిటక • Tipiṭaka / అఙ్గుత్తరనికాయ • Aṅguttaranikāya |
౯. గిహిసుత్తం
9. Gihisuttaṃ
౧౭౯. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి పఞ్చమత్తేహి ఉపాసకసతేహి పరివుతో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఆమన్తేసి – ‘‘యం కఞ్చి 1, సారిపుత్త, జానేయ్యాథ గిహిం ఓదాతవసనం పఞ్చసు సిక్ఖాపదేసు సంవుతకమ్మన్తం చతున్నం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభిం అకిచ్ఛలాభిం అకసిరలాభిం, సో ఆకఙ్ఖమానో అత్తనావ అత్తానం బ్యాకరేయ్య – ‘ఖీణనిరయోమ్హి ఖీణతిరచ్ఛానయోని ఖీణపేత్తివిసయో ఖీణాపాయదుగ్గతివినిపాతో, సోతాపన్నోహమస్మి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’’తి.
179. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati pañcamattehi upāsakasatehi parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘yaṃ kañci 2, sāriputta, jāneyyātha gihiṃ odātavasanaṃ pañcasu sikkhāpadesu saṃvutakammantaṃ catunnaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhiṃ akicchalābhiṃ akasiralābhiṃ, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti.
‘‘కతమేసు పఞ్చసు సిక్ఖాపదేసు సంవుతకమ్మన్తో హోతి? ఇధ , సారిపుత్త, అరియసావకో పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి. ఇమేసు పఞ్చసు సిక్ఖాపదేసు సంవుతకమ్మన్తో హోతి.
‘‘Katamesu pañcasu sikkhāpadesu saṃvutakammanto hoti? Idha , sāriputta, ariyasāvako pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti. Imesu pañcasu sikkhāpadesu saṃvutakammanto hoti.
‘‘కతమేసం చతున్నం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ? ఇధ, సారిపుత్త, అరియసావకో బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ‘ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి, సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా’తి. అయమస్స పఠమో ఆభిచేతసికో దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారో అధిగతో హోతి అవిసుద్ధస్స చిత్తస్స విసుద్ధియా అపరియోదాతస్స చిత్తస్స పరియోదపనాయ.
‘‘Katamesaṃ catunnaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī? Idha, sāriputta, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi, satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Ayamassa paṭhamo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.
‘‘పున చపరం, సారిపుత్త, అరియసావకో ధమ్మే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ‘స్వాక్ఖాతో భగవతా ధమ్మో సన్దిట్ఠికో అకాలికో ఏహిపస్సికో ఓపనేయ్యికో పచ్చత్తం వేదితబ్బో విఞ్ఞూహీ’తి. అయమస్స దుతియో ఆభిచేతసికో దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారో అధిగతో హోతి అవిసుద్ధస్స చిత్తస్స విసుద్ధియా అపరియోదాతస్స చిత్తస్స పరియోదపనాయ.
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, ariyasāvako dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Ayamassa dutiyo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.
‘‘పున చపరం, సారిపుత్త, అరియసావకో సఙ్ఘే అవేచ్చప్పసాదేన సమన్నాగతో హోతి – ‘సుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో ఉజుప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో ఞాయప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో సామీచిప్పటిపన్నో భగవతో సావకసఙ్ఘో, యదిదం చత్తారి పురిసయుగాని అట్ఠ పురిసపుగ్గలా ఏస భగవతో సావకసఙ్ఘో ఆహునేయ్యో పాహునేయ్యో దక్ఖిణేయ్యో అఞ్జలికరణీయో అనుత్తరం పుఞ్ఞక్ఖేత్తం లోకస్సా’తి. అయమస్స తతియో ఆభిచేతసికో దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారో అధిగతో హోతి అవిసుద్ధస్స చిత్తస్స విసుద్ధియా అపరియోదాతస్స చిత్తస్స పరియోదపనాయ.
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, ariyasāvako saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Ayamassa tatiyo ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya.
‘‘పున చపరం, సారిపుత్త, అరియసావకో అరియకన్తేహి సీలేహి సమన్నాగతో హోతి అఖణ్డేహి అచ్ఛిద్దేహి అసబలేహి అకమ్మాసేహి భుజిస్సేహి విఞ్ఞుప్పసత్థేహి అపరామట్ఠేహి సమాధిసంవత్తనికేహి. అయమస్స చతుత్థో ఆభిచేతసికో దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారో అధిగతో హోతి అవిసుద్ధస్స చిత్తస్స విసుద్ధియా అపరియోదాతస్స చిత్తస్స పరియోదపనాయ. ఇమేసం చతున్నం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ.
‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, ariyasāvako ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi. Ayamassa catuttho ābhicetasiko diṭṭhadhammasukhavihāro adhigato hoti avisuddhassa cittassa visuddhiyā apariyodātassa cittassa pariyodapanāya. Imesaṃ catunnaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī.
‘‘యం కఞ్చి, సారిపుత్త, జానేయ్యాథ గిహిం ఓదాతవసనం – ఇమేసు పఞ్చసు సిక్ఖాపదేసు సంవుతకమ్మన్తం, ఇమేసఞ్చ చతున్నం ఆభిచేతసికానం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారానం నికామలాభిం అకిచ్ఛలాభిం అకసిరలాభిం, సో ఆకఙ్ఖమానో అత్తనావ అత్తానం బ్యాకరేయ్య – ‘ఖీణనిరయోమ్హి ఖీణతిరచ్ఛానయోని ఖీణపేత్తివిసయో ఖీణాపాయదుగ్గతివినిపాతో, సోతాపన్నోహమస్మి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయణో’’’తి.
‘‘Yaṃ kañci, sāriputta, jāneyyātha gihiṃ odātavasanaṃ – imesu pañcasu sikkhāpadesu saṃvutakammantaṃ, imesañca catunnaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhiṃ akicchalābhiṃ akasiralābhiṃ, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti.
‘‘నిరయేసు భయం దిస్వా, పాపాని పరివజ్జయే;
‘‘Nirayesu bhayaṃ disvā, pāpāni parivajjaye;
అరియధమ్మం సమాదాయ, పణ్డితో పరివజ్జయే.
Ariyadhammaṃ samādāya, paṇḍito parivajjaye.
‘‘న హింసే పాణభూతాని, విజ్జమానే పరక్కమే;
‘‘Na hiṃse pāṇabhūtāni, vijjamāne parakkame;
ముసా చ న భణే జానం, అదిన్నం న పరామసే.
Musā ca na bhaṇe jānaṃ, adinnaṃ na parāmase.
మేరయం వారుణిం జన్తు, న పివే చిత్తమోహనిం.
Merayaṃ vāruṇiṃ jantu, na pive cittamohaniṃ.
‘‘అనుస్సరేయ్య సమ్బుద్ధం, ధమ్మఞ్చానువితక్కయే;
‘‘Anussareyya sambuddhaṃ, dhammañcānuvitakkaye;
సన్తేసు పఠమం దిన్నా, విపులా హోతి దక్ఖిణా.
Santesu paṭhamaṃ dinnā, vipulā hoti dakkhiṇā.
‘‘సన్తో హవే పవక్ఖామి, సారిపుత్త సుణోహి మే;
‘‘Santo have pavakkhāmi, sāriputta suṇohi me;
ఇతి కణ్హాసు సేతాసు, రోహిణీసు హరీసు వా.
Iti kaṇhāsu setāsu, rohiṇīsu harīsu vā.
‘‘కమ్మాసాసు సరూపాసు, గోసు పారేవతాసు వా;
‘‘Kammāsāsu sarūpāsu, gosu pārevatāsu vā;
యాసు కాసుచి ఏతాసు, దన్తో జాయతి పుఙ్గవో.
Yāsu kāsuci etāsu, danto jāyati puṅgavo.
‘‘ధోరయ్హో బలసమ్పన్నో, కల్యాణజవనిక్కమో;
‘‘Dhorayho balasampanno, kalyāṇajavanikkamo;
తమేవ భారే యుఞ్జన్తి, నాస్స వణ్ణం పరిక్ఖరే.
Tameva bhāre yuñjanti, nāssa vaṇṇaṃ parikkhare.
‘‘ఏవమేవం మనుస్సేసు, యస్మిం కిస్మిఞ్చి జాతియే;
‘‘Evamevaṃ manussesu, yasmiṃ kismiñci jātiye;
ఖత్తియే బ్రాహ్మణే వేస్సే, సుద్దే చణ్డాలపుక్కుసే.
Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse.
‘‘యాసు కాసుచి ఏతాసు, దన్తో జాయతి సుబ్బతో;
‘‘Yāsu kāsuci etāsu, danto jāyati subbato;
ధమ్మట్ఠో సీలసమ్పన్నో, సచ్చవాదీ హిరీమనో.
Dhammaṭṭho sīlasampanno, saccavādī hirīmano.
‘‘పహీనజాతిమరణో, బ్రహ్మచరియస్స కేవలీ;
‘‘Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī;
పన్నభారో విసంయుత్తో, కతకిచ్చో అనాసవో.
Pannabhāro visaṃyutto, katakicco anāsavo.
‘‘పారగూ సబ్బధమ్మానం, అనుపాదాయ నిబ్బుతో;
‘‘Pāragū sabbadhammānaṃ, anupādāya nibbuto;
తస్మిఞ్చ విరజే ఖేత్తే, విపులా హోతి దక్ఖిణా.
Tasmiñca viraje khette, vipulā hoti dakkhiṇā.
‘‘బాలా చ అవిజానన్తా, దుమ్మేధా అస్సుతావినో;
‘‘Bālā ca avijānantā, dummedhā assutāvino;
బహిద్ధా దదన్తి దానాని, న హి సన్తే ఉపాసరే.
Bahiddhā dadanti dānāni, na hi sante upāsare.
‘‘యే చ సన్తే ఉపాసన్తి, సప్పఞ్ఞే ధీరసమ్మతే;
‘‘Ye ca sante upāsanti, sappaññe dhīrasammate;
సద్ధా చ నేసం సుగతే, మూలజాతా పతిట్ఠితా.
Saddhā ca nesaṃ sugate, mūlajātā patiṭṭhitā.
‘‘దేవలోకఞ్చ తే యన్తి, కులే వా ఇధ జాయరే;
‘‘Devalokañca te yanti, kule vā idha jāyare;
అనుపుబ్బేన నిబ్బానం, అధిగచ్ఛన్తి పణ్డితా’’తి. నవమం;
Anupubbena nibbānaṃ, adhigacchanti paṇḍitā’’ti. navamaṃ;
Footnotes:
Related texts:
అట్ఠకథా • Aṭṭhakathā / సుత్తపిటక (అట్ఠకథా) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / అఙ్గుత్తరనికాయ (అట్ఠకథా) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ౯. గిహిసుత్తవణ్ణనా • 9. Gihisuttavaṇṇanā
టీకా • Tīkā / సుత్తపిటక (టీకా) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / అఙ్గుత్తరనికాయ (టీకా) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) / ౯. గిహిసుత్తవణ్ణనా • 9. Gihisuttavaṇṇanā
