| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / मिलिन्दपञ्हपाळि • Milindapañhapāḷi |
७. घटिकारपञ्हो
7. Ghaṭikārapañho
७. ‘‘भन्ते नागसेन, भासितम्पेतं भगवता ‘घटिकारस्स कुम्भकारस्स आवेसनं सब्बं तेमासं आकासच्छदनं अट्ठासि, न देवोतिवस्सी’ति। पुन च भणितं ‘कस्सपस्स तथागतस्स 1 कुटि ओवस्सती’ति। किस्स पन, भन्ते नागसेन, तथागतस्स एवमुस्सन्नकुसलमूलस्स 2 कुटि ओवस्सति, तथागतस्स नाम सो आनुभावो इच्छितब्बो? यदि, भन्ते नागसेन, घटिकारस्स कुम्भकारस्स आवेसनं अनोवस्सं आकासच्छदनं अहोसि, तेन हि ‘तथागतस्स कुटि ओवस्सती’ति यं वचनं, तं मिच्छा। यदि तथागतस्स कुटि ओवस्सति, तेन हि ‘घटिकारस्स कुम्भकारस्स आवेसनं अनोवस्सकं अहोसि आकासच्छदन’न्ति तम्पि वचनं मिच्छा। अयम्पि उभतो कोटिको पञ्हो तवानुप्पत्तो, सो तया निब्बाहितब्बो’’ति।
7. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ sabbaṃ temāsaṃ ākāsacchadanaṃ aṭṭhāsi, na devotivassī’ti. Puna ca bhaṇitaṃ ‘kassapassa tathāgatassa 3 kuṭi ovassatī’ti. Kissa pana, bhante nāgasena, tathāgatassa evamussannakusalamūlassa 4 kuṭi ovassati, tathāgatassa nāma so ānubhāvo icchitabbo? Yadi, bhante nāgasena, ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ anovassaṃ ākāsacchadanaṃ ahosi, tena hi ‘tathāgatassa kuṭi ovassatī’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi tathāgatassa kuṭi ovassati, tena hi ‘ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ anovassakaṃ ahosi ākāsacchadana’nti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
‘‘भासितम्पेतं, महाराज, भगवता ‘घटिकारस्स कुम्भकारस्स आवेसनं सब्बं तेमासं आकासच्छदनं अट्ठासि, न देवोतिवस्सी’ति। भणितञ्च ‘कस्सपस्स तथागतस्स कुटि ओवस्सती’ति। घटिकारो, महाराज, कुम्भकारो सीलवा कल्याणधम्मो उस्सन्नकुसलमूलो अन्धे जिण्णे मातापितरो पोसेति, तस्स असम्मुखा अनापुच्छायेवस्स घरे तिणं हरित्वा भगवतो कुटिं छादेसुं, सो तेन तिणहरणेन अकम्पितं असञ्चलितं सुसण्ठितं विपुलमसमं पीतिं पटिलभति, भिय्यो सोमनस्सञ्च अतुलं उप्पादेसि ‘अहो वत मे भगवा लोकुत्तमो सुविस्सत्थो’ति, तेन तस्स दिट्ठधम्मिको विपाको निब्बत्तो। न हि, महाराज, तथागतो तावतकेन विकारेन चलति।
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā ‘ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṃ sabbaṃ temāsaṃ ākāsacchadanaṃ aṭṭhāsi, na devotivassī’ti. Bhaṇitañca ‘kassapassa tathāgatassa kuṭi ovassatī’ti. Ghaṭikāro, mahārāja, kumbhakāro sīlavā kalyāṇadhammo ussannakusalamūlo andhe jiṇṇe mātāpitaro poseti, tassa asammukhā anāpucchāyevassa ghare tiṇaṃ haritvā bhagavato kuṭiṃ chādesuṃ, so tena tiṇaharaṇena akampitaṃ asañcalitaṃ susaṇṭhitaṃ vipulamasamaṃ pītiṃ paṭilabhati, bhiyyo somanassañca atulaṃ uppādesi ‘aho vata me bhagavā lokuttamo suvissattho’ti, tena tassa diṭṭhadhammiko vipāko nibbatto. Na hi, mahārāja, tathāgato tāvatakena vikārena calati.
‘‘यथा, महाराज, सिनेरु गिरिराजा अनेकसतसहस्सवातसम्पहारेनपि न कम्पति न चलति, महोदधि वरप्पवरसागरो अनेकसतनहुतमहागङ्गासतसहस्सेहिपि न पूरति न विकारमापज्जति, एवमेव खो, महाराज, तथागतो न तावतकेन विकारेन चलति।
‘‘Yathā, mahārāja, sineru girirājā anekasatasahassavātasampahārenapi na kampati na calati, mahodadhi varappavarasāgaro anekasatanahutamahāgaṅgāsatasahassehipi na pūrati na vikāramāpajjati, evameva kho, mahārāja, tathāgato na tāvatakena vikārena calati.
‘‘यं पन, महाराज, तथागतस्स कुटि ओवस्सति, तं महतो जनकायस्स अनुकम्पाय। द्वेमे, महाराज, अत्थवसे सम्पस्समाना तथागता सयं निम्मितं पच्चयं नप्पटिसेवन्ति, ‘अयं अग्गदक्खिणेय्यो सत्था’ति भगवतो पच्चयं दत्वा देवमनुस्सा सब्बदुग्गतितो परिमुच्चिस्सन्तीति, दस्सेत्वा वुत्तिं परियेसन्तीति ‘मा अञ्ञे उपवदेय्यु’न्ति। इमे द्वे अत्थवसे सम्पस्समाना तथागता सयं निम्मितं पच्चयं नप्पटिसेवन्ति। यदि, महाराज, सक्को वा तं कुटिं अनोवस्सं करेय्य ब्रह्मा वा सयं वा, सावज्जं भवेय्य तं येव करणं 5 सदोसं सनिग्गहं, इमे विभूतं 6 कत्वा लोकं सम्मोहेन्ति अधिकतं करोन्तीति, तस्मा तं करणं वज्जनीयं। न, महाराज, तथागता वत्थुं याचन्ति, ताय अवत्थुयाचनाय अपरिभासिया भवन्ती’’ति। ‘‘साधु, भन्ते नागसेन, एवमेतं तथा सम्पटिच्छामी’’ति।
‘‘Yaṃ pana, mahārāja, tathāgatassa kuṭi ovassati, taṃ mahato janakāyassa anukampāya. Dveme, mahārāja, atthavase sampassamānā tathāgatā sayaṃ nimmitaṃ paccayaṃ nappaṭisevanti, ‘ayaṃ aggadakkhiṇeyyo satthā’ti bhagavato paccayaṃ datvā devamanussā sabbaduggatito parimuccissantīti, dassetvā vuttiṃ pariyesantīti ‘mā aññe upavadeyyu’nti. Ime dve atthavase sampassamānā tathāgatā sayaṃ nimmitaṃ paccayaṃ nappaṭisevanti. Yadi, mahārāja, sakko vā taṃ kuṭiṃ anovassaṃ kareyya brahmā vā sayaṃ vā, sāvajjaṃ bhaveyya taṃ yeva karaṇaṃ 7 sadosaṃ saniggahaṃ, ime vibhūtaṃ 8 katvā lokaṃ sammohenti adhikataṃ karontīti, tasmā taṃ karaṇaṃ vajjanīyaṃ. Na, mahārāja, tathāgatā vatthuṃ yācanti, tāya avatthuyācanāya aparibhāsiyā bhavantī’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
घटिकारपञ्हो सत्तमो।
Ghaṭikārapañho sattamo.
Footnotes:
