Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ထေရဂာထာ-အဋ္ဌကထာ • Theragāthā-aṭṭhakathā

၇. ဂယာကသ္သပတ္ထေရဂာထာဝဏ္ဏနာ

7. Gayākassapattheragāthāvaṇṇanā

ပာတော မဇ္ဈန္ဟိကန္တိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဂယာကသ္သပတ္ထေရသ္သ ဂာထာ။ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိသ္သယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တော ဣတော ဧကတိံသေ ကပ္ပေ သိခိသ္သ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတ္ဝာ ဝိညုတံ ပတ္တော နိသ္သရဏဇ္ဈာသယတာယ ဃရာဝာသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ အရညာယတနေ အသ္သမံ ကာရေတ္ဝာ ဝနမူလဖလာဟာရော ဝသတိ။ တေန စ သမယေန ဘဂဝာ ဧကော အဒုတိယော တသ္သ အသ္သမသမီပေန ဂစ္ဆတိ။ သော ဘဂဝန္တံ ဒိသ္ဝာ ပသန္နမာနသော ဥပသင္ကမိတ္ဝာ ဝန္ဒိတ္ဝာ ဧကမန္တံ ဌိတော ဝေလံ ဩလောကေတ္ဝာ မနောဟရာနိ ကောလဖလာနိ သတ္ထု ဥပနေသိ။ သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုသ္သေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ဗ္ရာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတ္ဝာ ဝယပ္ပတ္တော နိသ္သရဏဇ္ဈာသယတာယ ဃရာဝာသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ ဒ္ဝီဟိ တာပသသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဂယာယံ ဝိဟရတိ။ ဂယာယံ ဝသနတော ဟိသ္သ ကသ္သပဂောတ္တတာယ စ ဂယာကသ္သပောတိ သမညာ အဟောသိ။ သော ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ပရိသာယ ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒံ ဒတ္ဝာ အာဒိတ္တပရိယာယဒေသနာယ (မဟာဝ. ၅၄) ဩဝဒိယမာနော အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ။ တေန ဝုတ္တံ အပဒာနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၅.၈-၁၄) –

Pātomajjhanhikantiādikā āyasmato gayākassapattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinanto ito ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane assamaṃ kāretvā vanamūlaphalāhāro vasati. Tena ca samayena bhagavā eko adutiyo tassa assamasamīpena gacchati. So bhagavantaṃ disvā pasannamānaso upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ ṭhito velaṃ oloketvā manoharāni kolaphalāni satthu upanesi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā dvīhi tāpasasatehi saddhiṃ gayāyaṃ viharati. Gayāyaṃ vasanato hissa kassapagottatāya ca gayākassapoti samaññā ahosi. So bhagavatā saddhiṃ parisāya ehibhikkhūpasampadaṃ datvā ādittapariyāyadesanāya (mahāva. 54) ovadiyamāno arahatte patiṭṭhāsi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.45.8-14) –

‘‘အဇိနေန နိဝတ္ထောဟံ၊ ဝာကစီရဓရော တဒာ။

‘‘Ajinena nivatthohaṃ, vākacīradharo tadā;

ခာရိယာ ပူရယိတ္ဝာနံ၊ ကောလံဟာသိံ မမသ္သမံ။

Khāriyā pūrayitvānaṃ, kolaṃhāsiṃ mamassamaṃ.

‘‘တမ္ဟိ ကာလေ သိခီ ဗုဒ္ဓော၊ ဧကော အဒုတိယော အဟု။

‘‘Tamhi kāle sikhī buddho, eko adutiyo ahu;

မမသ္သမံ ဥပဂစ္ဆိ၊ ဇာနန္တော သဗ္ဗကာလိကံ။

Mamassamaṃ upagacchi, jānanto sabbakālikaṃ.

‘‘သကံ စိတ္တံ ပသာဒေတ္ဝာ၊ ဝန္ဒိတ္ဝာန စ သုဗ္ဗတံ။

‘‘Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, vanditvāna ca subbataṃ;

ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယ္ဟ၊ ကောလံ ဗုဒ္ဓသ္သဒာသဟံ။

Ubho hatthehi paggayha, kolaṃ buddhassadāsahaṃ.

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ ဖလမဒဒိံ တဒာ။

‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ phalamadadiṃ tadā;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ကောလဒာနသ္သိဒံ ဖလံ။

Duggatiṃ nābhijānāmi, koladānassidaṃ phalaṃ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယ္ဟံ။ပေ.။ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသန’’န္တိ။

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

အရဟတ္တေ ပန ပတိဋ္ဌိတော အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတ္ဝာ ပာပပဝာဟနကိတ္တနမုခေန အညံ ဗ္ယာကရောန္တော –

Arahatte pana patiṭṭhito attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā pāpapavāhanakittanamukhena aññaṃ byākaronto –

၃၄၅.

345.

‘‘ပာတော မဇ္ဈန္ဟိကံ သာယံ၊ တိက္ခတ္တုံ ဒိဝသသ္သဟံ။

‘‘Pāto majjhanhikaṃ sāyaṃ, tikkhattuṃ divasassahaṃ;

ဩတရိံ ဥဒကံ သောဟံ၊ ဂယာယ ဂယဖဂ္ဂုယာ။

Otariṃ udakaṃ sohaṃ, gayāya gayaphagguyā.

၃၄၆.

346.

‘‘ယံ မယာ ပကတံ ပာပံ၊ ပုဗ္ဗေ အညာသု ဇာတိသု။

‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu;

တံ ဒာနီဓ ပဝာဟေမိ၊ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ပုရေ အဟုံ။

Taṃ dānīdha pavāhemi, evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ.

၃၄၇.

347.

‘‘သုတ္ဝာ သုဘာသိတံ ဝာစံ၊ ဓမ္မတ္ထသဟိတံ ပဒံ။

‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, dhammatthasahitaṃ padaṃ;

တထံ ယာထာဝကံ အတ္ထံ၊ ယောနိသော ပစ္စဝေက္ခိသံ။

Tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ, yoniso paccavekkhisaṃ.

၃၄၈.

348.

‘‘နိန္ဟာတသဗ္ဗပာပောမ္ဟိ၊ နိမ္မလော ပယတော သုစိ။

‘‘Ninhātasabbapāpomhi, nimmalo payato suci;

သုဒ္ဓော သုဒ္ဓသ္သ ဒာယာဒော၊ ပုတ္တော ဗုဒ္ဓသ္သ ဩရသော။

Suddho suddhassa dāyādo, putto buddhassa oraso.

၃၄၉.

349.

‘‘ဩဂယ္ဟဋ္ဌင္ဂိကံ သောတံ၊ သဗ္ဗပာပံ ပဝာဟယိံ။

‘‘Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ, sabbapāpaṃ pavāhayiṃ;

တိသ္သော ဝိဇ္ဇာ အဇ္ဈဂမိံ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသန’’န္တိ။ –

Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. –

ဣမာ ပဉ္စ ဂာထာ အဘာသိ။

Imā pañca gāthā abhāsi.

တတ္ထ ပဌမဂာထာယ တာဝ အယံ သင္ခေပတ္ထော – ပာတော သူရိယုဂ္ဂမနဝေလာယံ, မဇ္ဈန္ဟိကံ မဇ္ဈန္ဟဝေလာယံ, သာယံ သာယန္ဟဝေလာယန္တိ ဒိဝသသ္သ တိက္ခတ္တုံ တယော ဝာရေ အဟံ ဥဒကံ ဩတရိံ ဩဂာဟိံ။ ဩတရန္တော စ သောဟံ န ယတ္ထ ကတ္ထစိ ယဒာ ဝာ တဒာ ဝာ ဩတရိံ, အထ ခော ဂယာယ မဟာဇနသ္သ ‘‘ပာပပဝာဟန’’န္တိ အဘိသမ္မတေ ဂယာတိတ္ထေ, ဂယဖဂ္ဂုယာ ဂယာဖဂ္ဂုနာမကေ ဖဂ္ဂုနီမာသသ္သ ဥတ္တရဖဂ္ဂုနီနက္ခတ္တေ အနုသံဝစ္ဆရံ ဥဒကောရောဟနမနုယုတ္တော အဟောသိန္တိ။

Tattha paṭhamagāthāya tāva ayaṃ saṅkhepattho – pāto sūriyuggamanavelāyaṃ, majjhanhikaṃ majjhanhavelāyaṃ, sāyaṃ sāyanhavelāyanti divasassa tikkhattuṃ tayo vāre ahaṃ udakaṃ otariṃ ogāhiṃ. Otaranto ca sohaṃ na yattha katthaci yadā vā tadā vā otariṃ, atha kho gayāya mahājanassa ‘‘pāpapavāhana’’nti abhisammate gayātitthe, gayaphagguyā gayāphaggunāmake phaggunīmāsassa uttaraphaggunīnakkhatte anusaṃvaccharaṃ udakorohanamanuyutto ahosinti.

ဣဒာနိ တဒာ ယေနာဓိပ္ပာယေန ဥဒကောရောဟနမနုယုတ္တံ, တံ ဒသ္သေတုံ ‘‘ယံ မယာ’’တိ ဂာထမာဟ။ တသ္သတ္ထော – ‘‘ယံ မယာ ပုဗ္ဗေ ဣတော အညာသု ဇာတီသု ပာပကမ္မံ ဥပစိတံ။ တံ ဣဒာနိ ဣဓ ဂယာတိတ္ထေ ဣမိသ္သာ စ ဂယာဖဂ္ဂုယာ ဣမိနာ ဥဒကောရောဟနေန ပဝာဟေမိ အပနေမိ ဝိက္ခာလေမီ’’တိ။ ပုရေ သတ္ထု သာသနုပဂမနတော ပုဗ္ဗေ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဧဝရူပဝိပရီတဒသ္သနော အဟုံ အဟောသိံ။

Idāni tadā yenādhippāyena udakorohanamanuyuttaṃ, taṃ dassetuṃ ‘‘yaṃ mayā’’ti gāthamāha. Tassattho – ‘‘yaṃ mayā pubbe ito aññāsu jātīsu pāpakammaṃ upacitaṃ. Taṃ idāni idha gayātitthe imissā ca gayāphagguyā iminā udakorohanena pavāhemi apanemi vikkhālemī’’ti. Pure satthu sāsanupagamanato pubbe evaṃdiṭṭhi evarūpaviparītadassano ahuṃ ahosiṃ.

ဓမ္မတ္ထသဟိတံ ပဒန္တိ ဝိဘတ္တိအလောပေန နိဒ္ဒေသော။ ဓမ္မေန စ အတ္ထေန စ သဟိတကောဋ္ဌာသံ, အာဒိတော မဇ္ဈတော ပရိယောသာနတော စ ဓမ္မူပသံဟိတံ အတ္ထူပသံဟိတံ သုဋ္ဌု ဧကန္တေန နိယ္ယာနိကံ ကတ္ဝာ ဘာသိတံ ဝာစံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဝစနံ သုတ္ဝာ တေန ပကာသိတံ ပရမတ္ထဘာဝေန တစ္ဆဘာဝတော တထံ ယထာရဟံ ပဝတ္တိနိဝတ္တိဥပာယဘာဝေ ဗ္ယဘိစာရာဘာဝတော ယာထာဝကံ ဒုက္ခာဒိအတ္ထံ ယောနိသော ဥပာယေန ပရိညေယ္ယာဒိဘာဝေန ပစ္စဝေက္ခိသံ ‘‘ဒုက္ခံ ပရိညေယ္ယံ, သမုဒယော ပဟာတဗ္ဗော, နိရောဓော သစ္ဆိကာတဗ္ဗော , မဂ္ဂော ဘာဝေတဗ္ဗော’’တိ ပတိအဝေက္ခိံ, ဉာဏစက္ခုနာ ပသ္သိံ ပဋိဝိဇ္ဈိန္တိ အတ္ထော။

Dhammatthasahitaṃ padanti vibhattialopena niddeso. Dhammena ca atthena ca sahitakoṭṭhāsaṃ, ādito majjhato pariyosānato ca dhammūpasaṃhitaṃ atthūpasaṃhitaṃ suṭṭhu ekantena niyyānikaṃ katvā bhāsitaṃ vācaṃ sammāsambuddhavacanaṃ sutvā tena pakāsitaṃ paramatthabhāvena tacchabhāvato tathaṃ yathārahaṃ pavattinivattiupāyabhāve byabhicārābhāvato yāthāvakaṃ dukkhādiatthaṃ yoniso upāyena pariññeyyādibhāvena paccavekkhisaṃ ‘‘dukkhaṃ pariññeyyaṃ, samudayo pahātabbo, nirodho sacchikātabbo , maggo bhāvetabbo’’ti patiavekkhiṃ, ñāṇacakkhunā passiṃ paṭivijjhinti attho.

နိန္ဟာတသဗ္ဗပာပောမ္ဟီတိ ဧဝံ ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စတ္တာ ဧဝ အရိယမဂ္ဂဇလေန ဝိက္ခာလိတသဗ္ဗပာပော အမ္ဟိ။ တတော ဧဝ ရာဂမလာဒီနံ အဘာဝေန နိမ္မလတ္တာ နိမ္မလော။ တတော ဧဝ ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရတာယ ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရတာယ ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရတာယ ပယတော သုစိ သုဒ္ဓော။ သဝာသနသဗ္ဗကိလေသမလဝိသုဒ္ဓိယာ သုဒ္ဓသ္သ ဗုဒ္ဓသ္သ ဘဂဝတော လောကုတ္တရဓမ္မဒာယသ္သ အာဒိယနတော ဒာယာဒော။ တသ္သေဝ ဒေသနာဉာဏသမုဋ္ဌာနဥရောဝာယာမဇနိတာဘိဇာတိတာယ ဩရသော ပုတ္တော အမ္ဟီတိ ယောဇနာ။

Ninhātasabbapāpomhīti evaṃ paṭividdhasaccattā eva ariyamaggajalena vikkhālitasabbapāpo amhi. Tato eva rāgamalādīnaṃ abhāvena nimmalattā nimmalo. Tato eva parisuddhakāyasamācāratāya parisuddhavacīsamācāratāya parisuddhamanosamācāratāya payato sucisuddho. Savāsanasabbakilesamalavisuddhiyā suddhassa buddhassa bhagavato lokuttaradhammadāyassa ādiyanato dāyādo. Tasseva desanāñāṇasamuṭṭhānaurovāyāmajanitābhijātitāya oraso putto amhīti yojanā.

ပုနပိ အတ္တနော ပရမတ္ထတော န္ဟာတကဘာဝမေဝ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဩဂယ္ဟာ’’တိ ဩသာနဂာထမာဟ။ တတ္ထ ဩဂယ္ဟာတိ ဩဂာဟေတ္ဝာ အနုပဝိသိတ္ဝာ။ အဋ္ဌင္ဂိကံ သောတန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီဟိ အဋ္ဌင္ဂသမောဓာနဘူတံ မဂ္ဂသောတံ။ သဗ္ဗပာပံ ပဝာဟယိန္တိ အနဝသေသံ ပာပမလံ ပက္ခာလေသိံ, အရိယမဂ္ဂဇလပဝာဟနေန ပရမတ္ထန္ဟာတကော အဟောသိံ။ တတော ဧဝ တိသ္သော ဝိဇ္ဇာ အဇ္ဈဂမိံ, ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသနန္တိ ဝုတ္တတ္ထမေဝ။

Punapi attano paramatthato nhātakabhāvameva vibhāvetuṃ ‘‘ogayhā’’ti osānagāthamāha. Tattha ogayhāti ogāhetvā anupavisitvā. Aṭṭhaṅgikaṃ sotanti sammādiṭṭhiādīhi aṭṭhaṅgasamodhānabhūtaṃ maggasotaṃ. Sabbapāpaṃ pavāhayinti anavasesaṃ pāpamalaṃ pakkhālesiṃ, ariyamaggajalapavāhanena paramatthanhātako ahosiṃ. Tato eva tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsananti vuttatthameva.

ဂယာကသ္သပတ္ထေရဂာထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

Gayākassapattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / ခုဒ္ဒကနိကာယ • Khuddakanikāya / ထေရဂာထာပာဠိ • Theragāthāpāḷi / ၇. ဂယာကသ္သပတ္ထေရဂာထာ • 7. Gayākassapattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact