| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா² • Paṭisambhidāmagga-aṭṭhakathā |
6. க³திகதா²
6. Gatikathā
க³திகதா²வண்ணனா
Gatikathāvaṇṇanā
231. இதா³னி தஸ்ஸா விமொக்கு²ப்பத்தியா ஹேதுபூ⁴தங் ஹேதுஸம்பத்திங் த³ஸ்ஸெந்தேன கதி²தாய க³திகதா²ய அபுப்³ப³த்தா²னுவண்ணனா. து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸாபி ஹி ‘‘நத்தி² ஜா²னங் அபஞ்ஞஸ்ஸா’’தி (த⁴॰ ப॰ 372) வசனதோ ஜா²னம்பி ந உப்பஜ்ஜதி, கிங் பன விமொக்கோ². தத்த² க³திஸம்பத்தியாதி நிரயதிரச்சா²னயோனிபெத்திவிஸயமனுஸ்ஸதே³வஸங்கா²தாஸு பஞ்சஸு க³தீஸு மனுஸ்ஸதே³வஸங்கா²தாய க³திஸம்பத்தியா. ஏதேன புரிமா திஸ்ஸோ க³திவிபத்தியோ படிக்கி²பதி. க³தியா ஸம்பத்தி க³திஸம்பத்தி, ஸுக³தீதி வுத்தங் ஹோதி. க³தீதி ச ஸஹோகாஸா க²ந்தா⁴. பஞ்சஸு ச க³தீஸு பெத்திவிஸயக்³க³ஹணேனேவ அஸுரகாயோபி க³ஹிதோ. தே³வாதி ச² காமாவசரதே³வா ப்³ரஹ்மானோ ச. தே³வக்³க³ஹணேன அஸுராபி ஸங்க³ஹிதா. ஞாணஸம்பயுத்தேதி ஞாணஸம்பயுத்தபடிஸந்தி⁴க்க²ணே. க²ணோபி ஹி ஞாணஸம்பயுத்தயோகே³ன தேனேவ வோஹாரேன வுத்தோதி வேதி³தப்³போ³. கதினங் ஹேதூனந்தி அலோபா⁴தோ³ஸாமோஹஹேதூஸு கதினங் ஹேதூனங். உபபத்தீதி உபபஜ்ஜனங், நிப்³ப³த்தீதி அத்தோ².
231. Idāni tassā vimokkhuppattiyā hetubhūtaṃ hetusampattiṃ dassentena kathitāya gatikathāya apubbatthānuvaṇṇanā. Duhetukapaṭisandhikassāpi hi ‘‘natthi jhānaṃ apaññassā’’ti (dha. pa. 372) vacanato jhānampi na uppajjati, kiṃ pana vimokkho. Tattha gatisampattiyāti nirayatiracchānayonipettivisayamanussadevasaṅkhātāsu pañcasu gatīsu manussadevasaṅkhātāya gatisampattiyā. Etena purimā tisso gativipattiyo paṭikkhipati. Gatiyā sampatti gatisampatti, sugatīti vuttaṃ hoti. Gatīti ca sahokāsā khandhā. Pañcasu ca gatīsu pettivisayaggahaṇeneva asurakāyopi gahito. Devāti cha kāmāvacaradevā brahmāno ca. Devaggahaṇena asurāpi saṅgahitā. Ñāṇasampayutteti ñāṇasampayuttapaṭisandhikkhaṇe. Khaṇopi hi ñāṇasampayuttayogena teneva vohārena vuttoti veditabbo. Katinaṃ hetūnanti alobhādosāmohahetūsu katinaṃ hetūnaṃ. Upapattīti upapajjanaṃ, nibbattīti attho.
யஸ்மா பன ஸுத்³த³குலஜாதாபி திஹேதுகா ஹொந்தி, தஸ்மா தே ஸந்தா⁴ய பட²மபுச்சா². யஸ்மா ச யேபு⁴ய்யேன மஹாபுஞ்ஞா தீஸு மஹாஸாலகுலேஸு ஜாயந்தி, தஸ்மா தேஸங் திண்ணங் குலானங் வஸேன திஸ்ஸோ புச்சா². பாடோ² பன ஸங்கி²த்தோ. மஹதீ ஸாலா ஏதேஸந்தி மஹாஸாலா, மஹாக⁴ரா மஹாவிப⁴வாதி அத்தோ². அத² வா மஹா ஸாரோ ஏதேஸந்தி மஹாஸாராதி வத்தப்³பே³ ர-காரஸ்ஸ ல-காரங் கத்வா ‘‘மஹாஸாலா’’தி வுத்தங். க²த்தியா மஹாஸாலா, க²த்தியேஸு வா மஹாஸாலாதி க²த்தியமஹாஸாலா. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. தத்த² யஸ்ஸ க²த்தியஸ்ஸ கே³ஹே பச்சி²மந்தேன கோடிஸதங் த⁴னங் நிதா⁴னக³தங் ஹோதி, கஹாபணானஞ்ச வீஸதி அம்ப³ணானி தி³வஸங் வலஞ்ஜே நிக்க²மந்தி, அயங் க²த்தியமஹாஸாலோ நாம. யஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ கே³ஹே பச்சி²மந்தேன அஸீதிகோடித⁴னங் நிதா⁴னக³தங் ஹோதி, கஹாபணானஞ்ச த³ஸ அம்ப³ணானி தி³வஸங் வலஞ்ஜே நிக்க²மந்தி, அயங் ப்³ராஹ்மணமஹாஸாலோ நாம. யஸ்ஸ க³ஹபதிஸ்ஸ கே³ஹே பச்சி²மந்தேன சத்தாலீஸகோடித⁴னங் நிதா⁴னக³தங் ஹோதி, கஹாபணானஞ்ச பஞ்ச அம்ப³ணானி தி³வஸங் வலஞ்ஜே நிக்க²மந்தி, அயங் க³ஹபதிமஹாஸாலோ நாம.
Yasmā pana suddakulajātāpi tihetukā honti, tasmā te sandhāya paṭhamapucchā. Yasmā ca yebhuyyena mahāpuññā tīsu mahāsālakulesu jāyanti, tasmā tesaṃ tiṇṇaṃ kulānaṃ vasena tisso pucchā. Pāṭho pana saṅkhitto. Mahatī sālā etesanti mahāsālā, mahāgharā mahāvibhavāti attho. Atha vā mahā sāro etesanti mahāsārāti vattabbe ra-kārassa la-kāraṃ katvā ‘‘mahāsālā’’ti vuttaṃ. Khattiyā mahāsālā, khattiyesu vā mahāsālāti khattiyamahāsālā. Sesesupi eseva nayo. Tattha yassa khattiyassa gehe pacchimantena koṭisataṃ dhanaṃ nidhānagataṃ hoti, kahāpaṇānañca vīsati ambaṇāni divasaṃ valañje nikkhamanti, ayaṃ khattiyamahāsālo nāma. Yassa brāhmaṇassa gehe pacchimantena asītikoṭidhanaṃ nidhānagataṃ hoti, kahāpaṇānañca dasa ambaṇāni divasaṃ valañje nikkhamanti, ayaṃ brāhmaṇamahāsālo nāma. Yassa gahapatissa gehe pacchimantena cattālīsakoṭidhanaṃ nidhānagataṃ hoti, kahāpaṇānañca pañca ambaṇāni divasaṃ valañje nikkhamanti, ayaṃ gahapatimahāsālo nāma.
ரூபாவசரானங் அரூபாவசரானஞ்ச ஏகந்ததிஹேதுகத்தா ‘‘ஞாணஸம்பயுத்தே’’தி ந வுத்தங், மனுஸ்ஸேஸு பன து³ஹேதுகாஹேதுகானஞ்ச ஸப்³பா⁴வதோ, காமாவசரேஸு தே³வேஸு து³ஹேதுகானஞ்ச ஸப்³பா⁴வதோ ஸேஸேஸு ‘‘ஞாணஸம்பயுத்தே’’தி வுத்தங். எத்த² ச காமாவசரதே³வா பஞ்சகாமகு³ணரதியா கீளந்தி, ஸரீரஜுதியா ச ஜோதந்தீதி தே³வா, ரூபாவசரப்³ரஹ்மானோ ஜா²னரதியா கீளந்தி , ஸரீரஜுதியா ச ஜோதந்தீதி தே³வா, அரூபாவசரப்³ரஹ்மானோ ஜா²னரதியா கீளந்தி, ஞாணஜுதியா ச ஜோதந்தீதி தே³வா.
Rūpāvacarānaṃ arūpāvacarānañca ekantatihetukattā ‘‘ñāṇasampayutte’’ti na vuttaṃ, manussesu pana duhetukāhetukānañca sabbhāvato, kāmāvacaresu devesu duhetukānañca sabbhāvato sesesu ‘‘ñāṇasampayutte’’ti vuttaṃ. Ettha ca kāmāvacaradevā pañcakāmaguṇaratiyā kīḷanti, sarīrajutiyā ca jotantīti devā, rūpāvacarabrahmāno jhānaratiyā kīḷanti , sarīrajutiyā ca jotantīti devā, arūpāvacarabrahmāno jhānaratiyā kīḷanti, ñāṇajutiyā ca jotantīti devā.
232. குஸலகம்மஸ்ஸ ஜவனக்க²ணேதி அதீதஜாதியா இத⁴ திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ஜனகஸ்ஸ திஹேதுககாமாவசரகுஸலகம்மஸ்ஸ ச ஜவனவீதி²யங் புனப்புனங் உப்பத்திவஸேன ஸத்தவாரங் ஜவனக்க²ணே, பவத்தனகாலேதி அத்தோ². தயோ ஹேதூ குஸலாதி அலோபோ⁴ குஸலஹேது அதோ³ஸோ குஸலஹேது அமோஹோ குஸலஹேது. தஸ்மிங் க²ணே ஜாதசேதனாயாதி தஸ்மிங் வுத்தக்க²ணேயேவ ஜாதாய குஸலசேதனாய. ஸஹஜாதபச்சயா ஹொந்தீதி உப்பஜ்ஜமானா ச ஸஹஉப்பாத³னபா⁴வேன உபகாரகா ஹொந்தி. தேன வுச்சதீதி தேன ஸஹஜாதபச்சயபா⁴வேனேவ வுச்சதி. குஸலமூலபச்சயாபி ஸங்கா²ராதி ஏகசித்தக்க²ணிகபச்சயாகாரனயேன வுத்தங். ‘‘ஸங்கா²ரா’’தி ச ப³ஹுவசனேன தத்த² ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதா ஸப்³பே³ சேதஸிகா க³ஹிதாதி வேதி³தப்³ப³ங். அபிஸத்³தே³ன ஸங்கா²ரபச்சயாபி குஸலமூலானீதிபி வுத்தங் ஹோதி.
232.Kusalakammassa javanakkhaṇeti atītajātiyā idha tihetukapaṭisandhijanakassa tihetukakāmāvacarakusalakammassa ca javanavīthiyaṃ punappunaṃ uppattivasena sattavāraṃ javanakkhaṇe, pavattanakāleti attho. Tayo hetū kusalāti alobho kusalahetu adoso kusalahetu amoho kusalahetu. Tasmiṃ khaṇe jātacetanāyāti tasmiṃ vuttakkhaṇeyeva jātāya kusalacetanāya. Sahajātapaccayā hontīti uppajjamānā ca sahauppādanabhāvena upakārakā honti. Tena vuccatīti tena sahajātapaccayabhāveneva vuccati. Kusalamūlapaccayāpi saṅkhārāti ekacittakkhaṇikapaccayākāranayena vuttaṃ. ‘‘Saṅkhārā’’ti ca bahuvacanena tattha saṅkhārakkhandhasaṅgahitā sabbe cetasikā gahitāti veditabbaṃ. Apisaddena saṅkhārapaccayāpi kusalamūlānītipi vuttaṃ hoti.
நிகந்திக்க²ணேதி அத்தனோ விபாகங் தா³துங் பச்சுபட்டி²தகம்மே வா ததா² பச்சுபட்டி²தகம்மேன உபட்டா²பிதே கம்மனிமித்தே வா க³தினிமித்தே வா உப்பஜ்ஜமானானங் நிகந்திக்க²ணே. நிகந்தீதி நிகாமனா பத்த²னா. ஆஸன்னமரணஸ்ஸ ஹி மோஹேன ஆகுலசித்தத்தா அவீசிஜாலாயபி நிகந்தி உப்பஜ்ஜதி, கிங் பன ஸேஸேஸு நிமித்தேஸு. த்³வே ஹேதூதி லோபோ⁴ அகுஸலஹேது மோஹோ அகுஸலஹேது. ப⁴வனிகந்தி பன படிஸந்தி⁴அனந்தரங் பவத்தப⁴வங்க³வீதி²தோ வுட்டி²தமத்தஸ்ஸேவ அத்தனோ க²ந்த⁴ஸந்தானங் ஆரப்³ப⁴ ஸப்³பே³ஸம்பி உப்பஜ்ஜதி. ‘‘யஸ்ஸ வா பன யத்த² அகுஸலா த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜித்த², தஸ்ஸ தத்த² குஸலா த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜித்தா²தி ஆமந்தா’’தி ஏவமாதி³ இத³மேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தங். தஸ்மிங் க²ணே ஜாதசேதனாயாதி அகுஸலசேதனாய.
Nikantikkhaṇeti attano vipākaṃ dātuṃ paccupaṭṭhitakamme vā tathā paccupaṭṭhitakammena upaṭṭhāpite kammanimitte vā gatinimitte vā uppajjamānānaṃ nikantikkhaṇe. Nikantīti nikāmanā patthanā. Āsannamaraṇassa hi mohena ākulacittattā avīcijālāyapi nikanti uppajjati, kiṃ pana sesesu nimittesu. Dve hetūti lobho akusalahetu moho akusalahetu. Bhavanikanti pana paṭisandhianantaraṃ pavattabhavaṅgavīthito vuṭṭhitamattasseva attano khandhasantānaṃ ārabbha sabbesampi uppajjati. ‘‘Yassa vā pana yattha akusalā dhammā na uppajjittha, tassa tattha kusalā dhammā na uppajjitthāti āmantā’’ti evamādi idameva sandhāya vuttaṃ. Tasmiṃ khaṇe jātacetanāyāti akusalacetanāya.
படிஸந்தி⁴க்க²ணேதி தேன கம்மேன க³ஹிதபடிஸந்தி⁴க்க²ணே. தயோ ஹேதூதி அலோபோ⁴ அப்³யாகதஹேது அதோ³ஸோ அப்³யாகதஹேது அமோஹோ அப்³யாகதஹேது. தஸ்மிங் க²ணே ஜாதசேதனாயாதி விபாகாப்³யாகதசேதனாய. நாமரூபபச்சயாபி விஞ்ஞாணந்தி எத்த² தஸ்மிங் படிஸந்தி⁴க்க²ணே தயோ விபாகஹேதூ ஸேஸசேதஸிகா ச நாமங், ஹத³யவத்து² ரூபங். ததோ நாமரூபபச்சயதோபி படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணங் பவத்ததி. விஞ்ஞாணபச்சயாபி நாமரூபந்தி எத்தா²பி நாமங் வுத்தப்பகாரமேவ, ரூபங் பன இத⁴ ஸஹேதுகமனுஸ்ஸபடிஸந்தி⁴யா அதி⁴ப்பேதத்தா க³ப்³ப⁴ஸெய்யகானங் வத்து²த³ஸகங் காயத³ஸகங் பா⁴வத³ஸகந்தி ஸமதிங்ஸ ரூபானி, ஸங்ஸேத³ஜானங் ஓபபாதிகானஞ்ச பரிபுண்ணாயதனானங் சக்கு²த³ஸகங் ஸோதத³ஸகங் கா⁴னத³ஸகங் ஜிவ்ஹாத³ஸகஞ்சாதி ஸமஸத்ததி ரூபானி. தங் வுத்தப்பகாரங் நாமரூபங் படிஸந்தி⁴க்க²ணே படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணபச்சயா பவத்ததி.
Paṭisandhikkhaṇeti tena kammena gahitapaṭisandhikkhaṇe. Tayo hetūti alobho abyākatahetu adoso abyākatahetu amoho abyākatahetu. Tasmiṃ khaṇe jātacetanāyāti vipākābyākatacetanāya. Nāmarūpapaccayāpi viññāṇanti ettha tasmiṃ paṭisandhikkhaṇe tayo vipākahetū sesacetasikā ca nāmaṃ, hadayavatthu rūpaṃ. Tato nāmarūpapaccayatopi paṭisandhiviññāṇaṃ pavattati. Viññāṇapaccayāpi nāmarūpanti etthāpi nāmaṃ vuttappakārameva, rūpaṃ pana idha sahetukamanussapaṭisandhiyā adhippetattā gabbhaseyyakānaṃ vatthudasakaṃ kāyadasakaṃ bhāvadasakanti samatiṃsa rūpāni, saṃsedajānaṃ opapātikānañca paripuṇṇāyatanānaṃ cakkhudasakaṃ sotadasakaṃ ghānadasakaṃ jivhādasakañcāti samasattati rūpāni. Taṃ vuttappakāraṃ nāmarūpaṃ paṭisandhikkhaṇe paṭisandhiviññāṇapaccayā pavattati.
பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி எத்த² படிஸந்தி⁴சித்தேன படிஸந்தி⁴க்க²ணே லப்³ப⁴மானானி ரூபானி ரூபக்க²ந்தோ⁴, ஸஹஜாதா வேத³னா வேத³னாக்க²ந்தோ⁴, ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴, ஸேஸசேதஸிகா ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴, படிஸந்தி⁴சித்தங் விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴. ஸஹஜாதபச்சயா ஹொந்தீதி சத்தாரோ அரூபினோ க²ந்தா⁴ அஞ்ஞமஞ்ஞங் ஸஹஜாதபச்சயா ஹொந்தி, ரூபக்க²ந்தே⁴ சத்தாரோ மஹாபூ⁴தா அஞ்ஞமஞ்ஞங் ஸஹஜாதபச்சயா ஹொந்தி, அரூபினோ க²ந்தா⁴ ச ஹத³யரூபஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞங் ஸஹஜாதபச்சயா ஹொந்தி, மஹாபூ⁴தாபி உபாதா³ரூபானங் ஸஹஜாதபச்சயா ஹொந்தி. அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயா ஹொந்தீதி அஞ்ஞமஞ்ஞங் உப்பாத³னுபத்த²ம்ப⁴னபா⁴வேன உபகாரகா ஹொந்தி, சத்தாரோ அரூபினோ க²ந்தா⁴ ச அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயா ஹொந்தி, சத்தாரோ மஹாபூ⁴தா அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயா ஹொந்தி. நிஸ்ஸயபச்சயா ஹொந்தீதி அதி⁴ட்டா²னாகாரேன நிஸ்ஸயாகாரேன ச உபகாரகா ஹொந்தி, சத்தாரோ அரூபினோ க²ந்தா⁴ ச அஞ்ஞமஞ்ஞங் நிஸ்ஸயபச்சயா ஹொந்தீதி ஸஹஜாதா விய வித்தா²ரேதப்³பா³. விப்பயுத்தபச்சயா ஹொந்தீதி ஏகவத்து²காதி³பா⁴வானுபக³மனேன விப்பயுத்தபா⁴வேன உபகாரகா ஹொந்தி, அரூபினோ க²ந்தா⁴ படிஸந்தி⁴ரூபானங் விப்பயுத்தபச்சயா ஹொந்தி, ஹத³யரூபங் அரூபீனங் க²ந்தா⁴னங் விப்பயுத்தபச்சயோ ஹோதி. ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’தி ஹெத்த² ஏவங் யதா²லாப⁴வஸேன வுத்தங்.
Pañcakkhandhāti ettha paṭisandhicittena paṭisandhikkhaṇe labbhamānāni rūpāni rūpakkhandho, sahajātā vedanā vedanākkhandho, saññā saññākkhandho, sesacetasikā saṅkhārakkhandho, paṭisandhicittaṃ viññāṇakkhandho. Sahajātapaccayā hontīti cattāro arūpino khandhā aññamaññaṃ sahajātapaccayā honti, rūpakkhandhe cattāro mahābhūtā aññamaññaṃ sahajātapaccayā honti, arūpino khandhā ca hadayarūpañca aññamaññaṃ sahajātapaccayā honti, mahābhūtāpi upādārūpānaṃ sahajātapaccayā honti. Aññamaññapaccayā hontīti aññamaññaṃ uppādanupatthambhanabhāvena upakārakā honti, cattāro arūpino khandhā ca aññamaññapaccayā honti, cattāro mahābhūtā aññamaññapaccayā honti. Nissayapaccayā hontīti adhiṭṭhānākārena nissayākārena ca upakārakā honti, cattāro arūpino khandhā ca aññamaññaṃ nissayapaccayā hontīti sahajātā viya vitthāretabbā. Vippayuttapaccayā hontīti ekavatthukādibhāvānupagamanena vippayuttabhāvena upakārakā honti, arūpino khandhā paṭisandhirūpānaṃ vippayuttapaccayā honti, hadayarūpaṃ arūpīnaṃ khandhānaṃ vippayuttapaccayo hoti. ‘‘Pañcakkhandhā’’ti hettha evaṃ yathālābhavasena vuttaṃ.
சத்தாரோ மஹாபூ⁴தாதி எத்த² தயோ பச்சயா பட²மங் வுத்தாயேவ. தயோ ஜீவிதஸங்கா²ராதி ஆயு ச உஸ்மா ச விஞ்ஞாணஞ்ச. ஆயூதி ரூபஜீவிதிந்த்³ரியங் அரூபஜீவிதிந்த்³ரியஞ்ச. உஸ்மாதி தேஜோதா⁴து. விஞ்ஞாணந்தி படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணங். ஏதானி ஹி உபரூபரி ஜீவிதஸங்கா²ரங் ஸங்க²ரொந்தி பவத்தெந்தீதி ஜீவிதஸங்கா²ரா. ஸஹஜாதபச்சயா ஹொந்தீதி அரூபஜீவிதிந்த்³ரியங் படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஞ்ச ஸம்பயுத்தகானங் க²ந்தா⁴னஞ்ச ஹத³யரூபஸ்ஸ ச அஞ்ஞமஞ்ஞஸஹஜாதபச்சயா ஹொந்தி, தேஜோதா⁴து திண்ணங் மஹாபூ⁴தானங் அஞ்ஞமஞ்ஞஸஹஜாதபச்சயோ ஹோதி, உபாதா³ரூபானங் ஸஹஜாதபச்சயோவ, ரூபஜீவிதிந்த்³ரியங் ஸஹஜாதரூபானங் பரியாயேன ஸஹஜாதபச்சயோ ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ங். அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயா ஹொந்தி, நிஸ்ஸயபச்சயா ஹொந்தீதி த்³வயங் அரூபஜீவிதிந்த்³ரியங் படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஞ்ச ஸம்பயுத்தக²ந்தா⁴னங் அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயா ஹொந்தி. அஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயபச்சயா ஹொந்தீதி வுத்தனயேனேவ யோஜெத்வா வேதி³தப்³ப³ங். விப்பயுத்தபச்சயா ஹொந்தீதி அரூபஜீவிதிந்த்³ரியங் படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஞ்ச படிஸந்தி⁴ரூபானங் விப்பயுத்தபச்சயா ஹொந்தி. ரூபஜீவிதிந்த்³ரியங் பன அஞ்ஞமஞ்ஞனிஸ்ஸயவிப்பயுத்தபச்சயத்தே ந யுஜ்ஜதி. தஸ்மா ‘‘தயோ ஜீவிதஸங்கா²ரா’’தி யதா²லாப⁴வஸேன வுத்தங். நாமஞ்ச ரூபஞ்ச வுத்தனயேனேவ சதுபச்சயத்தே யோஜேதப்³ப³ங். சுத்³த³ஸ த⁴ம்மாதி பஞ்சக்க²ந்தா⁴, சத்தாரோ மஹாபூ⁴தா, தயோ ஜீவிதஸங்கா²ரா, நாமஞ்ச ரூபஞ்சாதி ஏவங் க³ணனாவஸேன சுத்³த³ஸ த⁴ம்மா. தேஸஞ்ச உபரி அஞ்ஞேஸஞ்ச ஸஹஜாதாதி³பச்சயபா⁴வோ வுத்தனயோ ஏவ. ஸம்பயுத்தபச்சயா ஹொந்தீதி புன ஏகவத்து²கஏகாரம்மணஏகுப்பாத³ஏகனிரோத⁴ஸங்கா²தேன ஸம்பயுத்தபா⁴வேன உபகாரகா ஹொந்தி.
Cattāro mahābhūtāti ettha tayo paccayā paṭhamaṃ vuttāyeva. Tayo jīvitasaṅkhārāti āyu ca usmā ca viññāṇañca. Āyūti rūpajīvitindriyaṃ arūpajīvitindriyañca. Usmāti tejodhātu. Viññāṇanti paṭisandhiviññāṇaṃ. Etāni hi uparūpari jīvitasaṅkhāraṃ saṅkharonti pavattentīti jīvitasaṅkhārā. Sahajātapaccayā hontīti arūpajīvitindriyaṃ paṭisandhiviññāṇañca sampayuttakānaṃ khandhānañca hadayarūpassa ca aññamaññasahajātapaccayā honti, tejodhātu tiṇṇaṃ mahābhūtānaṃ aññamaññasahajātapaccayo hoti, upādārūpānaṃ sahajātapaccayova, rūpajīvitindriyaṃ sahajātarūpānaṃ pariyāyena sahajātapaccayo hotīti veditabbaṃ. Aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā hontīti dvayaṃ arūpajīvitindriyaṃ paṭisandhiviññāṇañca sampayuttakhandhānaṃ aññamaññapaccayā honti. Aññamaññanissayapaccayā hontīti vuttanayeneva yojetvā veditabbaṃ. Vippayuttapaccayā hontīti arūpajīvitindriyaṃ paṭisandhiviññāṇañca paṭisandhirūpānaṃ vippayuttapaccayā honti. Rūpajīvitindriyaṃ pana aññamaññanissayavippayuttapaccayatte na yujjati. Tasmā ‘‘tayo jīvitasaṅkhārā’’ti yathālābhavasena vuttaṃ. Nāmañca rūpañca vuttanayeneva catupaccayatte yojetabbaṃ. Cuddasadhammāti pañcakkhandhā, cattāro mahābhūtā, tayo jīvitasaṅkhārā, nāmañca rūpañcāti evaṃ gaṇanāvasena cuddasa dhammā. Tesañca upari aññesañca sahajātādipaccayabhāvo vuttanayo eva. Sampayuttapaccayā hontīti puna ekavatthukaekārammaṇaekuppādaekanirodhasaṅkhātena sampayuttabhāvena upakārakā honti.
பஞ்சிந்த்³ரியானீதி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³னி. நாமஞ்சாதி இத⁴ வேத³னாத³யோ தயோ க²ந்தா⁴. விஞ்ஞாணஞ்சாதி படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணங். புன சுத்³த³ஸ த⁴ம்மாதி சத்தாரோ க²ந்தா⁴, பஞ்சிந்த்³ரியானி, தயோ ஹேதூ, நாமஞ்ச விஞ்ஞாணஞ்சாதி ஏவங் க³ணனாவஸேன சுத்³த³ஸ த⁴ம்மா. அட்ட²வீஸதி த⁴ம்மாதி புரிமா ச சுத்³த³ஸ, இமே ச சுத்³த³ஸாதி அட்ட²வீஸதி. இத⁴ ரூபஸ்ஸாபி பவிட்ட²த்தா ஸம்பயுத்தபச்சயங் அபனெத்வா விப்பயுத்தபச்சயோ வுத்தோ.
Pañcindriyānīti saddhindriyādīni. Nāmañcāti idha vedanādayo tayo khandhā. Viññāṇañcāti paṭisandhiviññāṇaṃ. Puna cuddasa dhammāti cattāro khandhā, pañcindriyāni, tayo hetū, nāmañca viññāṇañcāti evaṃ gaṇanāvasena cuddasa dhammā. Aṭṭhavīsati dhammāti purimā ca cuddasa, ime ca cuddasāti aṭṭhavīsati. Idha rūpassāpi paviṭṭhattā sampayuttapaccayaṃ apanetvā vippayuttapaccayo vutto.
ஏவங் படிஸந்தி⁴க்க²ணே விஜ்ஜமானஸ்ஸ தஸ்ஸ தஸ்ஸ பச்சயுப்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ தங் தங் பச்சயபே⁴த³ங் த³ஸ்ஸெத்வா பட²மங் நித்³தி³ட்டே² ஹேதூ நிக³மெத்வா த³ஸ்ஸெந்தோ இமேஸங் அட்ட²ன்னங் ஹேதூனங் பச்சயா உபபத்தி ஹோதீதி ஆஹ. கம்மாயூஹனக்க²ணே தயோ குஸலஹேதூ, நிகந்திக்க²ணே த்³வே அகுஸலஹேதூ, படிஸந்தி⁴க்க²ணே தயோ அப்³யாகதஹேதூதி ஏவங் அட்ட² ஹேதூ. தத்த² தயோ குஸலஹேதூ, த்³வே அகுஸலஹேதூ ச இத⁴ படிஸந்தி⁴க்க²ணே பவத்தியா உபனிஸ்ஸயபச்சயா ஹொந்தி. தயோ அப்³யாகதஹேதூ யதா²யோக³ங் ஹேதுபச்சயஸஹஜாதபச்சயவஸேன பச்சயா ஹொந்தி. ஸேஸவாரேஸுபி ஏஸேவ நயோ.
Evaṃ paṭisandhikkhaṇe vijjamānassa tassa tassa paccayuppannassa dhammassa taṃ taṃ paccayabhedaṃ dassetvā paṭhamaṃ niddiṭṭhe hetū nigametvā dassento imesaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hotīti āha. Kammāyūhanakkhaṇe tayo kusalahetū, nikantikkhaṇe dve akusalahetū, paṭisandhikkhaṇe tayo abyākatahetūti evaṃ aṭṭha hetū. Tattha tayo kusalahetū, dve akusalahetū ca idha paṭisandhikkhaṇe pavattiyā upanissayapaccayā honti. Tayo abyākatahetū yathāyogaṃ hetupaccayasahajātapaccayavasena paccayā honti. Sesavāresupi eseva nayo.
அரூபாவசரானங் பன ரூபாபா⁴வா நாமபச்சயாபி விஞ்ஞாணங், விஞ்ஞாணபச்சயாபி நாமந்தி வுத்தங். ரூபமிஸ்ஸகசுத்³த³ஸகோபி ச பரிஹீனோ. தஸ்ஸ பரிஹீனத்தா ‘‘அட்ட²வீஸதி த⁴ம்மா’’தி வாரோ ச ந லப்³ப⁴தி.
Arūpāvacarānaṃ pana rūpābhāvā nāmapaccayāpi viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi nāmanti vuttaṃ. Rūpamissakacuddasakopi ca parihīno. Tassa parihīnattā ‘‘aṭṭhavīsati dhammā’’ti vāro ca na labbhati.
233. இதா³னி விமொக்க²ஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தங் திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ங் த³ஸ்ஸெத்வா தேனேவ ஸம்ப³ந்தே⁴ன து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴விஸேஸஞ்ச த³ஸ்ஸேதுகாமோ க³திஸம்பத்தியா ஞாணவிப்பயுத்தேதிஆதி³மாஹ. குஸலகம்மஸ்ஸ ஜவனக்க²ணேதி அதீதஜாதியா இத⁴ படிஸந்தி⁴ஜனகஸ்ஸ து³ஹேதுககுஸலகம்மஸ்ஸ வுத்தனயேனேவ ஜவனக்க²ணே. த்³வே ஹேதூதி ஞாணவிப்பயுத்தத்தா அலோபோ⁴ குஸலஹேது அதோ³ஸோ குஸலஹேது. த்³வே அப்³யாகதஹேதூபி அலோபா⁴தோ³ஸாயேவ.
233. Idāni vimokkhassa paccayabhūtaṃ tihetukapaṭisandhiṃ dassetvā teneva sambandhena duhetukapaṭisandhivisesañca dassetukāmo gatisampattiyā ñāṇavippayuttetiādimāha. Kusalakammassa javanakkhaṇeti atītajātiyā idha paṭisandhijanakassa duhetukakusalakammassa vuttanayeneva javanakkhaṇe. Dve hetūti ñāṇavippayuttattā alobho kusalahetu adoso kusalahetu. Dve abyākatahetūpi alobhādosāyeva.
சத்தாரி இந்த்³ரியானீதி பஞ்ஞிந்த்³ரியவஜ்ஜானி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³னி சத்தாரி. த்³வாத³ஸ த⁴ம்மாதி பஞ்ஞிந்த்³ரியஸ்ஸ அமோஹஹேதுஸ்ஸ ச பரிஹீனத்தா த்³வாத³ஸ. தேஸங் த்³வின்னங்யேவ பரிஹீனத்தா ச²ப்³பீ³ஸதி. ச²ன்னங் ஹேதூனந்தி த்³வின்னங் குஸலஹேதூனங், த்³வின்னங் அகுஸலஹேதூனங், த்³வின்னங் விபாகஹேதூனந்தி ஏவங் ச²ன்னங் ஹேதூனங். ரூபாரூபாவசரா பனெத்த² ஏகந்ததிஹேதுகத்தா ந க³ஹிதா. ஸேஸங் பட²மவாரே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ங். இமஸ்மிங் வாரே து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴யா து³ஹேதுககம்மஸ்ஸேவ வுத்தத்தா திஹேதுககம்மேன து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴ ந ஹோதீதி வுத்தங் ஹோதி. தஸ்மா யங் த⁴ம்மஸங்க³ஹட்ட²கதா²யங் (த⁴॰ ஸ॰ அட்ட²॰ 498) திபிடகமஹாத⁴ம்மரக்கி²தத்தே²ரவாதே³ ‘‘திஹேதுககம்மேன படிஸந்தி⁴ திஹேதுகாவ ஹோதி, து³ஹேதுகாஹேதுகா ந ஹோதி. து³ஹேதுககம்மேன து³ஹேதுகாஹேதுகா ஹோதி, திஹேதுகா ந ஹோதீ’’தி வுத்தங், தங் இமாய பாளியா ஸமேதி. யங் பன திபிடகசூளனாக³த்தே²ரஸ்ஸ ச மோரவாபிவாஸிமஹாத³த்தத்தே²ரஸ்ஸ ச வாதே³ஸு ‘‘திஹேதுககம்மேன படிஸந்தி⁴ திஹேதுகாபி ஹோதி து³ஹேதுகாபி, அஹேதுகா ந ஹோதி. து³ஹேதுககம்மேன து³ஹேதுகாபி ஹோதி அஹேதுகாபி, திஹேதுகா ந ஹோதீ’’தி வுத்தங், தங் இமாய பாளியா விருத்³த⁴ங் விய தி³ஸ்ஸதி. இமிஸ்ஸா கதா²ய ஹேதுஅதி⁴காரத்தா அஹேதுகபடிஸந்தி⁴ ந வுத்தாதி.
Cattāri indriyānīti paññindriyavajjāni saddhindriyādīni cattāri. Dvādasa dhammāti paññindriyassa amohahetussa ca parihīnattā dvādasa. Tesaṃ dvinnaṃyeva parihīnattā chabbīsati. Channaṃ hetūnanti dvinnaṃ kusalahetūnaṃ, dvinnaṃ akusalahetūnaṃ, dvinnaṃ vipākahetūnanti evaṃ channaṃ hetūnaṃ. Rūpārūpāvacarā panettha ekantatihetukattā na gahitā. Sesaṃ paṭhamavāre vuttanayeneva veditabbaṃ. Imasmiṃ vāre duhetukapaṭisandhiyā duhetukakammasseva vuttattā tihetukakammena duhetukapaṭisandhi na hotīti vuttaṃ hoti. Tasmā yaṃ dhammasaṅgahaṭṭhakathāyaṃ (dha. sa. aṭṭha. 498) tipiṭakamahādhammarakkhitattheravāde ‘‘tihetukakammena paṭisandhi tihetukāva hoti, duhetukāhetukā na hoti. Duhetukakammena duhetukāhetukā hoti, tihetukā na hotī’’ti vuttaṃ, taṃ imāya pāḷiyā sameti. Yaṃ pana tipiṭakacūḷanāgattherassa ca moravāpivāsimahādattattherassa ca vādesu ‘‘tihetukakammena paṭisandhi tihetukāpi hoti duhetukāpi, ahetukā na hoti. Duhetukakammena duhetukāpi hoti ahetukāpi, tihetukā na hotī’’ti vuttaṃ, taṃ imāya pāḷiyā viruddhaṃ viya dissati. Imissā kathāya hetuadhikārattā ahetukapaṭisandhi na vuttāti.
க³திகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.
Gatikathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
திபிடக (மூல) • Tipiṭaka (Mūla) / ஸுத்தபிடக • Suttapiṭaka / கு²த்³த³கனிகாய • Khuddakanikāya / படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³பாளி • Paṭisambhidāmaggapāḷi / 6. க³திகதா² • 6. Gatikathā
