| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / વਿਨਯਾਲਙ੍ਕਾਰ-ਟੀਕਾ • Vinayālaṅkāra-ṭīkā |
੩੦. ਗਰੁਭਣ੍ਡવਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾ
30. Garubhaṇḍavinicchayakathā
੨੨੭. ਏવਂ ਕਥਿਨવਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਥੇਤ੍વਾ ਇਦਾਨਿ ਗਰੁਭਣ੍ਡਾਦਿવਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਗਰੁਭਣ੍ਡਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਗਰੂਤਿ –
227. Evaṃ kathinavinicchayaṃ kathetvā idāni garubhaṇḍādivinicchayaṃ dassetuṃ ‘‘garubhaṇḍānīti etthā’’tiādimāha. Tattha garūti –
‘‘ਪੁਮੇ ਆਚਰਿਯਾਦਿਮ੍ਹਿ, ਗਰੁ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁਪਿ।
‘‘Pume ācariyādimhi, garu mātāpitūsupi;
ਗਰੁ ਤੀਸੁ ਮਹਨ੍ਤੇ ਚ, ਦੁਜ੍ਜਰਾਲਹੁਕੇਸੁ ਚਾ’’ਤਿ॥ –
Garu tīsu mahante ca, dujjarālahukesu cā’’ti. –
વੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨੇਕਤ੍ਥੇਸੁ ਅਲਹੁਕવਾਚਕੋ। ਭਣ੍ਡ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਭਾਜਨਾਦਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇ, ਭਣ੍ਡਂ ਮੂਲਧਨੇਪਿ ਚਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭਾਜਨਾਦਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ। વਚਨਤ੍ਥੋ ਪਨ ਗਰਨ੍ਤਿ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਉਗ੍ਗਤਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਗਰੂਨਿ, ਭਡਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਭਣ੍ਡਾਨਿ, ਗਰੂਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਭਣ੍ਡਾਨਿ ਚਾਤਿ ਗਰੁਭਣ੍ਡਾਨਿ, ਆਰਾਮਾਦੀਨਿ વਤ੍ਥੂਨਿ। ਇਤਿ ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਨਾਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਭਗવਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ વਤ੍ਥੂਨਿ ਗਰੁਭਣ੍ਡਾਨਿ ਨਾਮਾਤਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ।
Vuttesu anekatthesu alahukavācako. Bhaṇḍa-saddo ‘‘bhājanādiparikkhāre, bhaṇḍaṃ mūladhanepi cā’’ti ettha bhājanādiparikkhārattho hoti. Vacanattho pana garanti uggacchanti uggatā pākaṭā hontīti garūni, bhaḍitabbāni icchitabbānīti bhaṇḍāni, garūni ca tāni bhaṇḍāni cāti garubhaṇḍāni, ārāmādīni vatthūni. Iti ādinā nayena senāsanakkhandhake bhagavatā dassitāni imāni pañca vatthūni garubhaṇḍāni nāmāti yojetabbaṃ.
ਮਞ੍ਚੇਸੁ ਮਸਾਰਕੋਤਿ ਮਞ੍ਚਪਾਦੇ વਿਜ੍ਝਿਤ੍વਾ ਤਤ੍ਥ ਅਟਨਿਯੋ ਪવੇਸੇਤ੍વਾ ਕਤੋ। ਬੁਨ੍ਦਿਕਾਬਦ੍ਧੋਤਿ ਅਟਨੀਹਿ ਮਞ੍ਚਪਾਦੇ ਡਂਸਾਪੇਤ੍વਾ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਕਤੋ। ਕੁਲ਼ੀਰਪਾਦਕੋਤਿ ਅਸ੍ਸਮੇਣ੍ਡਕਾਦੀਨਂ ਪਾਦਸਦਿਸੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਕਤੋ। ਯੋ વਾ ਪਨ ਕੋਚਿ વਙ੍ਕਪਾਦਕੋ, ਅਯਂ વੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਕੁਲ਼ੀਰਪਾਦਕੋ’’ਤਿ। ਆਹਚ੍ਚਪਾਦਕੋਤਿ ਅਯਂ ਪਨ ‘‘ਆਹਚ੍ਚਪਾਦਕੋ ਨਾਮ ਮਞ੍ਚੋ ਅਙ੍ਗੇ વਿਜ੍ਝਿਤ੍વਾ ਕਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਏવਂ ਪਰਤੋ ਪਾਲ਼ਿਯਂਯੇવ (ਪਾਚਿ॰ ੧੩੧) વੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟਨਿਯੋ વਿਜ੍ਝਿਤ੍વਾ ਤਤ੍ਥ ਪਾਦਸਿਖਂ ਪવੇਸੇਤ੍વਾ ਉਪਰਿ ਆਣਿਂ ਦਤ੍વਾ ਕਤਮਞ੍ਚੋ ਆਹਚ੍ਚਪਾਦਕੋਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਪੀਠੇਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ।
Mañcesu masārakoti mañcapāde vijjhitvā tattha aṭaniyo pavesetvā kato. Bundikābaddhoti aṭanīhi mañcapāde ḍaṃsāpetvā pallaṅkasaṅkhepena kato. Kuḷīrapādakoti assameṇḍakādīnaṃ pādasadisehi pādehi kato. Yo vā pana koci vaṅkapādako, ayaṃ vuccati ‘‘kuḷīrapādako’’ti. Āhaccapādakoti ayaṃ pana ‘‘āhaccapādako nāma mañco aṅge vijjhitvā kato hotī’’ti evaṃ parato pāḷiyaṃyeva (pāci. 131) vutto, tasmā aṭaniyo vijjhitvā tattha pādasikhaṃ pavesetvā upari āṇiṃ datvā katamañco āhaccapādakoti veditabbo. Pīṭhepi eseva nayo.
ਉਣ੍ਣਭਿਸਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾਤਿ ਉਣ੍ਣਭਿਸਿ ਚੋਲ਼ਭਿਸਿ વਾਕਭਿਸਿ ਤਿਣਭਿਸਿ ਪਣ੍ਣਭਿਸੀਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਸੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ । ਪਞ੍ਚ ਭਿਸਿਯੋਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਪੂਰਿਤਭਿਸਿਯੋ। ਤੂਲਗਣਨਾਯ ਹਿ ਏਤਾਸਂ ਗਣਨਾ। ਤਤ੍ਥ ਉਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਨ ਕੇવਲਂ ਏਲ਼ਕਲੋਮਮੇવ ਗਹਿਤਂ, ਠਪੇਤ੍વਾ ਪਨ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਮਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਮਂਸਜਾਤੀਨਂ ਪਕ੍ਖਿਚਤੁਪ੍ਪਦਾਨਂ ਲੋਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਇਧ ਉਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣੇਨੇવ ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨਂ ਚੀવਰਾਨਂ, ਛਨ੍ਨਂ ਅਨੁਲੋਮਚੀવਰਾਨਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਭਿਸਿਚ੍ਛવਿਂ ਕਤ੍વਾ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਭਿਸਿਂ ਕਾਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ। ਏਲ਼ਕਲੋਮਾਨਿ ਪਨ ਅਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਕਮ੍ਬਲਮੇવ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ વਾ ਪਞ੍ਚਗੁਣਂ વਾ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਕਤਾਪਿ ਉਣ੍ਣਭਿਸਿਸਙ੍ਖਮੇવ ਗਚ੍ਛਤਿ। ਚੋਲ਼ਭਿਸਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨવਚੋਲ਼ਂ વਾ ਪੁਰਾਣਚੋਲ਼ਂ વਾ ਸਂਹਰਿਤ੍વਾ વਾ ਅਨ੍ਤੋ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ વਾ ਕਤਾ ਚੋਲ਼ਭਿਸਿ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ વਾਕਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਕਤਾ વਾਕਭਿਸਿ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਿਣਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਕਤਾ ਤਿਣਭਿਸਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸੁਦ੍ਧਤਮਾਲਪਤ੍ਤਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਣ੍ਣਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਕਤਾ ਪਣ੍ਣਭਿਸੀਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾ। ਤਮਾਲਪਤ੍ਤਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਿਸ੍ਸਮੇવ વਟ੍ਟਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਭਿਸਿਯਾ ਪਮਾਣਨਿਯਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਞ੍ਚਭਿਸਿ ਪੀਠਭਿਸਿ ਭੂਮਤ੍ਥਰਣਭਿਸਿ ਚਙ੍ਕਮਨਭਿਸਿ ਪਾਦਪੁਞ੍ਛਨਭਿਸੀਤਿ ਏਤਾਸਂ ਅਨੁਰੂਪਤੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍વਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿવਸੇਨ ਪਮਾਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ। ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਉਣ੍ਣਾਦਿਪਞ੍ਚવਿਧਤੂਲਮ੍ਪਿ ਭਿਸਿਯਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਤਂ ਮਸੂਰਕੇਪਿ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਮਸੂਰਕੇਤਿ ਚਮ੍ਮਮਯਭਿਸਿਯਂ। ਏਤੇਨ ਮਸੂਰਕਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ।
Uṇṇabhisiādīnaṃ pañcannaṃ aññatarāti uṇṇabhisi coḷabhisi vākabhisi tiṇabhisi paṇṇabhisīti imesaṃ pañcannaṃ bhisīnaṃ aññatarā . Pañca bhisiyoti pañcahi uṇṇādīhi pūritabhisiyo. Tūlagaṇanāya hi etāsaṃ gaṇanā. Tattha uṇṇaggahaṇena na kevalaṃ eḷakalomameva gahitaṃ, ṭhapetvā pana manussalomaṃ yaṃ kiñci kappiyākappiyamaṃsajātīnaṃ pakkhicatuppadānaṃ lomaṃ, sabbaṃ idha uṇṇaggahaṇeneva gahitaṃ, tasmā channaṃ cīvarānaṃ, channaṃ anulomacīvarānañca aññatarena bhisicchaviṃ katvā taṃ sabbaṃ pakkhipitvā bhisiṃ kātuṃ vaṭṭati. Eḷakalomāni pana apakkhipitvā kambalameva catugguṇaṃ vā pañcaguṇaṃ vā pakkhipitvā katāpi uṇṇabhisisaṅkhameva gacchati. Coḷabhisiādīsu yaṃ kiñci navacoḷaṃ vā purāṇacoḷaṃ vā saṃharitvā vā anto pakkhipitvā vā katā coḷabhisi, yaṃ kiñci vākaṃ pakkhipitvā katā vākabhisi, yaṃ kiñci tiṇaṃ pakkhipitvā katā tiṇabhisi, aññatra suddhatamālapattaṃ yaṃ kiñci paṇṇaṃ pakkhipitvā katā paṇṇabhisīti veditabbā. Tamālapattaṃ pana aññena missameva vaṭṭati, suddhaṃ na vaṭṭati. Bhisiyā pamāṇaniyamo natthi, mañcabhisi pīṭhabhisi bhūmattharaṇabhisi caṅkamanabhisi pādapuñchanabhisīti etāsaṃ anurūpato sallakkhetvā attano rucivasena pamāṇaṃ kātabbaṃ. Yaṃ panetaṃ uṇṇādipañcavidhatūlampi bhisiyaṃ vaṭṭati, taṃ masūrakepi vaṭṭatīti kurundiyaṃ vuttaṃ. Tattha masūraketi cammamayabhisiyaṃ. Etena masūrakaṃ paribhuñjituṃ vaṭṭatīti siddhaṃ hoti.
ਬਿਮ੍ਬੋਹਨੇ ਤੀਣਿ ਤੂਲਾਨਿ ਰੁਕ੍ਖਤੂਲਂ ਲਤਾਤੂਲਂ ਪੋਟਕੀਤੂਲਨ੍ਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਰੁਕ੍ਖਤੂਲਨ੍ਤਿ ਸਿਮ੍ਬਲਿਰੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਯੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਰੁਕ੍ਖਾਨਂ ਤੂਲਂ। ਲਤਾਤੂਲਨ੍ਤਿ ਖੀਰવਲ੍ਲਿਆਦੀਨਂ ਯਾਸਂ ਕਾਸਞ੍ਚਿ ਲਤਾਨਂ ਤੂਲਂ। ਪੋਟਕੀਤੂਲਨ੍ਤਿ ਪੋਟਕੀਤਿਣਾਦੀਨਂ ਯੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਤਿਣਜਾਤਿਕਾਨਂ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਉਚ੍ਛੁਨਲ਼ਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਤੂਲਂ। ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੩.੨੯੭) ਪਨ ‘‘ਪੋਟਕੀਤੂਲਨ੍ਤਿ ਏਰਕਤਿਣਤੂਲ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ, ਏਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਬ੍ਬਭੂਤਗਾਮਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ। ਰੁਕ੍ਖવਲ੍ਲਿਤਿਣਜਾਤਿਯੋ ਹਿ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍વਾ ਅਞ੍ਞੋ ਭੂਤਗਾਮੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭੂਤਗਾਮਸ੍ਸ ਤੂਲਂ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨੇ વਟ੍ਟਤਿ, ਭਿਸਿਂ ਪਨ ਪਾਪੁਣਿਤ੍વਾ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ‘‘ਅਕਪ੍ਪਿਯਤੂਲ’’ਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ ਨ ਕੇવਲਞ੍ਚ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨੇ ਏਤਂ ਤੂਲਮੇવ, ਹਂਸਮੋਰਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਸਕੁਣਾਨਂ, ਸੀਹਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬਚਤੁਪ੍ਪਦਾਨਞ੍ਚ ਲੋਮਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ। ਪਿਯਙ੍ਗੁਪੁਪ੍ਫਬਕੁਲ਼ਪੁਪ੍ਫਾਦਿ ਪਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪੁਪ੍ਫਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਤਮਾਲਪਤ੍ਤਂ ਸੁਦ੍ਧਮੇવ ਨ વਟ੍ਟਤਿ, ਮਿਸ੍ਸਕਂ ਪਨ વਟ੍ਟਤਿ, ਭਿਸੀਨਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਪਞ੍ਚવਿਧਂ ਉਣ੍ਣਾਦਿਤੂਲਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ। ਅਦ੍ਧਕਾਯਿਕਾਨਿ ਪਨ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਾਨਿ ਨ વਟ੍ਟਨ੍ਤਿ। ਅਦ੍ਧਕਾਯਿਕਾਨੀਤਿ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ, ਯੇਸੁ ਕਟਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾવ ਸੀਸਂ ਉਪਦਹਨ੍ਤਿ ਠਪੇਨ੍ਤਿ। ਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪਨ વਟ੍ਟਤਿ, ਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਨਾਮ ਯਸ੍ਸ વਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਤੀਸੁ ਕਣ੍ਣੇਸੁ ਦ੍વਿਨ੍ਨਂ ਕਣ੍ਣਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਮਿਨਿਯਮਾਨਂ વਿਦਤ੍ਥਿ ਚੇવ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਮਜ੍ਝਟ੍ਠਾਨਂ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਂ ਹੋਤਿ, ਦੀਘਤੋ ਪਨ ਦਿਯਡ੍ਢਰਤਨਂ વਾ ਦ੍વਿਰਤਨਂ વਾਤਿ ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਂ વੁਤ੍ਤਂ, ਅਯਂ ਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਇਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਨ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਚੂਲ਼વ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੨੯੭) વੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ‘‘ਤੀਸੁ ਕਣ੍ਣੇਸੁ ਦ੍વਿਨ੍ਨਂ ਕਣ੍ਣਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠਂ ਉਪਨਿਧਾਯ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਸ੍ਸ ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਠਪੇਤਬ੍ਬਚੋਲ਼ਕਂ ਤਿਕੋਣਮੇવ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ। ‘‘ਇਦਞ੍ਚ ਠਾਨਂ ਗਣ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ વਦਨ੍ਤਿ।
Bimbohane tīṇi tūlāni rukkhatūlaṃ latātūlaṃ poṭakītūlanti. Tattha rukkhatūlanti simbalirukkhādīnaṃ yesaṃ kesañci rukkhānaṃ tūlaṃ. Latātūlanti khīravalliādīnaṃ yāsaṃ kāsañci latānaṃ tūlaṃ. Poṭakītūlanti poṭakītiṇādīnaṃ yesaṃ kesañci tiṇajātikānaṃ antamaso ucchunaḷādīnampi tūlaṃ. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.297) pana ‘‘poṭakītūlanti erakatiṇatūla’’nti vuttaṃ, etehi tīhi sabbabhūtagāmā saṅgahitā honti. Rukkhavallitiṇajātiyo hi muñcitvā añño bhūtagāmo nāma natthi, tasmā yassa kassaci bhūtagāmassa tūlaṃ bimbohane vaṭṭati, bhisiṃ pana pāpuṇitvā sabbampetaṃ ‘‘akappiyatūla’’nti vuccati na kevalañca bimbohane etaṃ tūlameva, haṃsamorādīnaṃ sabbasakuṇānaṃ, sīhādīnaṃ sabbacatuppadānañca lomampi vaṭṭati. Piyaṅgupupphabakuḷapupphādi pana yaṃ kiñci pupphaṃ na vaṭṭati. Tamālapattaṃ suddhameva na vaṭṭati, missakaṃ pana vaṭṭati, bhisīnaṃ anuññātaṃ pañcavidhaṃ uṇṇāditūlampi vaṭṭati. Addhakāyikāni pana bimbohanāni na vaṭṭanti. Addhakāyikānīti upaḍḍhakāyappamāṇāni, yesu kaṭito paṭṭhāya yāva sīsaṃ upadahanti ṭhapenti. Sīsappamāṇaṃ pana vaṭṭati, sīsappamāṇaṃ nāma yassa vitthārato tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānaṃ antaraṃ miniyamānaṃ vidatthi ceva caturaṅgulañca hoti, majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti, dīghato pana diyaḍḍharatanaṃ vā dviratanaṃ vāti kurundiyaṃ vuttaṃ, ayaṃ sīsappamāṇassa ukkaṭṭhaparicchedo, ito uddhaṃ na vaṭṭati, heṭṭhā pana vaṭṭatīti aṭṭhakathāyaṃ (cūḷava. aṭṭha. 297) vuttaṃ. Tattha ‘‘tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇāna’’nti pāṭhaṃ upanidhāya bimbohanassa ubhosu antesu ṭhapetabbacoḷakaṃ tikoṇameva karonti ekacce. ‘‘Idañca ṭhānaṃ gaṇṭhiṭṭhāna’’nti vadanti.
વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨਿਯਂ (વਿ॰ વਿ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੨.੨੯੭) ਪਨ ‘‘ਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਗੀવਾਯ ਸਹ ਸਕਲਂ ਸੀਸਂ ਠਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਂ વਿਤ੍ਥਾਰਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘વਿਤ੍ਥਾਰਤੋ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਇਦਞ੍ਚ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਸ੍ਸ ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਠਪੇਤਬ੍ਬਚੋਲ਼ਪ੍ਪਮਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਸ੍ਸ વਸੇਨ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਸ੍ਸ વਿਤ੍ਥਾਰਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ વਟ੍ਟਂ વਾ ਚਤੁਰਸ੍ਸਂ વਾ ਕਤ੍વਾ ਸਿਬ੍ਬਿਤਂ ਯਥਾ ਕੋਟਿਤੋ ਕੋਟਿ વਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪੁਥੁਲਟ੍ਠਾਨਂ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਪ੍ਪਮਾਣਂ ਹੋਤਿ, ਏવਂ ਸਿਬ੍ਬਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਤੋ ਅਧਿਕਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਤਂ ਪਨ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਠਪਿਤਚੋਲ਼ਂ ਕੋਟਿਯਾ ਕੋਟਿਂ ਆਹਚ੍ਚ ਦਿਗੁਣਂ ਕਤਂ ਤਿਕਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਕਣ੍ਣੇਸੁ ਦ੍વਿਨ੍ਨਂ ਕਣ੍ਣਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਂ વਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਂ ਹੋਤਿ, ਮਜ੍ਝਟ੍ਠਾਨਂ ਕੋਟਿਤੋ ਕੋਟਿਂ ਆਹਚ੍ਚ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਂ ਹੋਤਿ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪ੍ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਸ੍ਸ ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਠਪੇਤਬ੍ਬਚੋਲ਼ਕਂ ਪਕਤਿਯਾਯੇવ ਤਿਕਣ੍ਣਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਕੋਟਿਯਾ ਕੋਟਿਂ ਆਹਚ੍ਚ ਦਿਗੁਣਕਤਕਾਲੇਯੇવ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਚੋਲ਼ਕਂ વਟ੍ਟਂ વਾ ਹੋਤੁ ਚਤੁਰਸ੍ਸਂ વਾ, ਦਿਗੁਣਂ ਕਤ੍વਾ ਮਿਨਿਯਮਾਨਂ ਤਿਕਣ੍ਣਮੇવ ਹੋਤਿ, ਦ੍વਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਕਣ੍ਣਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਧਿਕવਿਦਤ੍ਥਿਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਚੋਲ਼ਕਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਟ੍ਠਾਨਂ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸੇવ ਚੋਲ਼ਕਸ੍ਸ ਪਮਾਣੇਨ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਂ ਹੋਤੀਤਿ વਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ।
Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.297) pana ‘‘sīsappamāṇaṃ nāma yattha gīvāya saha sakalaṃ sīsaṃ ṭhapetuṃ sakkā, tassa ca muṭṭhiratanaṃ vitthārappamāṇanti dassento ‘vitthārato’tiādimāha. Idañca bimbohanassa ubhosu antesu ṭhapetabbacoḷappamāṇadassanaṃ, tassa vasena bimbohanassa vitthārappamāṇaṃ paricchijjati, taṃ vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā katvā sibbitaṃ yathā koṭito koṭi vitthārato puthulaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanappamāṇaṃ hoti, evaṃ sibbitabbaṃ, ito adhikaṃ na vaṭṭati. Taṃ pana antesu ṭhapitacoḷaṃ koṭiyā koṭiṃ āhacca diguṇaṃ kataṃ tikaṇṇaṃ hoti, tesu tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānaṃ antaraṃ vidatthicaturaṅgulaṃ hoti, majjhaṭṭhānaṃ koṭito koṭiṃ āhacca muṭṭhiratanaṃ hoti, idamassa ukkaṭṭhappamāṇa’’nti vuttattā bimbohanassa ubhosu antesu ṭhapetabbacoḷakaṃ pakatiyāyeva tikaṇṇaṃ na hoti, atha kho koṭiyā koṭiṃ āhacca diguṇakatakāleyeva hoti, tasmā taṃ coḷakaṃ vaṭṭaṃ vā hotu caturassaṃ vā, diguṇaṃ katvā miniyamānaṃ tikaṇṇameva hoti, dvinnañca kaṇṇānaṃ antaraṃ caturaṅgulādhikavidatthimattaṃ hoti, tassa ca coḷakassa majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti, tasseva coḷakassa pamāṇena bimbohanassa majjhaṭṭhānampi muṭṭhiratanaṃ hotīti viññāyatīti.
‘‘ਕਮ੍ਬਲਮੇવ…ਪੇ॰… ਉਣ੍ਣਭਿਸਿਸਙ੍ਖਮੇવ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ વੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਗੋਨਕਾਦਿਅਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਉਣ੍ਣਮਯਤ੍ਥਰਣਂ ਭਿਸਿਯਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਸਯਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ। ਮਸੂਰਕੇਤਿ ਚਮ੍ਮਮਯਭਿਸਿਯਂ, ਚਮ੍ਮਮਯਂ ਪਨ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਂ ਤੂਲਪੁਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਨ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਚ વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨਿਯਂ (વਿ॰ વਿ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੨.੨੯੭) વੁਤ੍ਤਂ। ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੩.੨੯੭) ਪਨ ‘‘ਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਗਲવਾਟਕਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਸਬ੍ਬਸੀਸਂ ਉਪਦਹਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸੀਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਤਿਰਿਯਂ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘ਯਤ੍ਥ વਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਤੀਸੁ ਕਣ੍ਣੇਸੂ’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਮਜ੍ਝਟ੍ਠਾਨਂ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਟ੍ਠਾਨਂ ਤਿਰਿਯਤੋ ਮੁਟ੍ਠਿਰਤਨਪ੍ਪਮਾਣਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਅਰਞ੍ਜਰੋਤਿ ਬਹੁਉਦਕਗਣ੍ਹਨਕਾ ਮਹਾਚਾਟਿ। ਜਲਂ ਗਣ੍ਹਿਤੁਂ ਅਲਨ੍ਤਿ ਅਰਞ੍ਜਰੋ, વਟ੍ਟਚਾਟਿ વਿਯ ਹੁਤ੍વਾ ਥੋਕਂ ਦੀਘਮੁਖੋ ਮਜ੍ਝੇ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਕਤੋਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ વੁਤ੍ਤਂ। વੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਾਹਾਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ।
‘‘Kambalameva…pe… uṇṇabhisisaṅkhameva gacchatīti sāmaññato vuttattā gonakādiakappiyampi uṇṇamayattharaṇaṃ bhisiyaṃ pakkhipitvā sayituṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ. Masūraketi cammamayabhisiyaṃ, cammamayaṃ pana bimbohanaṃ tūlapuṇṇampi na vaṭṭatī’’ti ca vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.297) vuttaṃ. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.297) pana ‘‘sīsappamāṇanti yattha galavāṭakato paṭṭhāya sabbasīsaṃ upadahanti, taṃ sīsappamāṇaṃ hoti, tañca ukkaṭṭhaparicchedato tiriyaṃ muṭṭhiratanaṃ hotīti dassetuṃ ‘yattha vitthārato tīsu kaṇṇesū’tiādimāha. Majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hotīti bimbohanassa majjhaṭṭhānaṃ tiriyato muṭṭhiratanappamāṇaṃ hotī’’ti vuttaṃ. Arañjaroti bahuudakagaṇhanakā mahācāṭi. Jalaṃ gaṇhituṃ alanti arañjaro, vaṭṭacāṭi viya hutvā thokaṃ dīghamukho majjhe paricchedaṃ dassetvā katoti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. Vuttañhetaṃ aṭṭhakathāyanti ajjhāhārasambandho.
ਦ੍વਿਸਙ੍ਗਹਾਨਿ ਦ੍વੇ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦ੍વੇ ਪਠਮਦੁਤਿਯਅવਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਾਨਿ ‘‘ਆਰਾਮੋ ਆਰਾਮવਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਚ ‘‘વਿਹਾਰੋ વਿਹਾਰવਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਚ વੁਤ੍ਤਦ੍વੇਦ੍વੇવਤ੍ਥੁਸਙ੍ਗਹਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ। ਤਤਿਯਂ ਅવਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਂ ‘‘ਮਞ੍ਚੋ ਪੀਠਂ ਭਿਸਿ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਚਤੁવਤ੍ਥੁਸਙ੍ਗਹਂ ਹੋਤਿ। ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅવਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਂ ‘‘ਲੋਹਕੁਮ੍ਭੀ ਲੋਹਭਾਣਕਂ ਲੋਹવਾਰਕੋ ਲੋਹਕਟਾਹਂ વਾਸਿ ਫਰਸੁ ਕੁਠਾਰੀ ਕੁਦਾਲੋ ਨਿਖਾਦਨ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਨવਕੋਟ੍ਠਾਸવਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ਪਞ੍ਚਮਂ ਅવਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਂ ‘‘વਲ੍ਲਿ વੇਲ਼ੁ ਮੁਞ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਂ ਤਿਣਂ ਮਤ੍ਤਿਕਾ ਦਾਰੁਭਣ੍ਡਂ ਮਤ੍ਤਿਕਾਭਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਅਟ੍ਠਭੇਦਨਂ ਅਟ੍ਠਪਭੇਦવਨ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ। ਪਞ੍ਚਨਿਮ੍ਮਲਲੋਚਨੋਤਿ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਨਂ વਸੇਨ ਨਿਮ੍ਮਲਪਞ੍ਚਲੋਚਨੋ।
Dvisaṅgahānidve hontīti dve paṭhamadutiyaavissajjiyāni ‘‘ārāmo ārāmavatthū’’ti ca ‘‘vihāro vihāravatthū’’ti ca vuttadvedvevatthusaṅgahāni honti. Tatiyaṃ avissajjiyaṃ ‘‘mañco pīṭhaṃ bhisi bimbohana’’nti vuttacatuvatthusaṅgahaṃ hoti. Catutthaṃ avissajjiyaṃ ‘‘lohakumbhī lohabhāṇakaṃ lohavārako lohakaṭāhaṃ vāsi pharasu kuṭhārī kudālo nikhādana’’nti vuttanavakoṭṭhāsavantaṃ hoti. Pañcamaṃ avissajjiyaṃ ‘‘valli veḷu muñjaṃ pabbajaṃ tiṇaṃ mattikā dārubhaṇḍaṃ mattikābhaṇḍa’’nti vuttaaṭṭhabhedanaṃ aṭṭhapabhedavantaṃ hotīti yojanā. Pañcanimmalalocanoti maṃsacakkhudibbacakkhudhammacakkhubuddhacakkhusamantacakkhūnaṃ vasena nimmalapañcalocano.
ਸੇਨਾਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਅવਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਂ ਕੀਟਾਗਿਰਿવਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅવੇਭਙ੍ਗਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਸੇਨਾਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਗਾਮਕਾવਾਸવਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅવਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਂ ਕੀਟਾਗਿਰਿવਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅવੇਭਙ੍ਗਿਯ’’ਨ੍ਤਿ વਤ੍ਤਬ੍ਬਂ। ਕਸ੍ਮਾ? ਦ੍વਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ વਤ੍ਥੂਨਂ ਸੇਨਾਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ ਆਗਤਤ੍ਤਾ। ਸੇਨਾਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇਤਿ ਅਯਂ ਸਾਮਞ੍ਞਾਧਾਰੋ। ਗਾਮਕਾવਾਸવਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਕੀਟਾਗਿਰਿવਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ વਿਸੇਸਾਧਾਰੋ। ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਾਲ਼ਿਂ ਓਲੋਕੇਤ੍વਾ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬੋ। ਤੇਨੇવ ਹਿ ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯਂ (ਚੂਲ਼વ॰ ਅਟ੍ਠ॰ ੩੨੧) ‘‘ਸੇਨਾਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ’’ਤਿ ਅવਤ੍વਾ ‘‘ਇਧ’’ਇਚ੍ਚੇવ વੁਤ੍ਤਂ, ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਗਾਮਕਾવਾਸવਤ੍ਥੁਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਕੀਟਾਗਿਰਿવਤ੍ਥੁ ਪਨ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਮੇવ। ਸਾਮਞ੍ਞਾਧਾਰੋ ਪਨ ਤਂਸਂવਣ੍ਣਨਾਭਾવਤੋ ਅવੁਤ੍ਤੋਪਿ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਨ વੁਤ੍ਤੋਤਿ વਿਞ੍ਞਾਯਤਿ।
Senāsanakkhandhake avissajjiyaṃ kīṭāgirivatthusmiṃ avebhaṅgiyanti ettha ‘‘senāsanakkhandhake gāmakāvāsavatthusmiṃ avissajjiyaṃ kīṭāgirivatthusmiṃ avebhaṅgiya’’nti vattabbaṃ. Kasmā? Dvinnampi vatthūnaṃ senāsanakkhandhake āgatattā. Senāsanakkhandhaketi ayaṃ sāmaññādhāro. Gāmakāvāsavatthusmiṃ kīṭāgirivatthusminti visesādhāro. Ayamattho pāḷiṃ oloketvā paccetabbo. Teneva hi samantapāsādikāyaṃ (cūḷava. aṭṭha. 321) ‘‘senāsanakkhandhake’’ti avatvā ‘‘idha’’icceva vuttaṃ, idhāti iminā gāmakāvāsavatthuṃ dasseti, kīṭāgirivatthu pana sarūpato dassitameva. Sāmaññādhāro pana taṃsaṃvaṇṇanābhāvato avuttopi sijjhatīti na vuttoti viññāyati.
੨੨੮. ਥਾવਰੇਨ ਚ ਥਾવਰਂ, ਗਰੁਭਣ੍ਡੇਨ ਚ ਗਰੁਭਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਪੁਰਿਮਦ੍વਯਂ ਥਾવਰਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਤ੍ਤਯਂ ਗਰੁਭਣ੍ਡਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਸਮਕਮੇવ ਦੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਊਨਕਂ ਦੇਨ੍ਤਮ੍ਪਿ વਿਹਾਰવਤ੍ਥੁਸਾਮਨ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍વਾ ਦੂਰਤਰਂ ਦੁਕ੍ਖਗੋਪਂ વਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ। વਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂਨਞ੍ਚੇ ਮਹਗ੍ਘਤਰਂ…ਪੇ॰… ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ। ਜਾਨਾਪੇਤ੍વਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਜਾਨਾਪੇਤ੍વਾ, ਅਪਲੋਕੇਤ੍વਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਨਨੁ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਬਹੁਤਰਂ ਰੁਕ੍ਖਾਤਿ વਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਾਮਿਕੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਣ੍ਡਸ੍ਸ ਮਹਗ੍ਘਤਂ ਅਜਾਨਿਤ੍વਾ ਦੇਨ੍ਤੇਸੁ ਤਂ ਞਤ੍વਾ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਗਣ੍ਹਤੋ ਅવਹਾਰੋ ਹੋਤੀਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। વਿਹਾਰੇਨ વਿਹਾਰੋ ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਸવਤ੍ਥੁਕੇਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਭੂਮਿਯਂ ਕਤਪਾਸਾਦਾਦਿਨਾ, ਅવਤ੍ਥੁਕੇਨ વਾ ਸવਤ੍ਥੁਕਂ ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ, ਅવਤ੍ਥੁਕਂ ਪਨ ਅવਤ੍ਥੁਕੇਨੇવ ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ ਕੇવਲਂ ਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਭੂਮਿਤੋ ਅਥਾવਰਤ੍ਤਾ। ਏવਂ ਥਾવਰੇਸੁਪਿ ਥਾવਰવਿਭਾਗਂ ਞਤ੍વਾવ ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ।
228.Thāvarena ca thāvaraṃ, garubhaṇḍena ca garubhaṇḍanti ettha pañcasu koṭṭhāsesu purimadvayaṃ thāvaraṃ, pacchimattayaṃ garubhaṇḍanti veditabbaṃ. Samakameva detīti ettha ūnakaṃ dentampi vihāravatthusāmantaṃ gahetvā dūrataraṃ dukkhagopaṃ vissajjetuṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ. Vakkhati hi ‘‘bhikkhūnañce mahagghataraṃ…pe… sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti. Jānāpetvāti bhikkhusaṅghassa jānāpetvā, apaloketvāti attho. Nanu tumhākaṃ bahutaraṃ rukkhāti vattabbanti idaṃ sāmikesu attano bhaṇḍassa mahagghataṃ ajānitvā dentesu taṃ ñatvā theyyacittena gaṇhato avahāro hotīti vuttaṃ. Vihārena vihāro parivattetabboti savatthukena aññesaṃ bhūmiyaṃ katapāsādādinā, avatthukena vā savatthukaṃ parivattetabbaṃ, avatthukaṃ pana avatthukeneva parivattetabbaṃ kevalaṃ pāsādassa bhūmito athāvarattā. Evaṃ thāvaresupi thāvaravibhāgaṃ ñatvāva parivattetabbaṃ.
‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਮਞ੍ਚਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸੁવਣ੍ਣਾਦਿવਿਚਿਤ੍ਤਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਮਞ੍ਚਂ ‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸਾ’ਤਿ વੁਤ੍ਤੇਪਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੁਂ ਨ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ‘વਿਹਾਰਸ੍ਸ ਦੇਮਾ’ਤਿ વੁਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ વਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਖੇਤ੍ਤਾਦਿ વਿਯਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨਿਯਂ (વਿ॰ વਿ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੨.੩੨੧) વੁਤ੍ਤਂ। ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼੍વਗ੍ਗ ੩.੩੨੧) ਪਨ ‘‘ਕਪ੍ਪਿਯਮਞ੍ਚਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਮਾ’ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ। ਸਚੇ ਪਨ ‘વਿਹਾਰਸ੍ਸ ਦੇਮਾ’ਤਿ વਦਨ੍ਤਿ, ਸੁવਣ੍ਣਰਜਤਮਯਾਦਿਅਕਪ੍ਪਿਯਮਞ੍ਚੇਪਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਨ ਕੇવਲਂ…ਪੇ॰… ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤੁਂ વਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਥਾવਰੇਨ ਥਾવਰਮ੍ਪਿ ਅਥਾવਰਮ੍ਪਿ ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਥਾવਰੇਨ ਅਥਾવਰਮੇવ ਹਿ ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ‘‘ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ વਾ ਮਹਗ੍ਘਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ વਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਾਮ ਸੁવਣ੍ਣਮਯਮਞ੍ਚਾਦਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਭਿਸਿਬਿਮ੍ਬੋਹਨਾਨਿ ਚ। ਮਹਗ੍ਘਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਾਮ ਦਨ੍ਤਮਯਮਞ੍ਚਾਦਿ, ਪਾવਾਰਾਦਿਕਪ੍ਪਿਯਅਤ੍ਥਰਣਾਦੀਨਿ ਚਾ’’ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ વੁਤ੍ਤਂ, વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ વਾਤਿ ਆਸਨ੍ਦਿਆਦਿ, ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਾਦਿ ਚ। ਮਹਗ੍ਘਂ ਕਪ੍ਪਿਯਂ વਾਤਿ ਸੁવਣ੍ਣਾਦਿવਿਚਿਤ੍ਤਂ ਕਪ੍ਪਿਯવੋਹਾਰੇਨ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ।
‘‘Kappiyamañcā sampaṭicchitabbāti iminā suvaṇṇādivicittaṃ akappiyamañcaṃ ‘saṅghassā’ti vuttepi sampaṭicchituṃ na vaṭṭatīti dasseti. ‘Vihārassa demā’ti vutte saṅghassa vaṭṭati, na puggalassa khettādi viyāti daṭṭhabba’’nti vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.321) vuttaṃ. Sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. cūḷvagga 3.321) pana ‘‘kappiyamañcā sampaṭicchitabbāti ‘saṅghassa demā’ti dinnaṃ sandhāya vuttaṃ. Sace pana ‘vihārassa demā’ti vadanti, suvaṇṇarajatamayādiakappiyamañcepi sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Na kevalaṃ…pe… parivattetuṃ vaṭṭantīti iminā athāvarena thāvarampi athāvarampi parivattetuṃ vaṭṭatīti dasseti. Thāvarena athāvarameva hi parivattetuṃ na vaṭṭati. ‘‘Akappiyaṃ vā mahagghaṃ kappiyaṃ vāti ettha akappiyaṃ nāma suvaṇṇamayamañcādi akappiyabhisibimbohanāni ca. Mahagghaṃ kappiyaṃ nāma dantamayamañcādi, pāvārādikappiyaattharaṇādīni cā’’ti sāratthadīpaniyaṃ vuttaṃ, vimativinodaniyaṃ pana ‘‘akappiyaṃ vāti āsandiādi, pamāṇātikkantaṃ bimbohanādi ca. Mahagghaṃ kappiyaṃ vāti suvaṇṇādivicittaṃ kappiyavohārena dinna’’nti vuttaṃ.
੨੨੯. ‘‘ਕਾਲ਼ਲੋਹ …ਪੇ॰… ਭਾਜੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ વਟ੍ਟਕਂਸਲੋਹਮਯਮ੍ਪਿ ਭਾਜਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੁਮ੍ਪਿ ਪਰਿਹਰਿਤੁਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਸ੍ਸੇવ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ વਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਉਪਰਿ ‘‘ਕਂਸਲੋਹવਟ੍ਟਲੋਹਭਾਜਨવਿਕਤਿ ਸਙ੍ਘਿਕਪਰਿਭੋਗੇਨ વਾ ਗਿਹਿવਿਕਟਾ વਾ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕੇਨ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿવਚਨੇਨ વਿਰੁਜ੍ਝਤਿ। ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ‘‘વਟ੍ਟਲੋਹਕਂਸਲੋਹਾਨਂ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਤੋ ਸੀਹਲ਼ਦੀਪੇ ਪਾਦਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕੋ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾવਚਨਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਾਯ ਤਂ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿવਚਨਂ ਪਚ੍ਛਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ વਟ੍ਟਲੋਹਕਂਸਲੋਹਮਯਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਦਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕવਾਰਕਮ੍ਪਿ ਉਪਾਦਾਯ ਅਭਾਜਨੀਯਮੇવ, ਗਿਹੀਹਿ ਦੀਯਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੁਮ੍ਪਿ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਪਾਰਿਹਾਰਿਯਂ ਨ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਪਤ੍ਤਾਦਿਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ વਿਯ ਸਯਮੇવ ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍વਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਗਿਹਿਸਨ੍ਤਕਂ વਿਯ ਆਰਾਮਿਕਾਦਯੋ ਚੇ ਸਯਮੇવ ਗੋਪੇਤ੍વਾ વਿਨਿਯੋਗਕਾਲੇ ਆਨੇਤ੍વਾ ਪਟਿਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ, ‘‘ਪਟਿਸਾਮੇਤ੍વਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦੇਥਾ’’ਤਿ વਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤੀਤਿ।
229.‘‘Kāḷaloha…pe… bhājetabbo’’ti vuttattā vaṭṭakaṃsalohamayampi bhājanaṃ puggalikampi sampaṭicchitumpi pariharitumpi vaṭṭati puggalānaṃ pariharitabbasseva bhājetabbattāti vadanti, taṃ upari ‘‘kaṃsalohavaṭṭalohabhājanavikati saṅghikaparibhogena vā gihivikaṭā vā vaṭṭatī’’tiādikena mahāpaccarivacanena virujjhati. Imassa hi ‘‘vaṭṭalohakaṃsalohānaṃ yena kenaci kato sīhaḷadīpe pādaggaṇhanako bhājetabbo’’ti vuttassa mahāaṭṭhakathāvacanassa paṭikkhepāya taṃ mahāpaccarivacanaṃ pacchā dassitaṃ, tasmā vaṭṭalohakaṃsalohamayaṃ yaṃ kiñci pādaggaṇhanakavārakampi upādāya abhājanīyameva, gihīhi dīyamānampi puggalassa sampaṭicchitumpi na vaṭṭati. Pārihāriyaṃ na vaṭṭatīti pattādiparikkhāraṃ viya sayameva paṭisāmetvā paribhuñjituṃ na vaṭṭati. Gihisantakaṃ viya ārāmikādayo ce sayameva gopetvā viniyogakāle ānetvā paṭidenti, paribhuñjituṃ vaṭṭati, ‘‘paṭisāmetvā bhikkhūnaṃ dethā’’ti vattumpi vaṭṭatīti.
ਪਣ੍ਣਸੂਚਿ ਨਾਮ ਲੇਖਨੀਤਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਅਤ੍ਤਨਾ ਲਦ੍ਧਾਨਿਪੀਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਦੋਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਹਰਿਤ੍વਾ ਪਰਿਭੋਗੋવ ਆਪਤ੍ਤਿਕਰੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏવਂ ਉਪਰਿ ਭਾਜਨੀਯવਾਸਿਆਦੀਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕੇਸੁਪਿ।
Paṇṇasūci nāma lekhanīti vadanti. Attanā laddhānipītiādinā paṭiggahaṇe doso natthi, pariharitvā paribhogova āpattikaroti dasseti. Yathā cettha, evaṃ upari bhājanīyavāsiādīsu attano santakesupi.
ਅਨਾਮਾਸਮ੍ਪੀਤਿ ਸੁવਣ੍ਣਾਦਿਮਯਮ੍ਪਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਆਮਸਿਤ੍વਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤਿ।
Anāmāsampīti suvaṇṇādimayampi, sabbaṃ taṃ āmasitvā paribhuñjituṃ vaṭṭati.
ਉਪਕ੍ਖਰੇਤਿ ਉਪਕਰਣੇ। ਸਿਖਰਂ ਨਾਮ ਯੇਨ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨ੍ਤਾ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ। ਪਤ੍ਤਬਨ੍ਧਕੋ ਨਾਮ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਣ੍ਠਿਆਦਿਕਾਰਕੋ। ‘‘ਪਟਿਮਾਨਂ ਸੁવਣ੍ਣਾਦਿਪਤ੍ਤਕਾਰਕੋ’’ਤਿਪਿ વਦਨ੍ਤਿ।
Upakkhareti upakaraṇe. Sikharaṃ nāma yena paribbhamantā chindanti. Pattabandhako nāma pattassa gaṇṭhiādikārako. ‘‘Paṭimānaṃ suvaṇṇādipattakārako’’tipi vadanti.
‘‘ਅਡ੍ਢਬਾਹੂਤਿ ਕਪ੍ਪਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾવ ਅਂਸਕੂਟ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਠਿਪਦੇਸੁ વੁਤ੍ਤਂ। ‘‘ਅਡ੍ਢਬਾਹੁ ਨਾਮ વਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਿਪਿ વਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੨.੩੨੧) વੁਤ੍ਤਂ। વਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਮ੍ਪਿ (વਜਿਰ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੩੨੧) ‘‘ਅਡ੍ਢਬਾਹੂਤਿ ਕਪ੍ਪਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾવ ਅਂਸਕੂਟਨ੍ਤਿ ਲਿਖਿਤ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨਿਯਂ (વਿ॰ વਿ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੨.੩੨੧) ਪਨ ‘‘ਅਡ੍ਢਬਾਹੁਪ੍ਪਮਾਣਾ ਨਾਮ ਅਡ੍ਢਬਾਹੁਮਤ੍ਤਾ, ਅਡ੍ਢਬ੍ਯਾਮਮਤ੍ਤਾਤਿਪਿ વਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਯੋਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਚਮ੍ਮਰਜ੍ਜੁਕਾ। ਤਤ੍ਥਜਾਤਕਾਤਿ ਸਙ੍ਘਿਕਭੂਮਿਯਂ ਜਾਤਾ।
‘‘Aḍḍhabāhūti kapparato paṭṭhāya yāva aṃsakūṭa’’nti gaṇṭhipadesu vuttaṃ. ‘‘Aḍḍhabāhu nāma vidatthicaturaṅgulantipi vadantī’’ti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. cūḷavagga 2.321) vuttaṃ. Vajirabuddhiṭīkāyampi (vajira. ṭī. cūḷavagga 321) ‘‘aḍḍhabāhūti kapparato paṭṭhāya yāva aṃsakūṭanti likhita’’nti vuttaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.321) pana ‘‘aḍḍhabāhuppamāṇā nāma aḍḍhabāhumattā, aḍḍhabyāmamattātipi vadantī’’ti vuttaṃ. Yottānīti cammarajjukā. Tatthajātakāti saṅghikabhūmiyaṃ jātā.
‘‘ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਸੂਚਿਦਣ੍ਡਮਤ੍ਤੋਤਿ ਦੀਘਸੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਮਤ੍ਤੋ ਪਰਿਣਾਹਤੋ ਪਣ੍ਣਸੂਚਿਦਣ੍ਡਮਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ॰ ਟੀ॰। ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੩.੩੨੧) વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ (વਿ॰ વਿ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੨.੩੨੧) ‘‘ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਸੂਚਿਦਣ੍ਡਮਤ੍ਤੋਤਿ ਸਰਦਣ੍ਡਾਦਿਸੂਚਿਆਕਾਰਤਨੁਦਣ੍ਡਕਮਤ੍ਤੋਪੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਦੀਘਤੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਪ੍ਪਮਾਣੋ। ਰਿਤ੍ਤਪੋਤ੍ਥਕੋਪੀਤਿ ਅਲਿਖਿਤਪੋਤ੍ਥਕੋਪਿ, ਇਦਞ੍ਚ ਪਣ੍ਣਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਨ વੁਤ੍ਤਂ।
‘‘Aṭṭhaṅgulasūcidaṇḍamattoti dīghaso aṭṭhaṅgulamatto pariṇāhato paṇṇasūcidaṇḍamatto’’ti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī.. Cūḷavagga 3.321) vimativinodaniyaṃ pana (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.321) ‘‘aṭṭhaṅgulasūcidaṇḍamattoti saradaṇḍādisūciākāratanudaṇḍakamattopī’’ti vuttaṃ. Aṭṭhaṅgulappamāṇoti dīghato aṭṭhaṅgulappamāṇo. Rittapotthakopīti alikhitapotthakopi, idañca paṇṇappasaṅgena vuttaṃ.
ਆਸਨ੍ਦਿਕੋਤਿ ਚਤੁਰਸ੍ਸਪੀਠਂ વੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਉਚ੍ਚਕਮ੍ਪਿ ਆਸਨ੍ਦਿਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼વ॰ ੨੯੭) વਚਨਤੋ । ਏਕਤੋਭਾਗੇਨ ਦੀਘਪੀਠਮੇવ ਹਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਪਾਦਕਂ વਟ੍ਟਤਿ, ਚਤੁਰਸ੍ਸਾਸਨ੍ਦਿਕੋ ਪਨ ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਪਿ વਟ੍ਟਤੀਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਸਤ੍ਤਙ੍ਗੋ ਨਾਮ ਤੀਸੁ ਦਿਸਾਸੁ ਅਪਸ੍ਸਯਂ ਕਤ੍વਾ ਕਤਮਞ੍ਚੋ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਮਾਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋਪਿ વਟ੍ਟਤਿ। ਭਦ੍ਦਪੀਠਨ੍ਤਿ વੇਤ੍ਤਮਯਂ ਪੀਠਂ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਪੀਠਿਕਾਤਿ ਪਿਲੋਤਿਕਬਨ੍ਧਂ ਪੀਠਮੇવ। ਏਲ਼ਕਪਾਦਪੀਠਂ ਨਾਮ ਦਾਰੁਪਟਿਕਾਯ ਉਪਰਿਪਾਦੇ ਠਪੇਤ੍વਾ ਭੋਜਨਫਲਕਂ વਿਯ ਕਤਪੀਠਂ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਆਮਣ੍ਡਕવਣ੍ਟਕਪੀਠਂ ਨਾਮ ਆਮਲਕਾਕਾਰੇਨ ਯੋਜਿਤਬਹਉਪਾਦਪੀਠਂ। ਇਮਾਨਿ ਤਾવ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਪੀਠਾਨਿ। ਦਾਰੁਮਯਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪੀਠਂ વਟ੍ਟਤਿ।
Āsandikoti caturassapīṭhaṃ vuccati ‘‘uccakampi āsandika’’nti (cūḷava. 297) vacanato . Ekatobhāgena dīghapīṭhameva hi aṭṭhaṅgulapādakaṃ vaṭṭati, caturassāsandiko pana pamāṇātikkantopi vaṭṭatīti veditabbo. Sattaṅgo nāma tīsu disāsu apassayaṃ katvā katamañco, ayampi pamāṇātikkantopi vaṭṭati. Bhaddapīṭhanti vettamayaṃ pīṭhaṃ vuccati. Pīṭhikāti pilotikabandhaṃ pīṭhameva. Eḷakapādapīṭhaṃ nāma dārupaṭikāya uparipāde ṭhapetvā bhojanaphalakaṃ viya katapīṭhaṃ vuccati. Āmaṇḍakavaṇṭakapīṭhaṃ nāma āmalakākārena yojitabahaupādapīṭhaṃ. Imāni tāva pāḷiyaṃ āgatapīṭhāni. Dārumayaṃ pana sabbampi pīṭhaṃ vaṭṭati.
‘‘ਘਟ੍ਟਨਫਲਕਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਥ ਠਪੇਤ੍વਾ ਰਜਿਤਚੀવਰਂ ਹਤ੍ਥੇਨ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿ। ਘਟ੍ਟਨਮੁਗ੍ਗਰੋ ਨਾਮ ਅਨੁવਾਤਾਦਿਘਟ੍ਟਨਤ੍ਥਂ ਕਤੋਤਿ વਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੩.੩੨੧) વੁਤ੍ਤਂ। વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨਿਯਂ (વਿ॰ વਿ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੨.੩੨੧) ‘‘ਘਟ੍ਟਨਫਲਕਂ ਘਟ੍ਟਨਮੁਗ੍ਗਰੋਤਿ ਇਦਂ ਰਜਿਤਚੀવਰਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਮਟ੍ਠੇ ਦਣ੍ਡਮੁਗ੍ਗਰੇ વੇਠੇਤ੍વਾ ਏਕਸ੍ਸ ਮਟ੍ਠਫਲਕਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਠਪੇਤ੍વਾ ਉਪਰਿ ਅਪਰੇਨ ਮਟ੍ਠਫਲਕੇਨ ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤ੍વਾ ਏਕੋ ਉਪਰਿ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍વਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦ੍વੇ ਜਨਾ ਉਪਰਿਫਲਕਂ ਦ੍વੀਸੁ ਕੋਟੀਸੁ ਗਹੇਤ੍વਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਆਕਡ੍ਢਨવਿਕਡ੍ਢਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਏਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ। ਹਤ੍ਥੇ ਠਪਾਪੇਤ੍વਾ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਹਰਣਂ ਪਨ ਨਿਟ੍ਠਿਤਰਜਨਸ੍ਸ ਚੀવਰਸ੍ਸ ਅਲ੍ਲਕਾਲੇ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਪਨ ਫਲਕਮੁਗ੍ਗਰੇਹਿ ਘਟ੍ਟਨਂ ਸੁਕ੍ਖਕਾਲੇ ਥਦ੍ਧਭਾવવਿਮੋਚਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ‘‘ਅਮ੍ਬਣਨ੍ਤਿ ਫਲਕੇਹਿ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਸਦਿਸਕਤਪਾਨੀਯਭਾਜਨਂ। ਰਜਨਦੋਣੀਤਿ ਯਤ੍ਥ ਪਕ੍ਕਰਜਨਂ ਆਕਿਰਿਤ੍વਾ ਠਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ। વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਮ੍ਬਣਨ੍ਤਿ ਏਕਦੋਣਿਕਨਾવਾਫਲਕੇਹਿ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਸਦਿਸਂ ਕਤਂ। ਪਾਨੀਯਭਾਜਨਨ੍ਤਿਪਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਰਜਨਦੋਣੀਤਿ ਏਕਦਾਰੁਨਾવ ਕਤਂ ਰਜਨਭਾਜਨਂ। ਉਦਕਦੋਣੀਤਿ ਏਕਦਾਰੁਨਾવ ਕਤਂ ਉਦਕਭਾਜਨ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ।
‘‘Ghaṭṭanaphalakaṃ nāma yattha ṭhapetvā rajitacīvaraṃ hatthena ghaṭṭenti. Ghaṭṭanamuggaro nāma anuvātādighaṭṭanatthaṃ katoti vadantī’’ti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.321) vuttaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.321) ‘‘ghaṭṭanaphalakaṃ ghaṭṭanamuggaroti idaṃ rajitacīvaraṃ ekasmiṃ maṭṭhe daṇḍamuggare veṭhetvā ekassa maṭṭhaphalakassa upari ṭhapetvā upari aparena maṭṭhaphalakena nikkujjitvā eko upari akkamitvā tiṭṭhati, dve janā upariphalakaṃ dvīsu koṭīsu gahetvā aparāparaṃ ākaḍḍhanavikaḍḍhanaṃ karonti, etaṃ sandhāya vuttaṃ. Hatthe ṭhapāpetvā hatthena paharaṇaṃ pana niṭṭhitarajanassa cīvarassa allakāle kātabbaṃ, idaṃ pana phalakamuggarehi ghaṭṭanaṃ sukkhakāle thaddhabhāvavimocanatthanti daṭṭhabba’’nti vuttaṃ. ‘‘Ambaṇanti phalakehi pokkharaṇīsadisakatapānīyabhājanaṃ. Rajanadoṇīti yattha pakkarajanaṃ ākiritvā ṭhapentī’’ti sāratthadīpaniyaṃ. Vimativinodaniyaṃ pana ‘‘ambaṇanti ekadoṇikanāvāphalakehi pokkharaṇīsadisaṃ kataṃ. Pānīyabhājanantipi vadanti. Rajanadoṇīti ekadārunāva kataṃ rajanabhājanaṃ. Udakadoṇīti ekadārunāva kataṃ udakabhājana’’nti vuttaṃ.
‘‘ਭੂਮਤ੍ਥਰਣਂ ਕਾਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਚਮ੍ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ। ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਗਤਿਕਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਞ੍ਚਪੀਠੇਪਿ ਅਤ੍ਥਰਿਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ। ਪਾવਾਰਾਦਿਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਮ੍ਪਿ ਗਰੁਭਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਏਕੇ। ਨੋਤਿ ਅਪਰੇ, વੀਮਂਸਿਤ੍વਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਰਤ੍ਥਦੀਪਨਿਯਂ (ਸਾਰਤ੍ਥ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੩.੩੨੧) વੁਤ੍ਤਂ। વਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿਟੀਕਾਯਂ (વਜਿਰ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੩੨੧) ਪਨ ‘‘ਦਣ੍ਡਮੁਗ੍ਗਰੋ ਨਾਮ ‘ਯੇਨ ਰਜਿਤਚੀવਰਂ ਪੋਥੇਨ੍ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਗਰੁਭਣ੍ਡਮੇવਾ’ਤਿ વੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ‘ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਗਤਿਕ’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਾવਾਰਾਦਿਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਸਬ੍ਬਂ ਗਰੁਭਣ੍ਡਮੇવਾਤਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਏਤੇਨੇવ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਤ੍ਥਂ વਤ੍વਾ ਪਾવਾਰਾਦਿਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਨ ਗਰੁਭਣ੍ਡਂ, ਭਾਜਨੀਯਮੇવ, ਸੇਨਾਸਨਤ੍ਥਾਯ ਦਿਨ੍ਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਮੇવ ਗਰੁਭਣ੍ਡਨ੍ਤਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। વਿਮਤਿવਿਨੋਦਨਿਯਂ (વਿ॰ વਿ॰ ਟੀ॰ ਚੂਲ਼વਗ੍ਗ ੨.੩੨੧) ਪਨ ‘‘ਭੂਮਤ੍ਥਰਣਂ ਕਾਤੁਂ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਚਮ੍ਮਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਭੂਮਤ੍ਥਰਣਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਸਯਿਤੁਮ੍ਪਿ વਟ੍ਟਤਿਯੇવ। ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਗਤਿਕਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਞ੍ਚਾਦੀਸੁ ਅਤ੍ਥਰਿਤਬ੍ਬਂ ਮਹਾਚਮ੍ਮਂ ਏਲ਼ਕਚਮ੍ਮਂ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਛਤ੍ਤਮੁਟ੍ਠਿਪਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਤਾਲਪਣ੍ਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ। ਪਤ੍ਤਕਟਾਹਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਪਚਨਕਟਾਹਂ। ਗਣ੍ਠਿਕਾਤਿ ਚੀવਰਗਣ੍ਠਿਕਾ। વਿਧੋਤਿ ਕਾਯਬਨ੍ਧਨવਿਧੋ।
‘‘Bhūmattharaṇaṃ kātuṃ vaṭṭatīti akappiyacammaṃ sandhāya vuttaṃ. Paccattharaṇagatikanti iminā mañcapīṭhepi attharituṃ vaṭṭatīti dīpeti. Pāvārādipaccattharaṇampi garubhaṇḍanti eke. Noti apare, vīmaṃsitvā gahetabba’’nti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. cūḷavagga 3.321) vuttaṃ. Vajirabuddhiṭīkāyaṃ (vajira. ṭī. cūḷavagga 321) pana ‘‘daṇḍamuggaro nāma ‘yena rajitacīvaraṃ pothenti, tampi garubhaṇḍamevā’ti vuttattā, ‘paccattharaṇagatika’nti vuttattā ca api-saddena pāvārādipaccattharaṇaṃ sabbaṃ garubhaṇḍamevāti vadanti. Eteneva suttena aññathā atthaṃ vatvā pāvārādipaccattharaṇaṃ na garubhaṇḍaṃ, bhājanīyameva, senāsanatthāya dinnapaccattharaṇameva garubhaṇḍanti vadanti. Upaparikkhitabba’’nti vuttaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. cūḷavagga 2.321) pana ‘‘bhūmattharaṇaṃ kātuṃ vaṭṭatīti akappiyacammaṃ sandhāya vuttaṃ. Tattha bhūmattharaṇasaṅkhepena sayitumpi vaṭṭatiyeva. Paccattharaṇagatikanti iminā mañcādīsu attharitabbaṃ mahācammaṃ eḷakacammaṃ nāmāti dassetī’’ti vuttaṃ. Chattamuṭṭhipaṇṇanti tālapaṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Pattakaṭāhanti pattapacanakaṭāhaṃ. Gaṇṭhikāti cīvaragaṇṭhikā. Vidhoti kāyabandhanavidho.
ਇਦਾਨਿ વਿਨਯਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਯਂ (ਕਙ੍ਖਾ॰ ਅਭਿ॰ ਟੀ॰ ਦੁਬ੍ਬਲਸਿਕ੍ਖਾਪਦવਣ੍ਣਨਾ) ਆਗਤਨਯੋ વੁਚ੍ਚਤੇ – ਆਰਾਮੋ ਨਾਮ ਪੁਪ੍ਫਾਰਾਮੋ વਾ ਫਲਾਰਾਮੋ વਾ। ਆਰਾਮવਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਤੇਸਂਯੇવ ਆਰਾਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍વਾ ਠਪਿਤੋਕਾਸੋ। ਤੇਸੁ વਾ ਆਰਾਮੇਸੁ વਿਨਟ੍ਠੇਸੁ ਤੇਸਂ ਪੋਰਾਣਕਭੂਮਿਭਾਗੋ। વਿਹਾਰੋ ਨਾਮ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਸਾਦਾਦਿਸੇਨਾਸਨਂ। વਿਹਾਰવਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਤਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨੋਕਾਸੋ। ਮਞ੍ਚੋ ਨਾਮ ਮਸਾਰਕੋ ਬੁਨ੍ਦਿਕਾਬਦ੍ਧੋ ਕੁਲ਼ੀਰਪਾਦਕੋ ਆਹਚ੍ਚਪਾਦਕੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬੇ વੁਤ੍ਤਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਞ੍ਚਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ। ਪੀਠਂ ਨਾਮ ਮਸਾਰਕਾਦੀਨਂਯੇવ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪੀਠਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ। ਭਿਸਿ ਨਾਮ ਉਣ੍ਣਭਿਸਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਸੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ। ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਂ ਨਾਮ ਰੁਕ੍ਖਤੂਲਲਤਾਤੂਲਪੋਟਕੀਤੂਲਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਪੁਣ੍ਣਂ। ਲੋਹਕੁਮ੍ਭੀ ਨਾਮ ਕਾਲ਼ਲੋਹੇਨ વਾ ਤਮ੍ਬਲੋਹੇਨ વਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਕਤਕੁਮ੍ਭੀ। ਲੋਹਭਾਣਕਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਭਾਣਕਨ੍ਤਿ ਅਰਞ੍ਜਰੋ વੁਚ੍ਚਤਿ। વਾਰਕੋਤਿ ਘਟੋ। ਕਟਾਹਂ ਕਟਾਹਮੇવ। વਾਸਿਆਦੀਸੁ વਲ੍ਲਿਆਦੀਸੁ ਚ ਦੁવਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ…ਪੇ॰…।
Idāni vinayatthamañjūsāyaṃ (kaṅkhā. abhi. ṭī. dubbalasikkhāpadavaṇṇanā) āgatanayo vuccate – ārāmo nāma pupphārāmo vā phalārāmo vā. Ārāmavatthu nāma tesaṃyeva ārāmānaṃ atthāya paricchinditvā ṭhapitokāso. Tesu vā ārāmesu vinaṭṭhesu tesaṃ porāṇakabhūmibhāgo. Vihāro nāma yaṃ kiñci pāsādādisenāsanaṃ. Vihāravatthu nāma tassa patiṭṭhānokāso. Mañco nāma masārako bundikābaddho kuḷīrapādako āhaccapādakoti imesaṃ pubbe vuttānaṃ catunnaṃ mañcānaṃ aññataro. Pīṭhaṃ nāma masārakādīnaṃyeva catunnaṃ pīṭhānaṃ aññataraṃ. Bhisi nāma uṇṇabhisiādīnaṃ pañcannaṃ bhisīnaṃ aññataraṃ. Bimbohanaṃ nāma rukkhatūlalatātūlapoṭakītūlānaṃ aññatarena puṇṇaṃ. Lohakumbhī nāma kāḷalohena vā tambalohena vā yena kenaci katakumbhī. Lohabhāṇakādīsupi eseva nayo. Ettha pana bhāṇakanti arañjaro vuccati. Vārakoti ghaṭo. Kaṭāhaṃ kaṭāhameva. Vāsiādīsu valliādīsu ca duviññeyyaṃ nāma natthi…pe….
ਤਤ੍ਥ ਥਾવਰੇਨ ਥਾવਰਨ੍ਤਿ વਿਹਾਰવਿਹਾਰવਤ੍ਥੁਨਾ ਆਰਾਮਆਰਾਮવਤ੍ਥੁਂ વਿਹਾਰવਿਹਾਰવਤ੍ਥੁਂ। ਇਤਰੇਨਾਤਿ ਅਥਾવਰੇਨ, ਪਚ੍ਛਿਮਰਾਸਿਤ੍ਤਯੇਨਾਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ਅਕਪ੍ਪਿਯੇਨਾਤਿ ਸੁવਣ੍ਣਮਯਮਞ੍ਚਾਦਿਨਾ ਚੇવ ਅਕਪ੍ਪਿਯਭਿਸਿਬਿਮ੍ਬੋਹਨੇਹਿ ਚ। ਮਹਗ੍ਘਕਪ੍ਪਿਯੇਨਾਤਿ ਦਨ੍ਤਮਯਮਞ੍ਚਾਦਿਨਾ ਚੇવ ਪਾવਾਰਾਦਿਨਾ ਚ। ਇਤਰਨ੍ਤਿ ਅਥਾવਰਂ। ਕਪ੍ਪਿਯਪਰਿવਤ੍ਤਨੇਨ ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤੁਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏવਂ ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤੁਂ…ਪੇ॰… ਏવਂ ਤਾવ ਥਾવਰੇਨ ਥਾવਰਪਰਿવਤ੍ਤਨਂ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਇਤਰੇਨ ਇਤਰਪਰਿવਤ੍ਤਨੇ ਪਨ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਮਹਨ੍ਤਂ વਾ ਹੋਤੁ, ਖੁਦ੍ਦਕਂ વਾ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਪਾਦਕਂ ਗਾਮਦਾਰਕੇਹਿ ਪਂਸ੍વਾਗਾਰਕੇਸੁ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੇਹਿ ਕਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗਰੁਭਣ੍ਡਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ॰… ਸਤਗ੍ਘਨਕੇਨ વਾ ਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਕੇਨ વਾ ਮਞ੍ਚੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਮਞ੍ਚਸਤਮ੍ਪਿ ਲਭਤਿ, ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤ੍વਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ। ਨ ਕੇવਲਂ ਮਞ੍ਚੇਨ ਮਞ੍ਚੋਯੇવ, ਆਰਾਮਆਰਾਮવਤ੍ਥੁવਿਹਾਰવਿਹਾਰવਤ੍ਥੁਪੀਠਭਿਸਿਬਿਮ੍ਬੋਹਨਾਨਿਪਿ ਪਰਿવਤ੍ਤੇਤੁਂ વਟ੍ਟਨ੍ਤਿ। ਏਸ ਨਯੋ ਪੀਠਭਿਸਿਬਿਮ੍ਬੋਹਨੇਸੁਪਿ।
Tattha thāvarena thāvaranti vihāravihāravatthunā ārāmaārāmavatthuṃ vihāravihāravatthuṃ. Itarenāti athāvarena, pacchimarāsittayenāti vuttaṃ hoti. Akappiyenāti suvaṇṇamayamañcādinā ceva akappiyabhisibimbohanehi ca. Mahagghakappiyenāti dantamayamañcādinā ceva pāvārādinā ca. Itaranti athāvaraṃ. Kappiyaparivattanena parivattetunti yathā akappiyaṃ na hoti, evaṃ parivattetuṃ…pe… evaṃ tāva thāvarena thāvaraparivattanaṃ veditabbaṃ. Itarena itaraparivattane pana mañcapīṭhaṃ mahantaṃ vā hotu, khuddakaṃ vā, antamaso caturaṅgulapādakaṃ gāmadārakehi paṃsvāgārakesu kīḷantehi katampi saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ hoti…pe… satagghanakena vā sahassagghanakena vā mañcena aññaṃ mañcasatampi labhati, parivattetvā gahetabbaṃ. Na kevalaṃ mañcena mañcoyeva, ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthupīṭhabhisibimbohanānipi parivattetuṃ vaṭṭanti. Esa nayo pīṭhabhisibimbohanesupi.
ਕਾਲ਼ਲੋਹਤਮ੍ਬਲੋਹਕਂਸਲੋਹવਟ੍ਟਲੋਹਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਂਸਲੋਹਂ વਟ੍ਟਲੋਹਞ੍ਚ ਕਿਤ੍ਤਿਮਲੋਹਂ। ਤੀਣਿ ਹਿ ਕਿਤ੍ਤਿਮਲੋਹਾਨਿ ਕਂਸਲੋਹਂ વਟ੍ਟਲੋਹਂ ਹਾਰਕੂਟਨ੍ਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਤਿਪੁਤਮ੍ਬੇ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਕਤਂ ਕਂਸਲੋਹਂ। ਸੀਸਤਮ੍ਬੇ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਕਤਂ વਟ੍ਟਲੋਹਂ। ਰਸਤਮ੍ਬੇ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਕਤਂ ਹਾਰਕੂਟਂ। ਤੇਨ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਂਸਲੋਹਂ વਟ੍ਟਲੋਹਞ੍ਚ ਕਿਤ੍ਤਿਮਲੋਹ’’ਨ੍ਤਿ। ਤਤੋ ਅਤਿਰੇਕਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਅਤਿਰੇਕਗਣ੍ਹਨਕੋ। ਸਾਰਕੋਤਿ ਮਜ੍ਝੇ ਮਕੁਲ਼ਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍વਾ ਮੁਖવਟ੍ਟਿવਿਤ੍ਥਤਂ ਕਤ੍વਾ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਨਾਮੇਤ੍વਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਏਕਂ ਭਾਜਨਂ। ਸਰਾવਨ੍ਤਿਪਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਞ੍ਚਨਕਾਦੀਨਂ ਗਿਹਿਉਪਕਰਣਾਨਂ ਗਹਣਂ। ਤਾਨਿ ਹਿ ਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿਪਿ ਗਰੁਭਣ੍ਡਾਨੇવ ਗਿਹਿਉਪਕਰਣਤ੍ਤਾ। ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਗੇવ ਮਹਨ੍ਤਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਪਨ ਭਾਜਨੀਯਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਪਕਰਣਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ। ਯਥਾ ਚ ਏਤਾਨਿ, ਏવਂ ਕੁਣ੍ਡਿਕਾਪਿ ਭਾਜਨੀਯਾ। વਕ੍ਖਤਿ ਹਿ ‘‘ਯਥਾ ਚ ਮਤ੍ਤਿਕਾਭਣ੍ਡੇ, ਏવਂ ਲੋਹਭਣ੍ਡੇਪਿ ਕੁਣ੍ਡਿਕਾ ਭਾਜਨੀਯਕੋਟ੍ਠਾਸਮੇવ ਭਜਤੀ’’ਤਿ। ਸਙ੍ਘਿਕਪਰਿਭੋਗੇਨਾਤਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ વੁਡ੍ਢਤਰਾਨਂ ਦਤ੍વਾ ਪਰਿਭੋਗੇਨ। ਗਿਹਿવਿਕਟਾਤਿ ਗਿਹੀਹਿ વਿਕਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ વਾ ਸਨ੍ਤਕਕਰਣੇਨ વਿਰੂਪਂ ਕਤਾ। ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਪਰਿਭੋਗੇਨ ਨ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾਨਂ ਅਦਤ੍વਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਕਂ વਿਯ ਗਹੇਤ੍વਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਨ વਟ੍ਟਤਿ। ਪਿਪ੍ਫਲਿਕੋਤਿ ਕਤ੍ਤਰਿ। ਆਰਕਣ੍ਟਕਂ ਸੂਚਿવੇਧਕਂ। ਤਾਲ਼ਂ ਯਨ੍ਤਂ। ਕਤ੍ਤਰਯਟ੍ਠਿવੇਧਕੋ ਕਤ੍ਤਰਯਟ੍ਠਿવਲਯਂ। ਯਥਾ ਤਥਾ ਘਨਕਤਂ ਲੋਹਨ੍ਤਿ ਲੋਹવਟ੍ਟਿ ਲੋਹਗੁਲ਼ੋ ਲੋਹਪਿਣ੍ਡਿ ਲੋਹਚਕ੍ਕਲਿਕਨ੍ਤਿ ਏવਂ ਘਨਕਤਂ ਲੋਹਂ। ਖੀਰਪਾਸਾਣਮਯਾਨੀਤਿ ਮੁਦੁਕਖੀਰવਣ੍ਣਪਾਸਾਣਮਯਾਨਿ।
Kāḷalohatambalohakaṃsalohavaṭṭalohānanti ettha kaṃsalohaṃ vaṭṭalohañca kittimalohaṃ. Tīṇi hi kittimalohāni kaṃsalohaṃ vaṭṭalohaṃ hārakūṭanti. Tattha tiputambe missetvā kataṃ kaṃsalohaṃ. Sīsatambe missetvā kataṃ vaṭṭalohaṃ. Rasatambe missetvā kataṃ hārakūṭaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘kaṃsalohaṃ vaṭṭalohañca kittimaloha’’nti. Tato atirekanti tato atirekagaṇhanako. Sārakoti majjhe makuḷaṃ dassetvā mukhavaṭṭivitthataṃ katvā piṭṭhito nāmetvā kātabbaṃ ekaṃ bhājanaṃ. Sarāvantipi vadanti. Ādi-saddena kañcanakādīnaṃ gihiupakaraṇānaṃ gahaṇaṃ. Tāni hi khuddakānipi garubhaṇḍāneva gihiupakaraṇattā. Pi-saddena pageva mahantānīti dasseti, imāni pana bhājanīyāni bhikkhupakaraṇattāti adhippāyo. Yathā ca etāni, evaṃ kuṇḍikāpi bhājanīyā. Vakkhati hi ‘‘yathā ca mattikābhaṇḍe, evaṃ lohabhaṇḍepi kuṇḍikā bhājanīyakoṭṭhāsameva bhajatī’’ti. Saṅghikaparibhogenāti āgantukānaṃ vuḍḍhatarānaṃ datvā paribhogena. Gihivikaṭāti gihīhi vikatā paññattā, attano vā santakakaraṇena virūpaṃ katā. Puggalikaparibhogena na vaṭṭatīti āgantukānaṃ adatvā attano santakaṃ viya gahetvā paribhuñjituṃ na vaṭṭati. Pipphalikoti kattari. Ārakaṇṭakaṃ sūcivedhakaṃ. Tāḷaṃ yantaṃ. Kattarayaṭṭhivedhako kattarayaṭṭhivalayaṃ. Yathā tathā ghanakataṃ lohanti lohavaṭṭi lohaguḷo lohapiṇḍi lohacakkalikanti evaṃ ghanakataṃ lohaṃ. Khīrapāsāṇamayānīti mudukakhīravaṇṇapāsāṇamayāni.
ਗਿਹਿવਿਕਟਾਨਿਪਿ ਨ વਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਅਨਾਮਾਸਤ੍ਤਾ। ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਗੇવ ਸਙ੍ਘਿਕਪਰਿਭੋਗੇਨ વਾ ਪੁਗ੍ਗਲਿਕਪਰਿਭੋਗੇਨ વਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਸੇਨਾਸਨਪਰਿਭੋਗੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਕਪ੍ਪਿਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਤਰੂਪਾਦਿਮਯਆ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸੇਨਾਸਨਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾ ਆਮਾਸਾ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੇਨਾਸਨਪਰਿਭੋਗੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ।
Gihivikaṭānipi na vaṭṭanti anāmāsattā. Pi-saddena pageva saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vāti dasseti. Senāsanaparibhogo pana sabbakappiyo, tasmā jātarūpādimayaā sabbāpi senāsanaparikkhārā āmāsā. Tenāha ‘‘senāsanaparibhoge panā’’tiādi.
ਸੇਸਾਤਿ ਤਤੋ ਮਹਤ੍ਤਰੀ વਾਸਿ। ਯਾ ਪਨਾਤਿ ਯਾ ਕੁਠਾਰੀ ਪਨ। ਕੁਦਾਲੋ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮਤ੍ਤੋਪਿ ਗਰੁਭਣ੍ਡਮੇવ। ਨਿਖਾਦਨਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਮੁਖਂ વਾ ਹੋਤੁ ਦੋਣਿਮੁਖਂ વਾ વਙ੍ਕਂ વਾ ਉਜੁਕਂ વਾ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਸਮ੍ਮੁਞ੍ਜਨੀਦਣ੍ਡવੇਧਨਮ੍ਪਿ, ਦਣ੍ਡਬਨ੍ਧਞ੍ਚੇ, ਗਰੁਭਣ੍ਡਮੇવ। ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਦਾਲੋ ਦਣ੍ਡਬਨ੍ਧਨਿਖਾਦਨਂ વਾ ਅਗਰੁਭਣ੍ਡਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ। ਸਿਪਾਟਿਕਾ ਨਾਮ ਖੁਰਕੋਸੋ, ਸਿਖਰਂ ਪਨ ਦਣ੍ਡਬਨ੍ਧਨਿਖਾਦਨਂ ਅਨੁਲੋਮੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਿਖਰਮ੍ਪਿ ਨਿਖਾਦਨੇਨੇવ ਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ। ਸਚੇ ਪਨ વਾਸਿ ਅਦਣ੍ਡਕਂ ਫਲਮਤ੍ਤਂ, ਭਾਜਨੀਯਂ। ਉਪਕ੍ਖਰੇਤਿ વਾਸਿਆਦਿਭਣ੍ਡੇ।
Sesāti tato mahattarī vāsi. Yā panāti yā kuṭhārī pana. Kudālo antamaso caturaṅgulamattopi garubhaṇḍameva. Nikhādanaṃ caturassamukhaṃ vā hotu doṇimukhaṃ vā vaṅkaṃ vā ujukaṃ vā, antamaso sammuñjanīdaṇḍavedhanampi, daṇḍabandhañce, garubhaṇḍameva. Tenāha ‘‘kudālo daṇḍabandhanikhādanaṃ vā agarubhaṇḍaṃ nāma natthī’’ti. Sipāṭikā nāma khurakoso, sikharaṃ pana daṇḍabandhanikhādanaṃ anulometīti āha ‘‘sikharampi nikhādaneneva saṅgahita’’nti. Sace pana vāsi adaṇḍakaṃ phalamattaṃ, bhājanīyaṃ. Upakkhareti vāsiādibhaṇḍe.
ਪਤ੍ਤਬਨ੍ਧਕੋ ਨਾਮ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਣ੍ਠਿਕਾਦਿਕਾਰਕੋ। ‘‘ਪਟਿਮਾਨਂ ਸੁવਣ੍ਣਾਦਿਪਤ੍ਤਕਾਰਕੋ’’ਤਿਪਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਤਿਪੁਚ੍ਛੇਦਨਕਸਤ੍ਥਂ ਸੁવਣ੍ਣਚ੍ਛੇਦਨਕਸਤ੍ਥਂ ਕਤਪਰਿਕਮ੍ਮਚਮ੍ਮਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਕਖੁਦ੍ਦਕਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚੇਤ੍ਥ ਤੀਣਿ ਪਿਪ੍ਫਲਿਕਂ ਅਨੁਲੋਮਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਯਂ ਪਨ વਿਸੇਸੋ’’ਤਿਆਦਿ। ਇਤਰਾਨੀਤਿ ਮਹਾਕਤ੍ਤਰਿਆਦੀਨਿ।
Pattabandhako nāma pattassa gaṇṭhikādikārako. ‘‘Paṭimānaṃ suvaṇṇādipattakārako’’tipi vadanti. Tipucchedanakasatthaṃ suvaṇṇacchedanakasatthaṃ kataparikammacammacchindanakakhuddakasatthanti imāni cettha tīṇi pipphalikaṃ anulomantīti āha ‘‘ayaṃ pana viseso’’tiādi. Itarānīti mahākattariādīni.
ਅਡ੍ਢਬਾਹੁਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿ ਕਪ੍ਪਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾવ ਅਂਸਕੂਟਪ੍ਪਮਾਣਾ, વਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ਤਤ੍ਥਜਾਤਕਾਤਿ ਸਙ੍ਘਿਕਭੂਮਿਯਂ ਜਾਤਾ, ਆਰਕ੍ਖਸਂવਿਧਾਨੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ਰਕ੍ਖਿਤਾ ਚ ਸਾ ਮਞ੍ਜੂਸਾਦੀਸੁ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ વਿਯ ਯਥਾ ਤਂ ਨ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਏવਂ ਗੋਪਨਤੋ ਗੋਪਿਤਾ ਚਾਤਿ ਰਕ੍ਖਿਤਗੋਪਿਤਾ। ਤਤ੍ਥਜਾਤਕਾਪਿ ਪਨ ਅਰਕ੍ਖਿਤਾ ਗਰੁਭਣ੍ਡਮੇવ ਨ ਹੋਤਿ। ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮੇ ਚ ਚੇਤਿਯਕਮ੍ਮੇ ਚ ਕਤੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਙ੍ਘਸਨ੍ਤਕੇਨ ਚੇਤਿਯਸਨ੍ਤਕਂ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਪਰਿવਤ੍ਤਿਤੁਞ੍ਚ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ। ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਨਾਤਿ વਟ੍ਟਿਤਞ੍ਚੇવ ਅવਟ੍ਟਿਤਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ।
Aḍḍhabāhuppamāṇāti kapparato paṭṭhāya yāva aṃsakūṭappamāṇā, vidatthicaturaṅgulappamāṇāti vuttaṃ hoti. Tatthajātakāti saṅghikabhūmiyaṃ jātā, ārakkhasaṃvidhānena rakkhitattā rakkhitā ca sā mañjūsādīsu pakkhittaṃ viya yathā taṃ na nassati, evaṃ gopanato gopitā cāti rakkhitagopitā. Tatthajātakāpi pana arakkhitā garubhaṇḍameva na hoti. Saṅghakamme ca cetiyakamme ca kateti iminā saṅghasantakena cetiyasantakaṃ rakkhituṃ parivattituñca vaṭṭatīti dīpeti. Suttaṃ panāti vaṭṭitañceva avaṭṭitañca suttaṃ.
ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਸੂਚਿਦਣ੍ਡਮਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦੀਘਸੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਮਤ੍ਤੋ ਪਰਿਣਾਹਤੋ ਸੀਹਲ਼-ਪਣ੍ਣਸੂਚਿਦਣ੍ਡਮਤ੍ਤੋ। ਏਤ੍ਥਾਤਿ વੇਲ਼ੁਭਣ੍ਡੇ। ਦਡ੍ਢਂ ਗੇਹਂ ਯੇਸਂ ਤੇਤਿ ਦਡ੍ਢਗੇਹਾ। ਨ વਾਰੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਮਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍વਾ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ ਨ ਨਿਸੇਧੇਤਬ੍ਬਾ। ਦੇਸਨ੍ਤਰਗਤੇਨ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤવਿਹਾਰੇ ਸਙ੍ਘਿਕਾવਾਸੇ ਠਪੇਤਬ੍ਬਾ।
Aṭṭhaṅgulasūcidaṇḍamattoti antamaso dīghaso aṭṭhaṅgulamatto pariṇāhato sīhaḷa-paṇṇasūcidaṇḍamatto. Etthāti veḷubhaṇḍe. Daḍḍhaṃ gehaṃ yesaṃ teti daḍḍhagehā. Na vāretabbāti ‘‘mā gaṇhitvā gacchathā’’ti na nisedhetabbā. Desantaragatena sampattavihāre saṅghikāvāse ṭhapetabbā.
ਅવਸੇਸਞ੍ਚ ਛਦਨਤਿਣਨ੍ਤਿ ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜੇਹਿ ਅવਸੇਸਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਛਦਨਤਿਣਂ। ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਪ੍ਪਮਾਣੋਪੀਤਿ વਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਲਪ੍ਪਮਾਣੋ। ਲਿਖਿਤਪੋਤ੍ਥਕੋ ਪਨ ਗਰੁਭਣ੍ਡਂ ਨ ਹੋਤਿ। ਕਪ੍ਪਿਯਚਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਮਿਗਾਦੀਨਂ ਚਮ੍ਮਾਨਿ। ਸਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਕਯੁਤ੍ਤਯਾਨਨ੍ਤਿ ਰਥਸਕਟਾਦਿਕਂ ਸਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਕਯੁਤ੍ਤਯਾਨਂ। વਿਸਙ੍ਖਤਚਕ੍ਕਂ ਪਨ ਯਾਨਂ ਭਾਜਨੀਯਂ। ਅਨੁਞ੍ਞਾਤવਾਸਿ ਨਾਮ ਯਾ ਸਿਪਾਟਿਕਾਯ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍વਾ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ વੁਤ੍ਤਾ। ਮੁਟ੍ਠਿਪਣ੍ਣਂ ਤਾਲਪਤ੍ਤਂ। ਤਞ੍ਹਿ ਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਗਹੇਤ੍વਾ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਮੁਟ੍ਠਿਪਣ੍ਣ’’ਨ੍ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ‘‘ਮੁਟ੍ਠਿਪਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਛਤ੍ਤਚ੍ਛਦਪਣ੍ਣਮੇવਾ’’ਤਿ ਕੇਚਿ। ਅਰਣੀਸਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਰਣੀਯੁਗਲ਼ਂ, ਉਤ੍ਤਰਾਰਣੀ ਅਧਰਾਰਣੀਤਿ ਅਰਣੀਦ੍વਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਫਾਤਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍વਾਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਂਅਗ੍ਘਨਕવਾਲਿਕਾਯਪਿ ਥਾવਰਂ વਡ੍ਢਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍વਾ। ਕੁਣ੍ਡਿਕਾਤਿ ਅਯਕੁਣ੍ਡਿਕਾ ਚੇવ ਤਮ੍ਬਲੋਹਕੁਣ੍ਡਿਕਾ ਚ। ਭਾਜਨੀਯਕੋਟ੍ਠਾਸਮੇવ ਭਜਤੀਤਿ ਭਾਜਨੀਯਪਕ੍ਖਮੇવ ਸੇવਤਿ , ਨ ਤੁ ਗਰੁਭਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਕਞ੍ਚਨਕੋ ਪਨ ਗਰੁਭਣ੍ਡਮੇવਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ।
Avasesañca chadanatiṇanti muñjapabbajehi avasesaṃ yaṃ kiñci chadanatiṇaṃ. Aṭṭhaṅgulappamāṇopīti vitthārato aṭṭhaṅgulappamāṇo. Likhitapotthako pana garubhaṇḍaṃ na hoti. Kappiyacammānīti migādīnaṃ cammāni. Sabbaṃ cakkayuttayānanti rathasakaṭādikaṃ sabbaṃ cakkayuttayānaṃ. Visaṅkhatacakkaṃ pana yānaṃ bhājanīyaṃ. Anuññātavāsi nāma yā sipāṭikāya pakkhipitvā pariharituṃ sakkāti vuttā. Muṭṭhipaṇṇaṃ tālapattaṃ. Tañhi muṭṭhinā gahetvā pariharantīti ‘‘muṭṭhipaṇṇa’’nti vuccati. ‘‘Muṭṭhipaṇṇanti chattacchadapaṇṇamevā’’ti keci. Araṇīsahitanti araṇīyugaḷaṃ, uttarāraṇī adharāraṇīti araṇīdvayanti attho. Phātikammaṃ katvāti antamaso taṃagghanakavālikāyapi thāvaraṃ vaḍḍhikammaṃ katvā. Kuṇḍikāti ayakuṇḍikā ceva tambalohakuṇḍikā ca. Bhājanīyakoṭṭhāsameva bhajatīti bhājanīyapakkhameva sevati , na tu garubhaṇḍanti attho. Kañcanako pana garubhaṇḍamevāti adhippāyo.
ਇਤਿ વਿਨਯਸਙ੍ਗਹਸਂવਣ੍ਣਨਾਭੂਤੇ વਿਨਯਾਲਙ੍ਕਾਰੇ
Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre
ਗਰੁਭਣ੍ਡવਿਨਿਚ੍ਛਯਕਥਾਲਙ੍ਕਾਰੋ ਨਾਮ
Garubhaṇḍavinicchayakathālaṅkāro nāma
ਤਿਂਸਤਿਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ।
Tiṃsatimo paricchedo.
