| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਪਞ੍ਚਪਕਰਣ-ਮੂਲਟੀਕਾ • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā |
॥ ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗવਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ॥
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕੇ
Abhidhammapiṭake
ਪਞ੍ਚਪਕਰਣ-ਮੂਲਟੀਕਾ
Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
ਧਾਤੁਕਥਾਪਕਰਣ-ਮੂਲਟੀਕਾ
Dhātukathāpakaraṇa-mūlaṭīkā
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭવਣ੍ਣਨਾ
Ganthārambhavaṇṇanā
ਧਾਤੁਕਥਾਪਕਰਣਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗવਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਦੇਸੇਸਿ, ਤਂ ਸਮਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, વਿਭਙ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦੇਸਿਤਸ੍ਸ ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਧਾਤੁਕਥਾਭਾવਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ વਾ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਬਲવਿਧਮਨવਿਸਯਾਤਿਕ੍ਕਮਨવਸੇਨ ਦੇવਪੁਤ੍ਤਮਾਰਸ੍ਸ, ਅਪ੍ਪવਤ੍ਤਿਕਰਣવਸੇਨ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਮਾਰਾਨਂ, ਸਮੁਦਯਪ੍ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾવਸੇਨ ਖਨ੍ਧਮਾਰਸ੍ਸ, ਮਚ੍ਚੁਮਾਰਸ੍ਸ ਚ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਏવ ਭਞ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਰਹਿਤਂ ਨਿਰਤਿਸਯਂ ਤਂ ਭਞ੍ਜਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਭਗવਾ ਏવ ‘‘ਮਾਰਭਞ੍ਜਨੋ’’ਤਿ ਥੋਮਿਤੋ। ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੇ ਅਭਞ੍ਜੇਸਿ, ਮਾਰਭਞ੍ਜਨਂ વਾ ਏਤਸ੍ਸ, ਨ ਪਰਰਾਜਾਦਿਭਞ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਮਾਰਭਞ੍ਜਨੋ। ਮਹਾવਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਮਹਾવੀਰਿਯੋਤਿ ਮਹਾવੀਰੋ।
Dhātukathāpakaraṇaṃ desento bhagavā yasmiṃ samaye desesi, taṃ samayaṃ dassetuṃ, vibhaṅgānantaraṃ desitassa pakaraṇassa dhātukathābhāvaṃ dassetuṃ vā ‘‘aṭṭhārasahī’’tiādimāha. Tattha balavidhamanavisayātikkamanavasena devaputtamārassa, appavattikaraṇavasena kilesābhisaṅkhāramārānaṃ, samudayappahānapariññāvasena khandhamārassa, maccumārassa ca bodhimūle eva bhañjitattā parūpanissayarahitaṃ niratisayaṃ taṃ bhañjanaṃ upādāya bhagavā eva ‘‘mārabhañjano’’ti thomito. Tattha māre abhañjesi, mārabhañjanaṃ vā etassa, na pararājādibhañjananti mārabhañjano. Mahāvikkanto mahāvīriyoti mahāvīro.
ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਅਰਣਨ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਭਾવਟ੍ਠੇਨ ਧਾਤੁਯੋ, ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ વਾਤਿ ਕਤ੍વਾ ਤੇਸਂ ਕਥਨਤੋ ਇਮਸ੍ਸ ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਧਾਤੁਕਥਾਤਿ ਅਧਿવਚਨਂ। ਯਦਿਪਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚ ਪਕਰਣੇਸੁ ਤੇ ਸਭਾવਾ ਕਥਿਤਾ, ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਾਦੀਸੁ ਚੁਦ੍ਦਸਸੁ ਨਯੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਕਥਿਤਤ੍ਤਾ ਸਾਤਿਸਯਂ ਕਥਨਨ੍ਤਿ ਇਦਮੇવ ਏવਂਨਾਮਕਂ। ਏਕਦੇਸਕਥਨਮੇવ ਹਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਕਤਨ੍ਤਿ। ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੂਹਿ વਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਅਰਣਨ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਾਦਯੋ ਨਯਾ વੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਤ੍ਥ ਮਹਾવਿਸਯਾਨਂ ਧਾਤੂਨਂ વਸੇਨ ਧਾਤੂਹਿ ਕਥਾ ਧਾਤੁਕਥਾਤਿ ਏવਂ ਅਸ੍ਸ ਨਾਮਂ વੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਦ੍વਿਧਾ ਤਿਧਾ ਛਧਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਧਾਤਿ ਅਨੇਕਧਾ ਧਾਤੁਭੇਦਂ ਪਕਾਸੇਸੀਤਿ ਧਾਤੁਭੇਦਪ੍ਪਕਾਸਨੋਤਿ। ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਅਤ੍ਥਂ। ਅ-ਕਾਰੇ ਆ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ। ‘‘ਯਂ ਧਾਤੁਕਥ’’ਨ੍ਤਿ વਾ ਏਤ੍ਥ ਪਕਰਣਨ੍ਤਿ વਚਨਸੇਸੋ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਪਕਰਣਾਨਂ ਕਮੇਨ વਣ੍ਣਨਾਯ ਪવਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਤੇਨ ਯੋਜਨਂ ਕਤ੍વਾ ਤਸ੍ਸ ਪਕਰਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਅ-ਕਾਰਲੋਪੋ વਾ। ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਦੀਪਨਂ ਸੁਣਾਥ, ਤਂ વਾ ਅਤ੍ਥਂ ਤਂਦੀਪਨવਚਨਸવਨੇਨ ਉਪਧਾਰੇਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਸਮਾਹਿਤਾਤਿ ਨਾਨਾਕਿਚ੍ਚੇਹਿ ਅવਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤੇ ਆਹਿਤਾਤਿ વਾ ਅਤ੍ਥੋ।
Khandhādayo araṇantā dhammā sabhāvaṭṭhena dhātuyo, abhidhammakathādhiṭṭhānaṭṭhena vāti katvā tesaṃ kathanato imassa pakaraṇassa dhātukathāti adhivacanaṃ. Yadipi aññesu ca pakaraṇesu te sabhāvā kathitā, ettha pana tesaṃ sabbesaṃ saṅgahāsaṅgahādīsu cuddasasu nayesu ekekasmiṃ kathitattā sātisayaṃ kathananti idameva evaṃnāmakaṃ. Ekadesakathanameva hi aññattha katanti. Khandhāyatanadhātūhi vā khandhādīnaṃ araṇantānaṃ saṅgahāsaṅgahādayo nayā vuttāti tattha mahāvisayānaṃ dhātūnaṃ vasena dhātūhi kathā dhātukathāti evaṃ assa nāmaṃ vuttanti veditabbaṃ. Dvidhā tidhā chadhā aṭṭhārasadhāti anekadhā dhātubhedaṃ pakāsesīti dhātubhedappakāsanoti. Tassatthanti tassā dhātukathāya atthaṃ. A-kāre ā-kārassa lopo daṭṭhabbo. ‘‘Yaṃ dhātukatha’’nti vā ettha pakaraṇanti vacanaseso sattannaṃ pakaraṇānaṃ kamena vaṇṇanāya pavattattāti tena yojanaṃ katvā tassa pakaraṇassa atthaṃ tassatthanti a-kāralopo vā. Tanti taṃ dīpanaṃ suṇātha, taṃ vā atthaṃ taṃdīpanavacanasavanena upadhārethāti attho. Samāhitāti nānākiccehi avikkhittacittā, attano citte āhitāti vā attho.
ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Ganthārambhavaṇṇanā niṭṭhitā.
