| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಪಞ್ಚಪಕರಣ-ಮೂಲಟೀಕಾ • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā |
॥ ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ॥
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕೇ
Abhidhammapiṭake
ಪಞ್ಚಪಕರಣ-ಮೂಲಟೀಕಾ
Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
ಧಾತುಕಥಾಪಕರಣ-ಮೂಲಟೀಕಾ
Dhātukathāpakaraṇa-mūlaṭīkā
ಗನ್ಥಾರಮ್ಭವಣ್ಣನಾ
Ganthārambhavaṇṇanā
ಧಾತುಕಥಾಪಕರಣಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಭಗವಾ ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದೇಸೇಸಿ, ತಂ ಸಮಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ, ವಿಭಙ್ಗಾನನ್ತರಂ ದೇಸಿತಸ್ಸ ಪಕರಣಸ್ಸ ಧಾತುಕಥಾಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ವಾ ‘‘ಅಟ್ಠಾರಸಹೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಬಲವಿಧಮನವಿಸಯಾತಿಕ್ಕಮನವಸೇನ ದೇವಪುತ್ತಮಾರಸ್ಸ, ಅಪ್ಪವತ್ತಿಕರಣವಸೇನ ಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರಮಾರಾನಂ, ಸಮುದಯಪ್ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾವಸೇನ ಖನ್ಧಮಾರಸ್ಸ, ಮಚ್ಚುಮಾರಸ್ಸ ಚ ಬೋಧಿಮೂಲೇ ಏವ ಭಞ್ಜಿತತ್ತಾ ಪರೂಪನಿಸ್ಸಯರಹಿತಂ ನಿರತಿಸಯಂ ತಂ ಭಞ್ಜನಂ ಉಪಾದಾಯ ಭಗವಾ ಏವ ‘‘ಮಾರಭಞ್ಜನೋ’’ತಿ ಥೋಮಿತೋ। ತತ್ಥ ಮಾರೇ ಅಭಞ್ಜೇಸಿ, ಮಾರಭಞ್ಜನಂ ವಾ ಏತಸ್ಸ, ನ ಪರರಾಜಾದಿಭಞ್ಜನನ್ತಿ ಮಾರಭಞ್ಜನೋ। ಮಹಾವಿಕ್ಕನ್ತೋ ಮಹಾವೀರಿಯೋತಿ ಮಹಾವೀರೋ।
Dhātukathāpakaraṇaṃ desento bhagavā yasmiṃ samaye desesi, taṃ samayaṃ dassetuṃ, vibhaṅgānantaraṃ desitassa pakaraṇassa dhātukathābhāvaṃ dassetuṃ vā ‘‘aṭṭhārasahī’’tiādimāha. Tattha balavidhamanavisayātikkamanavasena devaputtamārassa, appavattikaraṇavasena kilesābhisaṅkhāramārānaṃ, samudayappahānapariññāvasena khandhamārassa, maccumārassa ca bodhimūle eva bhañjitattā parūpanissayarahitaṃ niratisayaṃ taṃ bhañjanaṃ upādāya bhagavā eva ‘‘mārabhañjano’’ti thomito. Tattha māre abhañjesi, mārabhañjanaṃ vā etassa, na pararājādibhañjananti mārabhañjano. Mahāvikkanto mahāvīriyoti mahāvīro.
ಖನ್ಧಾದಯೋ ಅರಣನ್ತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಭಾವಟ್ಠೇನ ಧಾತುಯೋ, ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಾಧಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ ವಾತಿ ಕತ್ವಾ ತೇಸಂ ಕಥನತೋ ಇಮಸ್ಸ ಪಕರಣಸ್ಸ ಧಾತುಕಥಾತಿ ಅಧಿವಚನಂ। ಯದಿಪಿ ಅಞ್ಞೇಸು ಚ ಪಕರಣೇಸು ತೇ ಸಭಾವಾ ಕಥಿತಾ, ಏತ್ಥ ಪನ ತೇಸಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಙ್ಗಹಾಸಙ್ಗಹಾದೀಸು ಚುದ್ದಸಸು ನಯೇಸು ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಕಥಿತತ್ತಾ ಸಾತಿಸಯಂ ಕಥನನ್ತಿ ಇದಮೇವ ಏವಂನಾಮಕಂ। ಏಕದೇಸಕಥನಮೇವ ಹಿ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಕತನ್ತಿ। ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತೂಹಿ ವಾ ಖನ್ಧಾದೀನಂ ಅರಣನ್ತಾನಂ ಸಙ್ಗಹಾಸಙ್ಗಹಾದಯೋ ನಯಾ ವುತ್ತಾತಿ ತತ್ಥ ಮಹಾವಿಸಯಾನಂ ಧಾತೂನಂ ವಸೇನ ಧಾತೂಹಿ ಕಥಾ ಧಾತುಕಥಾತಿ ಏವಂ ಅಸ್ಸ ನಾಮಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ದ್ವಿಧಾ ತಿಧಾ ಛಧಾ ಅಟ್ಠಾರಸಧಾತಿ ಅನೇಕಧಾ ಧಾತುಭೇದಂ ಪಕಾಸೇಸೀತಿ ಧಾತುಭೇದಪ್ಪಕಾಸನೋತಿ। ತಸ್ಸತ್ಥನ್ತಿ ತಸ್ಸಾ ಧಾತುಕಥಾಯ ಅತ್ಥಂ। ಅ-ಕಾರೇ ಆ-ಕಾರಸ್ಸ ಲೋಪೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ‘‘ಯಂ ಧಾತುಕಥ’’ನ್ತಿ ವಾ ಏತ್ಥ ಪಕರಣನ್ತಿ ವಚನಸೇಸೋ ಸತ್ತನ್ನಂ ಪಕರಣಾನಂ ಕಮೇನ ವಣ್ಣನಾಯ ಪವತ್ತತ್ತಾತಿ ತೇನ ಯೋಜನಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಕರಣಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ತಸ್ಸತ್ಥನ್ತಿ ಅ-ಕಾರಲೋಪೋ ವಾ। ತನ್ತಿ ತಂ ದೀಪನಂ ಸುಣಾಥ, ತಂ ವಾ ಅತ್ಥಂ ತಂದೀಪನವಚನಸವನೇನ ಉಪಧಾರೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಮಾಹಿತಾತಿ ನಾನಾಕಿಚ್ಚೇಹಿ ಅವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತಾ, ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತೇ ಆಹಿತಾತಿ ವಾ ಅತ್ಥೋ।
Khandhādayo araṇantā dhammā sabhāvaṭṭhena dhātuyo, abhidhammakathādhiṭṭhānaṭṭhena vāti katvā tesaṃ kathanato imassa pakaraṇassa dhātukathāti adhivacanaṃ. Yadipi aññesu ca pakaraṇesu te sabhāvā kathitā, ettha pana tesaṃ sabbesaṃ saṅgahāsaṅgahādīsu cuddasasu nayesu ekekasmiṃ kathitattā sātisayaṃ kathananti idameva evaṃnāmakaṃ. Ekadesakathanameva hi aññattha katanti. Khandhāyatanadhātūhi vā khandhādīnaṃ araṇantānaṃ saṅgahāsaṅgahādayo nayā vuttāti tattha mahāvisayānaṃ dhātūnaṃ vasena dhātūhi kathā dhātukathāti evaṃ assa nāmaṃ vuttanti veditabbaṃ. Dvidhā tidhā chadhā aṭṭhārasadhāti anekadhā dhātubhedaṃ pakāsesīti dhātubhedappakāsanoti. Tassatthanti tassā dhātukathāya atthaṃ. A-kāre ā-kārassa lopo daṭṭhabbo. ‘‘Yaṃ dhātukatha’’nti vā ettha pakaraṇanti vacanaseso sattannaṃ pakaraṇānaṃ kamena vaṇṇanāya pavattattāti tena yojanaṃ katvā tassa pakaraṇassa atthaṃ tassatthanti a-kāralopo vā. Tanti taṃ dīpanaṃ suṇātha, taṃ vā atthaṃ taṃdīpanavacanasavanena upadhārethāti attho. Samāhitāti nānākiccehi avikkhittacittā, attano citte āhitāti vā attho.
ಗನ್ಥಾರಮ್ಭವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Ganthārambhavaṇṇanā niṭṭhitā.
