| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / បញ្ចបករណ-មូលដីកា • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā |
។ នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
អភិធម្មបិដកេ
Abhidhammapiṭake
បញ្ចបករណ-មូលដីកា
Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
ធាតុកថាបករណ-មូលដីកា
Dhātukathāpakaraṇa-mūlaṭīkā
គន្ថារម្ភវណ្ណនា
Ganthārambhavaṇṇanā
ធាតុកថាបករណំ ទេសេន្តោ ភគវា យស្មិំ សមយេ ទេសេសិ, តំ សមយំ ទស្សេតុំ, វិភង្គានន្តរំ ទេសិតស្ស បករណស្ស ធាតុកថាភាវំ ទស្សេតុំ វា ‘‘អដ្ឋារសហី’’តិអាទិមាហ។ តត្ថ ពលវិធមនវិសយាតិក្កមនវសេន ទេវបុត្តមារស្ស, អប្បវត្តិករណវសេន កិលេសាភិសង្ខារមារានំ, សមុទយប្បហានបរិញ្ញាវសេន ខន្ធមារស្ស, មច្ចុមារស្ស ច ពោធិមូលេ ឯវ ភញ្ជិតត្តា បរូបនិស្សយរហិតំ និរតិសយំ តំ ភញ្ជនំ ឧបាទាយ ភគវា ឯវ ‘‘មារភញ្ជនោ’’តិ ថោមិតោ។ តត្ថ មារេ អភញ្ជេសិ, មារភញ្ជនំ វា ឯតស្ស, ន បររាជាទិភញ្ជនន្តិ មារភញ្ជនោ។ មហាវិក្កន្តោ មហាវីរិយោតិ មហាវីរោ។
Dhātukathāpakaraṇaṃ desento bhagavā yasmiṃ samaye desesi, taṃ samayaṃ dassetuṃ, vibhaṅgānantaraṃ desitassa pakaraṇassa dhātukathābhāvaṃ dassetuṃ vā ‘‘aṭṭhārasahī’’tiādimāha. Tattha balavidhamanavisayātikkamanavasena devaputtamārassa, appavattikaraṇavasena kilesābhisaṅkhāramārānaṃ, samudayappahānapariññāvasena khandhamārassa, maccumārassa ca bodhimūle eva bhañjitattā parūpanissayarahitaṃ niratisayaṃ taṃ bhañjanaṃ upādāya bhagavā eva ‘‘mārabhañjano’’ti thomito. Tattha māre abhañjesi, mārabhañjanaṃ vā etassa, na pararājādibhañjananti mārabhañjano. Mahāvikkanto mahāvīriyoti mahāvīro.
ខន្ធាទយោ អរណន្តា ធម្មា សភាវដ្ឋេន ធាតុយោ, អភិធម្មកថាធិដ្ឋានដ្ឋេន វាតិ កត្វា តេសំ កថនតោ ឥមស្ស បករណស្ស ធាតុកថាតិ អធិវចនំ។ យទិបិ អញ្ញេសុ ច បករណេសុ តេ សភាវា កថិតា, ឯត្ថ បន តេសំ សព្ពេសំ សង្គហាសង្គហាទីសុ ចុទ្ទសសុ នយេសុ ឯកេកស្មិំ កថិតត្តា សាតិសយំ កថនន្តិ ឥទមេវ ឯវំនាមកំ។ ឯកទេសកថនមេវ ហិ អញ្ញត្ថ កតន្តិ។ ខន្ធាយតនធាតូហិ វា ខន្ធាទីនំ អរណន្តានំ សង្គហាសង្គហាទយោ នយា វុត្តាតិ តត្ថ មហាវិសយានំ ធាតូនំ វសេន ធាតូហិ កថា ធាតុកថាតិ ឯវំ អស្ស នាមំ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ។ ទ្វិធា តិធា ឆធា អដ្ឋារសធាតិ អនេកធា ធាតុភេទំ បកាសេសីតិ ធាតុភេទប្បកាសនោតិ។ តស្សត្ថន្តិ តស្សា ធាតុកថាយ អត្ថំ។ អ-ការេ អា-ការស្ស លោបោ ទដ្ឋព្ពោ។ ‘‘យំ ធាតុកថ’’ន្តិ វា ឯត្ថ បករណន្តិ វចនសេសោ សត្តន្នំ បករណានំ កមេន វណ្ណនាយ បវត្តត្តាតិ តេន យោជនំ កត្វា តស្ស បករណស្ស អត្ថំ តស្សត្ថន្តិ អ-ការលោបោ វា។ តន្តិ តំ ទីបនំ សុណាថ, តំ វា អត្ថំ តំទីបនវចនសវនេន ឧបធារេថាតិ អត្ថោ។ សមាហិតាតិ នានាកិច្ចេហិ អវិក្ខិត្តចិត្តា, អត្តនោ ចិត្តេ អាហិតាតិ វា អត្ថោ។
Khandhādayo araṇantā dhammā sabhāvaṭṭhena dhātuyo, abhidhammakathādhiṭṭhānaṭṭhena vāti katvā tesaṃ kathanato imassa pakaraṇassa dhātukathāti adhivacanaṃ. Yadipi aññesu ca pakaraṇesu te sabhāvā kathitā, ettha pana tesaṃ sabbesaṃ saṅgahāsaṅgahādīsu cuddasasu nayesu ekekasmiṃ kathitattā sātisayaṃ kathananti idameva evaṃnāmakaṃ. Ekadesakathanameva hi aññattha katanti. Khandhāyatanadhātūhi vā khandhādīnaṃ araṇantānaṃ saṅgahāsaṅgahādayo nayā vuttāti tattha mahāvisayānaṃ dhātūnaṃ vasena dhātūhi kathā dhātukathāti evaṃ assa nāmaṃ vuttanti veditabbaṃ. Dvidhā tidhā chadhā aṭṭhārasadhāti anekadhā dhātubhedaṃ pakāsesīti dhātubhedappakāsanoti. Tassatthanti tassā dhātukathāya atthaṃ. A-kāre ā-kārassa lopo daṭṭhabbo. ‘‘Yaṃ dhātukatha’’nti vā ettha pakaraṇanti vacanaseso sattannaṃ pakaraṇānaṃ kamena vaṇṇanāya pavattattāti tena yojanaṃ katvā tassa pakaraṇassa atthaṃ tassatthanti a-kāralopo vā. Tanti taṃ dīpanaṃ suṇātha, taṃ vā atthaṃ taṃdīpanavacanasavanena upadhārethāti attho. Samāhitāti nānākiccehi avikkhittacittā, attano citte āhitāti vā attho.
គន្ថារម្ភវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Ganthārambhavaṇṇanā niṭṭhitā.
