| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / পঞ্চপকরণ-অনুটীকা • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā |
কথাৰত্থুপকরণ-অনুটীকা
Kathāvatthupakaraṇa-anuṭīkā
গন্থারম্ভৰণ্ণনা
Ganthārambhavaṇṇanā
সমুদাযে একদেসা অন্তোগধাতি সমুদাযো তেসং অধিট্ঠানভাৰেন ৰুত্তো যথা ‘‘রুক্খে সাখা’’তি দস্সেতি ‘‘কথাসমুদাযস্সা’’তিআদিনা। তত্থ কথানন্তি তিস্সো কথা ৰাদো জপ্পো ৰিতণ্ডাতি। তেসু যেন পমাণতক্কেহি পক্খপটিপক্খানং পতিট্ঠাপনপটিক্খেপা হোন্তি, সো ৰাদো। একাধিকরণা হি অঞ্ঞমঞ্ঞৰিরুদ্ধা ধম্মা পক্খপটিপক্খা যথা ‘‘হোতি তথাগতো পরং মরণা, ন হোতি তথাগতো পরং মরণা’’তি (দী॰ নি॰ ১.৬৫)। নানাধিকরণা পন অঞ্ঞমঞ্ঞৰিরুদ্ধাপি পক্খপটিপক্খা নাম ন হোন্তি যথা ‘‘অনিচ্চং রূপং, নিচ্চং নিব্বান’’ন্তি। যেন ছলজাতিনিগ্গহট্ঠানেহি পক্খপটিপক্খানং পতিট্ঠাপনং পটিক্খেপারম্ভো, সো জপ্পো। আরম্ভমত্তমেৰেত্থ, ন অত্থসিদ্ধীতি দস্সনত্থং আরম্ভগ্গহণং। যায পন ছলজাতিনিগ্গহট্ঠানেহি পটিপক্খপটিক্খেপায ৰাযমন্তি, সা ৰিতণ্ডা। তত্থ অত্থৰিকপ্পুপপত্তিযা ৰচনৰিঘাতো ছলং যথা ‘‘নৰকম্বলোযং পুরিসো, রাজা নো সক্খী’’তি এৰমাদি । দূসনভাসা জাতযো, উত্তরপতিরূপকাতি অত্থো। নিগ্গহট্ঠানানি পরতো আৰি ভৰিস্সন্তি। এৰং ৰাদজপ্পৰিতণ্ডপ্পভেদাসু তীসু কথাসু ইধ ৰাদকথা ‘‘কথা’’তি অধিপ্পেতা। সা চ খো অৰিপরীতধম্মতায পতিট্ঠাপনৰসেন, ন ৰিগ্গাহিককথাভাৰেনাতি ৰেদিতব্বং। মাতিকাঠপনেনেৰাতি উদ্দেসদেসনায এৰ। ঠপিতস্সাতি দেসিতস্স। দেসনা হি দেসেতব্বমত্থং ৰিনেয্যসন্তানেসু ঠপনতো নিক্খিপনতো ঠপনং, নিক্খেপোতি চ ৰুচ্চতি।
Samudāye ekadesā antogadhāti samudāyo tesaṃ adhiṭṭhānabhāvena vutto yathā ‘‘rukkhe sākhā’’ti dasseti ‘‘kathāsamudāyassā’’tiādinā. Tattha kathānanti tisso kathā vādo jappo vitaṇḍāti. Tesu yena pamāṇatakkehi pakkhapaṭipakkhānaṃ patiṭṭhāpanapaṭikkhepā honti, so vādo. Ekādhikaraṇā hi aññamaññaviruddhā dhammā pakkhapaṭipakkhā yathā ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā, na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti (dī. ni. 1.65). Nānādhikaraṇā pana aññamaññaviruddhāpi pakkhapaṭipakkhā nāma na honti yathā ‘‘aniccaṃ rūpaṃ, niccaṃ nibbāna’’nti. Yena chalajātiniggahaṭṭhānehi pakkhapaṭipakkhānaṃ patiṭṭhāpanaṃ paṭikkhepārambho, so jappo. Ārambhamattamevettha, na atthasiddhīti dassanatthaṃ ārambhaggahaṇaṃ. Yāya pana chalajātiniggahaṭṭhānehi paṭipakkhapaṭikkhepāya vāyamanti, sā vitaṇḍā. Tattha atthavikappupapattiyā vacanavighāto chalaṃ yathā ‘‘navakambaloyaṃ puriso, rājā no sakkhī’’ti evamādi . Dūsanabhāsā jātayo, uttarapatirūpakāti attho. Niggahaṭṭhānāni parato āvi bhavissanti. Evaṃ vādajappavitaṇḍappabhedāsu tīsu kathāsu idha vādakathā ‘‘kathā’’ti adhippetā. Sā ca kho aviparītadhammatāya patiṭṭhāpanavasena, na viggāhikakathābhāvenāti veditabbaṃ. Mātikāṭhapanenevāti uddesadesanāya eva. Ṭhapitassāti desitassa. Desanā hi desetabbamatthaṃ vineyyasantānesu ṭhapanato nikkhipanato ṭhapanaṃ, nikkhepoti ca vuccati.
গন্থারম্ভৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Ganthārambhavaṇṇanā niṭṭhitā.
