| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಇತಿವುತ್ತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Itivuttaka-aṭṭhakathā |
॥ ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ॥
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯೇ
Khuddakanikāye
ಇತಿವುತ್ತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ
Itivuttaka-aṭṭhakathā
ಗನ್ಥಾರಮ್ಭಕಥಾ
Ganthārambhakathā
ಮಹಾಕಾರುಣಿಕಂ ನಾಥಂ, ಞೇಯ್ಯಸಾಗರಪಾರಗುಂ।
Mahākāruṇikaṃ nāthaṃ, ñeyyasāgarapāraguṃ;
ವನ್ದೇ ನಿಪುಣಗಮ್ಭೀರ-ವಿಚಿತ್ರನಯದೇಸನಂ॥
Vande nipuṇagambhīra-vicitranayadesanaṃ.
ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಯೇನ ನಿಯ್ಯನ್ತಿ ಲೋಕತೋ।
Vijjācaraṇasampannā, yena niyyanti lokato;
ವನ್ದೇ ತಮುತ್ತಮಂ ಧಮ್ಮಂ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಪೂಜಿತಂ॥
Vande tamuttamaṃ dhammaṃ, sammāsambuddhapūjitaṃ.
ಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಠಿತೋ ಮಗ್ಗಫಲೇಸು ಯೋ।
Sīlādiguṇasampanno, ṭhito maggaphalesu yo;
ವನ್ದೇ ಅರಿಯಸಙ್ಘಂ ತಂ, ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಅನುತ್ತರಂ॥
Vande ariyasaṅghaṃ taṃ, puññakkhettaṃ anuttaraṃ.
ವನ್ದನಾಜನಿತಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಇತಿ ಯಂ ರತನತ್ತಯೇ।
Vandanājanitaṃ puññaṃ, iti yaṃ ratanattaye;
ಹತನ್ತರಾಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ಹುತ್ವಾಹಂ ತಸ್ಸ ತೇಜಸಾ॥
Hatantarāyo sabbattha, hutvāhaṃ tassa tejasā.
ಏಕಕಾದಿಪ್ಪಭೇದೇನ , ದೇಸಿತಾನಿ ಮಹೇಸಿನಾ।
Ekakādippabhedena , desitāni mahesinā;
ಲೋಭಾದೀನಂ ಪಹಾನಾನಿ, ದೀಪನಾನಿ ವಿಸೇಸತೋ॥
Lobhādīnaṃ pahānāni, dīpanāni visesato.
ಸುತ್ತಾನಿ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ, ಇತಿವುತ್ತಪದಕ್ಖರಂ।
Suttāni ekato katvā, itivuttapadakkharaṃ;
ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕಾ ಥೇರಾ, ಸಙ್ಗಾಯಿಂಸು ಮಹೇಸಯೋ॥
Dhammasaṅgāhakā therā, saṅgāyiṃsu mahesayo.
ಇತಿವುತ್ತಕಮಿಚ್ಚೇವ, ನಾಮೇನ ವಸಿನೋ ಪುರೇ।
Itivuttakamicceva, nāmena vasino pure;
ಯಂ ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯಸ್ಮಿಂ, ಗಮ್ಭೀರತ್ಥಪದಕ್ಕಮಂ॥
Yaṃ khuddakanikāyasmiṃ, gambhīratthapadakkamaṃ.
ತಸ್ಸ ಗಮ್ಭೀರಞಾಣೇಹಿ, ಓಗಾಹೇತಬ್ಬಭಾವತೋ।
Tassa gambhīrañāṇehi, ogāhetabbabhāvato;
ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ದುಕ್ಕರಾ ಕಾತುಂ, ಅತ್ಥಸಂವಣ್ಣನಾ ಮಯಾ॥
Kiñcāpi dukkarā kātuṃ, atthasaṃvaṇṇanā mayā.
ಸಹಸಂವಣ್ಣನಂ ಯಸ್ಮಾ, ಧರತೇ ಸತ್ಥು ಸಾಸನಂ।
Sahasaṃvaṇṇanaṃ yasmā, dharate satthu sāsanaṃ;
ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯಸೀಹಾನಂ, ತಿಟ್ಠತೇವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ॥
Pubbācariyasīhānaṃ, tiṭṭhateva vinicchayo.
ತಸ್ಮಾ ತಂ ಅವಲಮ್ಬಿತ್ವಾ, ಓಗಾಹೇತ್ವಾನ ಪಞ್ಚಪಿ।
Tasmā taṃ avalambitvā, ogāhetvāna pañcapi;
ನಿಕಾಯೇ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ, ಪೋರಾಣಟ್ಠಕಥಾನಯಂ॥
Nikāye upanissāya, porāṇaṭṭhakathānayaṃ.
ನಿಸ್ಸಿತಂ ವಾಚನಾಮಗ್ಗಂ, ಸುವಿಸುದ್ಧಂ ಅನಾಕುಲಂ।
Nissitaṃ vācanāmaggaṃ, suvisuddhaṃ anākulaṃ;
ಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀನಂ, ನಿಪುಣತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯಂ॥
Mahāvihāravāsīnaṃ, nipuṇatthavinicchayaṃ.
ಪುನಪ್ಪುನಾಗತಂ ಅತ್ಥಂ, ವಜ್ಜಯಿತ್ವಾನ ಸಾಧುಕಂ।
Punappunāgataṃ atthaṃ, vajjayitvāna sādhukaṃ;
ಯಥಾಬಲಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇತಿವುತ್ತಕವಣ್ಣನಂ॥
Yathābalaṃ karissāmi, itivuttakavaṇṇanaṃ.
ಇತಿ ಆಕಙ್ಖಮಾನಸ್ಸ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಂ।
Iti ākaṅkhamānassa, saddhammassa ciraṭṭhitiṃ;
ವಿಭಜನ್ತಸ್ಸ ತಸ್ಸತ್ಥಂ, ನಿಸಾಮಯಥ ಸಾಧವೋತಿ॥
Vibhajantassa tassatthaṃ, nisāmayatha sādhavoti.
ತತ್ಥ ಇತಿವುತ್ತಕಂ ನಾಮ ಏಕಕನಿಪಾತೋ, ದುಕನಿಪಾತೋ, ತಿಕನಿಪಾತೋ, ಚತುಕ್ಕನಿಪಾತೋತಿ ಚತುನಿಪಾತಸಙ್ಗಹಂ। ತಮ್ಪಿ ವಿನಯಪಿಟಕಂ, ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಂ, ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕನ್ತಿ ತೀಸು ಪಿಟಕೇಸು ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಪರಿಯಾಪನ್ನಂ; ದೀಘನಿಕಾಯೋ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೋ, ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೋ, ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯೋ, ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯೋತಿ ಪಞ್ಚಸು ನಿಕಾಯೇಸು ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯಪರಿಯಾಪನ್ನಂ; ಸುತ್ತಂ, ಗೇಯ್ಯಂ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ, ಗಾಥಾ, ಉದಾನಂ, ಇತಿವುತ್ತಕಂ, ಜಾತಕಂ, ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ, ವೇದಲ್ಲನ್ತಿ ನವಸು ಸಾಸನಙ್ಗೇಸು ಇತಿವುತ್ತಕಙ್ಗಭೂತಂ।
Tattha itivuttakaṃ nāma ekakanipāto, dukanipāto, tikanipāto, catukkanipātoti catunipātasaṅgahaṃ. Tampi vinayapiṭakaṃ, suttantapiṭakaṃ, abhidhammapiṭakanti tīsu piṭakesu suttantapiṭakapariyāpannaṃ; dīghanikāyo majjhimanikāyo, saṃyuttanikāyo, aṅguttaranikāyo, khuddakanikāyoti pañcasu nikāyesu khuddakanikāyapariyāpannaṃ; suttaṃ, geyyaṃ, veyyākaraṇaṃ, gāthā, udānaṃ, itivuttakaṃ, jātakaṃ, abbhutadhammaṃ, vedallanti navasu sāsanaṅgesu itivuttakaṅgabhūtaṃ.
‘‘ದ್ವಾಸೀತಿ ಬುದ್ಧತೋ ಗಣ್ಹಿಂ, ದ್ವೇಸಹಸ್ಸಾನಿ ಭಿಕ್ಖುತೋ।
‘‘Dvāsīti buddhato gaṇhiṃ, dvesahassāni bhikkhuto;
ಚತುರಾಸೀತಿ ಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಯೇ ಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಪವತ್ತಿನೋ’’ತಿ॥ (ಥೇರಗಾ॰ ೧೦೨೭) –
Caturāsīti sahassāni, ye me dhammā pavattino’’ti. (theragā. 1027) –
ಏವಂ ಧಮ್ಮಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕೇನ ಪಟಿಞ್ಞಾತೇಸು ಚತುರಾಸೀತಿಯಾ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಸಹಸ್ಸೇಸು ಕತಿಪಯಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಸಙ್ಗಹಂ। ಸುತ್ತತೋ ಏಕಕನಿಪಾತೇ ತಾವ ಸತ್ತವೀಸತಿ ಸುತ್ತಾನಿ, ದುಕನಿಪಾತೇ ದ್ವಾವೀಸತಿ, ತಿಕನಿಪಾತೇ ಪಞ್ಞಾಸ, ಚತುಕ್ಕನಿಪಾತೇ ತೇರಸಾತಿ ದ್ವಾದಸಾಧಿಕಸುತ್ತಸತಸಙ್ಗಹಂ। ತಸ್ಸ ನಿಪಾತೇಸು ಏಕಕನಿಪಾತೋ ಆದಿ, ವಗ್ಗೇಸು ಪಾಟಿಭೋಗವಗ್ಗೋ, ಸುತ್ತೇಸು ಲೋಭಸುತ್ತಂ। ತಸ್ಸಾಪಿ ‘‘ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾ’’ತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಪಠಮಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿಕಾಲೇ ವುತ್ತಂ ನಿದಾನಮಾದಿ। ಸಾ ಪನಾಯಂ ಪಠಮಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿ ವಿನಯಪಿಟಕೇ ತನ್ತಿಮಾರುಳ್ಹಾ ಏವ। ಯೋ ಪನೇತ್ಥ ನಿದಾನಕೋಸಲ್ಲತ್ಥಂ ವತ್ತಬ್ಬೋ ಕಥಾಮಗ್ಗೋ , ಸೋಪಿ ಸುಮಙ್ಗಲವಿಲಾಸಿನಿಯಾ ದೀಘನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ವಿತ್ಥಾರತೋ ವುತ್ತೋಯೇವಾತಿ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
Evaṃ dhammabhaṇḍāgārikena paṭiññātesu caturāsītiyā dhammakkhandhasahassesu katipayadhammakkhandhasaṅgahaṃ. Suttato ekakanipāte tāva sattavīsati suttāni, dukanipāte dvāvīsati, tikanipāte paññāsa, catukkanipāte terasāti dvādasādhikasuttasatasaṅgahaṃ. Tassa nipātesu ekakanipāto ādi, vaggesu pāṭibhogavaggo, suttesu lobhasuttaṃ. Tassāpi ‘‘vuttañhetaṃ bhagavatā’’tiādikaṃ āyasmatā ānandena paṭhamamahāsaṅgītikāle vuttaṃ nidānamādi. Sā panāyaṃ paṭhamamahāsaṅgīti vinayapiṭake tantimāruḷhā eva. Yo panettha nidānakosallatthaṃ vattabbo kathāmaggo , sopi sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāya-aṭṭhakathāya vitthārato vuttoyevāti tattha vuttanayeneva veditabbo.
