| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / धम्मसङ्गणि-अट्ठकथा • Dhammasaṅgaṇi-aṭṭhakathā |
॥ नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स॥
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
अभिधम्मपिटके
Abhidhammapiṭake
अट्ठसालिनी नाम
Aṭṭhasālinī nāma
धम्मसङ्गणी-अट्ठकथा
Dhammasaṅgaṇī-aṭṭhakathā
गन्थारम्भकथा
Ganthārambhakathā
करुणा विय सत्तेसु, पञ्ञा यस्स महेसिनो।
Karuṇā viya sattesu, paññā yassa mahesino;
ञेय्यधम्मेसु सब्बेसु, पवत्तित्थ यथारुचि॥
Ñeyyadhammesu sabbesu, pavattittha yathāruci.
दयाय ताय सत्तेसु, समुस्साहितमानसो।
Dayāya tāya sattesu, samussāhitamānaso;
पाटिहीरावसानम्हि, वसन्तो तिदसालये॥
Pāṭihīrāvasānamhi, vasanto tidasālaye.
पारिच्छत्तकमूलम्हि, पण्डुकम्बलनामके।
Pāricchattakamūlamhi, paṇḍukambalanāmake;
सिलासने सन्निसिन्नो, आदिच्चोव युगन्धरे॥
Silāsane sannisinno, ādiccova yugandhare.
चक्कवाळसहस्सेहि, दसहागम्म सब्बसो।
Cakkavāḷasahassehi, dasahāgamma sabbaso;
सन्निसिन्नेन देवानं, गणेन परिवारितो॥
Sannisinnena devānaṃ, gaṇena parivārito.
मातरं पमुखं कत्वा, तस्सा पञ्ञाय तेजसा।
Mātaraṃ pamukhaṃ katvā, tassā paññāya tejasā;
अभिधम्मकथामग्गं, देवानं सम्पवत्तयि॥
Abhidhammakathāmaggaṃ, devānaṃ sampavattayi.
तस्स पादे नमस्सित्वा, सम्बुद्धस्स सिरीमतो।
Tassa pāde namassitvā, sambuddhassa sirīmato;
सद्धम्मञ्चस्स पूजेत्वा, कत्वा सङ्घस्स चञ्जलिं॥
Saddhammañcassa pūjetvā, katvā saṅghassa cañjaliṃ.
निपच्चकारस्सेतस्स, कतस्स रतनत्तये।
Nipaccakārassetassa, katassa ratanattaye;
आनुभावेन सोसेत्वा, अन्तराये असेसतो॥
Ānubhāvena sosetvā, antarāye asesato.
विसुद्धाचारसीलेन, निपुणामलबुद्धिना।
Visuddhācārasīlena, nipuṇāmalabuddhinā;
भिक्खुना बुद्धघोसेन, सक्कच्चं अभियाचितो॥
Bhikkhunā buddhaghosena, sakkaccaṃ abhiyācito.
यं देवदेवो देवानं, देसेत्वा नयतो पुन।
Yaṃ devadevo devānaṃ, desetvā nayato puna;
थेरस्स सारिपुत्तस्स, समाचिक्खि विनायको॥
Therassa sāriputtassa, samācikkhi vināyako.
अनोतत्तदहे कत्वा, उपट्ठानं महेसिनो।
Anotattadahe katvā, upaṭṭhānaṃ mahesino;
यञ्च सुत्वान सो थेरो, आहरित्वा महीतलं॥
Yañca sutvāna so thero, āharitvā mahītalaṃ.
भिक्खूनं पयिरुदाहासि, इति भिक्खूहि धारितो।
Bhikkhūnaṃ payirudāhāsi, iti bhikkhūhi dhārito;
सङ्गीतिकाले सङ्गीतो, वेदेहमुनिना पुन॥
Saṅgītikāle saṅgīto, vedehamuninā puna.
तस्स गम्भीरञाणेहि, ओगाळ्हस्स अभिण्हसो।
Tassa gambhīrañāṇehi, ogāḷhassa abhiṇhaso;
नानानयविचित्तस्स, अभिधम्मस्स आदितो॥
Nānānayavicittassa, abhidhammassa ādito.
या महाकस्सपादीहि, वसीहिट्ठकथा पुरा।
Yā mahākassapādīhi, vasīhiṭṭhakathā purā;
सङ्गीता अनुसङ्गीता, पच्छापि च इसीहि या॥
Saṅgītā anusaṅgītā, pacchāpi ca isīhi yā.
आभता पन थेरेन, महिन्देनेतमुत्तमं।
Ābhatā pana therena, mahindenetamuttamaṃ;
या दीपं दीपवासीनं, भासाय अभिसङ्खता॥
Yā dīpaṃ dīpavāsīnaṃ, bhāsāya abhisaṅkhatā.
अपनेत्वा ततो भासं, तम्बपण्णिनिवासिनं।
Apanetvā tato bhāsaṃ, tambapaṇṇinivāsinaṃ;
आरोपयित्वा निद्दोसं, भासं तन्तिनयानुगं॥
Āropayitvā niddosaṃ, bhāsaṃ tantinayānugaṃ.
निकायन्तरलद्धीहि, असम्मिस्सं अनाकुलं।
Nikāyantaraladdhīhi, asammissaṃ anākulaṃ;
महाविहारवासीनं, दीपयन्तो विनिच्छयं॥
Mahāvihāravāsīnaṃ, dīpayanto vinicchayaṃ.
अत्थं पकासयिस्सामि, आगमट्ठकथासुपि।
Atthaṃ pakāsayissāmi, āgamaṭṭhakathāsupi;
गहेतब्बं गहेत्वान, तोसयन्तो विचक्खणे॥
Gahetabbaṃ gahetvāna, tosayanto vicakkhaṇe.
कम्मट्ठानानि सब्बानि, चरियाभिञ्ञा विपस्सना।
Kammaṭṭhānāni sabbāni, cariyābhiññā vipassanā;
विसुद्धिमग्गे पनिदं, यस्मा सब्बं पकासितं॥
Visuddhimagge panidaṃ, yasmā sabbaṃ pakāsitaṃ.
तस्मा तं अग्गहेत्वान, सकलायपि तन्तिया।
Tasmā taṃ aggahetvāna, sakalāyapi tantiyā;
पदानुक्कमतो एव, करिस्सामत्थवण्णनं॥
Padānukkamato eva, karissāmatthavaṇṇanaṃ.
इति मे भासमानस्स, अभिधम्मकथं इमं।
Iti me bhāsamānassa, abhidhammakathaṃ imaṃ;
अविक्खित्ता निसामेथ, दुल्लभा हि अयं कथाति॥
Avikkhittā nisāmetha, dullabhā hi ayaṃ kathāti.
