Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi

৯. একন্তসুখনিব্বানপঞ্হো

9. Ekantasukhanibbānapañho

. ‘‘ভন্তে নাগসেন, কিং একন্তসুখং নিব্বানং, উদাহু দুক্খেন মিস্স’’ন্তি? ‘‘একন্তসুখং, মহারাজ, নিব্বানং, দুক্খেন অমিস্স’’ন্তি।

9. ‘‘Bhante nāgasena, kiṃ ekantasukhaṃ nibbānaṃ, udāhu dukkhena missa’’nti? ‘‘Ekantasukhaṃ, mahārāja, nibbānaṃ, dukkhena amissa’’nti.

‘‘ন মযং তং, ভন্তে নাগসেন, ৰচনং সদ্দহাম ‘একন্তসুখং নিব্বান’ন্তি, এৰমেত্থ মযং, ভন্তে নাগসেন, পচ্চেম ‘নিব্বানং দুক্খেন মিস্স’ন্তি, কারণঞ্চেত্থ উপলভাম ‘নিব্বানং দুক্খেন মিস্স’ন্তি। কতমং এত্থ কারণং ? যে তে, ভন্তে নাগসেন, নিব্বানং পরিযেসন্তি, তেসং দিস্সতি কাযস্স চ চিত্তস্স চ আতাপো পরিতাপো ঠানচঙ্কমনিসজ্জাসযনাহারপরিগ্গহো মিদ্ধস্স চ উপরোধো আযতনানঞ্চ পটিপীল়নং ধনধঞ্ঞপিযঞাতিমিত্তপ্পজহনং। যে কেচি লোকে সুখিতা সুখসমপ্পিতা, তে সব্বেপি পঞ্চহি কামগুণেহি আযতনে রমেন্তি ব্রূহেন্তি, মনাপিকমনাপিকবহুৰিধসুভনিমিত্তেন রূপেন চক্খুং রমেন্তি ব্রূহেন্তি, মনাপিকমনাপিকগীতৰাদিতবহুৰিধসুভনিমিত্তেন সদ্দেন সোতং রমেন্তি ব্রূহেন্তি, মনাপিকমনাপিকপুপ্ফফলপত্ততচমূলসারবহুৰিধসুভনিমিত্তেন গন্ধেন ঘানং রমেন্তি ব্রূহেন্তি, মনাপিকমনাপিকখজ্জভোজ্জলেয্যপেয্যসাযনীযবহুৰিধসুভনিমিত্তেন রসেন জিৰ্হং রমেন্তি ব্রুহেন্তি, মনাপিকমনাপিকসণ্হসুখুমমুদুমদ্দৰবহুৰিধসুভনিমিত্তেন ফস্সেন কাযং রমেন্তি ব্রূহেন্তি, মনাপিকমনাপিককল্যাণপাপকসুভাসুভবহুৰিধৰিতক্কমনসিকারেন মনং রমেন্তি ব্রূহেন্তি। তুম্হে তং চক্খুসোতঘানজিৰ্হাকাযমনোব্রূহনং হনথ উপহনথ, ছিন্দথ উপচ্ছিন্দথ, রুন্ধথ উপরুন্ধথ। তেন কাযোপি পরিতপতি, চিত্তম্পি পরিতপতি, কাযে পরিতত্তে কাযিকদুক্খৰেদনং ৰেদিযতি, চিত্তে পরিতত্তে চেতসিকদুক্খৰেদনং ৰেদযতি। ননু মাগণ্ডিযোপি 1 পরিব্বাজকো ভগৰন্তং গরহমানো এৰমাহ ‘ভূনহু 2 সমণো গোতমো’তি। ইদমেত্থ কারণং, যেনাহং কারণেন ব্রূমি ‘নিব্বানং দুক্খেন মিস্স’’’ন্তি।

‘‘Na mayaṃ taṃ, bhante nāgasena, vacanaṃ saddahāma ‘ekantasukhaṃ nibbāna’nti, evamettha mayaṃ, bhante nāgasena, paccema ‘nibbānaṃ dukkhena missa’nti, kāraṇañcettha upalabhāma ‘nibbānaṃ dukkhena missa’nti. Katamaṃ ettha kāraṇaṃ ? Ye te, bhante nāgasena, nibbānaṃ pariyesanti, tesaṃ dissati kāyassa ca cittassa ca ātāpo paritāpo ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhārapariggaho middhassa ca uparodho āyatanānañca paṭipīḷanaṃ dhanadhaññapiyañātimittappajahanaṃ. Ye keci loke sukhitā sukhasamappitā, te sabbepi pañcahi kāmaguṇehi āyatane ramenti brūhenti, manāpikamanāpikabahuvidhasubhanimittena rūpena cakkhuṃ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikagītavāditabahuvidhasubhanimittena saddena sotaṃ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikapupphaphalapattatacamūlasārabahuvidhasubhanimittena gandhena ghānaṃ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikakhajjabhojjaleyyapeyyasāyanīyabahuvidhasubhanimittena rasena jivhaṃ ramenti bruhenti, manāpikamanāpikasaṇhasukhumamudumaddavabahuvidhasubhanimittena phassena kāyaṃ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikakalyāṇapāpakasubhāsubhabahuvidhavitakkamanasikārena manaṃ ramenti brūhenti. Tumhe taṃ cakkhusotaghānajivhākāyamanobrūhanaṃ hanatha upahanatha, chindatha upacchindatha, rundhatha uparundhatha. Tena kāyopi paritapati, cittampi paritapati, kāye paritatte kāyikadukkhavedanaṃ vediyati, citte paritatte cetasikadukkhavedanaṃ vedayati. Nanu māgaṇḍiyopi 3 paribbājako bhagavantaṃ garahamāno evamāha ‘bhūnahu 4 samaṇo gotamo’ti. Idamettha kāraṇaṃ, yenāhaṃ kāraṇena brūmi ‘nibbānaṃ dukkhena missa’’’nti.

‘‘ন হি, মহারাজ, নিব্বানং দুক্খেন মিস্সং, একন্তসুখং নিব্বানং। যং পন ত্ৰং, মহারাজ , ব্রূসি ‘নিব্বানং দুক্খ’ন্তি, নেতং দুক্খং নিব্বানং নাম, নিব্বানস্স পন সচ্ছিকিরিযায পুব্বভাগো এসো, নিব্বানপরিযেসনং এতং, একন্তসুখং যেৰ, মহারাজ, নিব্বানং, ন দুক্খেন মিস্সং। এত্থ কারণং ৰদামি। অত্থি, মহারাজ, রাজূনং রজ্জসুখং নামা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, অত্থি রাজূনং রজ্জসুখ’’ন্তি। ‘‘অপি নু খো তং, মহারাজ, রজ্জসুখং দুক্খেন মিস্স’’ন্তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি। ‘‘কিস্স পন তে, মহারাজ, রাজানো পচ্চন্তে কুপিতে তেসং পচ্চন্তনিস্সিতানং পটিসেধায অমচ্চেহি পরিণাযকেহি ভটেহি বলত্থেহি পরিৰুতা পৰাসং গন্ত্ৰা ডংসমকসৰাতাতপপটিপীল়িতা সমৰিসমে পরিধাৰন্তি, মহাযুদ্ধঞ্চ করোন্তি, জীৰিতসংসযঞ্চ পাপুণন্তী’’তি? ‘‘নেতং, ভন্তে নাগসেন, রজ্জসুখং নাম, রজ্জসুখস্স পরিযেসনায পুব্বভাগো এসো, দুক্খেন, ভন্তে নাগসেন, রাজানো রজ্জং পরিযেসিত্ৰা রজ্জসুখং অনুভৰন্তি, এৰং, ভন্তে নাগসেন, রজ্জসুখং দুক্খেন অমিস্সং, অঞ্ঞং তং রজ্জসুখং, অঞ্ঞং দুক্খ’’ন্তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, একন্তসুখং নিব্বানং, ন দুক্খেন মিস্সং। যে পন তং নিব্বানং পরিযেসন্তি, তে কাযঞ্চ চিত্তঞ্চ আতাপেত্ৰা ঠানচঙ্কমনিসজ্জাসযনাহারং পরিগ্গহেত্ৰা মিদ্ধং উপরুন্ধিত্ৰা আযতনানি পটিপীল়েত্ৰা কাযঞ্চ জীৰিতঞ্চ পরিচ্চজিত্ৰা দুক্খেন নিব্বানং পরিযেসিত্ৰা একন্তসুখং নিব্বানং অনুভৰন্তি, নিহতপচ্চামিত্তা ৰিয রাজানো রজ্জসুখং। এৰং, মহারাজ, একন্তসুখং নিব্বানং, ন দুক্খেন মিস্সং, অঞ্ঞং নিব্বানং, অঞ্ঞং দুক্খন্তি।

‘‘Na hi, mahārāja, nibbānaṃ dukkhena missaṃ, ekantasukhaṃ nibbānaṃ. Yaṃ pana tvaṃ, mahārāja , brūsi ‘nibbānaṃ dukkha’nti, netaṃ dukkhaṃ nibbānaṃ nāma, nibbānassa pana sacchikiriyāya pubbabhāgo eso, nibbānapariyesanaṃ etaṃ, ekantasukhaṃ yeva, mahārāja, nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ. Ettha kāraṇaṃ vadāmi. Atthi, mahārāja, rājūnaṃ rajjasukhaṃ nāmā’’ti? ‘‘Āma, bhante, atthi rājūnaṃ rajjasukha’’nti. ‘‘Api nu kho taṃ, mahārāja, rajjasukhaṃ dukkhena missa’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kissa pana te, mahārāja, rājāno paccante kupite tesaṃ paccantanissitānaṃ paṭisedhāya amaccehi pariṇāyakehi bhaṭehi balatthehi parivutā pavāsaṃ gantvā ḍaṃsamakasavātātapapaṭipīḷitā samavisame paridhāvanti, mahāyuddhañca karonti, jīvitasaṃsayañca pāpuṇantī’’ti? ‘‘Netaṃ, bhante nāgasena, rajjasukhaṃ nāma, rajjasukhassa pariyesanāya pubbabhāgo eso, dukkhena, bhante nāgasena, rājāno rajjaṃ pariyesitvā rajjasukhaṃ anubhavanti, evaṃ, bhante nāgasena, rajjasukhaṃ dukkhena amissaṃ, aññaṃ taṃ rajjasukhaṃ, aññaṃ dukkha’’nti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ. Ye pana taṃ nibbānaṃ pariyesanti, te kāyañca cittañca ātāpetvā ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhāraṃ pariggahetvā middhaṃ uparundhitvā āyatanāni paṭipīḷetvā kāyañca jīvitañca pariccajitvā dukkhena nibbānaṃ pariyesitvā ekantasukhaṃ nibbānaṃ anubhavanti, nihatapaccāmittā viya rājāno rajjasukhaṃ. Evaṃ, mahārāja, ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ, aññaṃ nibbānaṃ, aññaṃ dukkhanti.

‘‘অপরম্পি , মহারাজ, উত্তরিং কারণং সুণোহি একন্তসুখং নিব্বানং, ন দুক্খেন মিস্সং, অঞ্ঞং দুক্খং, অঞ্ঞং নিব্বানন্তি। অত্থি, মহারাজ, আচরিযানং সিপ্পৰন্তানং সিপ্পসুখং নামা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, অত্থি আচরিযানং সিপ্পৰন্তানং সিপ্পসুখ’’ন্তি। ‘‘অপি নু খো তং, মহারাজ, সিপ্পসুখং দুক্খেন মিস্স’’ন্তি? ‘‘ন হি, ভন্তে’’তি। ‘‘কিস্স পন তে, মহারাজ, আচরিযা 5 আচরিযানং অভিৰাদনপচ্চুট্ঠানেন উদকাহরণঘরসম্মজ্জনদন্তকট্ঠমুখোদকানুপ্পদানেন উচ্ছিট্ঠপটিগ্গহণউচ্ছাদননহাপনপাদপরিকম্মেন সকচিত্তং নিক্খিপিত্ৰা পরচিত্তানুৰত্তনেন দুক্খসেয্যায ৰিসমভোজনেন কাযং আতাপেন্তী’’তি? ‘‘নেতং, ভন্তে নাগসেন, সিপ্পসুখং নাম, সিপ্পপরিযেসনায পুব্বভাগো এসো, দুক্খেন, ভন্তে নাগসেন, আচরিযা সিপ্পং পরিযেসিত্ৰা সিপ্পসুখং অনুভৰন্তি, এৰং, ভন্তে নাগসেন, সিপ্পসুখং দুক্খেন অমিস্সং, অঞ্ঞং তং সিপ্পসুখং, অঞ্ঞং দুক্খ’’ন্তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, একন্তসুখং নিব্বানং, ন দুক্খেন মিস্সং। যে পন তং নিব্বানং পরিযেসন্তি, তে কাযঞ্চ চিত্তঞ্চ আতাপেত্ৰা ঠানচঙ্কমনিসজ্জাসযনাহারং পরিগ্গহেত্ৰা মিদ্ধং উপরুন্ধিত্ৰা আযতনানি পটিপীল়েত্ৰা কাযঞ্চ জীৰিতঞ্চ পরিচ্চজিত্ৰা দুক্খেন নিব্বানং পরিযেসিত্ৰা একন্তসুখং নিব্বানং অনুভৰন্তি, আচরিযা ৰিয সিপ্পসুখং। এৰং, মহারাজ, একন্তসুখং নিব্বানং, ন দুক্খেন মিস্সং, অঞ্ঞং দুক্খং, অঞ্ঞং নিব্বান’’ন্তি। ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৰমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি।

‘‘Aparampi , mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ, aññaṃ dukkhaṃ, aññaṃ nibbānanti. Atthi, mahārāja, ācariyānaṃ sippavantānaṃ sippasukhaṃ nāmā’’ti? ‘‘Āma, bhante, atthi ācariyānaṃ sippavantānaṃ sippasukha’’nti. ‘‘Api nu kho taṃ, mahārāja, sippasukhaṃ dukkhena missa’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kissa pana te, mahārāja, ācariyā 6 ācariyānaṃ abhivādanapaccuṭṭhānena udakāharaṇagharasammajjanadantakaṭṭhamukhodakānuppadānena ucchiṭṭhapaṭiggahaṇaucchādananahāpanapādaparikammena sakacittaṃ nikkhipitvā paracittānuvattanena dukkhaseyyāya visamabhojanena kāyaṃ ātāpentī’’ti? ‘‘Netaṃ, bhante nāgasena, sippasukhaṃ nāma, sippapariyesanāya pubbabhāgo eso, dukkhena, bhante nāgasena, ācariyā sippaṃ pariyesitvā sippasukhaṃ anubhavanti, evaṃ, bhante nāgasena, sippasukhaṃ dukkhena amissaṃ, aññaṃ taṃ sippasukhaṃ, aññaṃ dukkha’’nti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ. Ye pana taṃ nibbānaṃ pariyesanti, te kāyañca cittañca ātāpetvā ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhāraṃ pariggahetvā middhaṃ uparundhitvā āyatanāni paṭipīḷetvā kāyañca jīvitañca pariccajitvā dukkhena nibbānaṃ pariyesitvā ekantasukhaṃ nibbānaṃ anubhavanti, ācariyā viya sippasukhaṃ. Evaṃ, mahārāja, ekantasukhaṃ nibbānaṃ, na dukkhena missaṃ, aññaṃ dukkhaṃ, aññaṃ nibbāna’’nti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.

একন্তসুখনিব্বানপঞ্হো নৰমো।

Ekantasukhanibbānapañho navamo.







Footnotes:
1. মাগন্দিযোপি (সী॰ পী॰)
2. ভূতহচ্চো (পী॰), ভূনহচ্চো (ক॰)
3. māgandiyopi (sī. pī.)
4. bhūtahacco (pī.), bhūnahacco (ka.)
5. ইদং পদং সী॰ পী॰ পোত্থকেসু নত্থি
6. idaṃ padaṃ sī. pī. potthakesu natthi

© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact