| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / สํยุตฺตนิกาย (ฎีกา) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
๔. เอกมูลสุตฺตวณฺณนา
4. Ekamūlasuttavaṇṇanā
๔๔. ปติฎฺฐเฎฺฐน อวิชฺชาสงฺขาตํ เอกํ มูลํ เอติสฺสาติ เอกมูลาฯ ตํ เอกมูลํฯ ยถา สํโยชนีเยสุ อสฺสาทานุปสฺสนาวเสน ตณฺหาสมุปฺปาโท, เอวํ ตณฺหาภิภววเสน อนวโพโธติ อวิชฺชา ตณฺหาย มูลํ, ตณฺหา จ อวิชฺชาย มูลํฯ อยญฺหิ นโย อุปนิสฺสยตาวเสน วุโตฺต, สหชาตวเสน จายํ อญฺญมญฺญํ มูลภาโว ปากโฎเยวฯ อิธ ปน อิมิสฺสํ คาถายํ อธิเปฺปตา ‘‘เอกมูล’’นฺติ สา ตณฺหาฯ ตตฺถ ยา ภวตณฺหา, สา สสฺสตทิฎฺฐิวเสน อาวฎฺฎติ ปริวตฺตติ, วิภวตณฺหา อุเจฺฉททิฎฺฐิวเสน, เอวํ ทฺวิราวฎฺฎํฯ สหชาตโกฎิยาติ สหชาตโกฎิยาปิ, ปเคว สมฺมุยฺหํ อาปนฺนสฺส ปน วตฺตมานาย ตณฺหาย พลวภาเวน มลีนตา สิยาฯ อุปนิสฺสยโกฎิยาติ อุปนิสฺสยโกฎิยาว สหชาตโกฎิยา อสมฺภวโตฯ ปตฺถรณฎฺฐานาติ วิตฺถตา หุตฺวา ปวตฺติฎฺฐานภูมิ ฯ เตนาห ‘‘เตสุ สา ปตฺถรตี’’ติฯ สมุทฺทนเฎฺฐน สมุโทฺทฯ อุตฺตริตุํ อสกฺกุเณยฺยตาย ปตาย อลํ ปริยโตฺตติ ปาตาโล, อยํ ปน ปาตาโล วิยาติ ปาตาโลฯ เตนาห ‘‘อปฺปติฎฺฐเฎฺฐนา’’ติฯ อคาธคมฺภีรตายาติ อโตฺถฯ
44. Patiṭṭhaṭṭhena avijjāsaṅkhātaṃ ekaṃ mūlaṃ etissāti ekamūlā. Taṃ ekamūlaṃ. Yathā saṃyojanīyesu assādānupassanāvasena taṇhāsamuppādo, evaṃ taṇhābhibhavavasena anavabodhoti avijjā taṇhāya mūlaṃ, taṇhā ca avijjāya mūlaṃ. Ayañhi nayo upanissayatāvasena vutto, sahajātavasena cāyaṃ aññamaññaṃ mūlabhāvo pākaṭoyeva. Idha pana imissaṃ gāthāyaṃ adhippetā ‘‘ekamūla’’nti sā taṇhā. Tattha yā bhavataṇhā, sā sassatadiṭṭhivasena āvaṭṭati parivattati, vibhavataṇhā ucchedadiṭṭhivasena, evaṃ dvirāvaṭṭaṃ. Sahajātakoṭiyāti sahajātakoṭiyāpi, pageva sammuyhaṃ āpannassa pana vattamānāya taṇhāya balavabhāvena malīnatā siyā. Upanissayakoṭiyāti upanissayakoṭiyāva sahajātakoṭiyā asambhavato. Pattharaṇaṭṭhānāti vitthatā hutvā pavattiṭṭhānabhūmi . Tenāha ‘‘tesu sā pattharatī’’ti. Samuddanaṭṭhena samuddo. Uttarituṃ asakkuṇeyyatāya patāya alaṃ pariyattoti pātālo, ayaṃ pana pātālo viyāti pātālo. Tenāha ‘‘appatiṭṭhaṭṭhenā’’ti. Agādhagambhīratāyāti attho.
เอกมูลสุตฺตวณฺณนา นิฎฺฐิตาฯ
Ekamūlasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ติปิฎก (มูล) • Tipiṭaka (Mūla) / สุตฺตปิฎก • Suttapiṭaka / สํยุตฺตนิกาย • Saṃyuttanikāya / ๔. เอกมูลสุตฺตํ • 4. Ekamūlasuttaṃ
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / สํยุตฺตนิกาย (อฎฺฐกถา) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ๔. เอกมูลสุตฺตวณฺณนา • 4. Ekamūlasuttavaṇṇanā
