| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ • Pācityādiyojanāpāḷi |
๙. ทุฎฺฐุลฺลาโรจนสิกฺขาปทํ
9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadaṃ
๗๘. นวเม ตตฺราติ ตสฺสํ ‘‘ทุฎฺฐุลฺลา นามา’’ติอาทิปาฬิยํ, ตาสุ วา ปาฬิอฎฺฐกถาสุฯ วิจารณาติ วีมํสนาฯ อุปสมฺปนฺนสเทฺทติ อุปสมฺปนฺนสทฺทตฺถภาเว ฯ เอตฺถ หิ สเทฺท วุจฺจมาเน อวินาภาวโต สเทฺทน อโตฺถปิ วุโตฺต, วินาปิ ภาวปจฺจเยน ภาวตฺถสฺส ญาตพฺพตฺตา ภาโวปิ คเหตโพฺพ, ตสฺมา วุตฺตํ ‘‘อุปสมฺปนฺนสทฺทตฺถภาเว’’ติฯ เอเสว นโย ‘‘ทุฎฺฐุลฺลสเทฺท’’ติ เอตฺถาปิฯ เอตํ ปริมาณํ ยสฺสาติ เอตํ, ‘‘เตรส สงฺฆาทิเสสา’’ติ วจนํฯ เอตํ เอว วตฺตพฺพํ, น ‘‘จตฺตาริ จ ปาราชิกานี’’ติ อิทนฺติ อโตฺถฯ ตตฺถาติ ปาฬิยํฯ กสฺสจิ วิมติ ภเวยฺย, กิํ ภเวยฺยาติ โยชนาฯ อาปตฺติํ อาโรเจเนฺตน อโกฺกสนฺตสฺส สมานตฺตา วุตฺตํ ‘‘เอวํ สตี’’ติอาทิฯ ปาจิตฺติยเมว จาติ จสโทฺท พฺยติเรกโตฺถ, น ทุกฺกฎํ อาปชฺชตีติ อโตฺถฯ หีติ สจฺจํฯ เอตนฺติ ปาจิตฺติยาปชฺชนตํ, ‘‘อสุโทฺธ โหติ…เป.… โอมสวาทสฺสา’’ติ วจนํ วา, วุตฺตนฺติ สมฺพโนฺธฯ เอตฺถาติ ปาฬิยํฯ อฎฺฐกถาจริยาเวติ เอตฺถ เอวกาโร อฎฺฐานโยโค, ปมาณนฺติ เอตฺถ โยเชตโพฺพ, การณเมวาติ อโตฺถฯ เตน วุตฺตํ ‘‘น อญฺญา วิจารณา’’ติฯ อถ วา อญฺญาติ สามฺยเตฺถ ปจฺจตฺตวจนเมตํ, น อเญฺญสํ วิจารณา ปมาณนฺติ อโตฺถฯ เอวญฺหิ สติ เอวกาโร ฐานโยโควฯ ปุเพฺพปิ จาติ คนฺถารมฺภกาเลปิ จฯ
78. Navame tatrāti tassaṃ ‘‘duṭṭhullā nāmā’’tiādipāḷiyaṃ, tāsu vā pāḷiaṭṭhakathāsu. Vicāraṇāti vīmaṃsanā. Upasampannasaddeti upasampannasaddatthabhāve . Ettha hi sadde vuccamāne avinābhāvato saddena atthopi vutto, vināpi bhāvapaccayena bhāvatthassa ñātabbattā bhāvopi gahetabbo, tasmā vuttaṃ ‘‘upasampannasaddatthabhāve’’ti. Eseva nayo ‘‘duṭṭhullasadde’’ti etthāpi. Etaṃ parimāṇaṃ yassāti etaṃ, ‘‘terasa saṅghādisesā’’ti vacanaṃ. Etaṃ eva vattabbaṃ, na ‘‘cattāri ca pārājikānī’’ti idanti attho. Tatthāti pāḷiyaṃ. Kassaci vimati bhaveyya, kiṃ bhaveyyāti yojanā. Āpattiṃ ārocentena akkosantassa samānattā vuttaṃ ‘‘evaṃ satī’’tiādi. Pācittiyameva cāti casaddo byatirekattho, na dukkaṭaṃ āpajjatīti attho. Hīti saccaṃ. Etanti pācittiyāpajjanataṃ, ‘‘asuddho hoti…pe… omasavādassā’’ti vacanaṃ vā, vuttanti sambandho. Etthāti pāḷiyaṃ. Aṭṭhakathācariyāveti ettha evakāro aṭṭhānayogo, pamāṇanti ettha yojetabbo, kāraṇamevāti attho. Tena vuttaṃ ‘‘na aññā vicāraṇā’’ti. Atha vā aññāti sāmyatthe paccattavacanametaṃ, na aññesaṃ vicāraṇā pamāṇanti attho. Evañhi sati evakāro ṭhānayogova. Pubbepi cāti ganthārambhakālepi ca.
เอตนฺติ อฎฺฐกถาจริยานํ ปมาณตํฯ สํวรตฺถาย เอว, อนาปชฺชนตฺถาย เอว จ อนุญฺญาตนฺติ โยชนาฯ เตนาห ‘‘น ตสฺส’’ตฺยาทิฯ ตสฺมาติ ยสฺมา ภิกฺขุภาโว นาม น อตฺถิ, ตสฺมา สุวุตฺตเมวาติ สมฺพโนฺธฯ
Etanti aṭṭhakathācariyānaṃ pamāṇataṃ. Saṃvaratthāya eva, anāpajjanatthāya eva ca anuññātanti yojanā. Tenāha ‘‘na tassa’’tyādi. Tasmāti yasmā bhikkhubhāvo nāma na atthi, tasmā suvuttamevāti sambandho.
๘๐. สาติ ภิกฺขุสมฺมุติ, สเงฺฆน กาตพฺพาติ โยชนาฯ กตฺถจีติ กิสฺมิญฺจิ ฐาเนฯ อิธาติ อิมสฺมิํ สิกฺขาปเทฯ ‘‘วุตฺตตฺตา’’ติ ปทํ ‘‘กาตพฺพา’’ติ ปเท เหตุฯ เอสาติ เอโส ภิกฺขุฯ หิเตสิตายาติ หิตสฺส เอสิตาย, อตฺถสฺส อิจฺฉตายาติ อโตฺถฯ
80.Sāti bhikkhusammuti, saṅghena kātabbāti yojanā. Katthacīti kismiñci ṭhāne. Idhāti imasmiṃ sikkhāpade. ‘‘Vuttattā’’ti padaṃ ‘‘kātabbā’’ti pade hetu. Esāti eso bhikkhu. Hitesitāyāti hitassa esitāya, atthassa icchatāyāti attho.
๘๒. เสสานีติ อาทิมฺหิ ปญฺจสิกฺขาปทโต เสสานิ อุปริ ปญฺจ สิกฺขาปทานิฯ อสฺสาติ อนุปสมฺปนฺนสฺสฯ ฆเฎตฺวาติ สมฺพนฺธํ กตฺวาติฯ นวมํฯ
82.Sesānīti ādimhi pañcasikkhāpadato sesāni upari pañca sikkhāpadāni. Assāti anupasampannassa. Ghaṭetvāti sambandhaṃ katvāti. Navamaṃ.
Related texts:
ติปิฎก (มูล) • Tipiṭaka (Mūla) / วินยปิฎก • Vinayapiṭaka / มหาวิภงฺค • Mahāvibhaṅga / ๑. มุสาวาทวโคฺค • 1. Musāvādavaggo
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / วินยปิฎก (อฎฺฐกถา) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / มหาวิภงฺค-อฎฺฐกถา • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ๙. ทุฎฺฐุลฺลาโรจนสิกฺขาปทวณฺณนา • 9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
ฎีกา • Tīkā / วินยปิฎก (ฎีกา) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / สารตฺถทีปนี-ฎีกา • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ๙. ทุฎฺฐุลฺลาโรจนสิกฺขาปทวณฺณนา • 9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
ฎีกา • Tīkā / วินยปิฎก (ฎีกา) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / วชิรพุทฺธิ-ฎีกา • Vajirabuddhi-ṭīkā / ๙. ทุฎฺฐุลฺลาโรจนสิกฺขาปทวณฺณนา • 9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
ฎีกา • Tīkā / วินยปิฎก (ฎีกา) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / วิมติวิโนทนี-ฎีกา • Vimativinodanī-ṭīkā / ๙. ทุฎฺฐุลฺลาโรจนสิกฺขาปทวณฺณนา • 9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
