| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ឧទាន-អដ្ឋកថា • Udāna-aṭṭhakathā |
៤. ទុតិយសត្តសុត្តវណ្ណនា
4. Dutiyasattasuttavaṇṇanā
៦៤. ចតុត្ថេ អន្ធីកតាតិ កាមា នាម អនន្ធម្បិ អន្ធំ ករោន្តិ។
64. Catutthe andhīkatāti kāmā nāma anandhampi andhaṃ karonti.
យថាហ –
Yathāha –
‘‘លុទ្ធោ អត្ថំ ន ជានាតិ, លុទ្ធោ ធម្មំ ន បស្សតិ;
‘‘Luddho atthaṃ na jānāti, luddho dhammaṃ na passati;
អន្ធតមំ តទា ហោតិ, យំ លោភោ សហតេ នរ’’ន្តិ។ (ឥតិវុ. ៨៨; មហានិ. ៥; ចូឡនិ. ខគ្គវិសាណសុត្តនិទ្ទេស ១២៨) –
Andhatamaṃ tadā hoti, yaṃ lobho sahate nara’’nti. (itivu. 88; mahāni. 5; cūḷani. khaggavisāṇasuttaniddesa 128) –
តស្មា កាមេន អនន្ធាបិ អន្ធា កតាតិ អន្ធីកតា។ សេសំ អនន្តរសុត្តេ វុត្តនយមេវ។ តត្ថ ហិ មនុស្សានំ បវត្តិ ភិក្ខូហិ ទិស្វា ភគវតោ អារោចិតា, ឥធ ភគវតា សាមំយេវ ទិដ្ឋាតិ អយមេវ វិសេសោ។ សត្ថា សាវត្ថិតោ និក្ខមិត្វា ជេតវនំ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ អចិរវតិយំ នទិយំ មច្ឆពន្ធេហិ ឱឌ្ឌិតំ កុមិនំ បវិសិត្វា និក្ខន្តុំ អសក្កោន្តេ ពហូ មច្ឆេ បស្សិ, តតោ អបរភាគេ ឯកំ ខីរបកំ វច្ឆំ គោរវំ កត្វា អនុពន្ធិត្វា ថញ្ញបិបាសាយ គីវំ បសារេត្វា មាតុ អន្តរសត្ថិយំ មុខំ ឧបនេន្តំ បស្សិ។ អថ ភគវា វិហារំ បវិសិត្វា បាទេ បក្ខាលេត្វា បញ្ញត្តវរពុទ្ធាសនេ និសិន្នោ បច្ឆិមំ វត្ថុទ្វយំ បុរិមស្ស ឧបមានភាវេន គហេត្វា ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ។
Tasmā kāmena anandhāpi andhā katāti andhīkatā. Sesaṃ anantarasutte vuttanayameva. Tattha hi manussānaṃ pavatti bhikkhūhi disvā bhagavato ārocitā, idha bhagavatā sāmaṃyeva diṭṭhāti ayameva viseso. Satthā sāvatthito nikkhamitvā jetavanaṃ gacchanto antarāmagge aciravatiyaṃ nadiyaṃ macchabandhehi oḍḍitaṃ kuminaṃ pavisitvā nikkhantuṃ asakkonte bahū macche passi, tato aparabhāge ekaṃ khīrapakaṃ vacchaṃ goravaṃ katvā anubandhitvā thaññapipāsāya gīvaṃ pasāretvā mātu antarasatthiyaṃ mukhaṃ upanentaṃ passi. Atha bhagavā vihāraṃ pavisitvā pāde pakkhāletvā paññattavarabuddhāsane nisinno pacchimaṃ vatthudvayaṃ purimassa upamānabhāvena gahetvā imaṃ udānaṃ udānesi.
តត្ថ កាមន្ធាតិ វត្ថុកាមេសុ កិលេសកាមេន អន្ធា វិចក្ខុកា កតា។ ជាលសញ្ឆន្នាតិ សកត្តភាវបរត្តភាវេសុ អជ្ឈត្តិកពាហិរាយតនេសុ, តន្និស្សិតេសុ ច ធម្មេសុ អតីតាទិវសេន អនេកភេទភិន្នេសុ ហេដ្ឋុបរិយវសេន អបរាបរំ ឧប្បត្តិយា អន្តោគធានំ អនត្ថាវហតោ ច ជាលភូតាយ តណ្ហាយ សុខុមច្ឆិទ្ទេន ជាលេន បរិវុតោ វិយ ឧទករហទោ សញ្ឆន្នា បលិគុណ្ឋិតា អជ្ឈោត្ថដា។ តណ្ហាឆទនឆាទិតាតិ តណ្ហាសង្ខាតេន ឆទនេន សេវាលបណកេន វិយ ឧទកំ ឆាទិតា, បដិច្ឆន្នា បិហិតាតិ អត្ថោ។ បទទ្វយេនាបិ កាមច្ឆន្ទនីវរណនិវារិតកុសលចិត្តាចារតំ ទស្សេតិ។
Tattha kāmandhāti vatthukāmesu kilesakāmena andhā vicakkhukā katā. Jālasañchannāti sakattabhāvaparattabhāvesu ajjhattikabāhirāyatanesu, tannissitesu ca dhammesu atītādivasena anekabhedabhinnesu heṭṭhupariyavasena aparāparaṃ uppattiyā antogadhānaṃ anatthāvahato ca jālabhūtāya taṇhāya sukhumacchiddena jālena parivuto viya udakarahado sañchannā paliguṇṭhitā ajjhotthaṭā. Taṇhāchadanachāditāti taṇhāsaṅkhātena chadanena sevālapaṇakena viya udakaṃ chāditā, paṭicchannā pihitāti attho. Padadvayenāpi kāmacchandanīvaraṇanivāritakusalacittācārataṃ dasseti.
បមត្តពន្ធុនា ពទ្ធាតិ កិលេសមារេន ទេវបុត្តមារេន ច ពទ្ធា។ យទគ្គេន ហិ កិលេសមារេន ពទ្ធា, តទគ្គេន ទេវបុត្តមារេនបិ ពទ្ធា នាម ហោន្តិ។ វុត្តញ្ហេតំ –
Pamattabandhunā baddhāti kilesamārena devaputtamārena ca baddhā. Yadaggena hi kilesamārena baddhā, tadaggena devaputtamārenapi baddhā nāma honti. Vuttañhetaṃ –
‘‘អន្តលិក្ខចរោ បាសោ, យ្វាយំ ចរតិ មានសោ;
‘‘Antalikkhacaro pāso, yvāyaṃ carati mānaso;
តេន តំ ពាធយិស្សាមិ, ន មេ សមណ មោក្ខសី’’តិ។ (សំ. និ. ១.១៥១; មហាវ. ៣៣);
Tena taṃ bādhayissāmi, na me samaṇa mokkhasī’’ti. (saṃ. ni. 1.151; mahāva. 33);
នមុចិ កណ្ហោ បមត្តពន្ធូតិ តីណិ មារស្ស នាមានិ។ ទេវបុត្តមារោបិ ហិ កិលេសមារោ វិយ អនត្ថេន បមត្តេ សត្តេ ពន្ធតីតិ បមត្តពន្ធុ។ ‘‘បមត្តា ពន្ធនេ ពទ្ធា’’តិបិ បឋន្តិ។ តត្ថ ពន្ធនេតិ កាមគុណពន្ធនេតិ អត្ថោ។ ពទ្ធាតិ និយមិតា។ យថា កិំ? មច្ឆាវ កុមិនាមុខេ យថា នាម មច្ឆពន្ធកេន ឱឌ្ឌិតស្ស កុមិនស្ស មុខេ បវិដ្ឋា មច្ឆា តេន ពទ្ធា ហុត្វា មរណមន្វេន្តិ បាបុណន្តិ, ឯវមេវ មារេន ឱឌ្ឌិតេន កាមគុណពន្ធនេន ពទ្ធា ឥមេ សត្តា ជរាមរណមន្វេន្តិ។ វច្ឆោ ខីរបកោវ មាតរំ យថា ខីរបាយី តរុណវច្ឆោ អត្តនោ មាតរំ អន្វេតិ អនុគច្ឆតិ, ន អញ្ញំ ឯវំ មារពន្ធនពទ្ធា សត្តា សំសារេ បរិព្ភមន្តា មរណមេវ អន្វេន្តិ អនុគច្ឆន្តិ, ន អជរំ អមរណំ និព្ពានន្តិ អធិប្បាយោ។
Namuci kaṇho pamattabandhūti tīṇi mārassa nāmāni. Devaputtamāropi hi kilesamāro viya anatthena pamatte satte bandhatīti pamattabandhu. ‘‘Pamattā bandhane baddhā’’tipi paṭhanti. Tattha bandhaneti kāmaguṇabandhaneti attho. Baddhāti niyamitā. Yathā kiṃ? Macchāva kumināmukhe yathā nāma macchabandhakena oḍḍitassa kuminassa mukhe paviṭṭhā macchā tena baddhā hutvā maraṇamanventi pāpuṇanti, evameva mārena oḍḍitena kāmaguṇabandhanena baddhā ime sattā jarāmaraṇamanventi. Vaccho khīrapakova mātaraṃ yathā khīrapāyī taruṇavaccho attano mātaraṃ anveti anugacchati, na aññaṃ evaṃ mārabandhanabaddhā sattā saṃsāre paribbhamantā maraṇameva anventi anugacchanti, na ajaraṃ amaraṇaṃ nibbānanti adhippāyo.
ចតុត្ថសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Catutthasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ឧទានបាឡិ • Udānapāḷi / ៤. ទុតិយសត្តសុត្តំ • 4. Dutiyasattasuttaṃ
