| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಇತಿವುತ್ತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Itivuttaka-aṭṭhakathā |
೧೦. ದುತಿಯರಾಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
10. Dutiyarāgasuttavaṇṇanā
೬೯. ದಸಮೇ ಅತರೀತಿ ತಿಣ್ಣೋ, ನ ತಿಣ್ಣೋ ಅತಿಣ್ಣೋ। ಸಮುದ್ದನ್ತಿ ಸಂಸಾರಸಮುದ್ದಂ, ಚಕ್ಖಾಯತನಾದಿಸಮುದ್ದಂ ವಾ। ತದುಭಯಮ್ಪಿ ದುಪ್ಪೂರಣಟ್ಠೇನ ಸಮುದ್ದೋ ವಿಯಾತಿ ಸಮುದ್ದಂ। ಅಥ ವಾ ಸಮುದ್ದನಟ್ಠೇನ ಸಮುದ್ದಂ, ಕಿಲೇಸವಸ್ಸನೇನ ಸತ್ತಸನ್ತಾನಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಸದನತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸವೀಚಿನ್ತಿ ಕೋಧೂಪಾಯಾಸವೀಚೀಹಿ ಸವೀಚಿಂ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ವೀಚಿಭಯನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಕೋಧೂಪಾಯಾಸಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ (ಇತಿವು॰ ೧೦೯; ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೧೬೨)। ಸಾವಟ್ಟನ್ತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಾವಟ್ಟೇಹಿ ಸಹ ಆವಟ್ಟಂ। ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ‘‘ಆವಟ್ಟಭಯನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಪಞ್ಚನ್ನೇತಂ ಕಾಮಗುಣಾನಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ (ಇತಿವು॰ ೧೦೯; ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೧೬೪; ಅ॰ ನಿ॰ ೪.೧೨೨)। ಸಗಹಂ ಸರಕ್ಖಸನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಗೋಚರಗತಾನಂ ಅನತ್ಥಜನನತೋ ಚಣ್ಡಮಕರಮಚ್ಛಕಚ್ಛಪರಕ್ಖಸಸದಿಸೇಹಿ ವಿಸಭಾಗಪುಗ್ಗಲೇಹಿ ಸಹಿತಂ। ತಥಾ ಚಾಹ ‘‘ಸಗಹಂ ಸರಕ್ಖಸನ್ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನ’’ನ್ತಿ (ಇತಿವು॰ ೧೦೯)। ಅತರೀತಿ ಮಗ್ಗಪಞ್ಞಾನಾವಾಯ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಸಮುದ್ದಂ ಉತ್ತರಿ। ತಿಣ್ಣೋತಿ ನಿತ್ತಿಣ್ಣೋ। ಪಾರಙ್ಗತೋತಿ ತಸ್ಸ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಪಾರಂ ಪರತೀರಂ ನಿರೋಧಂ ಉಪಗತೋ। ಥಲೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ತತೋ ಏವ ಸಂಸಾರಮಹೋಘಂ ಕಾಮಾದಿಮಹೋಘಞ್ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಥಲೇ ಪರತೀರೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಬಾಹಿತಪಾಪಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ।
69. Dasame atarīti tiṇṇo, na tiṇṇo atiṇṇo. Samuddanti saṃsārasamuddaṃ, cakkhāyatanādisamuddaṃ vā. Tadubhayampi duppūraṇaṭṭhena samuddo viyāti samuddaṃ. Atha vā samuddanaṭṭhena samuddaṃ, kilesavassanena sattasantānassa kilesasadanatoti attho. Savīcinti kodhūpāyāsavīcīhi savīciṃ. Vuttañhetaṃ ‘‘vīcibhayanti kho, bhikkhu, kodhūpāyāsassetaṃ adhivacana’’nti (itivu. 109; ma. ni. 2.162). Sāvaṭṭanti pañcakāmaguṇāvaṭṭehi saha āvaṭṭaṃ. Vuttampi cetaṃ ‘‘āvaṭṭabhayanti kho, bhikkhu, pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacana’’nti (itivu. 109; ma. ni. 2.164; a. ni. 4.122). Sagahaṃ sarakkhasanti attano gocaragatānaṃ anatthajananato caṇḍamakaramacchakacchaparakkhasasadisehi visabhāgapuggalehi sahitaṃ. Tathā cāha ‘‘sagahaṃ sarakkhasanti kho, bhikkhu, mātugāmassetaṃ adhivacana’’nti (itivu. 109). Atarīti maggapaññānāvāya yathāvuttaṃ samuddaṃ uttari. Tiṇṇoti nittiṇṇo. Pāraṅgatoti tassa samuddassa pāraṃ paratīraṃ nirodhaṃ upagato. Thale tiṭṭhatīti tato eva saṃsāramahoghaṃ kāmādimahoghañca atikkamitvā thale paratīre nibbāne bāhitapāpabrāhmaṇo tiṭṭhatīti vuccati.
ಇಧಾಪಿ ಗಾಥಾ ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖವಸೇನೇವ ಆಗತಾ। ತತ್ಥ ಊಮಿಭಯನ್ತಿ ಯಥಾವುತ್ತಊಮಿಭಯಂ, ಭಾಯಿತಬ್ಬಂ ಏತಸ್ಮಾತಿ ತಂ ಊಮಿ ಭಯಂ। ದುತ್ತರನ್ತಿ ದುರತಿಕ್ಕಮಂ। ಅಚ್ಚತಾರೀತಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿ।
Idhāpi gāthā sukkapakkhavaseneva āgatā. Tattha ūmibhayanti yathāvuttaūmibhayaṃ, bhāyitabbaṃ etasmāti taṃ ūmi bhayaṃ. Duttaranti duratikkamaṃ. Accatārīti atikkami.
ಸಙ್ಗಾತಿಗೋತಿ ರಾಗಾದೀನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಙ್ಗಾನಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತತ್ತಾ ಪಹೀನತ್ತಾ ಸಙ್ಗಾತಿಗೋ। ಅತ್ಥಙ್ಗತೋ ಸೋ ನ ಪಮಾಣಮೇತೀತಿ ಸೋ ಏವಂಭೂತೋ ಅರಹಾ ರಾಗಾದೀನಂ ಪಮಾಣಕರಧಮ್ಮಾನಂ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಅತ್ಥಂ ಗತತ್ತಾ ಅತ್ಥಙ್ಗತೋ, ತತೋ ಏವ ಸೀಲಾದಿಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಚ ‘‘ಏದಿಸೋ ಸೀಲೇನ ಸಮಾಧಿನಾ ಪಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ ಕೇನಚಿ ಪಮಿಣಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯೋ ಪಮಾಣಂ ನ ಏತಿ, ಅಥ ವಾ ಅನುಪಾದಿಸೇಸನಿಬ್ಬಾನಸಙ್ಖಾತಂ ಅತ್ಥಂ ಗತೋ ಸೋ ಅರಹಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮ ಗತಿಯಾ ಠಿತೋ, ಏದಿಸೋ ಚ ನಾಮಗೋತ್ತೇನಾ’’ತಿ ಪಮಿಣಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತಾಯ ಪಮಾಣಂ ನ ಏತಿ ನ ಉಪಗಚ್ಛತಿ। ತತೋ ಏವ ಅಮೋಹಯಿ ಮಚ್ಚುರಾಜಂ, ತೇನ ಅನುಬನ್ಧಿತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯೋತಿ ವದಾಮೀತಿ ಅನುಪಾದಿಸೇಸನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾವ ದೇಸನಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ। ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಗ್ಗೇ ಪಠಮಪಞ್ಚಮಛಟ್ಠೇಸು ವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ, ದುತಿಯಸತ್ತಮಅಟ್ಠಮೇಸು ವಿವಟ್ಟಂ, ಸೇಸೇಸು ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।
Saṅgātigoti rāgādīnaṃ pañcannaṃ saṅgānaṃ atikkantattā pahīnattā saṅgātigo. Atthaṅgato so na pamāṇametīti so evaṃbhūto arahā rāgādīnaṃ pamāṇakaradhammānaṃ accantameva atthaṃ gatattā atthaṅgato, tato eva sīlādidhammakkhandhapāripūriyā ca ‘‘ediso sīlena samādhinā paññāyā’’ti kenaci pamiṇituṃ asakkuṇeyyo pamāṇaṃ na eti, atha vā anupādisesanibbānasaṅkhātaṃ atthaṃ gato so arahā ‘‘imāya nāma gatiyā ṭhito, ediso ca nāmagottenā’’ti pamiṇituṃ asakkuṇeyyatāya pamāṇaṃ na eti na upagacchati. Tato eva amohayi maccurājaṃ, tena anubandhituṃ asakkuṇeyyoti vadāmīti anupādisesanibbānadhātuyāva desanaṃ niṭṭhāpesi. Iti imasmiṃ vagge paṭhamapañcamachaṭṭhesu vaṭṭaṃ kathitaṃ, dutiyasattamaaṭṭhamesu vivaṭṭaṃ, sesesu vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitanti veditabbaṃ.
ದಸಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Dasamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
ದುತಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Dutiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಇತಿವುತ್ತಕಪಾಳಿ • Itivuttakapāḷi / ೧೦. ದುತಿಯರಾಗಸುತ್ತಂ • 10. Dutiyarāgasuttaṃ
