Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā

၂. ဒုတိယနယော သင္ဂဟိတေနအသင္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ

2. Dutiyanayo saṅgahitenaasaṅgahitapadavaṇṇanā

၁၇၁. သင္ဂဟိတေနအသင္ဂဟိတပဒနိဒ္ဒေသေ ယံ တံ ဥဒ္ဒေသေ အသင္ဂဟိတတာယ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ ဝိသ္သဇ္ဇိတဗ္ဗဉ္စ သင္ဂဟိတတာဝိသိဋ္ဌံ အသင္ဂဟိတံ ဓမ္မဇာတံ နိဒ္ဓာရိတံ, တဒေဝ တာဝ ဒသ္သေန္တော ‘‘စက္ခာယတနေန ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတာ အာယတနဓာတုသင္ဂဟေန အသင္ဂဟိတာ’’တိ အာဟ။ သဗ္ဗတ္ထ ခန္ဓာဒိသင္ဂဟသာမညာနံ နိစ္စံ ဝိသေသာပေက္ခတ္တာ ဘေဒနိသ္သိတတ္တာ စ ပုစ္ဆာဝိသ္သဇ္ဇနာနံ သဝိသေသာဝ ခန္ဓာဒိဂဏနာ သုဒ္ဓာ။ တတ္ထ သင္ဂဟိတေနအသင္ဂဟိတဝစနမတ္တေန ဓမ္မဝိသေသသ္သ နိဒ္ဓာရိတတ္တာ တီသု သင္ဂဟေသု ဧကေန ဒ္ဝီဟိ ဝာ ယေ သင္ဂဟိတာ ဟုတ္ဝာ အညေဟိ အသင္ဂဟိတာ, တေယေဝ ဓမ္မာ ‘‘ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတာ အာယတနဓာတုသင္ဂဟေန အသင္ဂဟိတာ’’တိ ဧတ္တကေနေဝ ဒသ္သေတဗ္ဗာ သိယုံ, တေသံ ပန ဧဝံဝိဓာနံ အသမ္ဘဝာ နယမာတိကာယ စ အဗ္ဘန္တရဗာဟိရမာတိကာပေက္ခတ္တာ ဥဒ္ဒေသေပိ ယံ ယံ ရူပက္ခန္ဓာဒီသု အရဏန္တေသု သင္ဂာဟကံ, တံ တံ အပေက္ခိတ္ဝာ သင္ဂဟိတေနအသင္ဂဟိတံ နိဒ္ဓာရိတန္တိ ဝိညာယတီတိ တေန တေန သင္ဂာဟကေန ယထာနိဒ္ဓာရိတံ ဓမ္မံ နိယမေတ္ဝာ ဒသ္သေတုံ ‘‘စက္ခာယတနေနာ’’တိအာဒိမာဟ။ ယတ္ထ ဟိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိသ္သဇ္ဇိတဗ္ဗဓမ္မဝိသေသနိဒ္ဓာရဏံ နတ္ထိ, တသ္မိံ ပဌမနယေ ဆဋ္ဌနယေ စ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိသ္သဇ္ဇိတဗ္ဗဘာဝေန, ဣတရေသု စ ယံ ယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗဝိသ္သဇ္ဇိတဗ္ဗံ နိဒ္ဓာရိတံ, တသ္သ တသ္သ နိယာမကဘာဝေန ရူပက္ခန္ဓာဒယော အရဏန္တာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာတိ။

171. Saṅgahitenaasaṅgahitapadaniddese yaṃ taṃ uddese asaṅgahitatāya pucchitabbaṃ vissajjitabbañca saṅgahitatāvisiṭṭhaṃ asaṅgahitaṃ dhammajātaṃ niddhāritaṃ, tadeva tāva dassento ‘‘cakkhāyatanena ye dhammā khandhasaṅgahena saṅgahitā āyatanadhātusaṅgahena asaṅgahitā’’ti āha. Sabbattha khandhādisaṅgahasāmaññānaṃ niccaṃ visesāpekkhattā bhedanissitattā ca pucchāvissajjanānaṃ savisesāva khandhādigaṇanā suddhā. Tattha saṅgahitenaasaṅgahitavacanamattena dhammavisesassa niddhāritattā tīsu saṅgahesu ekena dvīhi vā ye saṅgahitā hutvā aññehi asaṅgahitā, teyeva dhammā ‘‘khandhasaṅgahena saṅgahitā āyatanadhātusaṅgahena asaṅgahitā’’ti ettakeneva dassetabbā siyuṃ, tesaṃ pana evaṃvidhānaṃ asambhavā nayamātikāya ca abbhantarabāhiramātikāpekkhattā uddesepi yaṃ yaṃ rūpakkhandhādīsu araṇantesu saṅgāhakaṃ, taṃ taṃ apekkhitvā saṅgahitenaasaṅgahitaṃ niddhāritanti viññāyatīti tena tena saṅgāhakena yathāniddhāritaṃ dhammaṃ niyametvā dassetuṃ ‘‘cakkhāyatanenā’’tiādimāha. Yattha hi pucchitabbavissajjitabbadhammavisesaniddhāraṇaṃ natthi, tasmiṃ paṭhamanaye chaṭṭhanaye ca pucchitabbavissajjitabbabhāvena, itaresu ca yaṃ yaṃ pucchitabbavissajjitabbaṃ niddhāritaṃ, tassa tassa niyāmakabhāvena rūpakkhandhādayo araṇantā uddiṭṭhāti.

တတ္ထ ‘‘စက္ခာယတနေန။ပေ.။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတုယာ’’တိ ကတ္တုအတ္ထေ ကရဏနိဒ္ဒေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ‘‘ခန္ဓသင္ဂဟေန အာယတနသင္ဂဟေန ဓာတုသင္ဂဟေနာ’’တိ ကရဏတ္ထေ။ ဧတ္ထ စ ယေန ယေန သင္ဂာဟကေန ခန္ဓာဒိသင္ဂဟေသု တေန တေန သင္ဂဟေတဗ္ဗာသင္ဂဟေတဗ္ဗံ အညံ အတ္ထိ, တံ တဒေဝ သင္ဂာဟကာသင္ဂာဟကဘာဝေန ဥဒ္ဓဋံ။ ရူပက္ခန္ဓေန ပန ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟေတဗ္ဗော အညော ဓမ္မော နတ္ထိ, တထာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီဟိ , န စ သော ဧဝ တသ္သ သင္ဂာဟကော အသင္ဂာဟကော ဝာ ဟောတိ။ ယဉ္စ ‘‘ရူပက္ခန္ဓော ဧကေန ခန္ဓေန သင္ဂဟိတော’’တိ ဝုတ္တံ, တဉ္စ န တသ္သေဝ တေန သင္ဂဟိတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ရူပက္ခန္ဓဘာဝေန ပန ရူပက္ခန္ဓဝစနေန ဝာ ဂဟိတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ပကာသိတောယမတ္ထော။

Tattha ‘‘cakkhāyatanena…pe… phoṭṭhabbadhātuyā’’ti kattuatthe karaṇaniddeso daṭṭhabbo, ‘‘khandhasaṅgahena āyatanasaṅgahena dhātusaṅgahenā’’ti karaṇatthe. Ettha ca yena yena saṅgāhakena khandhādisaṅgahesu tena tena saṅgahetabbāsaṅgahetabbaṃ aññaṃ atthi, taṃ tadeva saṅgāhakāsaṅgāhakabhāvena uddhaṭaṃ. Rūpakkhandhena pana khandhasaṅgahena saṅgahetabbo añño dhammo natthi, tathā vedanākkhandhādīhi , na ca so eva tassa saṅgāhako asaṅgāhako vā hoti. Yañca ‘‘rūpakkhandho ekena khandhena saṅgahito’’ti vuttaṃ, tañca na tasseva tena saṅgahitataṃ sandhāya vuttaṃ, rūpakkhandhabhāvena pana rūpakkhandhavacanena vā gahitataṃ sandhāya vuttanti pakāsitoyamattho.

ယဒိ စ သော ဧဝ တေန သင္ဂယ္ဟေယ္ယ, သင္ဂဟိတေနသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တပဒနိဒ္ဒေသေ – ‘‘ဝေဒနာက္ခန္ဓေန ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတာ အာယတနသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတာ ဓာတုသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတာ, တေ ဓမ္မာ တီဟိ ခန္ဓေဟိ ဧကေနာယတနေန သတ္တဟိ ဓာတူဟိ သမ္ပယုတ္တာ’’တိအာဒိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, န စ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ယထာ စိတ္တံ စိတ္တေန သမ္ပယုတ္တံ ဝိပ္ပယုတ္တဉ္စ န ဟောတိ, ဧဝံ ရူပက္ခန္ဓော ရူပက္ခန္ဓေန သင္ဂဟိတော အသင္ဂဟိတော စ န ဟောတိ, တထာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီဟိ။ န ဟိ သော ဧဝ တသ္သ သဘာဂော ဝိသဘာဂော စာတိ။ တေနေဝ န ဧကဒေသာ ဝိယ သမုဒာယသ္သ, သမုဒာယော ဧကဒေသာနံ သင္ဂာဟကော အသင္ဂာဟကော စ။ ယထာ ရူပက္ခန္ဓော စက္ခာယတနာဒီနံ, ဓမ္မာယတနံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီနံ, သရဏာ ဓမ္မာ စတုန္နံ ခန္ဓာနံ။ သမုဒာယန္တောဂဓာနဉ္ဟိ ဧကဒေသာနံ န ဝိဘာဂော အတ္ထိ, ယေန တေ သမုဒာယသ္သ သမုဒာယော စ တေသံ သဘာဂော ဝိသဘာဂော စ သိယာတိ, တထာ န သမုဒာယော ဧကဒေသသဘာဂဝိသဘာဂာနံ သင္ဂာဟကော အသင္ဂာဟကော စ။ ယထာ ဓမ္မာယတနံ သုခုမရူပသဘာဂသ္သ ဝေဒနာဒိဝိသဘာဂသ္သ စ ရူပက္ခန္ဓေကဒေသသ္သ ခန္ဓသင္ဂဟေန, ဇီဝိတိန္ဒ္ရိယံ ရူပာရူပဇီဝိတသဘာဂဝိသဘာဂသ္သ ရူပက္ခန္ဓေကဒေသသ္သ သင္ခာရက္ခန္ဓေကဒေသသ္သ စ ဇီဝိတဝဇ္ဇသ္သ ခန္ဓသင္ဂဟေနေဝ။ န ဟိ ဧကဒေသသဘာဂံ သမုဒာယသဘာဂံ, နာပိ ဧကဒေသဝိသဘာဂံ သမုဒာယဝိသဘာဂန္တိ, တသ္မာ သတိပိ အတ္တတော အတ္တနိ အန္တောဂဓတော အတ္တေကဒေသသဘာဂတော စ အညသ္သ အသင္ဂာဟကတ္တေ သင္ဂာဟကတ္တမေဝ ဧတေသံ နတ္ထိ, ယေန သင္ဂဟိတသ္သ အသင္ဂာဟကာ သိယုန္တိ သင္ဂာဟကတ္တာဘာဝတော ဧဝ ဧဝရူပာနံ အဂ္ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

Yadi ca so eva tena saṅgayheyya, saṅgahitenasampayuttavippayuttapadaniddese – ‘‘vedanākkhandhena ye dhammā khandhasaṅgahena saṅgahitā āyatanasaṅgahena saṅgahitā dhātusaṅgahena saṅgahitā, te dhammā tīhi khandhehi ekenāyatanena sattahi dhātūhi sampayuttā’’tiādi vattabbaṃ siyā, na ca vuttaṃ, tasmā yathā cittaṃ cittena sampayuttaṃ vippayuttañca na hoti, evaṃ rūpakkhandho rūpakkhandhena saṅgahito asaṅgahito ca na hoti, tathā vedanākkhandhādayo vedanākkhandhādīhi. Na hi so eva tassa sabhāgo visabhāgo cāti. Teneva na ekadesā viya samudāyassa, samudāyo ekadesānaṃ saṅgāhako asaṅgāhako ca. Yathā rūpakkhandho cakkhāyatanādīnaṃ, dhammāyatanaṃ vedanākkhandhādīnaṃ, saraṇā dhammā catunnaṃ khandhānaṃ. Samudāyantogadhānañhi ekadesānaṃ na vibhāgo atthi, yena te samudāyassa samudāyo ca tesaṃ sabhāgo visabhāgo ca siyāti, tathā na samudāyo ekadesasabhāgavisabhāgānaṃ saṅgāhako asaṅgāhako ca. Yathā dhammāyatanaṃ sukhumarūpasabhāgassa vedanādivisabhāgassa ca rūpakkhandhekadesassa khandhasaṅgahena, jīvitindriyaṃ rūpārūpajīvitasabhāgavisabhāgassa rūpakkhandhekadesassa saṅkhārakkhandhekadesassa ca jīvitavajjassa khandhasaṅgaheneva. Na hi ekadesasabhāgaṃ samudāyasabhāgaṃ, nāpi ekadesavisabhāgaṃ samudāyavisabhāganti, tasmā satipi attato attani antogadhato attekadesasabhāgato ca aññassa asaṅgāhakatte saṅgāhakattameva etesaṃ natthi, yena saṅgahitassa asaṅgāhakā siyunti saṅgāhakattābhāvato eva evarūpānaṃ aggahaṇaṃ veditabbaṃ.

ယံ ပန ‘‘ဓမ္မာယတနံ အသင္ခတံ ခန္ဓတော ဌပေတ္ဝာ စတူဟိ ခန္ဓေဟိ သင္ဂဟိတ’’န္တိ (ဓာတု. ၂၅), ‘‘စက္ခာယတနဉ္စ သောတာယတနဉ္စ ဧကေန ခန္ဓေန သင္ဂဟိတ’’န္တိ (ဓာတု. ၂၆) စ ဝုတ္တံ, န တေန ဧကဒေသာနံ သမုဒာယသင္ဂာဟကတ္တံ, သမုဒာယသ္သ စ ဧကဒေသသင္ဂာဟကတ္တံ ဒသ္သေတိ, စတုက္ခန္ဓဂဏနဘေဒေဟိ ပန ဓမ္မာယတနသ္သ ဂဏေတဗ္ဗာဂဏေတဗ္ဗဘာဝေန ပဉ္စဓာ ဘိန္နတံ, စက္ခာယတနာဒီနံ ဧကက္ခန္ဓဂဏနေန ဂဏေတဗ္ဗတာယ ဧကဝိဓတဉ္စ ဒသ္သေတိ။ သင္ဂာဟကာသင္ဂာဟကနိရပေက္ခာနံ ဂဏေတဗ္ဗာဂဏေတဗ္ဗာနံ တံတံဂဏနေဟိ ဂဏနဒသ္သနမတ္တမေဝ ဟိ ပဌမနယော ကမ္မကရဏမတ္တသဗ္ဘာဝာ, ဒုတိယာဒယော ပန သင္ဂာဟကာသင္ဂာဟကေဟိ သင္ဂဟိတာသင္ဂဟိတာနံ အဂဏနာဒိဒသ္သနာနိ ကတ္တုကရဏကမ္မတ္တယသဗ္ဘာဝာ ။ တထာ ပဌမနယေ တထာ တထာ ဂဏေတဗ္ဗာဂဏေတဗ္ဗဘာဝသင္ခာတော တံတံခန္ဓာဒိဘာဝာဘာဝော သဘာဂဝိသဘာဂတာ , ဒုတိယာဒီသု ယထာနိဒ္ဓာရိတဓမ္မဒသ္သနေ သင္ဂာဟကသင္ဂဟေတဗ္ဗာနံ သမာနက္ခန္ဓာဒိဘာဝော သဘာဂတာ, တဒဘာဝော စ ဝိသဘာဂတာ။ ပုစ္ဆာဝိသ္သဇ္ဇနေသု တံတံခန္ဓာဒိဘာဝာဘာဝော ဧဝာတိ အယမေတေသံ ဝိသေသောတိ။

Yaṃ pana ‘‘dhammāyatanaṃ asaṅkhataṃ khandhato ṭhapetvā catūhi khandhehi saṅgahita’’nti (dhātu. 25), ‘‘cakkhāyatanañca sotāyatanañca ekena khandhena saṅgahita’’nti (dhātu. 26) ca vuttaṃ, na tena ekadesānaṃ samudāyasaṅgāhakattaṃ, samudāyassa ca ekadesasaṅgāhakattaṃ dasseti, catukkhandhagaṇanabhedehi pana dhammāyatanassa gaṇetabbāgaṇetabbabhāvena pañcadhā bhinnataṃ, cakkhāyatanādīnaṃ ekakkhandhagaṇanena gaṇetabbatāya ekavidhatañca dasseti. Saṅgāhakāsaṅgāhakanirapekkhānaṃ gaṇetabbāgaṇetabbānaṃ taṃtaṃgaṇanehi gaṇanadassanamattameva hi paṭhamanayo kammakaraṇamattasabbhāvā, dutiyādayo pana saṅgāhakāsaṅgāhakehi saṅgahitāsaṅgahitānaṃ agaṇanādidassanāni kattukaraṇakammattayasabbhāvā . Tathā paṭhamanaye tathā tathā gaṇetabbāgaṇetabbabhāvasaṅkhāto taṃtaṃkhandhādibhāvābhāvo sabhāgavisabhāgatā , dutiyādīsu yathāniddhāritadhammadassane saṅgāhakasaṅgahetabbānaṃ samānakkhandhādibhāvo sabhāgatā, tadabhāvo ca visabhāgatā. Pucchāvissajjanesu taṃtaṃkhandhādibhāvābhāvo evāti ayametesaṃ visesoti.

သမုဒယသစ္စသုခိန္ဒ္ရိယသဒိသာနိ ပန တေဟိ သင္ဂဟေတဗ္ဗမေဝ အတ္ထိ, န သင္ဂဟိတံ အသင္ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အသင္ဂာဟကတ္တာဘာဝတော န ဥဒ္ဓဋာနိ။ ဒုက္ခသစ္စသဒိသာနိ တေဟိ ဝိသဘာဂသမုဒာယဘူတေဟိ အနေကက္ခန္ဓေဟိ ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟေတဗ္ဗံ, ဣတရေဟိ အသင္ဂဟေတဗ္ဗဉ္စ နတ္ထီတိ သင္ဂာဟကတ္တာသင္ဂာဟကတ္တာဘာဝတော။ ဧဝံ သင္ဂာဟကတ္တာဘာဝတော အသင္ဂာဟကတ္တာဘာဝတော ဥဘယာဘာဝတော စ ယထာဝုတ္တသဒိသာနိ အနုဒ္ဓရိတ္ဝာ သင္ဂာဟကတ္တာသင္ဂာဟကတ္တဘာဝတော စက္ခာယတနာဒီနေဝ ဥဒ္ဓဋာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ တတ္ထ ‘‘စက္ခာယတနေန ယေ ဓမ္မာ ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတာ’’တိ စက္ခာယတနဝဇ္ဇာ ရူပဓမ္မာ ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ, န ရူပက္ခန္ဓောတိ။ န ဟိ ဧကဒေသော သမုဒာယသင္ဂာဟကောတိ ဒသ္သိတမေတန္တိ။

Samudayasaccasukhindriyasadisāni pana tehi saṅgahetabbameva atthi, na saṅgahitaṃ asaṅgahetabbanti asaṅgāhakattābhāvato na uddhaṭāni. Dukkhasaccasadisāni tehi visabhāgasamudāyabhūtehi anekakkhandhehi khandhasaṅgahena saṅgahetabbaṃ, itarehi asaṅgahetabbañca natthīti saṅgāhakattāsaṅgāhakattābhāvato. Evaṃ saṅgāhakattābhāvato asaṅgāhakattābhāvato ubhayābhāvato ca yathāvuttasadisāni anuddharitvā saṅgāhakattāsaṅgāhakattabhāvato cakkhāyatanādīneva uddhaṭānīti veditabbāni. Tattha ‘‘cakkhāyatanena ye dhammā khandhasaṅgahena saṅgahitā’’ti cakkhāyatanavajjā rūpadhammā khandhasaṅgahena saṅgahitāti veditabbā, na rūpakkhandhoti. Na hi ekadeso samudāyasaṅgāhakoti dassitametanti.

အဋ္ဌကထာယံ ပန ခန္ဓပဒေနာတိ ခန္ဓပဒသင္ဂဟေနာတိ အတ္ထော, န သင္ဂာဟကေနာတိ။ ‘‘ကေနစိ သင္ဂာဟကေနာ’’တိ ဣဒံ ပန အာနေတ္ဝာ ဝတ္တဗ္ဗံ။ တံ ပန ရူပက္ခန္ဓာဒီသု န ယုဇ္ဇတီတိ တံ ဝိသ္သဇ္ဇနံ ရူပက္ခန္ဓာဒီသု သင္ဂာဟကေသု န ယုဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။ ရူပက္ခန္ဓေန ဟိ။ပေ.။ သင္ဂဟိတောတိ ဧတေန နယေန စက္ခာယတနေန ရူပက္ခန္ဓောဝ သင္ဂဟိတော, သော စ အဍ္ဎေကာဒသဟိ အာယတနဓာတူဟိ အသင္ဂဟိတော နာမ နတ္ထီတိ ဧဝံ စက္ခာယတနာဒီနိပိ န ဂဟေတဗ္ဗာနီတိ အာပဇ္ဇတီတိ စေ? နာပဇ္ဇတိ။ န ဟိ အညမတ္တနိဝာရဏံ ဧဝသဒ္ဒသ္သ အတ္ထော, အထ ခော သင္ဂာဟကတော အညနိဝာရဏံ။ သော စာတိအာဒိ စ န နိရပေက္ခဝစနံ, အထ ခော သင္ဂာဟကာပေက္ခန္တိ။ ကထံ? ရူပက္ခန္ဓေန ဟိ ရူပက္ခန္ဓောဝ သင္ဂဟိတောတိ ယထာ စက္ခာယတနေန စက္ခာယတနတော အညမ္ပိ ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတံ အတ္ထိ, ယံ အာယတနဓာတုသင္ဂဟေဟိ အသင္ဂဟိတံ ဟောတိ, န ဧဝံ ရူပက္ခန္ဓေန ရူပက္ခန္ဓတော အညံ ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတံ အတ္ထိ, ယံ အာယတနဓာတုသင္ဂဟေဟိ အသင္ဂဟိတံ သိယာ, ရူပက္ခန္ဓေန ပန ရူပက္ခန္ဓောဝ ခန္ဓသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတောတိ အယဉ္ဟေတ္ထ အဓိပ္ပာယော ယုတ္တော။ သိယာ ပနေတံ ‘‘သော ဧဝ ရူပက္ခန္ဓော ရူပက္ခန္ဓေန အာယတနဓာတုသင္ဂဟေဟိ အသင္ဂဟိတော ဟောတူ’’တိ, တံ နိဝာရေန္တော အာဟ ‘‘သော စ အဍ္ဎေကာဒသဟိ အာယတနဓာတူဟိ အသင္ဂဟိတော နာမ နတ္ထီ’’တိ ။ ဧတ္ထ စ ‘‘ရူပက္ခန္ဓေနာ’’တိ အာနေတ္ဝာ ဝတ္တဗ္ဗံ။ တတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော ရူပက္ခန္ဓသ္သ ဝာ တဒေကဒေသာနံ ဝာ စက္ခာဒီနံ အာယတနဓာတုသင္ဂဟေဟိ သင္ဂာဟကော အသင္ဂာဟကော စ န ဟောတီတိ ဣမိနာ ပရိယာယေန အသင္ဂဟိတတာယ အဘာဝော ဝုတ္တောတိ ယုဇ္ဇတိ, န ရူပက္ခန္ဓေန ရူပက္ခန္ဓသ္သ တဒေကဒေသာနံ ဝာ အဍ္ဎေကာဒသဟိ အာယတနဓာတုသင္ဂဟေဟိ သင္ဂဟိတတာယ။ န ဟိ သာ သင္ဂဟိတတာ အတ္ထိ။ ယဒိ သိယာ, သင္ဂဟိတေနသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တပဒနိဒ္ဒေသေ ရူပက္ခန္ဓောပိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗော သိယာ။ တေန ဟိ တီဟိပိ သင္ဂဟေဟိ ရူပက္ခန္ဓော တဒေကဒေသော ဝာ သင္ဂဟိတာ သိယုံ, အတ္ထိ စ တေသံ ဝိပ္ပယုတ္တတာတိ။

Aṭṭhakathāyaṃ pana khandhapadenāti khandhapadasaṅgahenāti attho, na saṅgāhakenāti. ‘‘Kenaci saṅgāhakenā’’ti idaṃ pana ānetvā vattabbaṃ. Taṃ pana rūpakkhandhādīsu na yujjatīti taṃ vissajjanaṃ rūpakkhandhādīsu saṅgāhakesu na yujjatīti attho. Rūpakkhandhena hi…pe… saṅgahitoti etena nayena cakkhāyatanena rūpakkhandhova saṅgahito, so ca aḍḍhekādasahi āyatanadhātūhi asaṅgahito nāma natthīti evaṃ cakkhāyatanādīnipi na gahetabbānīti āpajjatīti ce? Nāpajjati. Na hi aññamattanivāraṇaṃ evasaddassa attho, atha kho saṅgāhakato aññanivāraṇaṃ. So cātiādi ca na nirapekkhavacanaṃ, atha kho saṅgāhakāpekkhanti. Kathaṃ? Rūpakkhandhena hi rūpakkhandhova saṅgahitoti yathā cakkhāyatanena cakkhāyatanato aññampi khandhasaṅgahena saṅgahitaṃ atthi, yaṃ āyatanadhātusaṅgahehi asaṅgahitaṃ hoti, na evaṃ rūpakkhandhena rūpakkhandhato aññaṃ khandhasaṅgahena saṅgahitaṃ atthi, yaṃ āyatanadhātusaṅgahehi asaṅgahitaṃ siyā, rūpakkhandhena pana rūpakkhandhova khandhasaṅgahena saṅgahitoti ayañhettha adhippāyo yutto. Siyā panetaṃ ‘‘so eva rūpakkhandho rūpakkhandhena āyatanadhātusaṅgahehi asaṅgahito hotū’’ti, taṃ nivārento āha ‘‘so ca aḍḍhekādasahi āyatanadhātūhi asaṅgahito nāma natthī’’ti . Ettha ca ‘‘rūpakkhandhenā’’ti ānetvā vattabbaṃ. Tattha rūpakkhandho rūpakkhandhassa vā tadekadesānaṃ vā cakkhādīnaṃ āyatanadhātusaṅgahehi saṅgāhako asaṅgāhako ca na hotīti iminā pariyāyena asaṅgahitatāya abhāvo vuttoti yujjati, na rūpakkhandhena rūpakkhandhassa tadekadesānaṃ vā aḍḍhekādasahi āyatanadhātusaṅgahehi saṅgahitatāya. Na hi sā saṅgahitatā atthi. Yadi siyā, saṅgahitenasampayuttavippayuttapadaniddese rūpakkhandhopi uddharitabbo siyā. Tena hi tīhipi saṅgahehi rūpakkhandho tadekadeso vā saṅgahitā siyuṃ, atthi ca tesaṃ vippayuttatāti.

ဧဝံ အသင္ဂဟိတတာယ အဘာဝတော ဧတာနိ, အညာနိ စာတိ ဧတ္ထာပိ စက္ခာယတနာဒီဟိ ဝိယ ဧတေဟိ အညေဟိ စ သင္ဂဟိတာနံ အသင္ဂဟိတတာယ အဘာဝတော ဧတာနိ အညာနိ စ ယထာ ဝာ တထာ ဝာ ဧတာနိ ဝိယ အယုဇ္ဇမာနဝိသ္သဇ္ဇနတ္တာ ဧဝရူပာနိ ပဒာနိ သင္ဂာဟကဘာဝေန န ဂဟိတာနီတိ အဓိပ္ပာယော။

Evaṃ asaṅgahitatāya abhāvato etāni, aññāni cāti etthāpi cakkhāyatanādīhi viya etehi aññehi ca saṅgahitānaṃ asaṅgahitatāya abhāvato etāni aññāni ca yathā vā tathā vā etāni viya ayujjamānavissajjanattā evarūpāni padāni saṅgāhakabhāvena na gahitānīti adhippāyo.

တတ္ထ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ရူပက္ခန္ဓေန ဟိ ရူပက္ခန္ဓောဝ သင္ဂဟိတော’’တိ, တံ တေနေဝ တသ္သ သင္ဂဟိတတ္တာသင္ဂဟိတတ္တာဘာဝဒသ္သနေန နိဝာရိတံ။ ယဉ္ဟေတ္ထ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ ဝုတ္တံ, တဉ္စ သတိပိ သင္ဂဟိတတ္တေ အသင္ဂဟိတတာယ အဘာဝတောတိ ဝိညာယမာနံ သမုဒယသစ္စာဒီသု ယုဇ္ဇေယ္ယ သတိ တေဟိ သင္ဂဟိတေ တဒသင္ဂဟိတတ္တာဘာဝတော။ ရူပက္ခန္ဓာဒီဟိ ပန သင္ဂဟိတမေဝ နတ္ထိ, ကုတော တသ္သ အသင္ဂဟိတတာ ဘဝိသ္သတိ, တသ္မာ သင္ဂာဟကတ္တာဘာဝော ဧဝေတ္ထ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏန္တိ ယုတ္တံ။ သင္ဂဟိတတ္တာဘာဝေန အသင္ဂဟိတတ္တံ ယဒိပိ ရူပက္ခန္ဓာဒိနာ အတ္တနော အတ္တနိ အန္တောဂဓသ္သ အတ္တေကဒေသသဘာဂသ္သ စ နတ္ထိ, အညသ္သ ပန အတ္ထီတိ န ဒုက္ခသစ္စာဒီသု ဝိယ ဥဘယာဘာဝော စေတ္ထ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ ဘဝိတုံ ယုတ္တောတိ။ ဓမ္မာယတနဇီဝိတိန္ဒ္ရိယာဒီနဉ္စ ခန္ဓစတုက္ကဒုကာဒိသင္ဂာဟကတ္တေ သတိ န တေသံ သင္ဂဟိတာနံ တေဟိ ဓမ္မာယတနဇီဝိတိန္ဒ္ရိယာဒီဟိ အာယတနဓာတုသင္ဂဟေဟိ အသင္ဂဟိတတာ နတ္ထီတိ အသင္ဂဟိတတာယ အဘာဝော အနေကန္တိကော, တသ္မာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ အဂ္ဂဟိတာနံ အဂ္ဂဟဏေ, ဂဟိတာနဉ္စ ဂဟဏေ ကာရဏံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

Tattha yaṃ vuttaṃ ‘‘rūpakkhandhena hi rūpakkhandhova saṅgahito’’ti, taṃ teneva tassa saṅgahitattāsaṅgahitattābhāvadassanena nivāritaṃ. Yañhettha aggahaṇe kāraṇaṃ vuttaṃ, tañca satipi saṅgahitatte asaṅgahitatāya abhāvatoti viññāyamānaṃ samudayasaccādīsu yujjeyya sati tehi saṅgahite tadasaṅgahitattābhāvato. Rūpakkhandhādīhi pana saṅgahitameva natthi, kuto tassa asaṅgahitatā bhavissati, tasmā saṅgāhakattābhāvo evettha aggahaṇe kāraṇanti yuttaṃ. Saṅgahitattābhāvena asaṅgahitattaṃ yadipi rūpakkhandhādinā attano attani antogadhassa attekadesasabhāgassa ca natthi, aññassa pana atthīti na dukkhasaccādīsu viya ubhayābhāvo cettha aggahaṇe kāraṇaṃ bhavituṃ yuttoti. Dhammāyatanajīvitindriyādīnañca khandhacatukkadukādisaṅgāhakatte sati na tesaṃ saṅgahitānaṃ tehi dhammāyatanajīvitindriyādīhi āyatanadhātusaṅgahehi asaṅgahitatā natthīti asaṅgahitatāya abhāvo anekantiko, tasmā pubbe vuttanayeneva aggahitānaṃ aggahaṇe, gahitānañca gahaṇe kāraṇaṃ veditabbanti.

အနိဒသ္သနံ ပုနဒေဝ သပ္ပဋိဃန္တိ ဧတ္ထ အနိဒသ္သနန္တိ ဧတေန ‘‘သနိဒသ္သနသပ္ပဋိဃ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တေန သပ္ပဋိဃသဒ္ဒေန သဒ္ဓိံ ယောဇေတ္ဝာ အနိဒသ္သနသပ္ပဋိဃာ ဒသ္သိတာ။ ပုနဒေဝာတိ ဧတေန တတ္ထေဝ အဝိသိဋ္ဌံ သနိဒသ္သနပဒံ နိဝတ္တေတ္ဝာ ဂဏ္ဟန္တော သနိဒသ္သနဒုကပဒံ ဒသ္သေတိ။ ‘‘စက္ခာယတနေန စက္ခာယတနမေဝေကံ သင္ဂဟိတ’’န္တိ ဣဒံ န သက္ကာ ဝတ္တုံ။ န ဟိ ‘‘စက္ခာယတနေန စက္ခာယတနံ အာယတနသင္ဂဟေန သင္ဂဟိတ’’န္တိ စ ‘‘အသင္ဂဟိတ’’န္တိ စ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဒသ္သိတောယံ နယောတိ။ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ တသ္သေဝ သမုဒာယေကဒေသာနဉ္စ သင္ဂာဟကသင္ဂဟိတန္တိ ဝစနေသု အသင္ဂာဟကအသင္ဂဟိတန္တိ ဝစနေသု စ တဒဝတ္တဗ္ဗတာ ယောဇေတဗ္ဗာ။ အသင္ဂာဟကတ္တာဘာဝတော ဧဝ ဟိ စက္ခာယတနာဒီနိ စက္ခာယတနာဒီဟိ အသင္ဂဟိတာနီတိ န ဝုစ္စန္တိ, န သင္ဂာဟကတ္တာဘာဝတောတိ။

Anidassanaṃ punadeva sappaṭighanti ettha anidassananti etena ‘‘sanidassanasappaṭigha’’nti ettha vuttena sappaṭighasaddena saddhiṃ yojetvā anidassanasappaṭighā dassitā. Punadevāti etena tattheva avisiṭṭhaṃ sanidassanapadaṃ nivattetvā gaṇhanto sanidassanadukapadaṃ dasseti. ‘‘Cakkhāyatanena cakkhāyatanamevekaṃ saṅgahita’’nti idaṃ na sakkā vattuṃ. Na hi ‘‘cakkhāyatanena cakkhāyatanaṃ āyatanasaṅgahena saṅgahita’’nti ca ‘‘asaṅgahita’’nti ca vattabbanti dassitoyaṃ nayoti. Evaṃ sabbattha tasseva samudāyekadesānañca saṅgāhakasaṅgahitanti vacanesu asaṅgāhakaasaṅgahitanti vacanesu ca tadavattabbatā yojetabbā. Asaṅgāhakattābhāvato eva hi cakkhāyatanādīni cakkhāyatanādīhi asaṅgahitānīti na vuccanti, na saṅgāhakattābhāvatoti.

ဒုတိယနယသင္ဂဟိတေနအသင္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

Dutiyanayasaṅgahitenaasaṅgahitapadavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / အဘိဓမ္မပိဋက • Abhidhammapiṭaka / ဓာတုကထာပာဠိ • Dhātukathāpāḷi / ၂. သင္ဂဟိတေနအသင္ဂဟိတပဒနိဒ္ဒေသော • 2. Saṅgahitenaasaṅgahitapadaniddeso

အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / အဘိဓမ္မပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / ပဉ္စပကရဏ-အဋ္ဌကထာ • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā / ၂. ဒုတိယနယော သင္ဂဟိတေနအသင္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ • 2. Dutiyanayo saṅgahitenaasaṅgahitapadavaṇṇanā

ဋီကာ • Tīkā / အဘိဓမ္မပိဋက (ဋီကာ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā / ၂. ဒုတိယနယော သင္ဂဟိတေနအသင္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ • 2. Dutiyanayo saṅgahitenaasaṅgahitapadavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact